Bu yazımızda “boş senet örneğine” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki sorunlarınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Senet Nedir?

Senet, bir kimsenin yapmaya veya ödemeye borçlu olduğu şeyi göstermek için imzaladığı belgedir. Üzerinde irade beyanı yazılmaya uygun her türlü belge senettir ve senet, kıymetli evrakın maddi unsurudur. Kıymetli evrak kavramı, Türk Ticaret Kanunu’nun 645. Maddesinde; “Kıymetli evrak öyle senetlerdir ki, bunların içerdikleri hak senetten ayrı olarak ileri sürülemediği gibi başkalarına da devredilemez.” şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanıma göre senet kıymetli evrakın maddi unsurudur ve evrakın içerdiği hak ile bağlıdır.

Satış sözleşmesi, ödünç sözleşmesi gibi borç doğuran sözleşmelerin kurulmasından sonra insanlar tarafından para yerine üzerindeki değerin karşılığını almayı sağlayan kıymetli evrak da sıklıkla kullanılır. Ticari işlerde sıklıkla karşılaşılan senetler, hukukta kıymetli evrakın bir türü olan “bono” niteliğindedir.

Bono, özü itibariyle bir borç senedidir. Senedi düzenleyen kişi, senette lehtar olarak gösterdiği kişiye bir para borcunu ödeme vaadinde bulunur. Diğer yasal unsurlar bulunmak kaydıyla senetteki vaat açık ve basittir. “Bu bono karşılığında (X) kişisine 1.000 TL ödeyeceğim” gibi bir vaat söz konusudur. Burada lehtar, yani senet alacaklısı (X) kişisidir. Senedi düzenleyen, yani ödeme vaadinde bulunan kişi ise borçlu konumundadır.

Her bono, aslında borçlu ve alacaklı arasındaki bir temel ilişkiye dayanır. Senet borçlusu, bu senedi bir kimseye kira borcunu, satın aldığı malın bedelini ödemek amaçlarıyla vermiş olabileceği gibi bir borcu olmamasına rağmen hatır için vermiş olması da mümkündür. Hangi sebeple verilirse verilsin, senedin altında yatan bir temel ilişki vardır ancak bonoda bu temel ilişki gösterilmez. Çünkü senetten dolayı hak sahibi olan kişi (alacaklı), senedi devretmek isteyebilir. Alacaklı senedi ciro ederek bir başkasına devrettiğinde senedi elinde bulunduran kişi (hamil) borcun ödenmesini senedi düzenleyenden ya da ciro zincirinde bulunan diğer cirantalardan talep edebilir. Bu şekilde senedin pek çok el değiştirerek tedavülü mümkündür. Bono, borcun kaynağı olan temel ilişkiyi göstermediğinden ve bono alacaklısını korumaya yönelik kanuni önlemler üst seviyede olduğundan uygulamada sıklıkla kullanılan bir kıymetli evrak türüdür.

Senette Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar Nelerdir?

Bononun unsurları TTK m.776’da ayrıntılı hükümlerle düzenlenmiştir.

Bono veya emre yazılı senet;

• Senet metninde “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesini ve senet Türkçe’den başka bir dilde yazılmışsa, o dilde bono veya emre yazılı senet karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,
• Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadini,
• Vadeyi,
• Ödeme yerini,
• Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adını,
• Düzenleme tarihini ve yerini,
• Düzenleyenin imzasını, içerir.

Bu unsurlardan herhangi birindeki eksikliğin yaptırımı ve bazı unsurlardaki eksiklikleri ikmale yönelik hükümler ise TTK m.777’de düzenlenmiştir. Senette mevcudiyeti aranan bir unsurun bulunmamasının genel sonucu, senedin bono niteliği taşımamasıdır. Bu durum, senedin kıymetli evrak niteliğini tamamıyla yitirdiğini ya da senedin soyut nitelikte adi bir borç senedi niteliği taşımadığı anlamına gelmez. Unsurlardaki eksiklik, senet vasfına değil bono vasfına yönelik etkide bulunmaktadır.

Senet Nasıl Düzenlenir?

Bono veya emre yazılı senet, üzerindeki zorunlu unsurlar mevcut olduğu takdirde sıkı bir şekil şartına tabii değildir. Bilgisayarda veya elle yazılabileceği gibi, uygulamada sıklıkla tercih edilen yöntem kırtasiyelerden hazır alınan senetlerin doldurulması şeklindedir.

