Bu yazımızda “Mükerrer Suç” hakkında genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Mükerrer Suç Nedir?

Mükerrer suç, bir kişinin önceden işlediği suç nedeniyle verilen mahkumiyet hükmü kesinleştikten sonra yeniden suç işlemesi halinde, hakkında TCK m.58 hükümlerinin uygulanması durumunu ifade eder. Türk hukukunda bu kurum, yeni suç nedeniyle verilen cezanın otomatik biçimde artırılmasından ziyade, mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanması sonucunu doğurur. Dolayısıyla mükerrer suç bakımından çıkarılacak sonuç “ne kadar ceza verildiği” değildir. Mükerrer suç kapsamında, infaza konu edilen cezanın nasıl infaz edileceği ve hükümlünün koşullu salıverilmeden hangi şartlarda yararlanacağı hususları bakımından değerlendirme yapılmaktadır. Kişi bakımından önceki hükmün kesinleşme tarihi, infazın tamamlanma tarihi, yeni suçun işlenme zamanı ve önceki mahkumiyetin niteliği gibi unsurlar bu değerlendirmede belirleyicidir. Ayrıca çocuk yaşta işlenen suçlar veya yabancı mahkeme kararlarının tekerrüre esas olup olmayacağı da her somut olayda ayrıca incelenir.

TCK m.58’e göre tekerrürün uygulanabilmesi için ilk mahkumiyet hükmünün kesinleşmiş olması yeterli olup cezanın infaz edilmiş olması zorunlu değildir. Ancak ceza infaz edilmişse, ikinci suç yönünden tekerrür hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı belirlenirken kanunda öngörülen süreler dikkate alınır. Beş yıldan fazla süreli hapis cezalarında infazın tamamlanmasından itibaren beş yıl, daha kısa süreli hapis veya adli para cezalarında ise üç yıl içinde yeni suç işlenmesi durumunda tekerrür gündeme gelir. Bu süreler geçtikten sonra işlenen suçlar bakımından tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Örneğin kişi hakkında 4 yıl hapis cezası verilmiş ve bu ceza infaz edilmişse, infazın tamamlandığı tarihten itibaren 3 yıl geçtikten sonra işlenen yeni suç bakımından tekerrür hükümleri gündeme gelmeyecektir. Buna karşılık, kişi hakkında verilen ilk ceza infaz edilmemişse TCK m.58/2’de belirtilen sürelere ve ikinci suçun işlendiği tarihe bakılmaksızın, ikinci suç açısından tekerrür hükümleri uygulanır.

Özellikle tekerrür şartlarının oluşup oluşmadığı, infaz sürelerine etkisi ve ikinci kez tekerrür ihtimali gibi teknik konularda, sürecin başından itibaren hukuki destek alınması hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır. Çünkü uygulamada birçok kişi, “mükerrir” sayılmasının ne anlama geldiğini, bunun koşullu salıverilmeye nasıl yansıdığını, ikinci kez tekerrür halinde neden çok daha ağır sonuçlar doğduğunu veya hangi önceki mahkumiyetlerin tekerrüre esas alınamayacağını ancak hüküm kurulduktan sonra fark etmektedir. Bu nedenle gerek soruşturma ve kovuşturma aşamasında gerek hükümden sonra infaz sürecinde profesyonel hukuki destek alınması çoğu dosyada belirleyici önem taşımaktadır. Bununla birlikte, önceki mahkumiyetin niteliği de önem taşır. Ceza mahkumiyetleri tekerrüre esas alınabilirken, güvenlik tedbirine ilişkin kararlar bu kapsamda değerlendirilmez. Adli para cezaları da şartları oluştuğu durumlarda tekerrüre esas olabilir. Genel af kapsamına giren mahkumiyetler tüm sonuçlarıyla ortadan kalktığından tekerrüre esas alınamaz. Buna karşılık özel af yalnızca infaza etki eder ve mahkumiyetin tekerrüre esas olma niteliğini ortadan kaldırmaz. Ayrıca sonradan suç olmaktan çıkarılan fiillere ilişkin mahkumiyetler de tekerrüre esas alınamaz.

Suçta Mükerrer Şartları Nelerdir?

1- Önceden verilmiş kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü bulunmalıdır.

Tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için, önceki suçtan dolayı verilen kararın kesinleşmiş olması gerekir. Kesinleşmemiş bir hüküm tekerrüre esas alınamaz.

2- Yeni suç, önceki mahkumiyet hükmünün kesinleşmesinden sonra işlenmiş olmalıdır.

Burada belirleyici olan sıra ilişkisidir. Önceki mahkumiyet kesinleşmeden önce işlenen fiiller bakımından tekerrür hükümleri uygulanmaz.

3- İlk cezanın infaz edilmiş olması kural olarak zorunlu değildir.

Kanun, tekerrür için ilk cezanın mutlaka çekilmiş olmasını aramaz, kesinleşme yeterlidir. Ancak ceza infaz edilmişse, kanunda öngörülen üç ve beş yıllık süreler devreye girer.

4- Kanundaki süreler içinde yeni suç işlenmiş olmalıdır.

Önceki ceza infaz edilmişse; beş yıldan fazla hapis cezalarında infazın tamamlanmasından itibaren beş yıl, daha kısa süreli hapis veya adli para cezalarında ise üç yıl içinde yeni bir suç işlenmesi gerekir. Bu süreler geçtikten sonra işlenen suçlar bakımından tekerrür hükümleri uygulanmaz.

5- Her suç, her suçla tekerrür ilişkisi kurmaz.

Kasten işlenen suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmaz. Aynı şekilde yalnızca askeri nitelikteki suçlarla diğer suçlar arasında da tekerrür hükümleri uygulanmaz.

6- Çocuk yaşta işlenen suçlar bakımından özel koruma vardır.

Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişi hakkında, bu suçlar yönünden tekerrür hükümleri uygulanamaz.

7- Yabancı mahkeme kararları kural olarak tekerrüre esas alınamaz.

Ancak bazı ağır suçlar bakımından istisna tanınmıştır. Kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları bu kapsamdadır.

8- İstinaf yolu kapalı kararlar tekerrüre esas alınamaz.

CMK m.272/3 kapsamında istinaf kanun yolu kapalı olan birtakım kararların tekerrüre esas teşkil etmeyeceği kabul edilmektedir. Bu da ayrıca kontrol edilmesi gereken teknik bir konudur.

Mükerrer Suçlarda Cezai Artış

Belirtmek gerekir ki, Türk Ceza Kanunu m.58, kural olarak sonradan işlenen suçun cezasını kendiliğinden artıran bir düzenleme değildir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda tekerrürün temel sonucu, doğrudan ceza miktarının artırılması değil, mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanmasıdır.

Tekerrür hükümlerinin etkisi kişinin özgürlüğünü doğrudan etkileyen sonuçlar doğurmaktadır. Dolayısıyla tekerrür hususunun somut olay özelinde dikkatle değerlendirilmesi gerekir. Özellikle hükümlünün cezaevinde kalacağı süre uzayabilir, koşullu salıverilme şartları ağırlaşır ve infaz sonrası denetimli serbestlik tedbiri uygulanması gündeme gelir. Sonuç olarak, görünürde hükmedilen ceza aynı olsa bile cezanın fiili sonucu ağırlaşmaktadır. Yani tekerrür, ciddi bir yaptırım etkisi doğurur.

Mükerrer Suçların Mağdurları Üzerindeki Etkisi

Tekerrür, Türk ceza hukuku kapsamında birden fazla sonuca yol açar ve bu sonuçlar doğrudan infaz sürecine yansır. Bunun yanında, hükümlü hakkında mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanır ve bu durum cezanın nasıl infaz edileceğini doğrudan etkiler. Özellikle koşullu salıverilme şartları ağırlaşır. Hükümlünün cezaevinde geçireceği süre uzayabilir ve şartlı tahliyeden yararlanması gecikebilir. Ayrıca cezanın infazından sonra hükümlü hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanması da söz konusu olur.

Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi

Mükerrirlere özgü infaz rejimi, 5275 sayılı Ceza İnfaz Kanunu’nun 108. maddesinde düzenlenmiştir. Tekerrür halinde işlenen suç nedeniyle mahkum olan hükümlü bakımından koşullu salıverilme süreleri ağırlaşır. Üstelik cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanabilir. Kanun, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında otuz dokuz yıl, müebbet hapis cezasında otuz üç yıl ve süreli hapis cezalarında kural olarak cezanın belirli bir kısmının infaz edilmesini öngörmektedir. Birden fazla süreli hapis cezasının söz konusu olduğu durumlarda ise koşullu salıverilme bakımından azami otuz iki yıllık bir sınır bulunmaktadır. Mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbiri başlıklı 5275 sayılı Ceza İnfaz Kanunu’nun 108. maddesi uyarınca;

Madde 108 – (1) Tekerrür halinde işlenen suçtan dolayı mahkum olunan;

a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının otuz dokuz yılının,

b) Müebbet hapis cezasının otuz üç yılının,

c) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuz iki yılının,

d) Süreli hapis cezasının üçte ikisinin,

İnfaz kurumunda iyi halli olarak çekilmesi durumunda, koşullu salıverilmeden yararlanılabilir. Ancak, koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır.

(2) Tekerrür nedeniyle koşullu salıverme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz. İkinci defa tekerrür halinde bu fıkra hükmü uygulanmaz.

(3) İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır. Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır. Hükümlü hakkında ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı hükümde belirtilir.

(4) İnfaz hakimi, mükerrir hakkında cezanın infazının tamamlanmasından sonra başlamak ve bir yıldan az olmamak üzere denetim süresi belirler.

(5) Tekerrür dolayısıyla belirlenen denetim süresinde, koşullu salıverilmeye ilişkin hükümler uygulanır.

(6) İnfaz hakimi, mükerrir hakkında denetim süresinin uzatılmasına karar verebilir. Denetim süresi en fazla beş yıla kadar uzatılabilir.

(7) Cezanın infazı tamamlandıktan sonra devam eden denetim süresi içinde, bu madde hükümlerine göre kendilerine yüklenen yükümlülüklere ve yasaklara aykırı hareket eden mükerrirler, infaz hâkimi kararı ile disiplin hapsine tabi tutulur. Disiplin hapsinin süresi on beş günden az ve üç aydan fazla olamaz.

(8) Çocuğa karşı işlenen bir suçtan dolayı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır.

(9) Birinci fıkradaki koşullu salıverme süreleri, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 102. maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanan cinsel saldırı suçundan, 103. maddesinde tanımlanan çocukların cinsel istismarı suçundan, 104. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasında tanımlanan reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan, 188. maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan dolayı hapis cezasına mahkûm olanlar hakkında da uygulanır. Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı, dörtte üç olarak uygulanır. 188. madde hariç olmak üzere bu suçlardan dolayı hapis cezasına mahkûm olanlar hakkında, cezanın infazı sırasında ve koşullu salıverildikleri takdirde denetim süresi içinde, aşağıdaki tedavi veya yükümlülüklerden bir veya birkaçına infaz hâkimi tarafından karar verilir:

a) Tıbbi tedaviye tabi tutulmak

b) Tedavi amaçlı programlara katılmak

c) Suçun mağdurunun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet etmekten yasaklanmak

d) Mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaktan yasaklanmak

e) Çocuklarla bir arada olmayı gerektiren bir ortamda çalışmaktan yasaklanmak

f) Çocuklar hakkında bakım ve gözetim yükümlülüğünü gerektiren faaliyet icra etmekten yasaklanmak

(10) Dokuzuncu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz.

(11) Bu maddenin dokuzuncu fıkrasının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.

İkinci Kez Mükerrir (4/4 Mükerrer) Ne Demektir?

Uygulamada “4/4 mükerrer” olarak ifade edilen durum, teknik olarak ikinci kez tekerrür hükümlerinin uygulanması anlamına gelir. Bu durumda hükümlü bakımından koşullu salıverilme rejimi daha da ağırlaşır. 5275 sayılı Ceza İnfaz Kanunu m.108/3 uyarınca, ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması halinde birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır. Ancak süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır.

İkinci kez tekerrürün söz konusu olabilmesi için, kişi hakkında daha önce tekerrür hükümlerinin uygulanmış olması ve bu mahkumiyet kararının kesinleşmiş olması gerekir. Cezanın mutlaka infaz edilmiş olması şart değildir. Fakat infaz edilmişse, yeniden TCK m.58/2’de düzenlenen süreler dikkate alınır. Uygulamada bu hesaplamalar oldukça teknik olduğundan, kişinin gerçekten ikinci kez mükerrir sayılıp sayılamayacağı dosya bazında dikkatle incelenmelidir.

Ayrıca yalnızca TCK m.58/9 kapsamında, yani “örgüt mensubu suçlu”, “itiyadi suçlu” veya “suçu meslek edinen kişi” sayılması sebebiyle mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanmış olması, tek başına ikinci kez tekerrür sonucunu doğurmaz.

Tekerrür ve mükerrer arasındaki fark nedir?

“Tekerrür” ve “mükerrer” kavramları günlük dilde çoğu zaman birbirinin yerine kullanılsa da teknik olarak aynı anlama gelmezler. Tekerrür, kanunda düzenlenen hukuki kurumu ifade eder. Yani önceki bir mahkumiyet hükmünün kesinleşmesinden sonra yeniden suç işlenmesi nedeniyle TCK m.58 hükümlerinin uygulanması söz konusu olur. Mükerrer ise bu hükümlerin uygulandığı kişiyi tanımlar. Başka bir ifadeyle, tekerrür hukuki durumun adı olup mükerrer ise bu duruma tabi olan kişidir.

TCK Madde 58 nedir?

Türk Ceza Kanunu m.58, “suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular” başlığını taşır. Bu madde, tekerrürün hangi şartlarda uygulanacağını ve hangi hallerde uygulanamayacağını düzenlemektedir. Bunun sonucu olarak mükerrirlere özgü infaz rejimi ile infaz sonrası uygulanabilecek denetimli serbestlik tedbirine de yer verilmiştir. Maddeye göre, önceki mahkumiyet hükmünün kesinleşmiş olması tekerrür için yeterlidir, cezanın infaz edilmiş olması şart değildir. Bunun yanında kasten işlenen suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmayacağı, çocuk yaşta işlenen suçların tekerrüre esas alınamayacağı ve bazı yabancı mahkeme kararlarının kapsam dışında olduğu da aynı maddede düzenlenmiştir.

108/4 maddesi nedir?

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 108. maddesinin dördüncü fıkrası, mükerrir hakkında uygulanacak denetimli serbestlik süresinin belirlenmesine ilişkindir. Buna göre tekerrür halinde hükümlü hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. İnfaz hakimi, cezanın infazının tamamlanmasından sonra başlamak üzere ve bir yıldan az olmamak kaydıyla bir denetim süresi belirler. Bu süre, hükümlünün infaz sonrası dönemde gözetim ve denetim altında tutulmasını sağlamaya yöneliktir. Bu hususun mahkumiyet kararında açıkça belirtilmesi gerekir (TCK m.58/7). Denetim süresi, hakim tarafından en fazla beş yıla kadar uzatılabilir (CGİK m.108/6).

Mükerrer suçlarda adli para cezası nasıl işletilir?

Tekerrür yalnızca hapis cezaları bakımından değil, adli para cezaları bakımından da önem taşır. Önceki mahkumiyet adli para cezasına ilişkin olabilir ve şartları mevcutsa sonraki suç yönünden tekerrüre esas alınabilir. Özellikle kanunda öngörülen üç yıllık süre hesabı, adli para cezaları bakımından da göz ardı edilmemelidir. Kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi halinde, asıl mahkumiyetin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. Uygulamada bu tür durumlar çoğu zaman infaz ve sabıka kaydı üzerinden yapılan teknik bir incelemeyi gerektirir. Burada kritik olan husus, değerlendirme yapılırken yalnızca adli para cezasının varlığına bakılması yeterli değildir. Kesinleşme tarihi, infaz durumu ve sonraki suçun tarihi ile birlikte dikkate alınmalıdır. Bu yüzden “önce para cezası aldım, şimdi mükerrir sayılır mıyım?” sorusunun cevabı somut olaya göre farklılık gösterecektir.

Mükerrer suçlar hangileridir?

Kanunda “şu suçlar mükerrer suçtur” şeklinde sınırlı bir katalog bulunmamaktadır. Mükerrerlik, belirli bir suç tipinden ziyade, kişinin önceki kesinleşmiş mahkumiyetinden sonra yeniden suç işlemesi ile ilgilidir. Bu nedenle şartları oluşması halinde birçok kasıtlı suç bakımından tekerrür gündeme gelebilir. Ancak her suç bakımından tekerrür ilişkisi kurulmaz. Kasten işlenen suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmaz. Aynı şekilde çocuk yaşta işlenen suçlar tekerrüre esas alınmaz.

Yabancı mahkeme kararları ise kural olarak dikkate alınmaz ancak kanunda sayılan bazı istisna suçlar bakımından dikkate alınır. Ayrıca bazı suçlar, özellikle infaz rejimi ve koşullu salıverme oranı bakımından ayrıca önem taşır. Nitelikli cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun bazı halleri ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu, koşullu salıverme hesabında daha ağır oranların uygulanabildiği suçlar arasında yer almaktadır.

Mükerrer Suç Nedir? yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

İftira Suçu (TCK 267) Nedir?

İftira suçunun konusunu objektif olarak gerçek dışı olan hukuka aykırı herhangi bir fiilin isnadı oluşturur. Failin iftiradan sorumlu tutulabilmesi için masum bir kimseye gerek suç gerekse de idari yaptırımı gerektiren bir fiil isnat etmesi gerekir. Kanun koyucu madde metninde, “işlemediğini bildiği halde (…) hukuka aykırı bir fiil isnat eden” ifadesine yerer vererek bu hususa işaret etmiştir. İftira suçunda önemli olan failin işlenmediğini bildiği halde masum kişiye hukuka aykırı isnatta bulunmasıdır. Masum bir kimsenin isnada konu fiili, gerçekleştirmediğinin bilinmesi yeterlidir.

İftira suçu ile korunan hukuki değerin karma nitelikli olduğu, suç tipi ile hem bireyin şeref ve haysiyetinin hem de adli makamların işleyişinin korunduğu ifade edilmektedir. İftira, soyut tehlike suçudur. Bu nedenle, suçun oluşması için belirli bir kişinin zarar görmüş olmasına gerek olmadığı gibi; isnadın, hukuka aykırı fiil hakkında kovuşturma veya soruşturma başlatılmasına elverişli olması da aranmamaktadır. Bu itibarla, kovuşturma organlarının ihbar ve şikayet üzerine kovuşturmaya başlamamış olmamaları, suçun tamamlanması bakımından önem taşımaz. Bununla birlikte, soruşturma ve kovuşturma organlarınca ciddiye alınması mümkün olmayan bir isnat söz konusu ise (örneğin, (A), caminin minaresinin gölgesini çaldı”), iftira suçundan söz edilemez.

İftira Suçunun Cezası (2026)

5237 Sayılı Türk Ceza Kanun’un İftira Başlıklı 267. Maddesi Uyarınca:

“(1) Yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Fiilin maddî eser ve delillerini uydurarak iftirada bulunulması halinde, ceza yarı oranında artırılır.

(3) Yüklenen fiili işlemediğinden dolayı hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş mağdurun aleyhine olarak bu fiil nedeniyle gözaltına alma ve tutuklama dışında başka bir koruma tedbiri uygulanmışsa, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(4) Yüklenen fiili işlemediğinden dolayı hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş olan mağdurun bu fiil nedeniyle gözaltına alınması veya tutuklanması halinde; iftira eden, ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin hükümlere göre dolaylı fail olarak sorumlu tutulur.

