Boşanma ile birlikte, nafaka yükümlüsü olarak belirlenen bir kişinin düzenli aralıklara ödemesi gereken nafakanın, belirli hal ve durumların oluşması halinde kaldırılabilmesi gündeme gelebilir.
Bu yazımızda nafakanın kaldırılması davasına ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.
Nafakanın Kaldırılması Davası Nedir?
Boşanma davası sırasında veya sonrasında hükmedilebilecek nafaka kalemleri; tedbir nafakası, iştirak nafakası ve yoksulluk nafakasıdır. Tedbir nafakası, boşanma sırasında alınabilecek bir nafaka türüdür. İştirak nafakası, çocukların bakımının kim tarafından bakılacağına bağlı olarak boşanma davası sırasında ve sonrasında istenebilir. Yoksulluk nafakası ise kusur faktörü dikkate alınarak kişinin boşanma dolayısıyla yoksulluğa düşeceğine göre istenebilir.
Boşanma davası sırasında ekonomik olarak sıkıntıya düşecek olan tarafa, boşanacağı eşi tarafından tedbir nafakası verilebilmektedir. Tedbir nafakası boşanma davasının her aşamasında istenebilmektedir. Boşanma davasının başlamasından itibaren boşanma davasının kesinleşmesi sürecine kadar tedbir nafakası verilebilmektedir. Ancak boşanılacak eş askerdeyse ve başka herhangi bir geliri yoksa istenemez. Düzenli geliri olan eşe diğer eş tarafından tedbir nafakası ödenemez.
Boşanma davası sırasında ve sonrasında alınabilecek çocuklara yönelik nafaka ise iştirak nafakasıdır. Boşanma davası sırasında çocuklar kim tarafından bakılıyorsa karşı taraf iştirak nafakası ödemektedir. Kim tarafından bakılacağına veya iştirak nafakası ödenip ödenmeyeceğine boşanma davasının hâkimi karar verecektir. Boşanma davası sonrası da aynı şekilde çocuklarla kim ilgilenecekse karşı taraf belli bir miktar iştirak nafakası ödemektedir.
Boşanma sonrası yoksulluğa düşecek taraf tarafından süresiz olarak alınabilecek nafakaya yoksulluk nafakası denmektedir. Yoksulluğa düşecek tarafın kusursuz veya nafakayı verecek kişiden daha az kusurlu olması gerekmektedir. Bu nafakanın süresi talebe bağlıdır. Eğer ki yoksulluk nafakası alacak eş belirli süreli olmasını istemişse bu durumda hâkim bu süreden daha uzun bir süre talep edemez.
Yoksulluk nafakası irat veya sermaye şeklinde ödenebilmektedir. Nafakanın kaldırılması davası için ise irat şeklinde bir nafaka yani düzenli aralıklarla ödenmesi gereken bir nafaka akla gelir. Sermaye yani toptan şekilde ödenen nafaka için nafakanın kaldırılması davası açılamaz.
Nafaka bazı durumlarda kendiliğinden kaldırılabilir:
- Taraflardan birinin ölmesi
- Nafaka alan tarafın yeniden evlenmesi
Bazı durumlarda ise nafakanın kaldırılması davası açılması gerekmektedir:
- Nafaka alan tarafın fiilen evli gibi hayat sürmesi
- Yoksulluğa düşme durumunun bitmesi
- Alacaklı olan kişinin haysiyetsiz hayat sürmesi
Nafakanın kaldırılması davasında hâkimin takdir yetkisi yoktur.
Nafakanın Kaldırılması Davasının Açılabileceği Haller
Nafakanın kaldırılması davası açılabilecek haller şunlardır:
- Nafaka alan tarafın fiilen evli gibi hayat sürmesi
- Nafaka alan tarafın yoksulluğa düşme durumunun bitmesi
- Alacaklı olan kişinin haysiyetsiz hayat sürmesi
Nafakanın İptali Davası Nasıl Açılır?
Nafakanın kaldırılması davası nafaka alacaklısının yerleşim yerinde bulunan aile mahkemesine gerekli belgelerle başvurulması sonucunda açılabilir. Nafaka alacaklısının yerleşim yerinde herhangi bir aile mahkemesi mevcut değilse o zaman asliye hukuk mahkemeleri aile mahkemesi görevini yerine getirecektir. Dolayısıyla bu durumda asliye hukuk mahkemesine başvurulması gerekmektedir.
Dava Ne Kadar Sürer?
Davanın süresi her uyuşmazlık bakımından değişkenlik göstermektedir. Davanın kendi içindeki etkenler ile süreç uzayabilmekte veyahut normal sürece göre kısalabilmektedir.
Dava Sonucunda İtiraz Etmek Mümkün Müdür?
Dava sonucuna taraflarca itiraz edilebilir. Ancak bu itiraza rağmen nafakanın kaldırılmasına karar verilmişse ve itiraz dikkate alınmamışsa bu durumda nafakanın kaldırılmasına itiraz eden taraf yani davalı istinafa, buradan da istenen sonuca ulaşılamaması durumunda temyize başvurabilir.