Tek bir borçlunun bir miktar para ödemeyi vadettiği senetlerde senet düzenlemek basit bir işlemdir. Ancak bir senede kefil olunması gerektiğinde veya ciro işlemi yaparak emre yazılı senedin bir başkasına devredilmesi işlemlerinde detaylar çok daha fazla önem arz etmektedir. Senet ve senetteki her bir unsurun ne anlama geldiği hakkında yeterli bilginiz yoksa, sonrasında hak mahrumiyeti veya mağduriyet yaşamamanız adına senedin altına imza atmadan önce hukuki destek almanızı tavsiye ederiz.

Aşağıda, en basit haliyle doldurulmuş, tüm zorunlu unsurları içeren senet örneklerini sizlerle paylaştık.

Boş Senet Örneği

(Tarih) – (Tanzim Yeri) – (Ödeme Tarihi) – (Ödenecek Tutar) – (No)

İşbu emre yazılı senedim ……………… mukabilinde, ……………. tarihinde Sayın …………. veya emrühavale ………… yukarıda yazılı yalnız …………………. TL …………. Kuruş ödeyeceği….. bedeli ……………. ahzolunmuştur. İşbu bono vadesinde ödenmediği taktirde, müteakip bonolarında muacceliyet kazanacağını ihtilaf vukuunda …………….mahkemelerinin görevlerini şimdiden kabul ederim.

İsim :

Adres :

T.C. No :

Tarih :

İmza :

Kırtasiyeden Alınan Senet Geçerli Midir?

Kırtasiyeden alınan senet, üzerindeki unsurların doğru şekilde doldurulması kaydıyla geçerlidir. Senet bir ödemeyi yazılı şekilde kayıt ve imza altına almaya yarayan, ispat amaçlı kullanılan her türlü belgedir. Uygulamada en sık tercih edilen yöntem de kırtasiyelerden alınan senetlerin gereken doldurularak kullanılmasıdır.

Senet Ödenmezse Ne Olur?

Senedin hamili olan alacaklı, senette kayıt altına alınan bedelin ödenmemesi durumunda icra yoluna başvuracaktır. Elinde bono niteliğinde bir senet olan alacaklı, özel bir ilamsız icra yolu olan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip prosedürü başlatır. Bu prosedür, alacaklının takip talebini icra dairesine vermesi ile başlar. Takip talebi icra dairesine ulaştıktan sonra hazırlanan ödeme emri borçluya tebliğ edilir. Bu tebliğden itibaren süresi içinde bir itirazda bulunmayan borçluya karşı takip kesinleşir ve haciz aşaması başlar. Haciz sürecinde borçlunun mal varlığı veya alacaklarının haczi gerçekleştirilir. Haczedilen değerlerin satışı ile elde edilecek gelir ile de alacaklının alacağı karşılanır.

Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takipte borçlu, ödeme emrinin kendisine tebliğinden itibaren 5 gün içerisinde icra mahkemesine dilekçe ile başvurarak borca veya imzaya itiraz hakkını kullanabilir. Ancak bu itiraz, satıştan başka bir takip işlemini durdurmaz. Kambiyo senetleri soyut nitelikte olup borcun kaynağı olan temel ilişkiden bağımsızdır. Temel ilişkiye dayanan bir borca itiraz iddiasının temel ilişkinin taraflarından başka bir üçüncü kişiye karşı ileri sürülebilmesi mümkün değildir. Bu sebeple senet bedelini ödemek istemeyen borçlunun kendisine karşı yönelmiş ödeme emrini, özellikle kambiyo senetlerine mahsus takip talebini bu tür bir itiraz ile durdurması mümkün değildir. Borçlu senetteki imzanın kendisine ait olmadığını öne sürerek imzaya itiraz edebileceği gibi; borcun mevcut olmadığı, tahsil edildiği, imhal edildiği, borcun zamanaşımına uğradığı gibi hususları öne sürerek borca da itiraz edebilir.

Boş Senet Örneği yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda anonim şirketlerde avukat zorunluluğuna ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki sürecinize ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Anonim Şirket Nedir?

6098 sayılı Türk Ticaret Kanunu anonim şirketi tanımlarken bazı temel unsurlara yer vermiştir. Bu unsurlardan ilki; şirket sermayesinin belirli paylara bölünmüş olmasıdır. Anonim şirketler kurulurken şirket hesabına, kanunen güncel olarak en az 250.000 Türk Lirası değerinde olabilen bir esas sermaye konulur. Bu sermaye belirli paylara bölünerek paylara bir itibari değer biçilir. Bu paylar, pay sahiplerine taahhüt ettikleri sermaye oranında dağıtılır.