(5) Mağdurun ağırlaştırılmış müebbet hapis veya müebbet hapis cezasına mahkûmiyeti halinde, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(6) Mağdurun mahkûm olduğu hapis cezasının infazına başlanmış ise, beşinci fıkraya göre verilecek ceza yarısı kadar artırılır.”

İftira Suçunun Unsurları

A.) FAİL

İftira suçunun faili herkes olabilir. Eğer suç, kamu görevlisi tarafından görevi gereği olarak elinde bulundurduğu araç ve gereçler kullanılarak işlenmişse, TCK m.266 “Kamu Görevine Ait Araç ve Gereçleri Suçta Kullanma Suçu” oluşacaktır.

B.) MAĞDUR

Suçun mağduru bakımından iki bir ayrım yapmak gerekir. Şayet, bir suç isnadı söz konusu ise, kendisine hukuka aykırı fiil isnat edilen kişi, ancak bir gerçek kişi olabilir. Tüzel kişilerin cezai sorumluluğu olmadığı için (TCK m.20/2), bir eylemin faili olarak gösterilmeleri de mümkün değildir ve bu nedenle iftira suçu, bu bakımdan tüzel kişilere karşı işlenmez. Her ne kadar tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanmasına olanak tanınmış ise de (TCK m.60), bunun uygulanması, tüzel kişi yararına gerçek kişi tarafından kasıtlı bir suç işlenmesi koşuluna bağlı olduğu için, suç da bu gerçek kişiye isnat edilmiş ise, ancak bu takdirde iftira suçundan söz edilebilir.

İftira suçunda, belirli ve yaşayan bir veya birden fazla başka kişiye yönelik olarak hukuka aykırı bir fiil isnat edilmektedir. Bu koşulun yerine gelmiş sayılabilmesi için, hukuka aykırı fiilin faili olarak gösterilen kişinin kim olduğunun ihbar veya şikayette belirtmiş olmasına gerek yoktur. Kullanılan ifadelerden fiilin isnat edildiği kişinin kim olduğunun anlaşılabilmesi ve birey olarak belirlenebilir olması yeterlidir. İftira suçunun mağduru belli veya belirlenebilir bir kişi değilse, bu suç değil, suç uydurma suçu söz konusu olur.

İftira suçunda, ihbar veya şikayetin konusu bir suç ise, fail olarak gösterilen kişinin ihbar veya şikayetin yapıldığı tarihte cezai sorumluluğunun da bulunması gerekir. Mağdura isnat edilen suç kovuşturulabilir değilse; söz gelimi zamanaşımı, şikayetin geri alınması, ölüm gibi ceza ilişkisini ortadan kaldıran bir durum varsa, iftira suçu işlenmiş olmaz. Yine, 12 yaşını doldurmamış birisinin veya bir akıl hastasının fail olarak gösterilmesi durumunda, bunların ceza sorumluluğu olmadığı için iftira suçu oluşmaz. Yeter ki, ceza ilişkisini düşüren bu nedenler ihbar veya şikayette belirtilmiş olsun. Bu yüzden, suç isnat edilen kişi lehine olan durumların bilerek saklanması veya öyle olmadığı halde cezalandırılabilir ve kovuşturulabilir bir fiil oluşturduğu izlenimi yaratılması durumunda da iftira suçu oluşur.

C.) FİİL, NETİCE VE NEDENSELLİK BAĞI

TCK m.267’de iftira suçunun iki değişik biçimde işlenebileceği öngörülmüştür.

Bir kimseye suç isnadı niteliğinde de olsa, bunlar dışında bir şekilde, örneğin doğrudan mağduru hedef alarak hukuka aykırı bir fiil isnat edilmesi durumunda iftira değil, koşulları varsa hakaret suçundan (TCK m.125) dolayı failin cezalandırılması gerekir.

a-) Suçu kovuşturmaya yetkili makamlara ihbar ve şikayette bulunma (doğrudan iftira)

TCK m.267’ye göre iftira suçu, mağdur hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatmaya ya da idari yaptırım uygulamaya yetkili makamlara ihbar ve şikayette bulunmak suretiyle işlenebilecektir. İhbar, bir suçun veya disiplin yaptırımı ya da başkaca yönetsel yaptırımı gerektiren hukuka aykırı bir fiilin herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir yolla o fiili soruşturmaya veya kovuşturmaya yetkili makamlara bildirilmesidir. Bu bakımdan, ihbar ve şikayetin yapılabileceği her makam nezdinde gerçekleştirilen isnatla iftira suçu işlenebilir. Her ne kadar gerekçede, “Başlatılmış olan hukuk veya ceza muhakemesi sürecinde davanın tarafı, sanık veya tanık konumundaki kişiler de, bulundukları beyanlarla iftira suçunu işleyebilirler” denilmekte ise de, tanık konumundaki kişilerin yalan beyanı iftira suçunu değil, yalan tanıklık suçunu oluşturur. Eğer ihbarın konusunu suç oluşturuyor ise, bu ihbar yazılı veya sözlü olarak yapılabilir.

Suça ilişkin ihbar veya şikayetin hangi makamlara yapılacağı CMK m.158’de gösterilmiştir. Bunlar, Cumhuriyet Başsavcılığı, kolluk makamları, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmek üzere valilik veya kaymakamlık ya da mahkemedir. Öte yandan, yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar hakkında Türkiye’nin elçilik ve konsolosluklarına da ihbar veya şikayette bulunulabilir (CMK m.158/3). İhbar veya şikayetin yapılabileceği makamlar, yalnızca CMK m.158/3’te sayılanlarla sınırlı olarak anlaşılmamalıdır. Bu bağlamda, söz gelimi 4483 sayılı veya 2547 sayılı kanunlara göre izin vermeye yetkili makamlara yapılan ihbarlar da bu suçu oluşturabilir.

b-) Basın yoluyla bir kişinin ceza kovuşturmasına uğratılması (dolaylı iftira)

TCK m.267/1’de getirilen açıklığa göre, basın ve yayın yoluyla hukuka aykırı fiilin isnat edilmesi de suçun maddi unsurunu oluşturabilir. TCK m.6 gereği “basın ve yayın yolu ile” deyiminden; her türlü yazılı, görsel, işitsel, ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayınlar anlaşılmalıdır. Gerekçeye göre, “Cumhuriyet savcıları, kamu adına re’sen soruşturulabilen suçlarla ilgili olarak yayınlanan haberleri ihbar kabul ederek, soruşturma başlatmaktadırlar. Bu bakımdan, basın ve yayın yolu ile bir kişiye gerçeğe aykırı olarak hukuka aykırı fiil isnat edilmesi halinde, iftira suçu oluşur.” Suçun basın yoluyla işlenmesi durumunda, suç yayın anında oluşur (Bas. K. m.11/1)

İftira Suçunun Nitelikli Halleri

A.) Fiilin Maddi Eser Ve Delillerini Uydurarak İftirada Bulunulması (TCK M. 267/2)

TCK M.267/2, iftira suçunda cezanın ağırlaştırılmasını gerektiren nitelikli hal olduğundan, iftiranın konusunu oluşturan fiilin hukuka aykırı olmasına, ihbar ve şikayete ilişkin tüm gereklilikler burada da aranacaktır. Nitelikli halin gerçekleşmesi için iftiranın ihbar veya şikayet yoluyla mı yoksa basın yoluyla mı gerçekleştirildiğinin bir önemi bulunmamaktadır. Burada fail, iddiaya inandırıcılık kazandırmak için şüpheyi yoğunlaştırmaya yönelik delil yaratmak yoluna gitmektedir. Buna örnek olarak, haksız yere kaçakçılıkla itham edilen mağdurun yatak odasına mermi, uyuşturucu madde vs. koymak verilebilir. Failin bu delilleri yetkili makamlara mutlaka doğrudan ulaştırması gerekmez. Önemli olan, suçsuz kimse hakkında uydurulan maddi eser ve delillerin suçu soruşturmaya ve kovuşturmaya yetkili makamın bilgisine ulaşmış olmasıdır. Mağdurun suçsuzluğunu ortaya koyan delillerin saklanması veya ortadan kaldırılması durumunda da nitelikli halin gerçekleştiği kabul edilmelidir.

B.) Yüklenen Fiili İşlemediğinden Dolayı Hakkında Beraat Kararı Veya Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar Verilmiş Mağdurun Aleyhine Olarak Bu Fiil Nedeniyle Gözaltına Alma Ve Tutuklama Dışında Başka Bir Koruma Tedbiri Uygulanması (TCK M. 267/3)

Bu diğer tedbirler, arama ve elkoyma (CMK m.116 vd), telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi (CMK m.135 vd), gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izleme (CMK m.139 vd.) olabilir. Gözaltına alma ve tutuklama durumunda, fail zaten kişiyi özgürlüğünden yoksun bırakma suçundan ötürü dolaylı fail olarak sorumlu tutacaktır. Oysa, adli kontrol tedbiri kişi özgürlüğünü kısıtlayan bir niteliğe sahip değildir. Bu bakımdan, iftirasıyla bu tedbirin uygulanmasına yol açan failin kişiyi özgürlüğünden yoksun bırakma suçundan dolayı ayrıca cezalandırılması mümkün değildir. Dolayısıyla, mağdurun aleyhine adli kontrol tedbirlerinin uygulanmasına yol açılması durumunda, TCK m.267/3’teki nitelikli hal uygulanacaktır.

C.) Ağırlaştırılmış Ömür Boyu Hapis Ve Ömür Boyu Hapis Cezasına Mahkumiyet (TCK M.267/5)

Mağdurun belirtilen ağırlıkta bir mahkumiyete maruz kalması bu suçta nitelikli hal sayılmıştır. Mahkumiyet kararının kesinleşmesi yeterli olup, ayrıca cezanın infaz edilmiş olmasına gerek yoktur. Cezanın infazına başlanmışsa, nitelikli hal söz konusu olacaktır. Mağdurun ağırlaştırılmış ömür boyu hapis veya ömür boyu hapis cezasına mahkumiyeti durumunda yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasına hükmolunacaktır.

D.) Mağdurun Mahkum Olduğu Hapis Cezasının İnfazına Başlanması (TCK M.267/6)

Bu durumda, bir üst fıkraya göre verilen ceza yarısı kadar artırılır. TCK m.267/6, bu nitelikli halin uygulanabilmesi için mağdur hakkında hapis cezasının infazına başlanmasını yeterli görmüş, cezanın belirli bir süre için infaz edilmiş olması gibi bir koşul aramamıştır. Şu halde, hapis cezasının bir gün süreyle dahi infaz edilmiş olması, hükmün uygulanması için yeterlidir. Öte yandan, “hapis cezasının ertelenmesi” (TCK m.51) söz konusu olduğunda da nitelikli halin uygulanması gerekecektir.

İftira Suçuna Örnek Teşkil Eden Durumlar

Örneğin, kasten yaralama suçunu işlediği iddia edilen kişinin evine bıçak, silah veya kurşun bırakılması ya da uyuşturucu madde ticareti yaptığından bahisle kişinin çantasına gizlice esrar yerleştirilmesi halinde maddi iftiradan bahsedilir. Aynı şekilde kişi kendisini bıçakla yaralamış ve fiili masum bir kişiye isnat etmişe maddi iftira gereğince daha ağır ceza ile cezalandırılır.

Örneğin, kamu görevlisi olan (A), zimmetine para geçirse ve (B) de, (A)’nın zimmetinin açığa çıkmasına engel olmak maksadıyla sahte belge düzenlediği iddia ederek gerçeğe aykırı isnatta bulunsa, işlemediğini bildiği belgede sahtecilik suçu açısından ayrı bir soruşturma yapılacağından iftira suçu oluşur. Yine örnek olarak; cinsel taciz eylemi, cinsel saldırı gerçekleştirilmiş gibi bildirilirse, suçun niteliği değiştiğinden kişi iftira suçundan cezalandırılır. Çünkü burada fail, söz konusu cinsel saldırı fiili bakımından kişinin masum olduğunu bilmektedir.

İftira Suçunda Zamanaşımı ve Şikayet Süresi

İftira suçu şikayete tabii bir suç olmadığından, herhangi bir şikayet süresi söz konusu olmaksızın savcılık tarafından suçun öğrenildiği an re’sen soruşturma başlatılır. Kamu davasına müdahil olan kimsenin şikayetten vazgeçmesi de ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz.

İftira suçunda dava zamanaşımı süresi 8 yıldır, dava zamanaşımını açıklamak gerekirse soruşturma aşamasının suçun işlenmesi ile birlikte 8 yıl içerisinde açılması gerektiğini ifade edebiliriz.

İftira Suçunda HAGB

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmasını ifade eder (CMK 231/5). Burada da farklı bir tür erteleme, başka bir ifadeyle ceza kanunundaki ertelemeye nazaran daha lehe sonuçlar doğuran bir durum söz konusudur. İftira suçunda ceza miktarının 2 yıl veya daha az olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanması mümkündür.

İftira suçu şikayete tabi midir?

İftira suçu şikayete tabi değildir, bu sebeple iftira eyleminin ihbar edilmesi üzerine savcılık makamı tarafından öğrenilmesiyle birlikte soruşturma süreci resen başlatılır.

İftira suçunda ceza, adli para cezasına çevrilir mi?

İftira suçu nedeniyle alt sınırdan verilen hapis cezaları mahkemenin uygulayacağı takdiri indirim suretiyle 1 yıl ve daha az olur ise TCK m.50 uyarınca hapis cezası, adli para cezasına çevrilebilir. Hapis cezasının alt sınırı bir yıl ve daha fazla olduğunda hallerde ise, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.

Sözlü iftira suçu nasıl ispat edilir?

Sözlü olarak gerçekleştirilen iftira eyleminin ispatlanabilmesi için örnek olarak; ses kayıtları, kamera kayıt görüntüleri, tanık beyanları, hayatın olağan akışına göre yapılacak değerlendirme veya çelişkili ifadeler argüman olarak kullanılabilir.

İftira suçu uzlaşmaya tabi midir?

Uzlaşma, suç isnadı şahıs ile suçun mağduru olan şahsın bir uzlaştırmacı aracılığıyla iletişim kurarak anlaşmasıdır. İftira suçu takibi şikayete tabi bağlı bir suç tipi değildir. Bu bağlamda iftira eyleminin şikayet edilmesi değil ihbar edilmesi söz konusudur. Dolayısıyla iftira suçu uzlaşmaya tabi suçlardan değildir.

İftira Suçunda Şikayetten Vazgeçilebilir mi?

İftira suçu şikayete bağlı bir suç olmadığından, herhangi bir şikayet süresi söz konusu olmaksızın savcılık tarafından suçun öğrenildiği an re’sen soruşturma başlatılır. Kamu davasına müdahil olan kimsenin şikayetten vazgeçmesi de ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz.

İftira suçunda etkin pişmanlıktan yararlanılır mı?

Türk Ceza Kanunu ayrıntılı bir düzenleme ile, iftira suçundan dolayı etkin pişmanlık nedeniyle yapılacak ceza indirimi beş ayrı evrede farklı biçimde düzenlemeye kavuşturmuştur:

a.) Soruşturma başlamadan önce (TCK m.269/1),

b.) Soruşturma başladıktan sonra, ancak kovuşturma başlamadan önce (TCK m.269/2),

c.) Kovuşturma başladıktan sonra, ancak hüküm verilmeden önce (TCK m.269/3a),

d.) Hüküm verildikten sonra, ancak kesinleşmeden önce (TCK m.269/3b),

e.) Hükmün kesinleşip infazına başlandıktan sonra (TCK m.269/3c).

TCK m.269/1’de mağdur hakkında adli veya idari soruşturma başlamadan önce; m.269/2’de ise mağdur hakkında kovuşturma başlamadan önce iftiradan dönme hali indirim nedeni olarak düzenlenmiştir. CMK m.2’de yapılan tanıma göre soruşturma; “Suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi”, kovuşturma; “İddianamenin kabulüyle başlayıp, hükmün kesinleşmesine kadar geçen evreyi” ifade eder. İdari soruşturmalar açısından ise, soruşturma ve kovuşturma ayrımı olmadığı için, disiplin amirinin soruşturmaya başlama emri vermesi anını esas almak gerekir.

TCK m.269/3’te ise, kovuşturmaya başlandıktan sonraki etkin pişmanlığın gerçekleşme evresinde göre üçlü bir ayrım yapılmaktadır. Buna göre etkin pişmanlığın;

1- Mağdur hakkında hükümden önce gerçekleşmesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisi (TCK m.269/3-a),

2- Mağdurun mahkumiyetinden sonra gerçekleşmesi halinde, verilecek cezanın yarısı (TCK m.269/3-b),

3- Hüküm olunan cezanın infazına başlanması halinde, verilecek cezanın üçte biri (TCK m.269/3-c) indirilebilir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesinin hükmünden önce gerçekleşen etkin pişmanlık durumunda a) bendi; ilk derece mahkemesinin verdiği mahkumiyet hükmünün, süresi içinde kanun yoluna başvurmama ya da temyiz incelemesi sonucunda kesinleşmesinden sonra gerçekleşmesi durumunda b) bendi; mağdur infaz kurumunda iken gerçekleşmesi durumunda ise c) bendi uygulanacaktır. Hükmedilen hapis cezasının ertelenmesi durumunda da, TCK m.51/son uyarınca “ceza infaz edilmiş sayılacağı” ve cezası ertelenen kişi hakkında bazı yükümlülükler yükleneceği için c) bendinin uygulanması yoluna gidilecektir. Buna karşılık “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması” söz konusu olduğunda, ortada henüz verilmiş veya en azından “açıklanmış” bir hüküm bulunmadığı için cezanın TCK m.269/3-a uyarınca indirilmesi gerektiği kanaatindeyiz. Nihayet, maddenin dördüncü fıkrasında, münhasıran nihayet, maddenin dördüncü fıkrasında, münhasıran idari yaptırım uygulanmasını gerektiren filler bakımından ikili ayrım yapılmıştır. Buna göre;

a. İdari yaptırıma karar verilmeden önce etkin pişmanlıkta bulunulması halinde, verilecek cezanın yarısı (TCK m.269/4-a),

b. İdari yaptırım uygulandıktan sonra etkin pişmanlıkta bulunulması halinde, verilecek cezanın üçte biri (TCK m.269/4-b) indirilebilir.

Hakaret ve iftira suçu arasındaki fark nedir?

İftira suçu ile hakaret suçunun birbirinden şu noktalarda ayrılır:

• Hakaret suçunun konusunu “somut bir fiil veya olgu isnadı”, buna karşılık iftira suçunun konusunu “hukuka aykırı bir fiil isnadı” oluşturmaktadır. Bu durumda hukuka aykırı fiilin ya suç oluşturma veya yönetsel nitelikte yaptırım gerektirmesi aranır ise, hakaret suçunun oluşması için böyle bir zorunluluk yoktur.
• Hakaret suçunun konusunu oluşturan fiil hakkında daha önce bir soruşturma veya kovuşturma yapılmış olması önemli değildir. Nitekim, TCK m.127/2 uyarınca ispat edilmiş fiilinden söz edilerek kişiye hakaret edilmesi durumunda da bu suç oluşur. Buna karşılık, iftira suçunda hukuka aykırı bir fiili yetkili makamlar ilk elden basın veya yayın yoluyla verilen haberden öğrenmektedirler.
• Hakarette isnat edilen fiilin gerçek olup olmaması önemli değildir. Buna karşılık, iftirada gerçek dışı bir fiil isnadı söz konusudur. Hakaret suçunda isnat edilen fiil veya olgunun gerçek olduğunun bazı durumlarda ispatına olanak sağlandığı halde, iftirada gerçek dışı bir fiil isnadı söz konusu olduğu için bunun ispatına da olanak bulunmamaktadır.
• Hakarette, failin isnat edilen fiilin gerçekte işlenmiş olup olmadığını bilmesi önemli değildir. Buna karşılık, iftira suçunda failin, mağdura yüklediği hukuka aykırı fiilin hiç veya en azından mağdur tarafından işlemediğini bilir.
• Basın yoluyla iftira, “bir kişi hakkında soruşturma veya kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak” amacıyla, yani özel kastla işlenebilirken, hakaret suçunun oluşması için genel kast yeterlidir.
• Hakaret suçunun soruşturma ve kovuşturması şikayete bağlı iken, iftira suçunda soruşturma ve kovuşturma resen yapılır.