Nafakanın Kaldırılması Davasına Karşı Dava Açılması
Nafakanın kaldırılmasına karşı dava açılabilmesi mümkündür. Bunun için ilk olarak nafakanın kaldırılması davacı tarafından talep edilmelidir. Alacaklı da bunun üzerine nafakanın arttırılmasını talep etmeli ve dava açmalıdır. Hâkim her iki talebi de aynı anda inceler ve karara bağlar.
Nafakanın Kaldırılması Davasında İspat Gücü
Nafakanın kaldırılması gibi davalarda ispat çok önemlidir. İddia edilen olgular ve bunun sonucunda istenen nafakanın kaldırılması durumunda olgunun ispatı gereklidir. Bir kişiye ödenen nafakanın kaldırılması için gerekli olan alacaklının fiilen evli hayatı yaşaması, yoksulluğunun sona ermesi veya haysiyetsiz hayat yaşamasının kanıtlanması bu davayı açacak kişiler için önemli bir yer tutar.
Nafakanın Kaldırılması Davasında Vekâlet Ücreti
Nafakanın kaldırılması davası için ödenmesi gereken asgari tutar Türkiye Barolar Birliği’ne göre 30.000-TL’dir. İstanbul Barolar Birliği’nin hazırlamış olduğu an az ücret tarifesine göre ise 45.000 TL’dir. AAÜT madde 9’a göre ise nafaka davalarında vekâlet ücreti nafaka bedelin 1 yıllık tutarı üzerinden hesaplanır. (2024 yılı için geçerlidir.)
Nafakanın Kaldırılması Dava Dilekçe Örneği
İSTANBUL (..) AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI: (…)
VEKİLİ: (…)
DAVALI: (…)
DAVA KONUSU: Nafakanın kaldırılması davasına ilişkindir.
AÇIKLAMALARIMIZ:
…. Aile Mahkemesinin …. E., ….. K. sayılı kararı ile taraflar boşanmışlardır ve bu karar ../../…. tarihinde kesinleşmiştir ve bu karar dilekçemizin ekine de eklenmiştir. (EK-1) Boşanma davasında bu davanın davalısı olan taraf lehine …. TL yoksulluk nafakasına hükmedilmiştir.
Nafakanın kaldırılmasını gerektiren birtakım durumlar yaşanmıştır. Bu durumlar şu şekilde özetlenebilir:
- İlk olarak davalının uyuşturucu kullandığı ve sattığı, bu durumlardan dolayı hakkında ceza davası açıldığı bilinmektedir. Bununla ilgili belgeler dilekçeye eklenmiştir. (EK-2)
- Uyuşturucu ticareti dolayısıyla çok büyük paralar elde ettiği ve bu durumdan ötürü yoksulluğunun devam etmediği de herkes tarafından bilinmektedir. Yakın zamanda davalının babasının öldüğü ve bu durumdan ötürü kendisine iki tane ev miras kaldığı da bilinmektedir ve tapu kayıtları da dilekçemizde sunulmuştur. (EK-3)
- Ayrıca kişinin bir erkek arkadaşının olduğu ve bu kişiyle aynı apartman dairesinde birlikte evli gibi hayat sürdükleri komşu yani tanık beyanlarıyla kanıtlanmıştır. (EK-4)
Ayrıca müvekkilim evlidir, yani kendi evini zor bir şekilde geçindirirken davalı tarafın da maddi durumlarındaki büyük yönde değişiklik aşikârken halen nafakayı ödemesi onu zor duruma düşürmektedir. Bu nedenle nafakanın kaldırılmasını müvekkilim adına vekâleten talep etmekteyiz.
HUKUKİ NEDENLER: TMK, TBK, HMK ve ilgili sair tüm mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER: tanık beyanları, tapu kayıtları, ikametgâh adresleri, nüfus kayıtları, bilirkişi incelemesi, keşif ve her türlü sair delil.
SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan nedenler ile Mahkemenizce re ’sen dikkate alınacak nedenlerle
- Davamızın ve taleplerimizin KABULÜNE,
- Müvekkil …’nın ödediği yoksulluk nafakasının KALDIRILMASINA,
- Davalı lehine hükmedilen nafakanın dava tarihinden itibaren kaldırılmasına vekalet ücreti ile yargılama harç ve giderlerinin davalıya YÜKLETİLMESİNİ talep ederiz.