Anonim şirketleri tanımlayan diğer konu ise şirket borçlarından sorumluluk halidir. Şirketin borçlarından yalnızca şirket sorumludur ve bu sorumluluğun boyutu şirketin bütün malvarlığı kadardır. Ortaklar ise yalnızca taahhüt ettikleri sermaye miktarı kadar ve yalnızca şirkete karşı sorumludurlar. Ortakların yegâne borcunun şirkete taahhüt ettikleri kadar sermaye getirmek olması “tek borç ilkesi” olarak anılır.

Anonim Şirketlerde Avukat Zorunluluğu

Sermayesi 1.250.000 Türk Lirası ve üzerinde olan Anonim Şirketler, 1165 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesi gereği bünyelerinde bir avukat istihdam etmek veya serbest çalışan bir avukattan sürekli olacak şekilde avukatlık hizmeti almak zorundadır. Zorunluluk; eğer şirketin kuruluş sermayesi 1.250.000 TL üzerindeyse şirketin ticaret siciline tescil edildiği tarihten itibaren başlar. Eğer şirket genel kurulda sermaye artırımı kararı alarak 1.250.000 TL sermayeye ulaştıysa, bu kararın ticaret siciline tescil edildiği anda sözleşmeli avukat bulundurma zorunluluğu başlayacaktır.

Söz konusu zorunluluk, ülkemizde 2001 yılından itibaren uygulanmaktadır. Sözleşme özgürlüğünün kısıtlandığı gerekçesiyle doktrinde ve uygulamada eleştirilen bu zorunluluk hakkında 2010 yılında Anayasa Mahkemesi’ne iptal başvurusu da yapılmıştır. Ancak Anayasa Mahkemesi 30/06/2021 tarihli kararında bu başvuruyu reddetmiştir. Ret kararının gerekçesi de bu zorunluluğun sebebi hakkında ışık tutmaktadır. Kararda anonim şirketlerin yalnızca pay sahiplerine değil, çalışanlarına, alacaklılarına ve topluma etki eden çıkar çatışmaları yarattığı belirtilmiştir. Anonim şirketlerin işleyişi sırasında çıkan çıkar çatışmalarının büyük kısmının hukuki ilişkiler kurulurken yeterli özenin gösterilmemesinden kaynaklanmaktadır.

Anonim Şirketlerde Sözleşmeli Avukat Bulundurmamanın Yaptırımı

Anonim Şirketlerde sözleşmeli avukat bulundurma zorunluluğuna uymamanın yaptırımı her ay için, sanayi sektöründe çalışan işçiler için belirlenen brüt asgari ücretin iki katı kadar idari para cezasıdır. 2026 yılı için bu ceza aylık 66.060,00 TL, yıllık 792.720,00 TL tutarındadır.

Anonim Şirket Avukat Ücreti 2026

Anonim Şirketlerde sözleşmeli olarak bulundurulacak avukatlara ödenecek ücret 2026 yılı itibarıyla çıkarılan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile güncellenmiştir. 2026 yılından itibaren bu ücret aylık 45.000,00 TL’den az olamaz. Ancak sözleşmeli avukatın yürüttüğü dava ve işlerin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre toplam değerinin de hesaplanması icap etmektedir. Eğer bu tutar sözleşmeli avukata ödenen yıllık ücretin üzerindeyse aradaki farkın da şirket tarafından karşılanması zorunludur.

Anonim Şirketlerde Avukat Bulundurmanın Faydaları

Anonim şirketlerde avukat bulundurmak birçok alanda hem gerekli hem de faydalıdır:

İş Hukuku:

Türkiye’de oldukça detaylı hukuki düzenlemeler getirilmiş bir alan olan iş hukuku şirketlerin en çok problem yaşadığı alanlardan biridir. Anonim şirketlerin işçi haklarına uygun şekilde hareket etmeleri ve iş hukuku mevzuatına uyum sağlamaları gerekmektedir. İş hukuku ile ilgili konularda avukatlar; iş sözleşmelerinin hazırlanması, işçi hakları, işçi tazminatları, işe iade davaları gibi konularda danışmanlık ve temsil hizmetleri sunarlar.