Haksız yere iftiraya uğradım, ne yapmalıyım?

Haksız olarak iftiraya uğradığınızı düşünüyorsanız öncelikle varsa; ses kayıtları, kamera kayıtları, tanık bilgileri, yazılı olan bilgiler ve benzeri deliller toplanarak akabinde Cumhuriyet Başsavcılığı’na veya kolluk kuvvetlerine, iftira konusunu detaylı bir şekilde açıklayacak şikayet dilekçesi ile birlikte sunulması gerekmektedir. İftira suçunda ispat yükü, iftira konusunu iddia eden tarafa ait olduğu için avukat vasıtasıyla sürecin başlatılması ve takip edilmesi önem arz etmektedir.

İftira Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “Kaza Tespit Tutanağına İtiraz” konusunda genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir?

Maddi hasarla sonuçlanan ve en az iki aracın bulunduğu trafik kazalarında sürücüler tarafından 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren kaza tespit tutanağı düzenlenebilmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun’un 81. maddesi uyarınca; “Yalnız maddi hasar meydana gelen kazalarda, kazaya dahil kişilerin tümü, yetkili ve görevli kişinin gelmesine lüzum görmezlerse, bunu aralarında yazılı olarak saptamak suretiyle kaza yerinden ayrılabilirler.”

Kaza tespit tutanağı, kazanın özetini belirten resmi nitelikte ve kusurun belirlenmesi bakımından önemli bir belgedir. Dava açmak veya gerekli kurumlara başvuru ve itiraz yapmak için gerekli olan bir belgedir.

Kazada bulunan sürücülerden herhangi biri; alkollü, ehliyetsiz veya on sekiz yaşının altındaysa, kaza sırasında kamu malına zarar geldiyse (örneğin trafik levhaları), kazada yaralanan veya ölen varsa, kazaya karışan sürücülerden biri veya birkaçının zorunlu trafik sigortası yoksa kaza tespit tutanağı tutulmaz. Bu hallerde polis veya jandarma vasıtasıyla kaza tespit tutanağı düzenlenip kusur oranı belirlenmektedir.

Kaza tespit tutanağı hazırlanırken bazı konulara dikkat edilmesi gerekmektedir. Şöyle ki;

• Araçlar kazadan sonra sabit halde bekletilmeli ve tüm açılardan fotoğrafları çekilmelidir.
• Her iki tarafa ait ruhsatın fotoğrafı çekilmelidir.
• Trafik sigorta poliçelerinin fotoğrafı çekilmeli ve poliçe numaraları tutanağa yazılmalıdır.
• Her iki tarafın ehliyet cüzdanlarının fotoğrafı çekilmelidir.
• Kaza yapılan yerin açık adresi yazılmalıdır.
• Çarpışmanın krokisi çizilmelidir.
• Her iki taraf kazanın kendi bakış açısından nasıl gerçekleştiğini yazmalıdır.

Her iki nüshaya da ıslak imza atılmalıdır.

Kaza Tespit Tutanağına Nasıl İtiraz Edilir?

Kaza tespit tutanağının düzenlenmesi sonucunda sigorta şirketlerinin mutabık olduğu kusur oranına karşılık kazaya karışmış olan araç sürücüleri, sigortalı olarak itiraz edilebilmektedir. Sigorta şirketleri tarafından mutabakat yapılmasıyla birlikte kusur oranları ilgili araç sürücülerine tebliğ edilir. Sorumluluk oranlarının araç sürücülerine bildirilmesi ile birlikte, her bir araç sahibinin bildirimin yapılmasından itibaren 5 iş günü içerisinde ilgili sigorta şirketine itiraz etme hakkı bulunmaktadır. Sigorta şirketi tarafından bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 5 iş günü içerisinde sigortalı tarafından itiraz edilmesiyle birlikte, 3 iş günü içerisinde yeniden değerleme yapmak üzere sigorta şirketi kararını bildirir.

Kazaya karışan araç sürücüleri kusur oranlarını, http://www.sbm.org.tr adresindeki “Hizmetler” Menüsü sekmesinde “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” başlığıyla öğrenebilmektedir. Sigorta şirketi itirazın reddederse veya itiraz yapılmasından itibaren 3 iş günü içerisinde cevap vermezse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir veya mahkeme vasıtasıyla dava açılabilmektedir. Başvuru E-Devlet üzerinden veya doğrudan başvuru formu ile yapılabilir.

E-Devlet ile Kaza Tespit Tutanağına İtiraz

Kaza tespit tutanağına karşılık, E-Devlet üzerinden doğrudan itiraz edilememektedir. Ancak, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) aracılığıyla, kişinin E-devlet bilgileri ile giriş yapılarak, kusur oranının ilgili tarafa bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde itiraz edilebilmektedir. İtiraza ilişkin başvuru, kurum sayfasında bulunan “Hizmetler” başlığında, Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz sekmesi vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir.

İtiraz Sürecinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

İtiraz sürecinde yasal süreleri kaçırmamak, gerekçeli ve somut delillere dayalı bir itiraz dilekçesi hazırlamak gerekmektedir. Ayrıca sürecin doğru bir şekilde ilerlemesi için, itiraza ilişkin başvurunun doğru merciye yapılması gerekir. Tutanaktaki bilgiler kontrol edilmeli, kusur kodları incelenmeli, doğru başvuru yolları izlenmelidir. İtiraz dilekçesi; açık bir dil ile, hukuki dayanakları belirtilen, kaza konusu olayı net bir şekilde özetleyecek şekilde yazılmalıdır. İtiraza ilişkin başvuru yapıldıktan sonra, itirazın ilgili merci tarafından alındığına dair belgeyi muhafaza etmek gerekir.

Bu Süreçte Uzman Desteği Almak Neden Önemli?

Trafik kazası sonrasında telafisi güç zararların doğmaması ve maddi kayıpları önlemek adına, uzman desteği almak önemlidir. Süreci daha doğru ve etkili yürütülmesi için, trafik kazaları ile ilgili uzman avukat yanlış kusur oranın uygulanıp uygulanmadığını tespit edip itiraz gerekçesi oluşturabilir. Delilleri daha etkili ve güçlü hale getirebilir. Usul hatalarının önlenmesini sağlar bu sayede başvuru doğru kuruma ve doğru şekilde yapılır. İtiraz bakımından gerekli belgeler eksiksiz şekilde hazırlanır ve hak kaybı riski ortadan kalkar.

Trafik Kazalarında Kusur Kavramı

Trafik kazasında kusur oranı, kazaya karışan motorlu taşıt sahiplerinin kazadaki sorumluluğunu gösteren bir değerdir. Kazanın gerçekleşmesinde hata payı fazla olan kişinin sorumluluğu diğer araç sürücüsüne göre fazladır. Yer, hava şartları, yol durumu ve benzeri hususlar sorumlu tarafların kusur oranlarını belirlemek için incelenir. İncelemeler sonucu kazaya karışan taraflar asli kusur, tali kusur, eşit kusur sahibi olarak belirlenebilir.

Trafik kazalarında kusur oranları genellikle; %0, %25, %50, %75 ve %100 şeklinde belirlenmektedir. Ancak kusur oranlarının farklı şekillerde tespit edilebilmesi de mümkündür. KTK m.84 uyarınca Asli kusur kavramı, kazanın ana sebebi olarak belirlenen tarafı temsil etmektedir. KTK m. 84’te sayılan ağır trafik kuralı ihlalleri dışındaki bütün trafik kuralı ihlalleri tali kusur sayılmaktadır. Tali kusur, kaza sırasında gereken önlemi almamış, dikkatsiz tarafı temsil etmekle birlikte, asli kusurlu olan tarafa göre daha az kusur oranı bulunan taraftır.

İtirazın Olası Sonuçları ve Sonraki Adımlar

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi tarafından itirazın kabul edildiği durumda, kusur oranı yeniden belirlenir veya değiştirilir. Sigorta şirketi yeniden değerlendirme yapar ve tazminat, sigorta ödemesi gibi konular tekrar hesaplanır. Bir diğer olası sonuç ise itiraz sonucu dosyanın yeniden değerlendirilmesi için incelemeye gönderilmesi ve ek deliller talep edilmesidir. Bunun sonucunda da nihai kusur oranı saptanır. İtiraz reddedilirse, kusur oranı değişmeden kalır. Bu durumda ise Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yapılabilir veya Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açılabilir. Eğer kusur oranı kısmen değişirse kusur dağılımı yeniden belirlenir ve sigorta ödemeleri ve zarar tazmini yeni kusur oranına göre yapılır.

Kaza Tespit Tutanağına İtirazda Zamanaşımı

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne yapılacak başvurularda, Kaza tespit tutanağında itiraz süresi tutanak sisteme işlendiğinden itibaren 5 iş günüdür. Bu süre kaçırılırsa veya hukuk mahkemeleri vasıtasıyla kaza tespit tutanağına itiraz edilmek istenirse, tazminat talepleri için genel zamanaşımı süresi 2 yıldır. Trafik kazası sonucunda yaralamalı kazalarda 8 yıl, ölümlü kazalarda ise 15 yıl ceza zamanaşımı süreleri uygulanmaktadır.

İtiraz Kaç Gün İçerisinde Sonuçlanır?

Kaza tespit tutanağına itirazın sonuçlanma süresi başvurulan kuruma göre değişiklik göstermektedir. Kaza tespit tutanağına göre belirlenen kusur oranı bakımından yapılan itirazlarda, “Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi” 3 iş günü içerisinde cevap vermekle yükümlü olup cevap verilmediği hallerde zımnen ret olarak sayılmaktadır. İtiraz, Sigorta Tahkim Komisyonuna yapıldıysa, dosyanın incelenmesi ve karar verilmesi genellikle 2-4 ay aralığında sürmektedir. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun kararlarına karşılık, 5684 sayılı Sigortacılık Kanun’un 30/12. maddesi gereğince tebliğden itibaren 10 gün içerisinde itiraz edilebilmektedir. Kaza tespit tutanağına mahkeme vasıtasıyla itiraz edildiği hallerde ise, süreç 6-12 ay arasında sürmektedir.

İtiraz Hangi Kuruma Yapılmalıdır?

Kaza tespit tutanağına itiraz farklı kurumlara yapılabilmektedir. İtiraz prosedürü bakımından belirleyici olan faktör tutanağın içeriği yani konusudur. Sadece maddi hasarların bulunduğu hallerde öncelikle, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden veya sigorta şirketine itiraz yapılabilmektedir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi vasıtasıyla yapılan başvuruların sonuçsuz kalması veya beklenen ölçekte sonuç vermemesi halinde, Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da Asliye Hukuk Mahkemelerine tazminatın doğru belirlenmesi ve tayini adına başvuru yapılabilmektedir.

Kolluk görevlileri tarafından kaza sonucunda trafik para cezasının uygulanması nedeniyle tutanak düzenlendiyse, kaza tespit tutanağı resmi evrak niteliği kazanır. Tutanağın düzenlediği yere bağlı olan Sulh Ceza Hakimliğine kaza tespit tutanağı bakımından itiraz edilebilmektedir. Kaza tespit tutanağı bakımından mahkeme aşamasında kamera kayıt görüntüleri incelenebilir ve kazaya şahit olan kişiler mahkemede tanık olarak dinlenebilir. Kazanın gerçekleştiği yerde mahkeme hakimi ve trafik kaza uzmanı bilirkişinin de bulunmasıyla birlikte keşif yapılır. Keşif yapılmasıyla birlikte uzman bilirkişi kazaya ilişin yazılı bir rapor hazırlar. Mahkeme bilirkişinin hazırlayacağı rapor doğrultusunda karar vermektedir, bilirkişi raporuna itiraz edildiği hallerde ise mahkeme dosyası Adli Tıp Kurumu’na sevk edilmektedir.

İtiraz Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Kaza tespit tutanağı bakımından hazırlanacak itiraz dilekçesinin; kanuni dayanak belirtilerek, düzenli, açık bir dille, net ve somut delillerle desteklenecek şekilde hazırlanması gerekmektedir. Trafik cezasında belirlenen kusura bakımından sunulacak itiraz dilekçesi; eksik, hatalı veya ezbere yazılmış bir dilekçe olmamalıdır. Dilekçe başlığı, taraf bilgileri, kaza bilgileri, itiraz gerekçeleri, deliller, talep, tarih ve imza bulunmalıdır. Kaza sırasında, olay mahallinde herhangi bir tanık var ise bilgileri açık bir şekilde itiraz dilekçesinde de belirtilmelidir.

Kaza Tespit Tutanağına İtiraz yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “Banka Hesabına Bloke Konulması ve Kaldırılması (MASAK)” konusunda genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Banka Hesabına Neden Bloke Konur?

Banka hesaplarına konulan bloke (blokaj) işlemi vasıtasıyla, alacaklı veya mağdur olan tarafların finansal olarak güvencesi sağlanmış olur. Bloke işlemi vasıtasıyla borçlu olan kişilerin veya şüpheli işlem yapan tarafların hesaplarında bulunan tutarların, ilgili işlemler sonuçlanana kadar takip edilmesi sağlanır. Kişinin banka hesabına bloke konulmasının amacı, bloke konulan tutar bakımından yapılabilecek harcamaların veya transferlerin kısıtlanmasıdır. Kişinin kayıtlı olduğu tüm banka hesaplarına bloke konulabilmektedir.

Alacaklı veya mağdur taraflar ve kurumların korunması amacıyla; icra takiplerinin kesinleşmesi sonucunda, mahkeme aracılığıyla ihtiyati tedbir kararı alınması durumunda, şüpheli işlemlerin tespit edilmesi halinde, vergi borçları veya vergi kaçakçılığı gibi işlerde, gerekli görülen hallerde kanuna göre savcılık veya mahkeme aracılığıyla, kredi kartı veya kredi borçlarından kaynaklı durumlarda kişilerin banka hesaplarına bloke konulabilmektedir.

Masak Tarafından Banka Hesabına Bloke Konulması

5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 17. maddesi uyarınca şüpheli işlemlerin olduğuna yönelik kurumdan tarafından bir kanaat oluşması halinde, şüpheli işleme konu edilen tutarın veyahut işlemin, askıya alınmasıyla birlikte yapılan işlemler ayrıntılı olarak incelenmektedir. 5549 sayılı kanunun koruma tedbirleri başlıklı 17. maddesi uyarınca:

Madde 17- (1); “Aklama ve terörün finansmanı suçunun işlendiğine dair kuvvetli şüphe bulunan hallerde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesindeki usule göre malvarlığı değerlerine el konulabilir.”

Madde 17- (2); “Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı da el koyma kararı verebilir. Hakim kararı olmaksızın yapılan el koyma işlemi yirmi dört saat içinde görevli hakimin onayına sunulur. Hakim en geç yirmi dört saat içinde onaylanıp onaylanmamasına karar verir. Hakimin onaylaması hâlinde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesinde belirtilen değere ilişkin rapor üç ay içinde alınır ve tekrar hâkim onayına sunulur. Onaylanmama veya raporun üç ay içinde alınamaması hâlinde Cumhuriyet savcılığının kararı hükümsüz kalır.”

Madde 17- (3); “Aklama suçunun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın, Ceza Muhakemesi Kanununun 139 uncu maddesinde yer alan hükümlere göre gizli soruşturmacı görevlendirilebilir ve 4208 sayılı Kanunda yer alan hükümlere göre kontrollü teslimat tedbirine karar verilebilir.”

MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu) tarafından kişilerin banka hesabına bloke konulmasındaki amaç; kara para aklama, terör, uyuşturucu veya silah finansı, yasa dışı bahis veya benzer kazançların tespit edilmesi amacı ile yapılmaktadır. MASAK tarafından bloke işlemlerinin yapılması tedbir niteliğinde olup, kesin bir suçlama niteliğinde değildir. MASAK tarafından yapılan inceleme sonrasında, şüpheli işleme konu edilen tutar üzerindeki bloke kaldırılabilir, kısmi veya tamamen olacak şekilde bloke işlemi devam edebilir veya bloke edilen rakama MASAK tarafından el konulabilir.

İcra Dairesinin Banka Hesabına Bloke Koyması

Alacaklı olduğunu belirten taraf, alacaklı olduğu rakamı icra takibine konu ederek borçlu tarafa icra takibi prosedürü başlatabilir. İcra takibine ilişkin ödeme emrinin borçlu tarafa tebliğ edilmesinden itibaren 7 gün içerisinde itiraz edilmesi için kanun koyucu tarafından süre öngörülmüştür. Ödeme emrinin borçluya ulaştığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde icra takibine karşılık itiraz edilmezse, icra takibi kesinleşmektedir. Alacaklı taraf, icra takibinin kesinleşmesine müteakip borçlu tarafın tüm banka hesaplarını tespit etmek suretiyle, ilgili bankalarda borçlu adına haciz işlemlerinin uygulanmasını yani borçlu kişinin banka hesaplarında bloke işlemlerinin uygulanmasını talep edebilir. İcra müdürlüğü vasıtasıyla talep edilen bloke işlemi banka tarafından kabul edilir ve borçlu bakımından talep edilen tüm banka hesaplarına bloke koyulur.

Banka Hesabındaki Blokenin Kaldırılması

Banka hesabındaki blokenin kaldırılması için ya konulan blokenin haksız olduğu tespit edilmeli ya da hesap blokesine konu edilen borcun ödenmesi gerekmektedir. Eğer ki savcılık veya mahkeme vasıtasıyla bloke işlemi uygulandıysa, ilgili savcılığın veyahut mahkemenin blokenin kaldırılması ile ilgili bankadan talepte bulunması gerekmektedir. Kesinleşmiş İcra takibi vasıtasıyla kişinin banka hesaplarına bloke konulduysa, borçlu olan kişinin icra takibinin alacaklısı ile anlaşması ve ödeme yapması gerekmektedir. Ödeme yapılması ile birlikte banka hesaplarındaki bloke işlemi kendiliğinden kalkmamaktadır. Ödeme yapıldığına ilişkin ilgili icra müdürlüğüne beyan gönderilerek ve banka hesaplarındaki hacizlerin kaldırılması talep edilerek bloke işlemleri kaldırılabilmektedir. Vergi müdürlüğü vasıtasıyla uygulanan bir banka bloke işlemi var ise, yine vergi müdürlüğü ile yapılacak anlaşma ile birlikte kısmi veyahut tamamı olacak şekilde banka hesaplarındaki bloke de kaldırılabilir.

Banka Hesabındaki Bloke Kaç Günde Kalkar?

Banka hesaplarındaki blokenin kaldırılması süreci, bloke işlemine konu edilen işlem bakımından değişkenlik göstermektedir. İcra müdürlüğü vasıtasıyla bir bloke konulduysa ve blokeye konu edilen işlem ödeme sebebiyle veya başka bir konu hasebiyle konusuz kaldıysa, bloke işleminin kaldırılmasına ilişkin bankalara gönderilen yazının ulaşım tarihinden itibaren 48 saat içerisinde bloke işlemleri bankalar tarafından kaldırılmaktadır. Savcılık veya mahkeme tarafından banka hesaplarına konulan bloke ise, ceza davasının sonuçlanmasına yani kesinleşmesine kadar sürebilmektedir. MASAK tarafından konulan bloke işlemi sınır olarak yasalar bakımından 7 gün olup, uygulama bakımından bu süre 60 güne kadar çıkabilmektedir.