Nafakanın Kaldırılması Hakkında Emsal Kararlar
Nafaka alan tarafın fiilen evli gibi hayat sürmesi:
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 01.10.2015 tarihli 2015/2821 E., 2015/17192 sayılı kararı:
Davalının bir başka erkekle yaşadığı yapılan soruşturma ve toplanan delillerden anlaşılmaktadır. Nafaka alacaklısının, evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluk nafakasının kaldırılması sebebidir (TMK.m.176/2). Nafakanın kaldırılması sebebi olan bir olayın boşanma davası sırasında gerçekleşmiş olması, yoksulluk nafakası tayinine engeldir. O halde davalının yoksulluk nafakası talebinin reddi gerekirken, bu husus nazara alınmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Temyiz edilen hükmün yukarıda (2.) bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin ise yukarıda (1.) bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
Nafaka alan tarafın yoksulluğa düşme durumunun bitmesi:
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 26.03.2012 tarihli 2012/3970 E., 2012/7920 K. sayılı kararı:
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kâğıtlar okunup gereği düşünüldü. Davada, davalının yoksulluk nafakası kararından sonra SSK’ya bağlı olarak çalışmaya başladığı, babasından yetim aylığı aldığı belirtilerek yoksulluk nafakasının kaldırılması istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş olup, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Somut olayda; davalı kadın yararına boşanma ilamıyla birlikte 175.00 TL yoksulluk nafakasına hükmedilmiştir. HGK’nun 07.10.1988 tarih ve 2-656-688 sayılı kararında da kabul edildiği gibi yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür(eğitim) gibi bireyin maddi varlığını geliştirmek için zorunlu ve gerekli görülen harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmayanları yoksul kabul etmek gerekir. Tarafların ekonomik ve sosyal durum araştırmasına ve oluş ve kabule göre; davacının astsubay emeklisi olduğu 1.525 TL emekli maaşı aldığı, davalının ise SGK kayıtlarına göre 883 TL ücretle çalıştığı, 400 TL kira ödediği ve babasından yetim aylığı almadığı anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında mahkemece, davalının aldığı maaşın onu yoksulluktan kurtarmayacağı gözetilerek ve davacının nafakanın kaldırılması talebinin içinde (çoğu isteyen azı da ister) nafakanın indirilmesi talebinin de bulunacağı dikkate alınarak ve TMK 4.maddesindeki hakkaniyet ilkesi uyarınca bir karar verilmelidir. Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 26.03.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Alacaklı olan tarafın haysiyetsiz hayat sürmesi:
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 25.01.2017 tarihli 2016/10874 E., 2017/634 K. sayılı kararı:
Davacı dilekçesinde özetle; davalı ile … ….Aile Mahkemesine ait 2014/127-150 E.K.sayılı kararı ile boşandıklarını, davalı için aylık 250 TL nafakaya hükmedildiğini, davalının ahlaksız bir yaşam biçimi seçtiğini, erkek arkadaşları ile rahat ve uygunsuz vakitler geçirmek için her tür örf ve adete aykırı davranışlarda bulunduğunu, en son yaşanan olayın 26/…/2015 tarihinde … Karakoluna intikal etmiş olan olay olduğunu, davalının eve aldığı adamı evden kaçırmaya çalıştığı sırada, bu manzarayı gören davalının annesinin şok geçirdiğini, evde bulunan ve davalının kaçırmaya çalıştığı İ.Y.isimli, evli ve … çocuklu olan kişinin aileye silah doğrultarak, mermiyi namluya sürdüğünü ve kaçtığını, davalının da annesine saldırdığını ve tartakladığını belirterek, davalı yararına taktir edilmiş olan 250 TL nafakanın iptaline karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece; dava dilekçesinde davacı tarafından, davalının haysiyetsiz hayat sürdüğüne dair iddiası ile taraflar arasında 26/…/2015 tarihinde yaşanıp kolluğa intikal ettiği iddia edilen olay araştırılıp, davalının cevap dilekçesinde dayandığı deliller toplanıp, davalının tanıkları da dinlenildikten sonra, tarafların iddia ve savunmalarıyla toplanan deliller incelenip, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bu husus bozmayı gerektirmiştir.
Dava Sürecinde Mahkeme Hangi Kriterleri Göz Önünde Bulundurur?
Nafakanın kaldırılması davasında dikkate alınan önemli konulardan biri iddianın ispatıdır. Yani kişinin iddia ettiği evli gibi yaşama, yoksulluğun sona ermesi ve haysiyetsiz hayat sürme konusunda davacı taraf iddiasını delillerle ispat etmelidir. Bunun yanı sıra hâkim somut olaya göre her davayı ayrı ve detaylı bir şekilde incelemekte ve hakkaniyete göre karar vermektedir. Hâkim Yargıtay içtihatlarından da yararlanarak davayı sonuçlandırmaya çalışacaktır.
Nafakanın Kaldırılmasına Karar Verildikten Sonra Yeniden Nafaka Talep Edilebilir Mi?
Nafakanın kaldırılmasının karar verildikten sonra yeniden yoksulluk nafakası talep edilebilmektedir. Nafakanın kaldırılmasında etkili olan olayın (fiilen evli gibi hayat sürmek, haysiyetsizce yaşamak veya yoksulluk durumundaki değişiklik) değişmesinden sonra nafakanın kaldırılması davasında davalı olan kişi yeniden nafaka talep edebilmektedir. Bu durumun değiştiği ile ilgili ispat, yeniden nafaka talep eden tarafa yani yeni davada davacıya aittir.
Nafakanın Kaldırılması Kararı Geriye Dönük Uygulanabilir Mi?
Nafakanın kaldırılması kararının geriye dönük olarak uygulanabilmesi için bunun dava dilekçesinde talep edilmiş olması, davanın kabul edilmesi ve geriye dönük olarak uygulanabilirliğinin de mahkeme tarafından kabul edilmesi gerekmektedir.