Ticari Sözleşmeler:

Anonim şirketler ticari faaliyetlerini yürütürken devamlı sözleşme hazırlanmasına ihtiyaç duyar. Ticari sözleşmelerin hazırlanması, müzakeresi ve yorumlanması hukuki bilgi birikimi gerektirir. Avukatlar, şirketin ticari faaliyetleriyle ilgili sözleşmelerin hukuki olarak uygunluğunu değerlendirir ve şirketi koruyacak şekilde müzakereler yürütür.

Şirket İçi Hukuki İşlemler:

Anonim şirketlerin genel kurul toplantıları, yönetim kurulu kararları, hisse senedi ihracı, şirket birleşmeleri ve satın almaları gibi işlemler mevzuatta çeşitli usullere ve sınırlara tabidir. Bu süreçlerin kanuni şartlara uygun olarak yönetilmesi ve kaydedilmesi için avukatlar görevlendirilebilir.

Yasal Uyumluluk ve Denetim:

Türkiye’de anonim şirketler, yasal düzenlemelere uyum sağlanması amacıyla devamlı denetimlerle karşılaşmaktadır. Şirketlerin vergi ödemeleri, yasal prosedürlerin yerine getirilmesi gibi konularda avukatlar önemli bir rol oynarlar.

Anonim Şirketlerde Avukatlık Hizmetinin Kapsamı

Anonim şirketler için sözleşmeli olarak bir avukatla çalışmak şirketlerin hukuki çıkarlarının korunması için elzemdir. Avukatın aylık olarak vereceği bu hizmet, “önleyici hukuki koruma” olarak anılır. Herhangi bir çekişmeli durumun ortaya çıkmasını beklemek yerine bu durumları önlemek şirketlerin zamandan ve paradan tasarruf etmesini sağlar. Şirket işleyişinin olağan düzenini korumayı hedefleyen önleyici hukuki koruma hizmeti veren avukatlar;

• Şirketin kurulmasında ve birleşme, bölünme, tür değiştirme işlemlerinde gereken hukuki yönlendirmeyi sağlar.
• Sözleşmeleri şirket adına hazırlar ve hukuki denetimini yapar.
• Şirketin hem diğer tacirlerle hem de çalışanlarıyla ilişkilerinden ve ticari işlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkları mümkün olan en hızlı şekilde çözüme kavuşturur.
• Payların ihracı, halka arz edilmesi, sermaye artırımı gibi pay sahipleri arasında anlaşmazlık çıkarabilecek her durumda adaleti gözetir.
• Devamlı değişen mevzuatı takip ederek şirketin faaliyetlerini yasalara uyumlandırır.

Şirketler ve Ticaret Hukukunda Uzman Avukatlarla Çapa Hukuk Yanınızda!

Çapa Hukuk Bürosu güncel olarak, bünyesinde bulunan uzman avukatlarla birçok şirkete danışmanlık hizmeti vermektedir. Müvekkil odaklı bir yaklaşımla, devamlı hareket halinde olan ticaret hukukunu günden güne takip ederek, danışmanlık hizmeti verdiğimiz şirketlerin en güvenli şekilde ticari hayata dâhil olmalarına öncelik veriyoruz. Bu anlamda ticaret hukuku, gayrimenkul hukuku, tüketici hukuku, icra ve iflas hukuku, sözleşmeler hukuku, borçlar hukuku, iş hukuku ve müvekkillerimizin hukuki sorunlarla karşılaşılabileceği her alanda müvekkil şirket adına gereken her önlemi alıyoruz.

Anonim Şirketlerde Avukat Bulundurma Zorunluluğu Ne Zaman Başladı?

Sermayesi anonim şirketler için belirlenen asgari tutarın 5 katından fazla olan anonim şirketlere avukat bulundurma zorunluluğu ilk olarak 2001 yılında getirilmiştir. Düzenlemenin ilk halinde daha az para cezası ve itiraz imkânı öngörülmüştür. 2008 yılında yapılan değişiklikle kanun şu anki haline gelmiş, ceza iki katına çıkarılmış ve itiraz imkânı da kaldırılmıştır. Yine de Türkiye’de anonim şirketlerin bu zorunluluğa uymaması sebebiyle 2016 yılından itibaren barolar, zorunluluk kapsamına giren anonim şirketleri bu konuda her yıl takip etmektedir.

Anonim Şirket Avukata Nasıl Vekalet Verir?