Bankada Bloke Edilen Para Nasıl Alınır?

Banka hesabına konulan blokeye konu edilen paranın alınabilmesi için öncelikle blokenin sebebi ilgili bankadan öğrenilmelidir. Bankada bloke edilen paranın alınabilmesi blokeye konu edilen işlemin sonuçlandırılması gerekmektedir. Bloke işleminin haksız olduğu düşünülüyorsa ilgili kuruma itiraz dilekçesi sunulmalıdır. İcra veya vergi müdürlüğü vasıtasıyla konulan bir hesap blokesi var ise, ödeme yapılıp akabinde ödeme belgesi ile birlikte haciz işlemlerinin kalkması adına başvurusu yapılması gerekmektedir.

Hangi Tip Banka Hesaplarına Bloke Konulmaz?

Birtakım banka hesaplarına hiçbir şekilde bloke konulamamaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenen emeklilik maaşlarına banka hesap blokesi konulamaz. İşçinin maaş hesabı olarak belirttiği banka hesabına da bloke koyulamamakla birlikte alacak tarafından borçlu olan işçinin, en fazla maaşın 1/4 ‘üne maaş haczi konulabilmektedir. Yine devlet tarafından ödemesi gerçekleştirilen; hastalık veya ölüm aylığı, engelli aylığı ve öğrenci bursları gibi ödemelere de bloke işlemi uygulanamamaktadır.

Haciz Blokesi Nedir?

İcra müdürlüğü veya vergi müdürlüğü vasıtasıyla, borçlunun banka hesaplarında bulunan tutarlarına haciz işlemi uygulanmakta ve hesaplara bloke konulmaktadır. Bu şekilde yapılan bloke işlemi vasıtasıyla borçlunun ilgili tutarı kullanması, transfer etmesi veya harcaması kısıtlanmakta yani borçlunun banka hesaplarında tasarruf işlemi yapması engellenmektedir. Bu işlemlere de haciz blokesi denilmektedir.

Bloke Bakiyesi Nedir?

Bloke bakiyesi esasında banka hesabına konulan bir bloke işlemi olmayıp, bankada mevcut bulunan tutara uygulanan bir bloke işlemdir. İcra veya vergi müdürlüğüne ait olan işler, şüpheli işlemler veya mahkeme aracılığıyla alınan tedbir kapsamında uygulanan bloke işlemi vasıtasıyla banka tarafından bloke bakiyesi uygulanabilir.

Yeni Hesap Açarak Blokeden Kurtulabilir miyim?

Mevcut bir bankada hesap blokesi varken, yeni hesaplar açılabilmektedir. Yeni hesap açıldığı takdirde açılan hesap, bloke olmadan işlem görür. Dolayısıyla ilgili banka hesabında; harcama, transfer, yatırım gibi işlemler yapılabilir. Ancak ilgili taraf veya kurumlar bakımından yeni hesabın tespit edilmesi halinde, ilgili yeni hesap bakımından bloke işlemi uygulanabilmektedir.

Vergi Borcu Nedeniyle Banka Hesabına Bloke Konulabilir mi?

Kişi hakkında kesinleşmiş vergi borcunun olduğunun tespiti halinde, vergi müdürlüğü tarafından 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca, kesinleşen vergi borcu nedeniyle banka hesaplarına bloke konulabilmektedir.

Savcılık Kararı ile Banka Hesaplarına Bloke Konulabilir mi?

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun’un 128/1 maddesinin C fıkrası uyarınca, banka veya diğer mali kurumlardaki her türlü hesaba bloke veya el konulabilmektedir. Savcılık tarafınca yürütülen soruşturma dosyası kapsamında, iş veya işlemlerin şüpheli olarak tespit edilmesi halinde, soruşturma dosyasında yargılanan şüpheli bakımından banka hesaplarına tedbir mahiyetinde bloke konulabilmektedir.

Banka Hesaplarına Konulan Bloke Sorgulaması Nasıl Yapılır?

Banka hesaplarına konulan bloke sorgulaması; E-devlet vasıtasıyla “Gelir İdaresi Başkanlığı Elektronik Haciz Sorgulama” sekmesi vasıtasıyla vergi veya sosyal güvenlik kurumu aracılığıyla konulan blokeler görülebilmektedir. İcra takibi nedeniyle konulan banka haciz blokeleri ise, Vatandaş Portal üzerinden İcra Dosyası Sorgulama menüsü vasıtasıyla yapılabilmektedir. Yine banka hesabına bloke konulan kişiler, ilgili bankanın müşteri hizmetlerini arayarak veya banka şubesine giderek blokenin sebebini öğrenebilmektedir.

Vadeli Hesaba Bloke Konur mu?

Bankalarda bulunan vadeli hesaplara da; icra dosyası, vergi müdürlüğü dosyası, MASAK ve şüpheli işlemler sebebiyle savcılık veya mahkeme aracılığıyla bloke konulabilmektedir. Bankada vadeli hesapta bulunan tutar, vadesi dolmasa dahi bile bloke işlemine konu edilmektedir. Bu sebeple vadeli hesaptaki tutar bakımından herhangi bir işlem banka hesap sahibi tarafından yapılamamaktadır.

Hesabımda Bloke Var, Ne Yapmam Gerekir?

Hesapta bloke var ise öncelikle blokenin sebebi öğrenilmelidir. Hesapta bulunan blokenin nedeni öğrenildikten sonra blokenin kaynağına göre yapılabilecek işlemler değişkenlik göstermektedir.

Blokenin sebebi icra müdürlüğü veya vergi müdürlüğü ise, blokeye konu edilen borcun ödenip sonrasında ise ilgili kurumdan borcun ödendiğine ve dosyanın kapatıldığına yönelik bir fek yazısı alınması gerekmektedir.

Blokeye konu edilen işlem, MASAK veya şüpheli işlem olarak savcılık veya mahkeme tarafından uygulandıysa, aksinin düşünüldüğü hallerde ilgili makam ve kurumlara itiraz dilekçesi sunulması ve sürecin takip edilmesi gerekmektedir.

Banka Hesabına Bloke Konulması ve Kaldırılması (MASAK) yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda ihbar süresine ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

İhbar Süresi Nedir?

Belirsiz süreli/ süresi belli olmayan iş akitlerinin sona ermesi halinde 4857 Sayılı Kanun uyarınca hem işçiye hem de işverene iş sözleşmesinin sona ermesine ilişkin birtakım yükümlülükler yüklenmiştir. İş sözleşmesinin sona ermesinden evvel taraflardan biri, bir diğerine iş akdini sonlandıracağını ihbar etmekle yükümlüdür.

İhbar Süresi Ne Kadardır?

İhbar süresi 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi ile düzenlenmiştir.

• İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
• İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
• İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
• İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra iş akdini feshedebilir. Bu sürelere uyulmaz ise işçi ya da işveren ihbar tazminatına hak kazanacaktır.

Bir tablo ile açıklamamız gerekirse:

İhbar Süresi Nasıl Hesaplanır?

İhbar süresi çalışanın iş yerindeki kıdemine yani çalışma süresine göre hesaplanmaktadır. Dolayısıyla bir çalışanın o iş yerinde kaç yıl kaç ay ve kaç gün çalıştığı ihbar süresinin hesaplanmasında önem arz etmektedir. İhbar süresi, iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen tarafın (ister işveren ister çalışan olsun) bunu karşı tarafa önceden bildirmesi gereken asgari süredir. Bu süre, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesinde düzenlenmiş olup taraflara ani işten çıkarma ya da ani istifanın yarattığı mağduriyete karşı bir güvence sağlar.
İhbar süresi hesabında yıl ve ay kadar gün sayısı da belirleyici olabilir. Özellikle sınır değerlere yakın çalışma sürelerinde örneğin 1 yıl 5 ay 28 gün ile 1 yıl 6 ay 2 gün arasındaki fark ihbar süresi bir üst dilimine geçebilir. Bu nedenle işe başlama tarihi ile sözleşmenin sona erdiği tarihin tam olarak tespit edilmesi gerekir.

İhbar Süresinde İş Arama İzni Nedir?

İş arama izni, ihbar süresinde çalışan işçiye yeni bir iş bulması amacıyla ihbar süresi içinde kullandırılan bir haktır. İş arama izni 4857 sayılı İş Kanunu m.27’de “Yeni İş Arama İzni” olarak hüküm altına alınmıştır. İş Kanunu m.27’ye göre “Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır.” Bir diğer deyişle bir tarafın fesih bildiriminin diğer tarafa ulaşması ile birlikte ihbar süresinin sona ermesine kadar yen iş arama iznini kullanmalıdır, aksi takdirde kullanılmayan iş arama izinlerinin ücreti ödenmelidir. İş arama izninin hangi gün ve saatlerde kullanılacağı işçi tarafından belirlenir.

İş Arama İzni Süresi Nasıl Hesaplanır?

İş arama izninin süresi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca günde en az 2 saat olarak belirlenmiştir. Hesaplama oldukça basittir ancak uygulamada dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. İş arama izni, ihbar süresinin başladığı günden itibaren her iş günü için 2 saattir. Dolayısıyla toplam iş arama izni süresi şu şekilde hesaplanır; İhbar süresi (iş günü olarak) × 2 saat.

4857 sayılı İş Kanunu, işçiye yeni iş arama iznini, günlük 2 saat olarak kullanma zorunluluğu getirmemektedir. İşçi dilerse günlük izin hakkını biriktirerek toplu kullanabilir.

Örneğin 8 haftalık ihbar süresinde biriken 80 saatlik izni, ihbar süresinin son 10 iş gününde tam gün izin olarak kullanmayı tercih edebilir. Bu durumda işveren bu talebi reddedemez.

Yine günlük 2 saatlik iznin hangi saatlerde kullanılacağını işçi kendisi belirler. İşveren, işçiye yalnızca belirli saatleri dayatamaz. Ancak uygulamada tarafların karşılıklı anlaşarak uygun bir zaman dilimi belirlemesi hem işçi hem de işveren açısından daha pratik bir çözüm sunar.

İhbar Süresinin Geçerli Olmadığı Durumlar Nelerdir?

Her fesih işleminde ihbar süresinin uygulanacağından söz edemeyiz. Belirli koşulların varlığı halinde taraflar ihbar süresine uymaksızın iş sözleşmelerini feshedebilirler. Bunlar;

• Haklı Nedenle Fesih: 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. ve 25. maddeleri, işçi ve işverene belirli koşulların gerçekleşmesi halinde sözleşmeyi derhal ve ihbar süresine gerek kalmaksızın feshetme hakkı tanır.
• Belirli Süreli İş Sözleşmesi: Belirli süreli iş sözleşmeleri, sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erer. Sözleşmenin ne zaman sona ereceği en başından beri belli olduğundan tarafların yani ne işçinin ne de işverenin ihbar yükümlülüğü mevcut değildir.
• Deneme Süresi İçerisinde Yapılan Fesih: 4857 sayılı Kanun’un 15. maddesi uyarınca taraflarca kararlaştırılan deneme süresi en fazla 2 aydır; toplu iş sözleşmeleriyle bu süre 4 aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini ihbar süresine uymaksızın ve tazminat ödemeksizin sona erdirebilir.
• İşçinin Ölümü: İşçinin ölümü halinde iş sözleşmesi kendiliğinden sona erer. Ortada bir fesih iradesi bulunmadığından ihbar süresi söz konusu olmaz.
• İşçinin Emekliliği: İşçinin emeklilik hakkını kazanarak kendi isteğiyle işten ayrılması ya da SGK’dan toplu para almak amacıyla sözleşmeyi feshetmesi halinde ihbar süresi uygulanmaz.
• Askerlik ve Zorunlu Kamu Görevi: İşçinin askerlik görevi nedeniyle işten ayrılması durumunda da ihbar süresi uygulanmaz.
• Evlilik: Kanunda kadın işçiye evliliğinden itibaren 1 yıl içerisinde fesih hakkı tanınmıştır. Bu süre zarfında iş akdini fesheden kadın işçi ihbar süresine uymak zorunda değildir.

1 Yılı Dolmayan İşçinin İhbar Süresi Ne Kadardır?

İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta, işi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta ihbar süresi bulunmaktadır. Dolayısıyla 4 haftalık ihbar süresi için mutlaka 1 yılı aşkın süre olmasına gerek olmayıp 6 aydan fazla 1 yıldan az çalışan işçinin ihbar süresinin 4 hafta olduğu hususuna dikkat edilmelidir.

İhbar Süresi Ne Zaman Başlar?

İhbar süresi taraflardan birinin yapacağı usulüne uygun fesih bildirimi ile başlayacaktır. Bu bildirim yazılı ya da sözlü şekilde olabilir. Önemli olan bu bildirimde mutlak suretle iş sözleşmesinin feshedildiğinin açık bir şekilde ifade edilmiş olmasıdır.

İhbar Tazminatını Sadece İşveren mi Öder?

İhbar tazminatını sadece işveren ödemez. Yukarıda da ayrıntılı olarak açıkladığımız üzere ihbar süresi hem işçi hem de işveren açısından bir yükümlülüktür. Burada kritik nokta şudur; ihbar tazminatı yalnızca işverenin ödeyebileceği bir tazminat değildir. Koşulların oluşması halinde işçi de işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir. Yani iş sözleşmesini hangi taraf feshederse feshetsin diğer tarafa karşı ihbar süresi içerisinde iş ilişkisinden kaynaklı sorumlulukları devam edecektir. Eğer işçi İş Kanunu m.17’de belirtilen sürelere uymaksızın iş akdini feshederse işverenin kendisinden ihbar süresine dair ihbar tazminatı talep etme hakkı doğacaktır.

İhbar Süresi İçinde İşçi Ücret Alır mı? Çalışır mı?

Fesih bildirimi yapılmış olması, iş sözleşmesinin o anda sona erdiği anlamına gelmez. Bildirim yalnızca iş sözleşmenin ileride yani ihbar süresinin dolmasıyla birlikte sona ereceğini karşı tarafa duyurur. Bu süre zarfında sözleşme tam anlamıyla yürürlükte kalmaya devam eder; tarafların hak ve borçlarında herhangi bir değişiklik meydana gelmez.

İhbar süresi boyunca işçi, iş sözleşmesinden doğan tüm yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmekle yükümlüdür. Yani işçi, işveren tarafından kendisine verilen talimatları eksiksiz bir şekilde yerine getirmekle yükümlü olup, zaten ayrılıyorum düşüncesi ile işe geç gelmek, görevini gereği gibi ifa etmeme hakkına sahip değildir. Tabii ki işçinin bu yükümlülükleri ile birlikte işverenin de yükümlülükleri mevcuttur. İşveren de iş ilişkisinden kaynaklı tüm yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmekle mükelleftir. İşçinin ücreti, ihbar süresinin son gününe kadar tam ve zamanında ödenmelidir.

Bunun yanı sıra işveren, işçinin çalışma koşullarını ihbar süresi içinde tek taraflı olarak değiştiremez. Görevi daraltmak, maaşı düşürmek ya da çalışma saatlerini olumsuz yönde değiştirmek bu dönemde de yasaktır. Aksi halde işçi, koşulların esaslı biçimde değiştirildiğini ileri sürerek iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

İhbar Süresine Uyulmadığı Takdirde Ne Olur?

İhbar süresinin geçerli olmadığı haller haricinde hem işçi hem de işveren ihbar süresine uymakla yükümlüdür. İhbar süresinin geçerli olmadığı haller;

• haklı nedenle fesih,
• belirli süreli iş sözleşmesinin feshi,
• deneme süresi içinde yapılan fesih,
• işçinin ölümü,
• emeklilik,
• askerlik ve
• evliliktir.

Bu haller dışında gerek işveren gerekse de işçi tarafından yapılan fesihlerde ihbar süresine uyulmalıdır. İhbar süresine uyulmadığı takdirde ihbar süresine uymayan taraftan ihbar tazminatı talep edilebilir.

Çalışan Kendi İstifa Ederse İhbar Süresi Değişir mi?

Çalışan kendi istifa ederse ihbar süresi değişmez. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi bu konuda açıktır: İhbar süresi, iş sözleşmesini hangi taraf sona erdirirse erdirsin eşit biçimde uygulanır. Dolayısıyla çalışan kendi isteğiyle istifa etse dahi kıdemine göre belirlenen ihbar süresine uymak zorundadır. Kıdeme göre belirlenen ve çalışanlar için de geçerli olan ihbar süreleri şöyledir:

• 6 aydan az çalışmada: 2 hafta
• 6 ay – 1,5 yıl arasında: 4 hafta
• 1,5 yıl – 3 yıl arasında: 6 hafta
• 3 yıldan fazla çalışmada: 8 hafta

İhbar Süresi Nedir? Nasıl Hesaplanır? (2026) yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Kısaca İş Kazası ve Kapsamı

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13’e göre iş kazası; çalışanı bedensel veya ruhsal olarak zarara uğratan olaylardır. Kazanın mutlaka işyerinde gerçekleşmesi gerekmez. Önemli olan, olay ile yapılan iş arasında bir bağlantının bulunmasıdır. Sıralayacağımız koşullarda meydana gelen kazalar, iş kazası olarak kabul edilmektedir; çalışanın işyerinde bulunduğu sırada yaşanan kazalar, işveren tarafından verilen bir görev sırasında yaşanan kazalar, çalışanın işverence başka bir yere gönderilmesi sırasında yaşanan kazalar, işveren tarafından sağlanan araçla işe gidiş-geliş sırasında yaşanan kazalar ve emzirme izni kullanan çalışanın bu sürede işyerinde yaşadığı kazalar.

İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır? 2026

5510 sayılı Kanun m.13/2 uyarınca, iş kazası bildiriminin Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılması gerekmektedir. Bu bildirim, ilgili SGK müdürlüğüne fiziken yapılabileceği gibi e-bildirim olarak da yapılabilmektedir. Bununla birlikte ölümlü ya da ağır yaralanmalı veya benzeri. kazalarda kolluk kuvvetlerine ve ölümlü ya da uzuv kayıplı kazalarda ÇSGB Bölge Müdürlüğü’ne de bildirim yapılmalıdır.

İş Kazasında Bildirim Süresi

5510 sayılı Kanun m.13/2 uyarınca kazanın öğrenildiği tarihten itibaren 3 iş günü içerisinde SGK’ya bildirim yapılması gerekmektedir. Bu bildirim, ilgili SGK müdürlüğüne fiziken yapılabileceği gibi e-bildirim olarak da yapılabilir. Bununla birlikte ölümlü ya da ağır yaralanmalı ve benzeri kazalarda kolluk kuvvetlerine derhal haber verilmelidir. Ayrıca 6331 sayılı Kanun’un 14. Maddesinin 4. Fıkrası uyarınca ölümlü ve uzuv kayıplı kazalarda 2 iş günü içerisinde ÇSGB Bölge Müdürlüğü’ne de bildirim yapılmalıdır.

İş Kazası Nereye Bildirilir?

İş kazası meydana gelir gelmez yapılması gereken ilk iş, yaralının sağlık durumunun güvenceye alınmasıdır. Sağlık müdahalesinin hızı hem çalışanın hayatı hem de işverenin hukuki sorumluluğu açısından belirleyici olabilir. Yargıtay kararlarında ilk müdahaledeki gecikme, işveren aleyhine kusur unsuru olarak değerlendirilebilmektedir. Dolayısıyla iş kazası meydana gelir gelmez 112 acil servis aranmalıdır.

