İş ve Sosyal Güvenlik HukukuMakalelerimiz

İş Kazası Nedeniyle Tazminat

İş kazası, çalışanın bedenen zarara uğramış olması yani vücut bütünlüğüne zarar gelmesi veya ölüm gerçekleşmesidir. İş kazası nedeniyle tazminat ise iş kazası geçiren işçiye ya da yakınlarına işveren tarafından ödenen tazminat bedelidir. Bu yazımızda iş kazası nedeniyle ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

İş Kazası Nedir?

Türk hukuk mevzuatında iş kazasının tanımı açıkça yapılmamaktadır. Ancak iş kazası içtihatlar ve doktrinde genel olarak tanımlanmaktadır. Buna göre iş kazası, işçinin bedensel, ruhsal rahatsızlanması ya da ölümünün gerçekleşmesidir. Uluslararası Çalışma Örgütü’ne (ILO) göre iş kazası belirli bir zarara ya da yaralanmaya neden olan, beklenmeyen ve önceden planlanmamış bir olaydır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), ILO’nun tanımına iş kazası sonucunda makine, araç ve gereçlerin zarara uğramasını ve üretimin bir süre durmasını eklemiştir. İş kazası sayılabilecek haller 5510 sayılı Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda düzenlenmiştir. Buradan da anlaşılacağı üzere meydana gelen her kaza iş kazası olarak kabul edilmemektedir.

İş Kazası Sayılan Haller Nelerdir?

İş kazası sayılan haller 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. Maddesi ile sayılmıştır. Buna göre iş kazası sayılan haller;

  • Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
  • İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
  • Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
  • Emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
  • Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen kazalar

İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır?

İş kazası bildirimi işveren tarafından yapılmalıdır. İş kazası bildirimi iş kazasının gerçekleşmesinden itibaren üç gün içerisinde yapılmalıdır. Kazanın yaşandığı gün birinci gün olarak kabul edilmektedir. Yapılacak olan bildirim fiziken bağlı olunan Sosyal Güvenlik Kurumu’na ya da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yapılabileceği gibi günümüzde online olarak “https://uyg.sgk.gov.tr/IsvBildirimFormu/welcome.do” ya da e-devlet üzerinden doldurulacak form üzerinden de kolaylıkla yapılabilecektir. İşçi kendi adına çalışıyorsa bildirimi kendisinin yapması gerekmektedir.

İş kazası bildiriminin üç gün içerisinde yapılmaması halinde 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işverene cezai yaptırım uygulanmaktadır. 2023 yılında minimum cezai bedel 15.529 TL’dir. Ayrıca belirtmek isteriz ki, iş kazasının akabinde işçinin tedavi gördüğü sağlık kuruluşu da iş kazası bildirimi yapmakla yükümlüdür.

İş Kazasından Sonra Tazminat Hakları

İş kazasından sonra iş kazasından sorumlu olan işverenden maddi ve manevi tazminat ile destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilecektir. İş kazasından sonra tazminat talep edilebilmesi için iş kazasının gerçekleştiğinin tespit edilmesi gerekmektedir.

İş Kazası Nedeniyle Tazminat Davası Nasıl Açılır?

İş kazasından kaynaklı tazminat davası, görevli ve yetkili mahkemede iş kazasının tespitinin akabinde sunulacak olan dava dilekçesi ve delillerle birlikte açılabilecektir. Eğer iş kazasına uğrayan işçi vefat etmiş ise işçinin yakınları tarafından bu dava açılabilecektir.

İş Kazasından Kaynaklı Tazminat Davasında İstenebilecek Zararlar Nelerdir ve Kimler Talep Edebilir?

İş Kazasından Kaynaklı Maddi Tazminat Davasında Talep Edilebilecek Zararlar;

  • Tedavi giderleri,
  • Bakıcı giderleri,
  • Cenaze ve defin giderleri,
  • Geçici iş göremezlik zararı,
  • Sürekli iş göremezlik zararı,
  • Ekonomik geleceğin bozulmasından kaynaklı zararlar,
  • İş kazasından kaynaklı manevi tazminat ve iş kazasından doğan destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilir.