Anonim şirketlerde sözleşmeli avukat bulundurma zorunluluğunu; sebepleriyle, şartlarıyla ve uyulmaması durumunda maruz kalınabilecek yaptırımlarıyla açıkladık. Bunun devamında akıllara “Anonim Şirketler avukatlarla nasıl sözleşme imzalar?” sorusu gelebilir. Bu sözleşmenin kurulması için gerekli usuller, Avukatlık Kanunu Yönetmeliği’nin Ek Bölümünün 73/A maddesinde düzenlenmiştir;

“Sürekli avukatlık hizmeti içeren çalışma şekillerinde, 1136 sayılı Avukatlık Kanununa ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine uygun, yazılı sürekli avukatlık hizmetleri sözleşmesi düzenlenmesi zorunludur. Bu sözleşme taraf sayısından bir fazla nüsha olarak hazırlanır. Birer nüshası taraflara, bir nüshası da sözleşmenin tarafı olan avukat tarafından kayıtlı olduğu baroya verilir”

Avukatlık Asgari Ücret tarifesinde belirlenen tutarların (2026 için: 45.000 TL/ay) altına düşmemek şartıyla, sürekli avukatlık hizmeti karşılığında ödenecek aylık ücret taraflar arasında belirlenir. Devamında, taraflarca imzalanıp birer nüshası alınan bu sözleşmenin bir nüshası da avukatın kayıtlı olduğu baroya teslim edilir. Baroda bulunan kayıt defterine, bu sözleşme, sıra numarasıyla kaydedilir.

Anonim Şirketlerde Avukat Bulundurma Zorunluluğu 2026 yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda senette bulunması gereken unsurlara ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Senet Nedir?

Bono, belirli bir miktar paranın ödenmesi taahhüdünü içeren, kıymetli evrak niteliğinde bir borç senedidir. Senetler, düzenleme biçimi ve ispat güçlerine göre, adi ve resmi senetler olmak üzere ikiye ayrılır. Resmi senetler, resmi bir makam veya memurun katılımı ile düzenlenen senetler (noter senetleri, tapu memuru tarafından düzenlenen senetleri gibi) iken; adi senetler, resmi bir makam ya da memurun katılımı olmaksızın düzenlenen senetlerdir.

Senette Bulunması Gereken Unsurlar Nelerdir?

TTK M.776’ya göre bono (senet) şu şekil şartlarını içerir:

• Senet metninde “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesini ve senet Türkçe’den başka bir dille yazılmışsa, o dilde bono veya emre yazılı senet karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,
• Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadini,
• Vadeyi,
• Ödeme yerini,
• Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adını,
• Düzenlenme tarihini ve yerini,
• Düzenleyenin imzasını

Örnek : 15.01.2025 (düzenlenme tarihi) tarihinde İstanbul’da (düzenlenme yeri) düzenlenen bu bono/emre muharrer senet (bono kelimesi) karşılığında Buğra Çapa veya emrine (lehtar) 15.01.2026 tarihinde Ankara’da (ödeme yeri) 1.000-TL (belirli miktar) ödeyeceğim. İmza.

Senette Zorunlu Unsurların Bulunmaması Halinde Ne Olur?

Bono kelimesi, lehtarın ismi, belirli bir bedeli kayıtsız şartsız ödeme vaadi, düzenleme tarihi ve düzenleyen kişinin imzası bononun olmazsa olmaz unsurlarıdır. Bu unsurlardan birisinin eksik olması dahi bonoyu kambiyo senedi olmaktan çıkaracaktır. Bir başka deyişle, bu unsurlardan birisi eksikse düzenlenen senet bono olarak geçerli değildir.

Belirli Şartlarda Aranan Unsurlar

Alternatif unsurlar, senette kural olarak bulunması gereken, ancak senette alternatifi bulunduğu takdirde bunun geçerliliğine etki etmeyen hususlardır. Bonoda alternatif zorunlu unsurlar, bononun düzenlendiği yer (düzenleme yeri) ile bedelin ödeneceği (ödeme yeri) yerdir.

Düzenleme yeri açıkça gösterilmeyen bir bono, düzenleyenin adının yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır (TTK M.777/4). Senette “borçlu”, “düzenleyen”, “keşideci” ve benzeri sıfatla ödemeyi taahhüt edeni yahut bu sıfatlar açıkça belirtilmemiş olsa da söz konusu taahhüdün altında belirtilen kimsenin adının yanında yer alan düzenleme yeri sayılır. Açıklık bulunmadığı takdirde senedin düzenlendiği yer, ödeme yeri ve aynı zamanda düzenleyenin yerleşim yeri sayılır (TTK M.777/3).