İş kazasının öğrenilmesinden itibaren 3 iş günü içerisinde SGK’ya bildirim yapılması gerekmektedir.

İş kazası e-bildirgesi şu şekilde yapılır;

• https://uygulamalar.sgk.gov.tr adresine gidin,
• İşveren girişi yapın (kullanıcı adı ve şifre ile),
• ‘İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirimi’ menüsünü seçin,
• Açılan forma bilgileri eksiksiz girin,
• Destekleyici belgeleri sisteme yükleyin,
• Formu onaylayın ve bildirim numarasını kaydedin.

İş Kazası Raporu Nasıl Alınır?

İş kazası raporu, yalnızca tıbbi bir belge olmayıp, çalışanın SGK haklarına erişimini ve işverenin hukuki sorumluluğunun belirlenmesini doğrudan etkileyen kritik bir hukuki belgedir. Bu nedenle raporun doğru kurum tarafından, eksiksiz içerikle ve zamanında düzenlenmesi büyük önem taşır. Her sağlık kuruluşu iş kazası raporu düzenleyemez.

Raporun SGK nezdinde geçerli sayılabilmesi için sıralayacağımız kuruluşlardan biri tarafından düzenlenmesi gerekir:

• SGK ile sözleşmeli özel ve kamu hastaneleri
• Eğitim ve Araştırma Hastaneleri
• Üniversite Hastaneleri
• Devlet Hastaneleri

Bunların dışında kalan sağlık kuruluşlarında düzenlenen raporlar SGK tarafından kabul görmeyebilir; bu durum ise çalışanın haklarını kullanamamasına yol açabilir. İş kazası raporunda yer alması gereken unsurlar şunlardır;

• Yaralanmanın türü ve anatomik bölgesi (kırık, kesik, yanık, iç organ hasarı vb.)
• Yaralanmanın ağırlığı ve acil müdahale bilgileri
• Geçici iş göremezlik süresi – çalışanın ne kadar süre çalışamayacağına dair hekim tarafından yapılan tespit
• Kalıcı iş göremezlik tespiti – uzuv kaybı veya kalıcı fonksiyon kaybı söz konusuysa bu durum raporla belgelenir
• Önerilen tedavi süreci ve rehabilitasyon planı
• Olayın iş kazası niteliği taşıdığına ilişkin hekim değerlendirmesi

Raporun hukuki geçerlilik kazanabilmesi için yalnızca fiziksel olarak düzenlenmesi yetmez; sağlık kuruluşu tarafından SGK’nın sistemine elektronik olarak girilmesi zorunludur. Bu adım atlanırsa çalışan, iş göremezlik ödeneği ve sağlık yardımları gibi SGK haklarından faydalanamaz. Sistemine işlendiğini teyit etmek için çalışan, SGK’nın e-Devlet üzerinden sunduğu sorgulama hizmetinden yararlanabilir.

İş kazası raporu ile işverenin SGK’ya yapacağı bildirim birbirinden bağımsız süreçlerdir; ancak ikisi birbirini tamamlar. İşverenin 3 iş günü içinde e-Bildirge üzerinden bildirim yapması, sağlık kuruluşunun ise olayı sistem üzerinden SGK’ya iş kazası olarak işlemesi gerekmektedir. Bu iki adımdan herhangi birinin eksik kalması, çalışanın haklarına erişimini engelleyebilir.

Çalışan veya işveren, düzenlenen rapora itiraz etme hakkına sahiptir. İtiraz, raporun tebliğinden itibaren yasal süreler içinde SGK’ya ya da ilgili yargı merciine yapılabilir. Özellikle iş göremezlik oranına ilişkin tespitlerde itiraz yoluna başvurulması uygulamada sıkça karşılaşılan bir durumdur.

İş Kazası, Meydana Geldiği Gün Bildirilmek Zorunda mı?

Yukarıda da ayrıntılı bir şekilde açıkladığımız üzere 5510 sayılı Kanun’un 13. Maddesi uyarınca iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren 3 iş günü içerisinde SGK’ya bildirilmesi zorunludur. Ölümlü ya da yaralanmalı veyahut derhal tıbbi tedavi gerektiren bir kaza olmadığı müddetçe işverenin kazanın meydana geldiği gün durumu öğrenmesi mümkün olmayabilir. Kanun koyucu bu halleri de ön görerek kazanın öğrenilmesinden itibaren 3 iş günü olarak kazanın bildirim süresini belirlemiştir. Bir diğer anlatımla iş kazasının meydana geldiği gün bildirim zorunluluğu bulunmamaktadır.

İş Kazası 3 Gün İçinde Bildirilmezse Ne Olur?

İş kazasının öğrenilme tarihinden itibaren 3 iş günü içerisinde bildirilmemesi halinde işveren birtakım yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir. Bunlar; idari para cezası, SGK rücu talebi, cezai sorumluluk ve kusur oranın tespitindeki değerlendirmeye etkidir.

• İdari Para Cezası: 5510 sayılı Kanun m.102 uyarınca işveren hakkında önemli miktarda idari para cezası uygulanır.
• Kusur Değerlendirmesine Etkisi: Geç bildirim, yargılamada işverenin kusur oranının tespitinde aleyhte delil olarak değerlendirilebilir.
• SGK Rücu Talebi: SGK, gecikme nedeniyle oluşan ek maliyetler için işverene rücu edebilir.
• Cezai Sorumluluk: Ölümlü kazalarda bildirimin yapılmaması ayrıca cezai sorumluluk doğurabilir.

İş Kazası Bildiriminde Cumartesi Günü İş Günü Sayılır mı?

Kural olarak cumartesi günü iş günü sayılmamaktadır. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki “iş günü” hesaplamasında hafta sonu yani Cumartesi ve Pazar günleri ile resmi tatiller iş günü dışında sayılmaktadır. Dolayısıyla iş kazası bildirimindeki 3 iş günlük süre hesaplanırken cumartesi günleri bu süreye dahil edilmez.

Örneğin iş kazası Cuma günü öğrenildiyse, 3 iş günlük süre Pazartesi, Salı ve Çarşamba günlerini kapsar; bildirim en geç Çarşamba günü mesai bitimine kadar yapılmalıdır. Bununla birlikte önemli bir istisna vardır: İşyerinde cumartesi fiilen çalışılıyorsa, yani cumartesi o işyeri için normal bir çalışma günüyse, cumartesi de iş günü olarak sayılabilir. Yargıtay bu konuda işyerinin fiili çalışma düzenini esas almaktadır. Bu nedenle işyerinin çalışma takvimine göre değerlendirme yapmak en sağlıklı yaklaşım olacaktır.

İş Kazası Tutanağı Tutulmazsa Ne Olur?

İş kazası tutanağı kazanın nasıl gerçekleştiğini, hangi koşullarda meydana geldiğini ve o an kimlerin orada bulunduğunu belgeleyen tek resmi kayıttır. Düzenlenmediği takdirde olayın oluş biçimine dair tek kaynak tarafların beyanı olarak kalmakta ve bu durum da hem işveren hem de işçi açısından ciddi bir ispat sorunu yaratmaktadır. Olası bir yargılama aşamasında hakim, tutanağın düzenlenmeme sebebini sorgulayacak ve mahkeme tutanağın tutulmamasını işveren aleyhine yorumlayacaktır.

Geriye Dönük İş Kazası Raporu Alınabilir Mi?

Geriye dönük iş kazası raporu alınabilir. Mevzuatta, geriye dönük iş kazası raporu alınamayacağına dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak kazanın geçmişte yaşandığını ve iş kazası niteliği taşıdığını ispat etmek tamamen başvuranın üzerindedir. Bu ispat yükü, ilgili taraf bakımından zaman geçtikçe giderek ağırlaşmaktadır.

İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılmalıdır? yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu makalemizde, kaçak maç yayını ve IP TV izleme fiilinin hukuki niteliği, TCK ve FSEK kapsamındaki cezai ve tazminat sorumlulukları genel hatlarıyla incelenmiştir.

Kaçak yayın izleme fiili nedeniyle hakkınızda başlatılabilecek cezai soruşturmalar, tazminat davaları ve bu süreçlerdeki hukuki uyuşmazlığınızla ilgili detaylı bilgi ve profesyonel destek için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Kaçak Maç Yayını ve IP TV Maç İzleme Suçu ve Cezası 2026

Kaçak yayın izleme fiili ve IP TV sistemleri aracılığıyla izinsiz erişim, Türkiye’de yayın haklarına sahip kuruluşların maddi ve manevi haklarını doğrudan ihlal eden, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ve Türk Ceza Kanunu (TCK) hükümleri kapsamında ele alınan açık bir suç teşkil etmektedir. Özellikle şifreli spor müsabakalarının veya dijital içeriklerin yasa dışı olarak elde edilmesi, izleyiciyi TCK’nın 163/2 maddesi (karşılıksız yararlanma) ve FSEK’in 72. maddesi uyarınca hukuka aykırı fayda sağlayan fail konumuna yükseltmektedir. Bu hukuki nitelendirmeye bağlı olarak, 2026 yılı uygulamalarında tespiti yapılan failler hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası yaptırımları ile yayıncı kuruluşların tazminat talepleri gündeme gelebilmektedir.

Kaçak Maç İzlemek Suç Mu?

Kaçak maç izlemek, Türk hukuk düzeninde doğrudan suç teşkil eden bir eylemdir. Hukuki düzenlemeler, yalnızca izinsiz içeriği üreten veya dağıtan aktörleri değil, aynı zamanda bu yasa dışı yayınlardan karşılıksız fayda sağlayan kullanıcıları da “fail” sıfatıyla cezai sorumluluk kapsamına almaktadır. Bu durum, esasen Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesinde yer alan “karşılıksız yararlanma” suç tipiyle netleşmiştir. İlgili madde, şifreli yayınlardan yayın sahibinin rızası dışında yararlanan her kişiye, izleme maksadıyla dahi olsa, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası yaptırımı öngörmektedir. Dolayısıyla ister ücretli yayını çözen bir cihaz, ister IP TV uygulamaları kullanılsın, izinsiz içerik tüketimi cezai sorumluluğunu doğurmaktadır. Yargıtay içtihatları da bu tür eylemlerin TCK 163/2 kapsamında cezalandırılacağı yönünde istikrarlı kararlar vermektedir; bu da “bedava yayın izlemek” şeklindeki yanlış algının hukuken hiçbir geçerliliğinin olmadığını kanıtlamaktadır.

Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. Maddesi:

“(2) Telefon hatları ile frekanslarından veya elektromanyetik dalgalarla yapılan şifreli veya şifresiz yayınlardan sahibinin veya zilyedinin rızası olmadan yararlanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 72. Maddesi:

“Bu Kanunda yer alan hakların korunması amacıyla eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanımının kontrolünü sağlamak üzere erişim kontrolü veya şifreleme gibi koruma yöntemi ya da çoğaltım kontrol mekanizması uygulamalarıyla sağlanan etkili teknolojik önlemleri etkisiz kılmaya yönelik; a) Ürün ve araçları imal veya ithal eden, dağıtan, satan, kiraya veren veya ticari amaçla elinde bulunduranlar, b) Ürün ve araçların reklam, pazarlama, tasarım veya uygulama hizmetlerini sunanlar, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.”

Görüldüğü üzere, kanun koyucu sadece korsan yayını dağıtan ana failleri değil, aynı zamanda bu hizmetten izinsiz ve karşılıksız fayda sağlayan son kullanıcıyı da doğrudan cezai yaptırımın muhatabı olarak kabul etmiştir. TCK’nın karşılıksız yararlanma hükümleri ile FSEK’in eser sahibinin haklarını koruma maddeleri, kaçak yayın izleme eylemine karşı hem kamu davası hem de tazminat davası açılmasına imkan veren hukuki zemin oluşturmaktadır.

IP TV Yasal Mı?

IP TV (Internet Protocol Television) sistemi, teknolojik bir iletim aracı olarak ele alındığında, özünde yasal bir yöntemdir; ancak hukuka uygunluğu, tamamen ne amaçla ve hangi içerikle kullanıldığına bağlıdır. Bu teknoloji, televizyon yayınlarını internet protokolü üzerinden aktarmaya yarayan meşru bir araç olmasına karşın, maalesef korsan yayıncılığın en yoğun kullanıldığı mecralardan biri haline gelmiştir. Yayıncı kuruluşların yasal izinlerini almadan, şifreli kanalları çözerek veya telif haklarını ihlal ederek içerik sunan servisler, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümleri uyarınca yasa dışı kabul edilir. Dolayısıyla lisanslı ve abonelik esasına dayalı yasal IP TV hizmetleri hukuka uygunken, ücretli yayınları düşük bedelle veya bedelsiz sunan korsan IP TV servislerini kullanmak, TCK’nın karşılıksız yararlanma suçunu doğurur ve kullanıcıyı cezai yaptırım riski altına sokar.

Kaçak Maç İzlemenin Cezası Ne Kadar?

Kaçak maç izleme eyleminin hukuki sonuçları, sadece teorik bir risk taşımaktan ziyade, doğrudan cezai ve hukuki yaptırımlarla somutlaşmaktadır. Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesi uyarınca şifreli yayınlardan izinsiz faydalanma suçu için öngörülen temel cezai yaptırım, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya bu cezanın niteliğine göre mahkemece hükmedilebilecek adli para cezasıdır.

Uygulamada, bireysel izleyiciler hakkında açılan ceza davalarında, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gibi seçenekler gündeme gelebilmektedir. Ancak hukuki yaptırımlar bununla sınırlı değildir; bu eylemin asıl ve çoğu zaman daha ağır maliyeti hukuk davaları yoluyla ortaya çıkar. Yayın hakkı sahibi kuruluşlar, FSEK hükümlerine dayanarak, uğradıkları zararın tespiti ve tazmini amacıyla maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahiptirler. Özellikle IP adresleri üzerinden yapılan teknik tespitler sonucunda talep edilen tazminat miktarları, izleyicinin karşılaşabileceği en somut mali yükümlülüğü teşkil eder.

• TCK Madde 163/2: 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası. Yalnızca izleyici için değil, yasa dışı fayda sağlayan herkes için geçerlidir.
• FSEK Hükümleri: Yayıncı kuruluşun açacağı maddi ve manevi tazminat davaları. Cezai yaptırımdan bağımsız olarak yürütülür.
• İlgili İdari Düzenlemeler: Kaçak yayını ticari amaçla (kafe, kahvehane vb.) kullanan işletmelere yönelik para cezaları ve faaliyet durdurma kararları.

IP TV İzlemenin Cezası Ne Kadar?

IP TV üzerinden yasa dışı yayın izlemenin cezai yaptırımı, doğrudan “Kaçak Maç İzleme” başlığı altında incelenen cezai hükümlerle aynı doğrultudadır. Zira IP TV, yasal olsa bile, korsan yayıncılıkta kullanıldığında bir araç olmaktan çıkıp TCK ve FSEK’i ihlal eden fiilin bir parçası haline gelir. Bu nedenle, izleyicinin karşılaşacağı yaptırımlar için ana referans noktası yine Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesidir. Bu madde uyarınca, şifreli yayınlardan izinsiz yararlanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası ile cezalandırılabilmektedir.

Ancak IP TV kullanımıyla ilgili risk, ceza yargılamasından daha çok hukuk yargılamasında yoğunlaşır. Korsan IP TV servisleri, çoğunlukla sabit IP adresleri üzerinden hizmet verdiğinden, yayıncı kuruluşların ihlali tespit etmesi ve bu IP adresleri üzerinden kullanıcıları belirlemesi daha kolay hale gelmektedir. Bu durum, yayıncı kuruluşun Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) uyarınca açacağı maddi ve manevi tazminat davalarının sayısını artırmaktadır. Dolayısıyla, IP TV izlemenin maliyeti, hapis cezası riskinin yanı sıra, tazminat yoluyla ödenmesi talep edilen yüksek meblağlar üzerinden somutlaşmaktadır. İzleyicinin konumu, cezai yaptırımlardan ziyade, tazminat sorumluluğu ve ticari amaçla kullanıp kullanmama durumuna göre belirlenen idari para cezaları açısından risk taşır.

• Bireysel İzleme: 6 aydan 2 yıla kadar hapis (genellikle adli para cezasına çevrilir) ve Yayıncı Kuruluşun Tazminat Talebi.
• Ticari Amaçlı İzleme (Kafe, Kahvehane vb.): Daha ağır cezai yaptırımlar, yüksek miktarlı idari para cezaları ve faaliyetin durdurulması.

Kaçak Beinsports İzlersem Ne Olur?

Kaçak yollarla Beinsports yayınlarını izlemek, yayın hakkı ihlali suçunun somut ve hukuki takibat riski yüksek olan örneklerden biridir. Türkiye’de Süper Lig maçlarının münhasır yayın hakları Beinsports’u bünyesinde bulunduran kuruluşa aittir. Bu yayınları izinsiz olarak, IP TV veya korsan siteler üzerinden takip etmek, doğrudan Türk Ceza Kanunu (TCK) 163/2. maddesinde tanımlanan “karşılıksız yararlanma” suçunu ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamındaki mali haklara tecavüz fiilini oluşturur. Yayıncı kuruluşlar, bu tür ihlalleri teknik yollarla (IP adresi tespiti) sürekli olarak kaydetmekte ve yasal birimler aracılığıyla hukuki süreç başlatmaktadırlar.

Sonuç olarak, bireysel kullanıcılar altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası riskiyle karşı karşıya kalabileceği gibi, cezai süreçten bağımsız olarak FSEK hükümleri uyarınca açılacak yüksek meblağlı maddi ve manevi tazminat davalarının da muhatabı olurlar. Dolayısıyla, kaçak Beinsports izlemek, sadece bir ihlal değil, somut hukuki ve mali sonuçları olan risk teşkil etmektedir.

Ücretsiz Maç Yayını İzlemek Yasal Mı?

Hukuki açıdan, bir spor müsabakasının yayın hakkı sahibi kuruluşun izni olmaksızın, o yayına erişimin bedelsiz olması, hukuka aykırılığı kesinlikle ortadan kaldırmaz. Yasal yayın hakları, yüksek maliyetler karşılığında münhasıran belirli bir yayıncıya aittir. İzinsiz bir şekilde “ücretsiz” olarak sunulan her türlü yayın akışı, Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesi ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümleri uyarınca karşılıksız yararlanma ve mali haklara tecavüz suçunu oluşturur. Dolayısıyla, izleyici bu yayından faydalandığı anda cezai ve tazminat sorumluluğu altına girer; yayın için ücret ödenmemesi, bu sorumluluğu meşrulaştıran bir etken değildir.

Yurt Dışından IP TV Yayını İzlemek de Suç Mudur?

Evet, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki bir kullanıcının, yurt dışında kurulu bir IP TV hizmeti üzerinden dahi olsa kaçak yayın izlemesi, cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Hukuki ihlal, yayın hakkının ihlal edildiği yer olan Türkiye’de gerçekleşmektedir. Yayıncı kuruluşlar, uluslararası adli yardımlaşma mekanizmalarını kullanarak yasa dışı yayın izleyenlerin IP adreslerini tespit edebilirler. Bu tespit neticesinde, TCK ve FSEK hükümleri uyarınca kullanıcıya karşı Türkiye’de hukuki süreç (ceza ve tazminat davası) başlatılabilir. Yurt dışı kaynaklı yayın izlemek, yalnızca hukuki takibi teknik olarak karmaşıklaştırabilir; ancak sorumluluktan kaçış sağlamaz.