İş kazasından kaynaklı manevi tazminat talebini bedenen ve ruhen zarara uğrayan işçinin kendisi talep edebilecektir. Ancak iş kazası sebebiyle işçi vefat eder ise işçinin yakınları manevi tazminat talep edebilir. İş kazasından kaynaklı işçinin sürekli iş göremezlik durumunda olması yani ağır bedensel zararı ya da ölümü meydana gelmelidir. Manevi tazminat talep edecek kişiler, işçinin yakınlarıdır.

İşçinin yakınları anne, baba, karı, koca ve çocuk gibi yakınlar olup yakınları iş kazası sonucunda cismani zarara uğrayan davacılar ruhsal hastalık iddiasına dayanarak manevi tazminat davası açarlarsa ve bunu ispatlarlarsa talepleri kabul edilecektir. İş kazasından kaynaklı destekten yoksun kalma tazminatı ise ancak işçinin ölmesi halinde talep edilebilecektir. Destekten yoksun kalma tazminatı işçinin muhtemel yaşam süresi içinde çalışarak elde edeceği kazancın destekten yoksun kalanlara yapacağı yardım tutarıdır.

İş Kazası Davasında Zamanaşımı

İş kazası nedeniyle açılacak olan tazminat davasında zamanaşımı süresi 10 yıldır. 10 yıl iş kazasının gerçekleştiği tarihten itibaren başlamaktadır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İş kazası nedeniyle tazminat davasında görevli mahkeme; İş Mahkemesi’dir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 6. Maddesi uyarınca iş kazası nedeniyle tazminat davasında yetkili mahkeme;

  • Davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi,
  • Davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi ya da iş kazasından doğan tazminat davalarında, iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

Mesai Dışında Kaza Geçirmek İş Kazası Sayılır Mı?

5510 sayılı Kanun’un 13. Maddesinde sayılan haller haricinde meydana gelen kazalar iş kazası olarak sayılmamaktadır. Mesai sonrasında işveren tarafından tahsis edilen araç ya da iş yerine ulaşımın sağlanması için tahsis edilen servis vb. araçlarla yapılan yolculuklarda meydana gelen kazalar iş kazası sayılacaktır.

Bununla birlikte Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 01.12.2015 T., 2015/2183 E. Ve 2015/21122 K. Sayılı ilamındaYapılan yargılama sonunda, davaya konu olayın, ” işveren tarafından araç tahsisinin yapılmaması sebebiyle işveren emir ve talimatı olmaksızın işçilerin kendi tercihleri ile M. Ç. in kullanmış olduğu araca binmeleri şeklinde gerçekleştiği, işveren tarafından bizzat araç tahsisi durumunun olayda bulunmadığı, 5510 sayılı kanun 13 madde 1 fıkra e bendi gereği iş kazası şartlarının oluşmadığı, olayın trafik kazası niteliği taşıdığı” gerekçesiyle iş kazası olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmış ise de; yukarıda belirtilen düzenlemenin “c” bendine uygun olarak görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmeleri nedeniyle asıl işlerini yapmaksızın geçen zamanda davacıların tayin edildiği çalışma sahasına gitmek için bindikleri araçta trafik kazası geçirmeleri şeklinde gerçekleşen olayın, değinilen kanun maddesi kapsamında iş kazası olduğunun belirgin olduğu gözetilmeksizin, yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir.” şeklinde hüküm kurmuştur.

Emsal Yargıtay kararından da anlaşılacağı üzere aracın kullanım amacı yapılan iş ile ilgili değil ise meydana gelen kaza iş kazası olarak kabul edilmemiştir. Buradan da anlaşılacağı üzere mesai sonrasında meydana gelen kaza, iş ile bağlantılı değil ise iş kazası olarak kabul edilmeyecektir.

İş Kazasından Sonra Şikayetçi Olunabilir Mi?

İş kazasından kaynaklı yürütülecek olan cezai yargılamanın yapılabilmesi şikayete tabi değildir. Ancak işçi, tüm sorumluluğun kendisinde olduğunu ikrar eder ise yapılacak olan cezai yargılamada işverenin cezai sorumluluğu olmayacaktır.

Av. Yonca İşsever Çapa

Av. Yonca İşsever Çapa, Özel Çamlıca Bilfen Anadolu Lisesi’nden mezun olduktan sonra Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde hukuk eğitimi almıştır. 2018 yılında Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olmuştur.

İlgili Makaleler

Bir Yorum

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Hemen Bilgi Al!