Senette İsteğe Bağlı Bulunan Unsurlar

İstendiğinde senede yazılabilen ve senet geçerliliği açısından önemli olmayan kayıtlar TTK’da sayılmış olanlar ve olmayanlar biçiminde ikiye ayrılabilir:

• Vade kaydı (TTK M.777/2),
• Faiz şartı (TTK M.778 M.675),
• Menfi emre kaydı (TTK M.681/2),
• Senedi ödeyecek olan üçüncü kişinin adresi (TTK M.778/1-a, M.674, M.697),
• Protestodan muafiyet kaydı (TTK M.778/1-d, M.722)
• Yabancı para borçlarında aynen ödeme kaydı (TTK M.778/1-c, M.711)
• Aval kaydı (TTK M.778/3, M. 701).

Kanunda sayılmayan ihtiyari kayıtlara, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ya da İcra ve İflas Kanunu uyarınca yetkili icra daireleri ve mahkemelerin belirtilmesi, tahkim kaydı, senet üzerine konulan bedeli malen ya da nakden alınmıştır kaydı örnek verilebilir.

Senet ve Bonodan Kaynaklanan Hukuki Anlaşmazlıklar

Kambiyo senetleri Türk Ticaret Kanun’un 670. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Kambiyo senetleri ile alakalı düzenlemeler TTK’da yer aldığından mutlak ticari davalardır. Senet ve bonodan kaynaklanan hukuki anlaşmazlıklar da mutlak ticari dava olduğundan görevli olan mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleri aracılığıyla uyuşmazlıklar çözümlenecektir.

Senet ve Bono Düzenlerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bonoda kanunen öngörülen şekli şartlarındaki eksikliğin etkisi TTK M.777’de düzenlenmektedir. Bu hüküm incelendiğinde şekil şartlarının hepsinin aynı etkiye sahip olmadığı anlaşılmaktadır. Örneğin, senet üzerinde vadenin yazılmamış olması hiçbir etki yapmamakta, buna karşılık ödeme vaadinin şarta bağlanması veya senedi tanzim eden kimsenin imzasının bulunmaması senedi bütünüyle geçersiz yapmaktadır.

Bulunması zorunlu unsurlardaki eksiklik senedin bono olma vasfını ortadan kaldırmaktadır. Böyle bir eksiklik sebebiyle bono yapılmayan bir senedin akıbetinin ne olacağının, özellikle başka bir senet olarak gerekmektedir. Türk hukukunda kambiyo senedi olarak geçerli olmayan bir senedin farklı nitelikte bir hukuki anlama sahip olabileceği kabul edilmektedir. Örneğin, zorunlu unsurlar tamam olmakla beraber yalnızca senet metninde bono kelimesi eksik olan bir senet, bono olarak geçerli olmasa bile (açıkça emre yazılı olarak düzenlenmiş olmak şartıyla) emre yazılı ödeme vaadi olarak geçerlidir (TTK M.830).

Senet metninde bono kelimesi dışındaki olmazsa olmaz zorunlu şartlarda eksiklik varsa, senet ne kambiyo senedi, ne de kıymetli evrak olarak geçerli olacaktır. Alternatif zorunlu şartlarda eksiklik varsa, bu şartların alternatiflerine bakılması gerekmektedir. Alternatiflerin de bulunmadığı hallerde bono yine kambiyo senedi veya kıymetli evrak olarak geçerli olmayacaktır. Ne kambiyo senedi ne de emre yazılı ödeme vaadi sayılan bir bononun, adi senet olarak geçerli olacağı kabul edilmektedir. Bunun dışında senedin batıl olmasına veya senette tahrifata bağlı sonuçlar bakımından bono ve poliçe aynı durumdadır. Senedin “açık” olarak düzenlendiği haller bakımından da aynı kural geçerlidir.

Senette Bulunması Gereken Unsurlar yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bir kişi ya da şirketin danışmanlığını yapan ve davalarına bakan avukatın müvekkili olan şirkete karşı sorumlulukları mevcuttur. İşini takip etmeli, müvekkiline düzenli olarak bilgi vermeli, işini gerekli dikkat ve özeni göstererek yapmalıdır. Güncel Yargıtay içtihatlarını ve Resmi Gazeteyi güncel bir şekilde takip edip, müvekkilinin lehine ve aleyhine olan durumlarda müvekkilini bildirmesinde de ayrıca fayda görmekteyiz.