IP TV Cihazı Kullanmak Her Zaman Suç Mudur?

Hayır, IP TV cihazının (Set-Top Box) kendisi, yasal olarak bir haberleşme aracıdır ve tek başına suç teşkil etmez. Bir cihazın hukuki durumu, ne amaçla kullanıldığına bağlıdır. Cihazın yasal abonelik servislerini (Netflix, yasal dijital platformlar vb.) izlemek için kullanılması tamamen hukuka uygundur. Ancak bu cihazların korsan yazılımlarla donatılarak veya yasa dışı aboneliklerle beslenerek şifreli yayınları çözmek ve izlemek amacıyla kullanılması, Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesinde düzenlenen “karşılıksız yararlanma” suçunu doğurur.

Sadece Telegram/Discor’da Link Paylaşıyorum, Ceza Alır Mıyım?

Evet, sadece Telegram veya Discord gibi sosyal mecralarda yasa dışı maç yayını linklerini paylaşmak veya yayın akışını umuma iletmek, çok ciddi bir cezai risk taşır. Bu eylem, pasif izleyici konumundan çıkarak aktif fail konumuna geçiş demektir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümlerine göre, bir eserin izinsiz olarak yayılması eylemi başlı başına bir suç fiilidir. Yayın hakkı sahibi kuruluşun tespiti ve şikayeti üzerine, linki paylaşan kişi, TCK ve FSEK kapsamında, cezai kovuşturmaya (hapis veya adli para cezası) tabi tutulabilir ve yayıncı kuruluşun tazminat davası ile yüzleşme riskiyle karşı karşıya kalır. Link paylaşımı, yasa dışı içeriğin yayılmasına doğrudan katkıda bulunmak anlamına geldiğinden, ceza sorumluluğu kaçınılmaz hale gelir.

Kaçak Maç Yayını ve IP TV Maç İzleme Suçu ve Cezası 2026 yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda mal beyanına ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Mal Beyanı Nedir?

Takibin dışında borçluya gönderilen ödeme emrinde, yedi gün içinde itiraz etmeyen ve borcunu da ödemeyen borçlunun aynı süre içinde, mal beyanında bulunması; bulunmazsa hapisle tazyik edileceği, mal beyanında bulunmaz ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunursa hapisle cezalandırılacağı ihtarı bildirilir.

Takibin sonunda alacağının tamamını elde edemeyen alacaklı bu duruma katlanacak, daha sonra borçlu mal edinirse verilen aciz vesikasına dayanarak alacağını bu mallardan tahsil edebilecektir. Ancak borçlunun mal beyanında bulunmaması, gerçeğe aykırı beyanda bulunması, yani takibin gereği olan yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda Kanun birtakım müeyyideler öngörmüştür.

Mal Beyanında Bulunma ve Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Borçlu, borca yetecek miktarda, kendi elinde bulunan veya üçüncü kişilerdeki mal, alacak ve haklarını, bunların çeşit, niteliklerini, her türlü gelirini, yaşama tarzına göre geçim kaynaklarını ve buna göre borcunu nasıl ödeyeceğini mal beyanı olarak icra dairesine bildirmelidir. Borçlu mal beyanında tüm malvarlığını değil, borca yeter malvarlığını bildirmek zorundadır. Borçlunun hiç malı bulunmasa veya düşük bir geliri bulunsa, hatta sadece haczi kabil olmayan malları bulunsa dahi, bu durumu mal beyanında bildirmesi gerekir. Borçlu mal beyanını yukarıda belirtilen şekilde, yazılı veya sözlü olarak icra dairesine bildirmelidir (İİK m.74).

Mal beyanında bulunma süresi yedi gündür. (kambiyo senetlerine dayanan takipte on gündür) Bu süre ödeme emrine itiraz etmek istemeyen borçluya karşı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren başlar. Borçlu yedi gün içinde ödeme emrine itiraz ederse, itirazın kaldırılması veya iptaline kadar mal beyanında bulunmak zorunda değildir. Ancak borçlu, bu davaların sonunda aleyhine karar verilmesi halinde, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren üç gün içinde mal beyanında bulunmalıdır. (İİK m.75). Karara karşı istinaf yoluna başvurulmuş olması, borçlunun mal beyanı bulunma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

Mal beyanında bulunurken, hiç malı olmadığını veya yeterli malı olmadığını bildiren borçlu, sonradan kazandığı malları ve gelirindeki artışı icra dairesine bildirmelidir (İİK m.77). Aksi halde, on gün disiplin hapsi ile cezalandırılır. Bu malları elinden çıkarırsa, bir aya kadar cezalandırılır (İİK m.339). Bu suçun unsurları, borçlunun mal ve kazancında mevcut artış bildirmemesi veya elden çıkarması, borçlunun kabul edilebilir bir mazeretinin bulunmaması, alacaklının şikayetidir.

Mal Beyanında Bulunmama Cezası

Mal beyanında bulunmayan borçluya karşı kanun koyucu iki tür yaptırım öngörmüştür. Birincisi mal beyanında bulunmayan borçluyu mal beyanında bulunmaya zorlamak için hapisle tazyik (İİK m.76), ikincisi geç mal beyanında bulunan borçlunun hapisle cezalandırılmasıdır. Borçlunun hapisle cezalandırılabileceği fiiller, gerçeğe aykırı mal beyanında bulunması (İİK m.338) ve borçlunun mal varlığındaki artışları bildirmemesidir. (İİK m.339)

Borçlunun bu fillerinden ötürü cezalandırılabilmesi için ödeme emrinin bizzat borçluya gönderilmesi ve böylelikle ihtar edilmiş olması gerekir. Borçlu takipte kendisini bir avukat aracılığı ile temsil ettiriyorsa, avukata gönderilen ödeme emri üzerine mal beyanı ile ilgili filler nedeniyle borçlu cezalandırılamaz. Borçlunun cezalandırılmasını düşünen alacaklının, vekili yanında borçlu ayrıca ödeme emri tebliğ ettirmesi gerekir.

Gerçeğe Aykırı Mal Beyanında Bulunmanın Cezası Nedir?

Borçlu mal beyanında bulunmakla birlikte bu mal beyanı gerçeğe aykırı ise Kanun bunu da ayrı bir suç olarak kabul etmiştir. Suç sabit görülürse, üç aydan bir seneye kadar hapis cezası verilir. Bu suçun unsurları, borçlunun gerçeğe aykırı bir mal beyanında bulunması, bunu yaparken kastının bulunması ve alacaklının şikayetidir.

Bu suçun oluşması için, mal beyanında bulunanın borçlu olması gerekir. Borçlunun kanuni temsilcisinin veya avukatının gerçeğe aykırı mal beyanında bulunması durumunda, ne borçluya ne de temsilcisine ceza verilebilir. Bu sebeple borçlu bir avukat tarafından temsil edilse de, bizzat kendisinin mal beyanında bulunması sağlanmalıdır.

Mal Beyanı Dilekçesi Örneği

(…) İCRA DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ’NE

Dosya No: 2026/…

Borçlu: Ad – Soyad – TC – Adres

Alacaklı: Ad – Soyad – TC – Adres

Konu: Mal Beyanı Bildirimi

Açıklamalar:

Yukarıda esas numarası yazılı dosyada ödeme emri tarafıma tebliğ edildi. Dosyaya süresi içerisinde mal beyanında bulunmak istiyorum. Mal beyanı ile ilgili olarak aşağıda beyanda bulunduğum malvarlığımı dosyaya bildiriyorum, gereğini saygılarımla arz ve talep ederim.

Hacze konu edilebilecek taşınır mallarım; 2 adet bilgisayar, 1 adet televizyon, 2 adet koltuk ve 1 adet masa olup borcu karşılayabilecek nitelikte değildir. Hacze konu edilebilecek başkaca bir malvarlığım veya üçüncü kişilerden herhangi bir alacağım da bulunmamaktadır. İleride herhangi hak veya alacağım olur ise dosyanıza bildireceğimi arz eder, gereğinin yapılmasını talep ederim.

Kamu Görevlisinin Mal Bildiriminde Bulunmaması

657 Sayılı Devlet Memurları Kanun’un 125. maddesinin D bendinin J fıkrasına göre; kamu görevlileri bakımından, belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunulmadığı takdirde yaptırım öngörülmüştür. Fiilin ağırlık derecesine göre memurun, bulunduğu kademede ilerlemesinin 1-3 yıl arasında durdurulması hüküm altına alınmıştır.

Mal Beyanında Bulunma Süresi

Borçlu bakımından mal beyanında bulunma süresi yedi gün olup, kambiyo senetlerine dayanan takipte bu süre on gündür (çek, poliçe, bono). Bu süreler ödeme emrine itiraz etmek istemeyen borçluya karşı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren başlamaktadır.

Mal Beyanı Nereye Yapılır?

Borçlu tarafından sunulacak olan mal beyanı, ödeme emrinde yer alan icra müdürlüğüne yapılmaktadır. Örneğin, ödeme emrinde İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğü yazıyor ise, borçlu ilgili icra müdürlüğüne giderek mal beyanı dilekçesini sunabilir.

E-Devlette Mal Beyanında Bulunmak Mümkün Mü?

Elektronik ortamda mal beyanında bulunmak mümkündür. İcra dosyasında borçlu olarak yer alan kişi, E-devlet aracılığıyla Uyap Vatandaş Portal sitesine giriş yapıp, ilgili icra dosyasına mal beyanı dilekçesi sunabilir. Mal beyanında bulunan kişinin elektronik imzası veya mobil imzasının bulunması gerekmektedir.

Mal Bildiriminde Taşınmazın Değeri Nasıl Belirlenir?

Borçlu mal bildiriminde bulunurken taşınmazın değerini, tapu rayiç bedeline göre değil emsal rayiç bedellerine göre belirlemelidir. Taşınmaz bakımından mal beyanına ilişkin belirlenen değer, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen kıymet takdiri raporu ile birlikte değerlendirilir.

Mal Beyanı Hangi Durumlarda Verilir?

Mal beyanı birtakım kişiler bakımından yapılması gereken ve kanundan kaynaklanan bir sorumluluktur. Mal beyanının verilmesi gerektiği durumları sıralamak gerekirse;

A- İcra müdürlüğü tarafından gönderilen ödeme emrini tebliğ alan borçlu tarafından 7 gün içinde mal beyanı yapılması gerekir.

B- Ödeme emri tebliğ edilen borçlunun süresinde yaptığı itirazına karşılık takip durdurulmuş ve sonrasında alacaklı tarafından açılan dava ile birlikte mahkeme tarafından itirazın kaldırılmasına karar verilmişse, kararın tebliği tarihinden itibaren mal beyanının 3 gün içinde sunulması gerekir.

C- İİK m.44 uyarınca, ticareti terk eden tacir 15 gün içerisinde ticaret siciline bildirimde bulunmak, bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmakla yükümlüdür.

D- Sırf rehin hakkına itiraz yapıldığı takdirde, alacaklı taraf, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipten vazgeçerek, icra takibinin haciz yolu ile devam etmesini isteyebilir. Bu durumda, borçluya mal beyanında bulunması için yedi gün süre verilir.

E- Borcu ödemekte aciz hali bulunan iflasa tabi olan borçlu, bütün aktif ve pasifi ile birlikte alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren mal beyanını iflas talebine eklemek zorundadır.

Mal Beyanının İçeriğinde Bulunması Gerekenler Nelerdir?

Borçlu, borca yetecek miktarda, kendi elinde bulunan veya üçüncü kişilerdeki mal, alacak ve haklarını, bunların çeşit, niteliklerini, her türlü gelirini, yaşama tarzına göre geçim kaynaklarını ve buna göre borcunu nasıl ödeyeceğini mal beyanının içeriğinde belirtecek şekilde icra dairesine bildirmelidir

Mal Bildirimi En Geç Ne Zaman Verilir?

İcra müdürlüğü tarafından tebliğ edilen ödeme emrine 7 gün içerisinde itiraz etmeyen ve borcunu ödemeyen kişinin, ilgili icra dairesine mal beyanı dilekçesi sunması gerekmektedir. Borçlu, ödeme emrine süresi içerisinde itiraz etmiş ve alacaklı tarafından itirazın kaldırılması davası açılıp, icra takibine yapılan itiraz kaldırıldıysa, itirazın kaldırıldığına ilişkin kararın borçluya tebliğ edildiği tarihten itibaren 3 gün içerisinde mal beyanında bulunma süresi bulunmaktadır.

Mal Beyanı Nedir? Mal Beyanı Dilekçesi Örneği yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda Kamu Davasından, Kamu Davasının Nasıl Açılacağından, Yargısal Sürecinden ve Kamu Davasında Şikayetten Vazgeçme müessesinden bahsedilmiş olup Kamu Davası genel hatları itibarıyla incelenmiştir. Hukuki uyuşmazlığınızla ilgili detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Kamu Davası Nedir?

amu davası, suç işlendiğine dair yeterli şüphe oluşması halinde Cumhuriyet Savcısı tarafından kamu yararını gözeterek, kamu adına görevli ve yetkili ceza mahkemesinde açılan ceza davasıdır. Kamu Davasının açılmasındaki amaç yalnızca suçun mağdurunun uğradığı zararı telafi etmek değil, kamu düzenini bozan eylemleri ortaya çıkarmak, kamu güvenliğini sağlamak ve hukukun üstünlüğünü korumaktır. Hukuk sistemimizde, kişinin doğrudan ceza davası açma uygulaması bulunmamaktadır. Savcılık marifetiyle ceza mahkemelerinde açılan her türlü dava, hukuki niteliği itibarıyla kamu davası vasfını taşımaktadır. Bir ceza davasının kamu davası niteliğinde olup olmaması, soruşturma konusu suçun şikayete tabi olup olmamasından bağımsızdır.

Kamu Davası Nasıl Açılır?

Kamu davası, Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre bir suç işlendiğini öğrenen Cumhuriyet Savcısının re ‘sen (kendiliğinden) harekete geçmesiyle veya işlenen suçun niteliğine bağlı olarak yapılan bir ihbar ya da şikayet üzerine başlar. Soruşturma evresinde toplanan deliller, bir suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa, Cumhuriyet Savcısı işlenen suçun görev ve yetkisine giren mahkemeye hitaben bir iddianame düzenler. Mahkemenin savcılık makamınca düzenlenen iddianameyi kabul etmesiyle birlikte, kamu davası açılmış ve kovuşturma evresine geçilmiş olur. Kamu davası açma yetkisi yalnızca Cumhuriyet Başsavcılığı’na aittir.

Hakkımda Kamu Davası Açılmış, Ne Yapmalıyım?

Hakkınızda kamu davası açılmışsa, bu durum Savcılığın soruşturma sonunda suçun işlendiğine dair yeterli şüpheye ulaştığını ve iddianameyi mahkemeye sunduğunu gösterir. Bu aşamayla birlikte yargılamada sanık sıfatını taşırsınız. Soruşturma evresinin sona ermesinden sonra başlayan kovuşturma sürecinde haklarınızın korunması ve etkili bir savunma yapılabilmesi için profesyonel hukuki yardım almanız önemlidir.

Tebligatın Önemi:

Kamu davasının açılmasıyla birlikte iddianame ve yargılama evrakı sanığa resmi olarak tebliğ edilir. Bu tebligatta duruşma gün ve saat bilgileri, isnat edilen suç ve dayanak deliller yer alır. Evrakın zamanında incelenmesi, dava sürecinde tanınan sürelerin doğru değerlendirilmesi ve hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir.

Savunma Hakkının Kullanılması:

Sanık, duruşma sürecinde kendisini bizzat savunabileceği gibi, tanık bildirme, delil sunma, bilirkişi incelemesi talep etme gibi haklardan da yararlanabilir. Bu hakların aktif şekilde kullanılması, yargılamanın sonucuna doğrudan etki edecek niteliktedir.

Şikayete Tabi Suçlarda Durum:

Kamu Davasındaki yargılama konusu suç, şikayete tabi nitelikteyse mağdurun şikayetinden vazgeçmesi halinde dava düşebilir. Ancak Savcılık marifetiyle re ‘sen takip edilen suçlarda mağdurun şikayetinden vazgeçmesi davayı kendiliğinden sonlandırmaz; devlet kamu yararı gereği yargılamaya devam eder.

Hakkında kamu davası açılan kişi; duruşmalara katılım sağlamalı ve savunmasını kapsamlı bir şekilde hazırlamalıdır. Böylece, kişinin hem haklarını koruması hem de adil bir yargılama süreci geçirmesi mümkün olur.

Kamu Davası Nasıl Düşer?

Kamu davasının düşmesi, yargılamaya devam edilmesini gerektiren hukuki bir yararın kalmaması veya devletin cezalandırma yetkisinin ortadan kalkması sonucunda söz konusu olur. Ceza Muhakemesi Kanunu, hangi hallerde kamu davasının düşeceğini açık bir biçimde düzenleyerek hem sanığın lehine koruma mekanizmaları oluşturmuş hem de kamu düzeninin gerektirdiği sınırları çizmiştir.

1- Şikayetten Vazgeçme

Kamu davasının düşmesine yol açan nedenlerden biri şikayetten vazgeçme durumudur. Takibi şikayete bağlı suçlarda mağdur, şikayet hakkından vazgeçtiğini beyan ederse ve sanık da bu beyana açıkça rıza gösterirse yargılama sona erer. Ancak toplum düzenini yakından ilgilendiren, savcılık tarafından re ‘sen takip edilen suçlarda mağdurun şikayetten vazgeçmesi kamu davasının düşmesi için tek başına yeterli değildir.

2- Zamanaşımı

Bir diğer düşme nedeni ise zamanaşımıdır. Kanunda öngörülen süreler içerisinde yargılama sonuçlandırılamazsa veya gerekli işlemler yapılmazsa devletin cezalandırma yetkisi ortadan kalkar.

3- Uzlaşma

Ceza yargısında önemli bir diğer müessese ise uzlaşmadır. Uzlaştırmaya tabi suçlarda tarafların anlaşmaya varması halinde mahkeme kamu davasını düşürür. Bu durum, uyuşmazlığın daha hızlı, etkin ve her iki tarafın menfaatini gözeterek çözülmesini sağlar.

4- Genel Af

Genel Af da kamu davasının düşmesine sebep olan nedenlerden biridir. Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılabilecek af kanunlarıyla belirli suçlara ilişkin cezalar ortadan kaldırılır veya yargılamaya devam edilmesine gerek kalmaz. Bu durumda kamu yararı ön planda tutularak dava kapatılır.

6- Sanığın Ölümü

Kamu davasının düşmesine sebep olan diğer bir hal ise sanığın ölümüdür. Ceza sorumluluğu şahsiliği ilkesi gereği kişinin ölümüyle birlikte ceza davasını sürdürmenin hukuki anlamı kalmaz. Böyle bir durumda mahkeme, ölüm belgesi ile birlikte düşme kararı verir.

Kamu Davasında Şikayetten Vazgeçme

Kamu davası, ceza yargılamasında bazı suç tiplerinin soruşturulabilmesi için mağdurun yetkili makamlara başvurarak şikayetini açıklaması sonucunda başlatılan bir süreçtir. Hakaret, mala zarar verme veya basit yaralama gibi takibi şikayete bağlı suçlarda mağdurun şikayetinden vazgeçmesi hukuken mümkündür ve bu beyanın sonuç doğurabilmesi için sanığın da bu iradeye açıkça rıza göstermesi gerekir. Sanık şikayetten vazgeçme iradesini kabul ettiğinde kamu davası düşürülebilir; bu durum bireysel iradenin korunması ve kişisel menfaatlerin gözetilmesi açısından önem taşır.

