Aile HukukuMakalelerimiz

Velayet Davası

Velayet davası, çocuğun üstün yararı ve çocuğun korunması ilkeleri uyarınca; çocuğun velayetinin genel olarak velayeti kendisinde olan ebeveynden alınarak diğer ebeveyne verilmesi davasıdır.

Bu yazımızda velayet davasına ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Velayet Nedir?

Çocuğun bakımı, eğitimi, sosyal hayatı, hukuki temsili ve sair hususlardaki ihtiyaçları için annesi ve babasının alması gereken kararlar ve yapması gerekenler bulunmaktadır.

Velayet, çocuğun ergin olana ya da eğitim hayatı sona erene kadar anne ve/veya babasının çocuğa bakma yükümlülüğü olup, aslında bir kanuni temsilciliktir. Bir diğer deyişle çocuğun korunması ve yararı için anne-babaya sağlanan haklardır.

Velayet Davası Nedir?

Velayet davası, TMK m.183 ile düzenlenmiştir. Bu madde;

“Durumun değişmesi

Madde 183- Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.”

şeklinde düzenlenmiştir. Bir diğer anlatımla velayet davası velayet hakkı kendinde olmayan ebeveynlerden birinin bir diğerine açtığı davadır.

Velayetin Değiştirilmesi Davasının Şartları

Velayetin değiştirilmesi davasının şartları;

  • Boşanmış anne veya babanın başka biriyle evlenmesi,
  • Velayet hakkına sahip olan ebeveynin başka bir yere gitmesi,
  • Velayet hakkına sahip olan eşin vefat etmesi,
  • Velayet hakkına sahip olan eşin ceza evine girmesi, yatalak olması, yoğun bakımda kalması, alkol ve/veya uyuşturucu tedavisi görmesi,
  • Çocuğun velayet sahibi olmayan ebeveyn ile görüşmesini engellemek gibi haller.

Velayetin Değiştirilmesi Davası Nasıl Açılır?

Velayetin değiştirilmesi davası velayete sahip olmayan eş tarafından gerekli delil ve sebeplerin mevcut olması ve dava dilekçesi ile yetkili ve görevli mahkemede açılır.

Velayetin Değiştirilmesi Davasında Yargılama Usulü

Velayetin değiştirilmesi davasında yargılama usulü çekişmesiz yargılamadır. Yani taraflar dava ve cevap dilekçesini sunduktan sonra replik (cevaba cevap) ve düplik (ikinci cevap) dilekçeleri sunmazlar. Hakim re’sen harekete geçerek birtakım hukuki işlemleri talebe gerek olmaksızın yapabilecektir.

Velayetin Değiştirilmesi Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Velayetin değiştirilmesi davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Velayetin değiştirilmesi davasında yetkili mahkeme davacının ya da davalının ikamet adresindeki aile mahkemesidir.

Velayetin Değiştirilmesi Davasında Çocuğun Dinlenmesi

Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri içtihatları uyarınca hakimin karar vermeden önce çocuğu dinlemesi zaruridir.

Hakeza Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 12. Maddesine göre,

“(1) Taraf Devletler, görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuğun kendini ilgilendiren her konuda görüşlerini serbestçe ifade etme hakkını bu görüşlere çocuğun yaşı ve olgunluk derecesine uygun olarak, gereken özen gösterilmek suretiyle tanırlar.”

şeklinde hüküm kurulmuştur.

Buradan da anlaşılacağı üzere hakimin gerek gördüğü takdirde psikolog gibi uzman kişiler ile birlikte ya da çocuğu tek başına dinlemesi ve öyle karar vermesi gerekmektedir.

Anlaşmalı Boşanma Sonrası Velayet Davası

Anlaşmalı boşanma davası ile birlikte çocuğun velayetine karar verilmesi gerekmektedir.

Anlaşmalı boşanma protokolü ile velayete sahip olmayan ebeveynin çocuk ile kuracağı kişisel ilişki süre ve tarihleri belirlenmelidir. Ancak anlaşamalı boşanmadan sonra da velayetin değiştirilmesi talep edilebilir.

Bunun için TMK m.183’te belirtilen velayetin değiştirilmesi koşullarının mevcut olması gerekmektedir.

Çekişmeli Boşanma ve Velayet Davası

Çekişmeli boşanma davası ile çocuğun velayeti hususunda da karar verilmektedir. Çekişmeli boşanma davasında mahkeme çocuğun üstün yararını göz önünde bulundurarak karar vermelidir.

Anlaşmalı boşanma sonrası velayet davasında da belirttiğimiz gibi çekişmeli boşanma davasından sonra da velayetin değiştirilmesi için dava açılabilir.

Boşanmada Kusurlu Olan Tarafa Velayet Verilir Mi?