Buna karşılık; kasten öldürme, nitelikli dolandırıcılık veya ağır cinsel suçlar gibi toplum düzenini yakından ilgilendiren fiillerde devlet, şikayetin varlığı ya da geri alınmasına bakılmaksızın soruşturma ve kovuşturmayı resen sürdürme yetkisine sahiptir. Bu nedenle şikayetten vazgeçme her somut olayda kamu davasının seyrini değiştiren bir sonuç doğurmaz. Ceza yargılamasında şikayet, belirli suç türleri için soruşturmanın başlatılabilmesi adına zorunlu bir irade açıklamasıdır. Hakaret, mala zarar verme veya basit yaralama gibi takibi şikayete bağlı suçlarda mağdurun şikayetinden vazgeçmesi hukuken mümkündür. Vazgeçme beyanının hukuki etki doğurabilmesi için sanığın da bu iradeye rıza göstermesi şarttır. Sanık kabul ettiğinde kamu davasının düşürülmesine karar verilebilir. Bu mekanizma, bireysel iradenin korunması ve kişisel menfaatlerin dikkate alınması amacıyla uygulanır. Ancak kasten öldürme, nitelikli dolandırıcılık veya ağır cinsel suçlar gibi toplum düzenini yakından ilgilendiren suç türlerinde devlet, şikayetin varlığı ya da geri alınmasından bağımsız olarak soruşturma ve kovuşturmayı resen sürdürme yetkisine sahiptir. Bu bağlamda şikayetten vazgeçmek her somut olayda davanın seyrini değiştiren bir sonuç doğurmaz.

Şikayetten vazgeçme, hukuken geçerlilik kazanabilmesi için yetkili mercilere açık bir irade beyanının sunulmasını gerektirir. Bu beyan savcılığa veya yargılamayı yürütmekte olan mahkemeye yazılı dilekçe şeklinde verilebileceği gibi duruşmada sözlü olarak da yapılabilir. Kamu davasında şikayetten vazgeçme, hüküm kesinleşene kadar ileri sürülebilir; karar kesinleştikten sonra yapılan vazgeçme beyanının hukuki bir etkisi yoktur. Takibi şikayete tabi suçlarda bu beyan, sanık tarafından kabul edildiği takdirde kamu davasının düşmesine yol açar. Buna karşın resen takip edilen suç tiplerinde mağdurun vazgeçme talebi kamu yararı nedeniyle davayı ortadan kaldırmaz.

Kamu Davasının Açılmasında Savcının Takdir Yetkisi

Kamu davası, bir suçun işlendiğine dair yeterli şüphe bulunması halinde Cumhuriyet Savcısı tarafından kamu adına açılan ceza davasıdır. Ancak her soruşturma, mutlaka bir kamu davasıyla sonuçlanmaz. Savcı, yürüttüğü soruşturmanın sonunda elde edilen delilleri değerlendirir ve kamu yararını gözeterek dava açılıp açılmayacağına karar verir. İşte bu değerlendirme süreci, takdir yetkisi olarak adlandırılır. Takdir yetkisi, Cumhuriyet Savcısına hukukun çizdiği sınırlar içinde tanınan sınırlı bir değerlendirme serbestliğidir. Bu yetki sayesinde savcı, her olayın kendine özgü koşullarını dikkate alarak somut olayda en uygun biçimde sağlanması için karar verebilir. Savcının bu yetkisi keyfilik anlamına gelmez; aksine hem delillerin objektif şekilde değerlendirilmesini hem de kamu yararının korunmasını sağlar.

Cumhuriyet Savcısının takdir yetkisinin yasal dayanağı, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 171. maddesidir. Bu hüküm, belirli şartların varlığı halinde Cumhuriyet Savcısına kamu davası açılmasının ertelenmesi imkanını tanır. Kanuna göre; üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis cezasını gerektiren suçlarda, failin daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmaması, mağdurun zararının giderilmesi, toplum açısından ciddi bir tehlikenin bulunmaması ve failden olumlu bir beklentinin varlığı halinde savcı, dava açılmasını beş yıla kadar erteleyebilir. Ertelenen sürede şüpheli kasıtlı bir suç işlemezse, savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir. Böylece kamu davası açılmadan dosya kapatılmış olur. Bu düzenleme, yargı sisteminin gereksiz iş yükünden korunmasına katkı sağlamakta ve fail açısından ikinci bir fırsat niteliği taşımaktadır. CMK m.171 bu yönüyle, savcıların takdir yetkisinin sınırlarını çizen ve uygulama alanını genişleten önemli bir normdur.

Cumhuriyet Savcısı, kamu davası açıp açmama yönündeki kararını verirken birden fazla unsuru birlikte değerlendirir. Bu faktörlerin başında şu hususlar gelir:

Suçun Niteliği: İşlenen fiilin ağırlığı, kamu davası açılmasında belirleyici rol oynar. Kasten insan öldürme, cinsel saldırı veya ağır yaralama gibi toplumun düzenini etkileyen suçlarda Savcılık makamı, genel itibarıyla kamu davası açma yönünde kanaat gösterirken; daha az cezayı gerektiren suçlarda somut olayın koşullarına göre Kamu Davasının Ertelenmesi ya da Kovuşturmaya Yer Olmadığı kararı verir.

Delil Durumu: Kamu Davası açılmasının temel koşullarından biri de bahsettiğimiz üzere yeterli şüphenin varlığıdır. Savcılık Makamı, elde edilen delillerin güvenilirliğini, tutarlılığını ve yargılamaya katkı sağlayıp sağlamayacağını değerlendirir. Delil yetersizliği varsa, dava açmayıp takipsizlik kararı vermesi mümkündür.

Kamu Yararı: Ceza Hukukunun nihai amacı kamu düzeninin korunmasını sağlamaktır. Bu nedenle Cumhuriyet Savcısı, suçun toplum üzerindeki etkilerini, kamu güvenliğine olası zararlarını ve toplumsam huzuru bozma potansiyelini göz önünde bulundurur.

Mağdurun Durumu: Mağdurun uğradığı zararın boyutu, mağdurun yargılanmadan beklentisi ve sürece ilişkin beyanları da savcının kararını etkileyen unsurlar içerisinde yer almaktadır. Şikayete bağlı suçlarda mağdurun iradesi, takdir yetkisinde belirleyici rol oynayabilmektedir.

Kamu davası kapsamında Cumhuriyet Savcısına tanınan takdir yetkisi, her ne kadar olayın özelliklerine göre değerlendirme imkanı sağlasa da hukuki açıdan mutlak ve sınırsız bir serbesti olarak kabul edilemez. Bu yetki, öncelikle Ceza Muhakemesi Kanunu’nun çizdiği normatif çerçeve ile sınırlandırılmış olup, savcının kamu yararı ilkesine ve hukuka uygunluk ölçütlerine bağlı kalmasını zorunlu kılar. Savcı, takdir yetkisini keyfi surette kullanamaz; aksi takdirde hukukun temel ilkeleri ile bağdaşmayan sonuçlar doğabilir. Ayrıca, savcının dava açmama veya kovuşturmaya yer olmadığına dair kararları, mağdur veya şikayetçi tarafından kanun yoluna başvurularak denetime konu edilebilir. Bu denetim mekanizması, yargısal güvenceyi sağlamakta ve takdir yetkisinin keyfiliğe dönüşmesini engellemektedir. Bu bağlamda, denetim olanağı hem hukuk devleti ilkesinin hem de ceza adalet sisteminin güvenilirliğinin teminatı niteliğindedir.

Kamu Davası Örnekleri

Kamu davası; ceza yargılamasında devletin, suç niteliği taşıyan fiilleri toplum adına takip ettiği ve faillere yaptırım uyguladığı yargılama biçimidir. Kamu düzenini bozan, toplumsal huzuru tehdit eden veya bireylerin temel hak ve özgürlüklerine saldırı niteliği taşıyan her fiil kamu davasının konusu olabilir. Bu bakımdan suçun niteliği, kamu yararının derecesi ve fiilin toplum üzerindeki etkisi, kamu davasının açılmasında belirleyici ölçütlerdir. Aşağıda, uygulamada sıkça karşılaşılan ve kamu davasına konu olan suç tiplerine ilişkin örneklere yer verilmiştir:

• Kasten Öldürme: Bir kişinin yaşam hakkına yönelik kasıtlı saldırı niteliğindeki bu fiiller, toplum güvenliğini doğrudan tehdit ettiğinden şikayete bağlı olmaksızın savcılık tarafından re ’sen takip edilir.
• Taksirle Öldürme: Dikkatsizlik veya özen yükümlülüğüne aykırılık sonucu meydana gelen ölümler, ceza sorumluluğu doğurduğu için kamu davasına konu edilmektedir.
• Nitelikli Dolandırıcılık: Failin hileli davranışlarla başkasının malvarlığında zarara yol açması, ekonomik düzeni ve toplumsal güveni sarstığından kamu adına soruşturulur.
• Çocukların Cinsel İstismarı: Mağdurun rızası hukuken geçersiz olduğu için savcılık bu suçları her koşulda takip eder; toplum sağlığı ve çocuk korunması ilkesi burada ön plana çıkar.
• Görevi Kötüye Kullanma: Kamu görevlisinin görevine ilişkin yetkisini kötüye kullanması, devlet otoritesine duyulan güveni zedelediğinden şikayete bağlı olmaksızın kamu davasına konu olur.
• Nitelikli Hırsızlık: Türk Ceza Kanunu’nun 142/2. maddesinde yer alan suçlar, nitelikli hırsızlık kapsamında değerlendirilmekte olup kamu davasına konu edilmekle şikayete tabi olmayıp Savcılık makamınca re ‘sen yürütülmektedir.
• Rüşvet ve İrtikap: Kamu görevlisinin menfaat sağlamak için görevini ihmal veya kötüye kullanması, devlet hizmetlerinin tarafsızlığına zarar verdiği için toplum adına ceza soruşturması yürütülür.
• Organize Suç Faaliyetleri: Suç işlemek amacıyla örgüt kurma veya örgüt faaliyeti kapsamında suç işleme durumlarında kamu düzenine yönelik tehdit artmakta; bu tür suçlarda devlet kendiliğinden harekete geçmektedir.

Görüldüğü üzere kamu davasına konu suçların ortak noktası yalnızca bireysel mağduriyeti değil, toplumsal düzeni ve hukuki güvenliği sarsan bir yapıya sahip olmalarıdır. Suçun ağırlığı arttıkça, mağdurun şikayetinden bağımsız olarak devlet müdahalesi zorunluluğu da doğmaktadır.

Kamu Davasına Katılma

Kamu davasına katılma, mağdurun veya suçtan zarar görenin devlet tarafından yürütülen ceza yargılamasına aktif bir taraf olarak dahil olmasını sağlayan hukuki bir kurumdur. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 237. maddesi uyarınca mağdur, suçtan zarar gören gerçek ya da tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar şikayetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılma talebinde bulunabilirler. Katılma istemi, mahkemeye sunulan bir dilekçe ile ya da duruşma sırasında yapılan sözlü başvurunun tutanağa geçirilmesi suretiyle mümkündür (CMK m.238). Mahkeme, Cumhuriyet Savcısının, sanığın ve varsa müdafinin görüşlerini aldıktan sonra talebin uygunluğuna karar verir. Müdahillik sıfatı kazanılması halinde kişi, yargılamada taraf konumuna geçer ve delil sunma, tanık dinletme, savunmalara cevap verme, mütalaaya karşı beyanda bulunma gibi hakları kullanabilir. Katılan, verilen hükme karşı kanun yollarına başvurabilir ve istinaf ya da temyiz yolunu tek başına kullanabilir (CMK m.242). Katılma yargılamayı durdurmaz; belirlenmiş usule ilişkin işlemler katılan hazır bulunamasa dahi süresinde yapılır (CMK m.240). Katılma talebinin reddi kararı, kanun yolunda açıkça belirtilmek kaydıyla üst mahkeme denetimine sunulabilir. Katılanın kamu davasına katılmaktan vazgeçmesi halinde müdahillik hükümsüz hale gelir ancak mirasçılar katılanın haklarını takip etmek üzere davaya katılabilirler (CMK m.243). Bu hükümler bütün olarak değerlendirildiğinde, kamu davasına katılma kurumu mağdurun hak arama özgürlüğünü güçlendirmeyi, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasını kolaylaştırmayı ve yargılamada adalet ilkesini somutlaştırmayı amaçlayan önemli bir ceza muhakemesi aracıdır.

Ceza Muhakemesi Kanunu 237. Maddesi Uyarınca Kamu Davasına Katılma;

“(1) Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler.

(2) Kanun yolu muhakemesinde davaya katılma isteğinde bulunulamaz. Ancak, ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp reddolunan veya karara bağlanmayan katılma istekleri, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenip karara bağlanır.”

Kamu Davasında Zamanaşımı Kavramı

Kamu davasında zamanaşımı, suçun işlenmesinden sonra kanunda belirlenen sürelerin geçmesiyle devletin kovuşturma yapma ve cezalandırma yetkisinin sona ermesi anlamına gelir. Türk Ceza Kanunu’nda her suç tipi için farklı zamanaşımı süreleri öngörülmüş olup, suçun ağırlığı arttıkça bu süreler de uzamaktadır. Zamanaşımının temel amacı, aradan uzun süre geçmesi nedeniyle delillerin zayıflaması ve maddi gerçeğe ulaşma imkanının azalması gibi durumları göz önünde bulundurarak yargılamanın makul bir sürede tamamlanmasını sağlamaktır. Zamanaşımı süresi dolduğunda mahkeme, zamanaşımı süresini re ‘sen dikkate alarak kamu davasının düşmesine karar verir.

Hangi Durumlarda Kamu Davası Açılır?

Kamu davası, soruşturma aşamasında toplanan delillerin suç işlendiğine dair yeterli şüphe oluşturması halinde Cumhuriyet Savcısı tarafından düzenlenen iddianamenin kabulü ile birlikte açılır. Ceza Muhakemesinin amacı maddi gerçeğe ulaşmak olduğundan savcı suç teşkil eden bir fiili ihbar, şikayet veya re ‘sen öğrendiğinde öncelikle soruşturmayı başlatır ve elde edilen bulguları değerlendirir. Suçun kanunda açıkça tanımlanmış olması, fail hakkında cezalandırılabilirlik koşullarının bulunması ve kamu yararının gerektirdiği hallerde iddianame düzenlenerek kovuşturma evresine geçilir. Özellikle toplum düzenini, kamu güvenliğini, bireylerin temel haklarını veya ekonomik düzeni zedeleyen fiillerde devlet müdahalesi kaçınılmazdır. Ayrıca, bazı suçlar mağdurun şikayetine bağlıysa şikayet iradesinin varlığı davanın açılabilmesi için ön koşul niteliği taşır. Sonuç olarak kamu davasının açılabilmesi; suçun işlendiğine dair somut delillerin bulunmasına, fiilin kanunda suç olarak düzenlenmesine ve kamu yararının gerekliliğine dayanarak savcının takdir yetkisini kullanmasıyla mümkün olur.

Kamu Davasının Sonuçları Nelerdir?

Kamu davası, soruşturma aşamasında yeterli şüpheye ulaşıldığının tespit edilmesi üzerine açılır ve kovuşturma sonunda mahkemenin verdiği kararla sonuçlanır. Yargılama sonucunda en sık rastlanan sonuç, sanığın suçlu bulunması halinde hapis cezası, adli para cezası veya suçun niteliğine göre her iki yaptırımın da birlikte uygulanmasıdır. Mahkeme ayrıca denetimli serbestlik, belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma, rehabilitasyon programlarına yönlendirme veya belirli sosyal hizmet yükümlülükleri gibi alternatif yaptırımlar da uygulayabilir.

Suçun işlendiğine dair kesin kanaat oluşmadığı veya toplanan delillerin yeterli görülmediği hallerde ise sanık hakkında beraat kararı verilir; bu durumda kişi herhangi bir cezai yaptırımla karşılaşmaz ve ceza sorumluluğu ortadan kalkar. Bunun yanında uzlaştırmaya tabi suçlarda şartların oluşması halinde süreç tarafların iradesiyle sona erebilir; zamanaşımı, genel af, sanığın ölümü veya şikayetten vazgeçme durumlarında ise kamu davası düşer.

İddianamenin kapsamı yargılamanın sınırlarını çizdiğinden mahkeme bu çerçevenin dışına çıkamaz ve bu davalarda maddi veya manevi tazminat talebi ileri sürülemez. Mahkemeler tarafından tesis edilen kararlar hakkında istinaf ve uygun şartlarda temyiz kanun yollarına başvurulabilmesi, yargısal denetimin sağlanması ve hak kayıplarının önlenmesi bakımından önem taşır. Tüm bu ihtimaller değerlendirildiğinde kamu davasının sonucu, delillerin gücü, usule uygunluk, maddi gerçeğe ulaşma çabası ve kamu yararı gözetilerek şekillenir.

Kamu Davasında Savunma Hakkı Nedir?

Kamu davasında savunma hakkı, sanığın kendisine yöneltilen suçlamalara karşı hukuken korunmasını sağlayan Anayasal bir güvencedir. Bu kapsamda sanık, hakkındaki iddiaları öğrenme, delil sunma, tanık gösterme, ifade verme veya susma, avukat yardımından yararlanma, usule aykırı işlemlere itiraz etme ve gibi haklara sahiptir. Savunma hakkı adil yargılanma ilkesinin bir parçasıdır ve mahkeme tarafından re ‘sen gözetilir.

Kamu Davasında Avukat Tutmak Zorunlu Mu?

Kamu davasında her zaman avukat tutma zorunluluğu bulunmaz; ancak belirli hallerde zorunlu müdafilik uygulanır. Özellikle çocukların yargılandığı dosyalarda, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda veya şüphelinin kendisini savunamayacak durumda olması halinde mahkeme tarafından zorunlu avukat görevlendirilir. Bunun dışında avukat tutmak kişinin tercihine bağlıdır; ancak profesyonel hukuki destek, hakkın korunması açısından büyük önem taşır.

Mahkemeye Nasıl Hazırlanmalıyım?

Kamu Davasında mahkeme sürecine hazırlanırken öncelikle iddianameyi dikkatle incelemek, yöneltilen suçlamaların kapsamını anlamak ve bir avukat yardımı ile savunma stratejisi oluşturmak gerekir. Olayı destekleyen deliller zaman kaybetmeden toplanmalı, tanıklar belirlenmeli ve duruşmada ifade bütünlüğünü bozacak çelişkilerden kaçınılmalıdır.

Hiçbir Suç İşlemedim, Hakkımda Dava Açılmış, Ceza Alır Mıyım?

Hakkınızda kamu davası açılması, savcılığın yeterli şüpheye ulaştığını gösterir; ancak bu durum kişinin mutlaka ceza alacağı anlamına gelmez. Mahkeme, suçun işlendiğini kesin delillerle ispatlanmış şekilde değerlendirmedikçe mahkumiyet kararı veremez. Etkili bir savunma, uygun deliller ve tutarlı beyanlar ile suçsuzluğunu ispatlayan kişi beraat edebilir. Ceza Hukukunda temel ilke, şüpheden sanık yararlanır prensibidir.

Kamu Davası Ne Kadar Sürer?

Kamu davasının süresi, suçun niteliğine, delil toplama sürecine, bilirkişi incelemelerine, tanık ifadelerine ve mahkemenin iş yüküne göre değişiklik gösterebilir. Bazı dosyalar birkaç duruşmada sonuçlanabilirken, karmaşık vakalarda yargılama yıllarca sürebilir. Ayrıca istinaf ve temyiz aşamaları da süreci uzatabilecek unsurlardandır.

Kamu Davası Açıldığında İlk Adım Ne Olmalı?

Kamu davası açıldığında atılması gereken en önemli adım, yargılamanın ciddiyetini kavrayarak profesyonel bir ceza avukatından hukuki destek almaktır. İddianame dikkatle incelenmeli, savunmaya ilişkin deliller vakit kaybetmeden toplanmalı ve duruşmalara düzenli olarak katılım sağlanmalıdır. Sürecin başında atılacak doğru adımlar, hak kayıplarının önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Kamu Davası Nedir? Kamu Davasında Şikayetten Vazgeçme yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “görevi kötüye kullanma suçu ve cezasına” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu (TCK 79)

Göçmen kaçakçılığında yasal olmayan yollardan ülkeye sokulan yabancı veya yurt dışına çıkarılan Türk veya yabancı, suçun konusu oluşturmaktadır (TCK m.79). İlgili madde uyarınca;

Madde 79- (1) Doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollardan;

a) Bir yabancıyı ülkeye sokan veya ülkede kalmasına imkan sağlayan,

b) Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan,

Kişi, beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Suç, teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

(2) Suçun, mağdurların;

a) Hayatı bakımından bir tehlike oluşturması,

b) Onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi,

hâlinde, verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılır.

(3) Bu suçun; birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde verilecek ceza yarısına kadar, bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.

(4) Bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

Türk Ceza Kanun’un 96. maddesinin 1. fıkrasında; “yabancıların yasadışı yollarla ülkeye girişi, izinsiz ikameti ve transit geçişi için, yabancıları azmettiren veya yardım eden kişiler, bu suçtan herhangi bir yarar elde eder veya bu yönde kendine vaatte bulunulmasını sağlarsa ya da aynı kişiye karşı suçu birden fazla işler veya birden yabancıya karşı işlerse, beş yıla kadar hapis veya para cezası ile cezalandırılır” denilmek suretiyle göçmen kaçakçılığı yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanun’un 96. maddesinin 2. fıkrasında ise, göçmen kaçakçılığı suçuna ilişkin daha ağır cezayı gerektiren nitelikli unsurlar düzenlenmiştir. Buna göre;

a- Failin suçu meslek edinmesi,

b- Suçun bu tür amaçla kurulan bir örgütün üyesi tarafından işlenmesi,

c-Kişinin suçun işlenmesi sırasında yanında ateşli silah bulundurması,

d- Kişinin kullanma amacıyla yanında herhangi bir silah bulundurması,

e- Göçmenlerin yaşamlarının tehlikeye sokulması, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamelede bulunulması veyahut sağlığının ağır tehlikeye girmesine neden olunması,

durumunda faile verilecek ceza arttırılacaktır. Bu nitelikli hallerin varlığı durumunda faile, 6 aydan 10 yıla kadar hapis cezası verilir. 96. maddenin 3. fıkrasında, göçmen kaçakçılığı suçuna teşebbüsün de cezalandırılacağı belirtilmiştir.

Türk Ceza Kanun’un 97. maddesinde daha ağır cezayı gerektiren başka nitelikli haller de düzenlenmiştir. Buna göre;

1. 96. maddenin 1. fıkrasında belirtilen suç, yabancının ölümüne neden olursa, üç yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezası verilir.
2. 96. maddenin 1. fıkrasında belirtilen suç, suçu meslek edinen ve bu tür amaçla kurulan bir örgütün üyesi tarafından işlenirse, bir yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.
3. 97. maddenin 1. fıkrasında belirtilen suç, ağır olmayan bir şekilde işlenirse, bir yıldan on yıla kadar, 2. fıkrasında belirtilen suç, ağır olmayan şekillerde işlenirse, altı aydan on yıla kadar hapis cezası verilir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Cezası

TCK’nın 79. maddesinin 1. fıkrasına göre; doğrudan veyahut dolayı olarak maddi çıkar sağlamak amacıyla ve yasal olmayan yollarla, bir yabancıyı ülkeye sokan ve ülkede kalmasına imkan sağlayan veyahut Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan kişi beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılmaktadır. Yine TCK’nın 79/1 maddesinde; suç teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunmaktadır.

TCK’nın 79. maddesinin 2. fıkrasına göre suçun mağdurların; hayatı bakımından bir tehlike oluşturması veya onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi halimde, verilecek cezasının yarısından 3/2’sine kadar arttırılmasına ilişkin hüküm bulunmaktadır. Bu suretle, kaçak göçmenlerin kamyon kasalarında havasız olarak veya küçük kayıklarda kalabalık şekilde taşınması sırasında hayati tehlike oluşması veya ölüm gerçekleşmesi durumunda verilecek cezalar arttırılmaktadır. Maddenin 3. fıkrasında ayrıca, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek cezaların yarı oranından bir katını kadar artırılması öngörülmüştür. Maddenin son fıkrasında ise, bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında da bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacağı belirtilmiştir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Unsurları

FİİL

Tck’nın 79. maddesinde yaptırım altına alınan fiil;

a-bir yabancının yasal olmayan yollardan ülkeye sokulması,

b-bir yabancının yasal olmayan yollardan ülkede kalmasının sağlanması veya

c-bir Türk veya yabancının yasal olmayan yollardan yurt dışına çıkmasına imkan sağlanmasıdır.

Göçmen kaçakçılığı, icrai hareketle işlenebileceği gibi ihmali hareketle de işlenebilir. Örneğin, pasaportsuz olarak ülkeye girmek isteyen yabancılara, maddi menfaat sağlamak suretiyle müdahale etmeyen gümrük görevlileri ihmal suretiyle göçmen kaçakçılığı suçunu gerçekleştirmiş olurlar. Bu ihtimalde gümrük görevlisi, olaydaki katkısı ve iştirak iradesine göre müşterek fail veya yardım eden olarak sorumlu tutulabilir.

Göçmen kaçakçılığı, hareketin sayısı bakımından seçimlik hareketli bir suçtur. Bu hareketlerden birisinin gerçekleştirilmesi suçun oluşması için yeterli olup, birden fazla hareketin yapılması durumunda da yine tek bir suçtan bahsedilir. Bu gibi hallerde zincirleme suç hükümleri de uygulanmaz. Buna göre, yasal olmayan yollardan ülkeye soktuğu yabancıların ülkede kalmasına imkan sağlayan fail, daha sonar bu kişilerin yasadışı yollardan yurt dışına çıkmalarına da yardımcı olsa tek bir göçmen kaçakçılığı suçundan sorumlu tutulur.

FAİL

TCK’nın 79. maddesinde faili belirtmek üzere; “kişi” terimi kullanıldığından, göçmen kaçakçılığı suçu herkes tarafından işlenebilen bir suçtur. Suçun failinin Türk veya yabancı olması arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Suçun gerçekleşmesi için birden fazla kişinin birlikte hareket etmesi aranmadığından, çok failli suç niteliği taşımamaktadır. Buna karşılık, suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi, 79. maddenin 3. fıkrası uyarınca daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak öngörülmüştür. Failin kamu görevlisi olması ve kendine görevli dolayısıyla verilmiş araç ve gereçleri suçun işlenmesi sırasında kullanması halinde, TCK m.266 uyarınca ceza artırılacaktır.

Suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde tüzel kişinin organ veya temsilcileri tarafından işlenmesi halinde tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacaktır (TCK m.79/4). Örneğin, denizcilik şirketine ait bir gemi ile kaçak yollardan insanlar ülkeye sokulmuşsa, suçun faili olan kişiler 79. maddede belirtilen ceza ile cezalandırılacak, tüzel kişi olan şirkete ait geminin ise müsaderesine karar verilebilecektir.

MAĞDUR

Göçmen kaçakçılığı suçunun mağduru, toplumu oluşturan herkestir. Nitekim bu suç ile asıl korunmak istenen yarar, kamu düzeni, devletin güvenliği olup, suçun konusunu oluşturan yabancı veya vatandaş değil toplumu oluşturan bireyler mağdurdur.

KONU

Göçmen kaçakçılığı suçunda, göçmenler suçun konusunu oluştururlar. Her ne kadar 79 .maddenin başlığı “göçmen kaçakçılığı” ise de, suçun konusunu göçmenlerin yanı sıra mülteciler, sığınmacılar ve vatansızlar da oluşturabilir. Bu çerçevede yasal olmayan yollardan ülkeye sokulması veya ülkede kalmasına imkan sağlanması bakımından yabancılar; yurtdışına çıkmasına imkan sağlanması açısından hem Türk vatandaşları hem de yabancılar suçun konusu olarak karşımıza çıkar. 79. maddenin. 1ç fıkrasının (a) bendi açısından, Türklerin suçun konusu olması mümkün değildir. Çifte vatandaşlığa sahip olan kişinin vatandaşı olduğu ülkelerden biri Türkiye ise, bu kişi Türk vatandaşı sayılacağı için, 79/1-a’da yer alan seçimlik hareketin konusu olmayacaktır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Göçmen kaçakçılığı suçunda kural olarak görevli mahkeme, “Asliye Ceza Mahkemesi’dir.”

Göçmen kaçakçılığı suçunda yetkili mahkeme ise, “suçun işlendiği yer” mahkemesidir.

Cezayı Artıran Unsurlar Nelerdir?

“Suçun mağdurların hayatı bakımından bir tehlike oluşturması (…) halinde verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılmaktadır.” Bu nitelikli halin oluşabilmesi için, mağdurun hayati tehlike atlatmış olması gerekir. Diğer bir ifade ile herhangi bir zarar doğmasa bile hayati bakımdan tehlike arz eden bir durum oluşmuşsa cezanın artırılması gündeme gelecektir. İfade etmeliyiz ki, burada failin sorumluluğunun doğabilmesi için, bu netice ile fiili arasında nedensellik bağlantısının kurulmuş olması gerekir.

79. maddenin 2. fıkrasının (b) bendine göre, suçun mağdurların onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi halinde, verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılacaktır. Buna göre, onlarca insanın bir tırın kasasına konularak yurt dışına çıkarılması ya da yurda sokulması, yine onlarca göçmenin bir evin havasız bodrum katında aç susuz bırakılarak barınmalarına imkan sağlanması bu nitelikli hale örnek gösterilebilir.

TCK m.79 uyarınca göçmen kaçakçılığı suçunun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak kabul edilmiştir.

TCK’nın 79. maddesinin 3. fıkrasında, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hali, daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak kabul edilmiştir. Bu gibi durumlarda faile verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.

Ceza, Adli Para Cezasına Çevrilir Mi?

Göçmen kaçakçılığı suçunda hapis cezasına ek olarak adli para cezası öngörülmüştür. Bu suçta hapis cezasının tayin edildiği durumlarda, hapis cezası adli para cezasına çevrilmeyecektir.

Kaçak Göçmenler de Ceza Alır Mı?

Göçmen kaçakçılığın konusunu oluşturan göçmenlerin, TCK’nın 79. maddesinden dolayı cezalandırılması mümkün değildir. Nitekim “Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’ne Ek Kara, Deniz ve Hava Yoluyla Göçmen Kaçakçılığına Karşı Protokol’ün” 5. maddesinde, göçmenlerin, göçmen kaçakçılığı suçunun konusu olmaları dolayısıyla cezai kovuşturmaya tabi olmayacakları belirtilmiştir. Ancak bu kişilerin Pasaport Kanun’un 34. maddesi ya da 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uyarınca sorumlulukları devam etmektedir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Şikayet Süresi, Uzlaşma ve Zamanaşımı

Göçmen kaçakçılığı suçu şikayete tabi suçlar arasında yer almaz. Suçun öğrenilmesiyle birlikte savcılıkça re’sen takip edilir. Bu sebeple göçmen kaçakçılığı suçunda herhangi bir şikayet süresi bulunmamaktadır. Göçmen kaçakçılığı için öngörülen hapis cezası nazara alındığında dava zamanaşımı süresi on beş yıldır. Göçmen kaçakçılığı suçu uzlaşma kapsamındaki suçlar kategorisinde bulunmamaktadır.

Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti Suçu Arasındaki Farklar Nelerdir?

Göçmen kaçakçılığı kişilerin sınırlar ötesi sevk edilmesi suretiyle işlenen suç tiplerinden biri olarak sıklıkla insan ticareti suçu (m.80) ile karıştırılmaktadır.

Göçmen kaçakçılığı suçunda rıza mevcuttur. Yasadışı olarak bir ülkeden başka bir ülkenin sınırlarına nakledilen göçmen, bu eyleme rıza göstermekte, diğer bir ifadeyle devletin sınır politikalarını ihlal eden bir suçlu gibi davranmaktadır. Zira göçmen kaçakçılığında, suçtan fayda sağlayacak kişilerden biri de, ülke sınırlarını aşarak, hedef ülkeye yasadışı giriş yapan kişidir. Ancak insan ticareti suçunda ya rıza mevcut değildir ya da ifsat edilmiş bir rıza söz konusudur.

Göçmen kaçakçılığı suçu, yapısı gereği bir ülke sınırının geçilmesini ve dolayısıyla fiziksel hareketi gerektirir. Bu açıdan suçun oluşması için bir kaynak ülke, bir de hedef ülke olmak üzere iki ülkede eylem gerçekleştirilmelidir. Buna karşılık insan ticareti suçunda, kişilerin ülkeye sokulması veyahut ülke dışına çıkarılması seçimlik hareketlerden olmakla birlikte, suçun oluşması bakımından mağdurların ülke sınırları içerisine veya dışarısına nakli zorunlu değildir. Göçmen kaçakçılığı suçu, hedef ülkede sona ermekte ve ülke sınırının geçilmesine yardımcı olunan kişilerin, hedef ülkede kaçakçılardan ayrılmasına müsaade edilmektedir. İnsan ticareti suçunda ise eğer bir ülke sınırı geçilmişse, mağdurların ayrılmalarına imkan verilmemektedir. Tehdit, baskı, şiddet ve cebir unsurlarının varlığı suçu göçmen kaçakçılığından insan ticaretine dönüştürmektedir. Göçmen kaçakçılığı suçunda hedef ülkeye varan kişi tehdit, şiddet, baskı ve cebire maruz kalmamaktadır. Göçmen kaçakçılığı suçu, mağdurun hedef ülkeye ulaşması ile tamamlanırken, insan ticareti suçu hedef ülke veya bölgede istismar sürdüğü müddetçe devam etmektedir. Göçmen kaçakçılığı suçunun manevi unsuru yönünden failin “doğrudan doğruya veya dolaylı yoldan menfaat elde etmek” amacıyla hareket etmesi aranmıştır (TCK m.79/1). Buna karşılık insan ticaretinde failin, “zorla çalıştırmak, hizmet ettirmek, fuhuş yaptırmak veya esarete tabi kılmak ya da vücut organlarının verilmesini sağlamak” maksadı ile fiili işlemesi gerekmektedir (TCK m.80/1). Ancak belirmeliyiz ki failin kazanç veya maddi menfaat elde etmek düşüncesiyle hareket etmesi yasal düzenlemede aranmamış olsa da, insan ticareti suçu hemen her zaman kazanç elde etmek amacıyla işlenmektedir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu Uzlaştırmaya Tabi Midir?

Göçmen kaçakçılığı suçu uzlaşmaya tabi bir suç tipi değildir. Dolayısıyla bu suç bakımından uzlaştırma prosedürü uygulanmamaktadır.

Arabayla Göçmen Taşımak Suç Oluşturur Mu?

Göçmen kaçakçılığı maddi menfaat elde etmek maksadıyla ve kasten işlenebilen bir suçtur. Kişi, eğer ki arabayla taşımış olduğu yasadışı göçmenin, durumunu bilerek ve maddi menfaat elde etmek maksadıyla bir eylem gerçekleştirirse suç oluşmuş olacaktır. Aksi hallerde, göçmen kaçakçılığı suçu taksirle işlenemeyeceğinden, arabayla göçmen taşıyan şoför kişi bakımından suç oluşmayacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Mağdur Kimdir?

Suçun mağduru, yasal olmayan yollardan ülkeye sokulan veya ülkede kalmasına imkan sağlanan yabancı veya yasal olmayan yoldan yurt dışına çıkmasına imkan sağlanan vatandaş veya yabancının kendisidir. Öte yandan, suç tipinin başlığı “göçmen kaçakçılığı” olsa da, bu maddeyle yasa dışı yollardan herhangi bir şekilde ülkeye giriş ve ülkeden çıkışların cezalandırıldığı görülmektedir. Bu nedenle, mağduru bakımından özgü bir suç söz konusu değildir, bu suçun mağduru herkes olabilir. Örneğin, bir seyahat acentesi sahibi, turisti bedeli karşılığında fakat yasal olmayan yollardan ülkeye soksa yine bu suç oluşacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Etkin Pişmanlık Var Mıdır?

Türk Ceza Kanununda göçmen kaçakçılığı suçunun işlenmesi halinde, bu suça ilişkin etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır.

Bu sebeple göçmen kaçakçılığı suçunun işlenmesi halinde fail kişi veya kişilere etkin pişmanlık hükümleri uygulanmayacak, ceza indirimine gidilmeyecektir.

Suçun Takibi Şikayete Bağlı Mıdır?

Göçmen kaçakçılığı resen soruşturulan bir suçtur. Ayrıca suçtan zarar gören tarafın şikayeti aranmaz, bu sebeple göçmen kaçakçılığı suçunun takibi şikayete bağlı değildir.

Suçun Örgüt Halinde İşlenmesinin Sonuçları Nelerdir?

TCK’nın 79. maddesinin 3. fıkrasında, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hali, dağa ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak kabul edilmiştir. Bu gibi durumlarda, faile verilecek yarısından bir katına kadar artırılır.

Örgüt kurma suçu “çok failli” bir suç tipidir. Gerçekten kanuni tarife göre, bir kimse tarafından işlenmesi mümkün olan suçlara bireysel ya da tek failli suçlar, tipe uygun bir surette işlenebilmeleri için birden fazla failin bulunması şart olan suçlara ise, toplu veya çok failli suçlar denmektedir. Suç işlemek için örgüt kurma suçunda da “örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması” hususuna yer verildiğinden, suç oluşması belirtilen amaçla ancak bu sayıda kimselerin birleşmesi halinde mümkündür. Bu suç tipinde yaptırıma bağlanan fiil ise; sürekli bir şekilde suç işlemek amacıyla örgüt kurmaktadır. Örgütün şekli ve niteliği, toplantı yapıp yapmaması ve sair önemli değildir. Önemli olan “sürekli bir şekilde suç işlemek” amacıyla birleşmedir. Suç tipi, “sürekli bir şekilde suç işlemek” amacıyla faillerin iradelerin birleşmesi anında tekemmül etmiş olur ve bu andan sonra “mütemadi suç” olarak devam eder. Örgüt, süreklilik arz eden, kendisini oluşturanlar arasında planlı ortaklık, iş bölümü bulunan, başında bir lider olan ve en az üç kişiden oluşan, suç işlemek için kurulmuş bir yapılanmadır. Örgütün bir diğer önemli özelliği bu yapının “hiyerarşik” bir ilişki ortaya koymasıdır. Yatay ilişkiler bir örgütün varlığını oluşturmayacaktır. Buna göre, göçmen kaçakçılığı suçunu işleyen birden fazla kişi arasında hiyerarşik bir ilişki bulunmaksızın, sadece belli bir anlaşmanın sonucunda suç işlenmiş ise, söz konusu nitelikli hal uygulanmayacak, faillerin sorumlulukları TCK’nın 37 vd. maddelerinde yer alan iştirak kuralları çerçevesinde belirlenecektir.

Bununla birlikte müşterek fail olarak en az iki kişinin varlığı halinde ise, 79. maddenin 3. fıkrasında yer alan “suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesine” ilişkin nitelikli hal uygulama alanı bulacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.