Velayete sahip olmak için anne veya babanın evliliklerinde birbirlerine karşı sahip oldukları hak ve yükümlüklerde kusurlu olup olmamaları önem arz etmemektedir. Yani anne- babanın birbirlerine karşı kusurlu olmaları velayet sahibi olmalarına engel değildir. Ancak önemle belirtmek gerekir ki, velayet talep eden ebeveynin çocuğun yararını düşünerek hareket etmesi en önemlisidir.

Boşanmada Hangi Durumlarda Velayet Babaya Verilir?

Yukarıda da belirttiğimiz üzere velayetin verilmesinde önemli olan çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme tarafından çocuğun üstün yararının babanın yanında sağlanabileceği öngörülürse velayet babaya verilecektir. TMK ise çocuğun velayetinin babaya verileceği halleri sınırlı tutmuştur. Buna göre;

  • TMK m. 337/2;

“Ana küçük, kısıtlı veya ölmüş ya da velâyet kendisinden alınmışsa hâkim, çocuğun menfaatine göre, vasi atar veya velâyeti babaya verir.”

  • TMK m. 183;

“Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.”.

Geliri Olmayan Ebeveyne Velayet Verilir Mi?

Velayetin verilmesinde en önemli husus, çocuğun yararıdır. Bu yarar yukarıda da belirttiğimiz gibi fiziksel, psikolojik, eğitim, sosyal yaşam ve sair hususlardır. Bu sebeple gelirden önce çocuğun üstün yararı göz önünde tutularak karar verilmektedir.

Geliri olmayan taraf velayet sahibi olabilir ve velayet hakkına sahip olmayan ebeveyn ise iştirak nafakası ödeyerek çocuğun yararı ve geleceği için hareket eder.

Velayet Davasında Çocuğun Yaşı Önemli Midir?

Velayet davasında çocuğun yaşı önem arz etmektedir. Çocuğun yaşı, anne sevgisine ve şefkatine olan ihtiyacı göz önüne alınarak karar verilmektedir. Yargıtay içtihatları da bu yöndedir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 01.10.2014 Tarih, 2014/6840 E. 2014/19033 K. Sayılı ilamında;

“Velayetleri davalı babaya bırakılan çocuklar, 2008 ve 2009 doğumlu olup anne bakım ve şefkatine muhtaç yaştadırlar. Velayet düzenlemesinde asıl olan çocukların yararıdır. Ana yanında kalmalarının çocukların bedeni, fikri, ahlaki gelişmesine engel olacağı yönünde ciddi ve inandırıcı deliller bulunmadığı ve hemen meydana gelebilecek tehlikelerin varlığının da ispat edilmediği gözetilmeden, ana bakım ve şefkatine muhtaç çocukların babanın velayetine bırakılması usul ve yasaya aykırıdır.”.

Boşanma Davasından Önce Velayet Davası Açılabilir Mi?

Bilindiği üzere evlilik birliği süresince çocuğun velayeti ortaktır ve anne- babanın ortak karar alarak hareket etmesi gerekmektedir. Ancak evlilik birliği içerisinde ebeveynlerden biri çocuğun geçici velayetini talep edebilir.

Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Velayeti Ne Olur?

Evlilik birliği dışında doğan çocuğun velayeti eğer anne ile baba çocuğun doğumundan 300 gün önce boşanmamış ise anneye aittir. Yani evlilik dışı doğan çocuğun velayeti kural olarak annenindir. Bunun sebebi anne ile çocuk arasındaki soybağının rahatlıkla anlaşılabilecek ve kurulabilecek olmasıdır.

Çocuğun Velayetini Alan Ebeveyn Yurt Dışına Yerleşebilir Mi?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 17.06.2015 Tarih,. 2015/11374 E. 2015/12897 K. Sayılı ilamında

“Velayet hakkını eşler ortak kullanılıyorsa, çocuğu yurtdışına çıkaracak olan eşin diğer eşten, müşterek çocuğun yurt dışına çıkış izni için noter onaylı belge alması demektir. Ancak eşlerden biri velayet hakkını tek başına kullanıyorsa, aksine mahkeme kararları olmadığı sürece ve Yargıtay içtihatları da bu yönde olduğundan müşterek çocuğun yurt dışına çıkış izni için velayeti kendisinde olmayan diğer eşten izin almasına gerek yoktur.”

Yerleşik Yargıtay içtihatlarından da anlaşılacağı üzere velayet hakkına anne tek başına sahip ise çocuk ile istediği şekilde yurt dışına çıkabilecektir.

Av. Yonca İşsever Çapa

Av. Yonca İşsever Çapa, Özel Çamlıca Bilfen Anadolu Lisesi’nden mezun olduktan sonra Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde hukuk eğitimi almıştır. 2018 yılında Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olmuştur.

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Hemen Bilgi Al!