Şirketlere Yönelik Profesyonel Hukuki Destek

Çapa Hukuk Bürosu olarak müvekkillerimizin istek ve ihtiyaçları doğrultusunda şirket (limited şirket, anonim şirket, adi şirket vs.) açılışı, şirket ana sözleşmesinin hazırlanması, değiştirilmesi ve tescili, şirketin tasfiyesi, sözleşmelerin düzenlenmesi, davaların takibi, alacakların dava ve icra yoluyla tahsili, şirketlerin bölünmesi, birleşmesi işlemleri, pay devri, şirket bünyesinde çalışanların iş sözleşmeleri ve sair işçiliğe dayalı işlemlerin yapılması, ceza hukuku kapsamında şirket ve şirket yetkililerinin temsili ve sair birçok hususta hukuki hizmet sunmaktayız.

Ticaret ve Şirketler Hukukunda En Çok Paylaşılan Davalar

Ticaret ve şirketler hukukunda sıklıkla, şirketin üçüncü şahıslarda bulunan alacak kalemlerinin tahsili, ortakların borçtan sorunlulukları, pay devri, şirketin borçlarının takibi, şirketlerin kuruluşu, ana sözleşmelerinin yazılması, değiştirilmesi, şirket bünyesinde çalışanların iş sözleşmeleri, çalışanların icra dosyalarının veya iş davalarının takibi yani iş hukukundan kaynaklı davalar, fikri mülkiyet kapsamında hakların korunması ve davaların yürütülmesine ilişkin davalar en çok karşılaşılan davalardır.

2026 Yılında Şirketlerin Avukat Bulundurma Zorunluluğu

1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca ana sermayesi 1.250.000-TL ve üzeri sermayesi olan anonim şirketler avukat bulundurmak zorundadır. Bu zorunluluk sadece anonim şirketlere aittir. Bir diğer deyişle limited şirketlerde, adi şirketlerde avukat bulundurma zorunluluğu yoktur.

Sermayenin 1.250.000-TL olması anonim şirketin kuruluşu esnasında olabileceği gibi sermaye artırımı neticesinde de olabilir.

Şirket Kurma ve Devir İşlemlerinde Şirket Avukatının Rolü

Ülkemizde en çok kurulan şirketler şahıs, limited ve anonim şirketlerdir. Şirketlerin kuruluşlarında 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na uygun bir şekilde hareket edilmeli, ortak sayısı, sermaye bedelleri, sermayenin ne zaman ve ne şekilde ödeneceği, ticaret sicil müdürlüğüne kayıtlar, sözleşmelerin noterde onaylanması gibi birçok işlem mevcuttur.

Şirket kurmak isteyen kişilerin bu işlemleri usulüne uygun olarak yapabilmesi ve ileride hak ve sorumluluklarını ihlal etmemek adına alanında uzman bir avukat ile söz konusu işlemlerin yapılması önem arz etmektedir.

Ticaret ve Şirket Hukuku Davalarına Hangi Mahkemeler Bakar?

Ticaret ve şirket davalarına davanın konusuna göre değişiklik göstermek üzere genel olarak asliye ticaret mahkemeleri, asliye hukuk mahkemeleri, icra mahkemeleri ve iş mahkemeleri bakmaktadır.

Ticaret ve Şirket Davası Masrafları Ne Kadardır?

Davacısı ve/veya davalısı olan davalar şirketler için farklılık göstermektedir. Her bir dava türünün ayrı harçlandırılması mevcuttur. Dolayısıyla yazımızda buna ilişkin net bir rakam verilememektedir. Bununla birlikte konusu para ile ölçülebilen davalarda davanın konusu olan para her seferinde değişkenlik gösterebildiğinden nispi harca tabidir.

İstanbul Ticaret ve Şirket Avukatı Ücretleri 2026

Şirketlerde sözleşmeli olarak bulundurulacak avukatlara aylık danışmanlık ve dava takipleri için ödenecek ücret 3 Kasım 2025 tarihinde çıkarılan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile güncellenmiştir. 3 Kasım 2025’ten itibaren bu ücret aylık 45,000,00 TL’den az olamaz. Ancak sözleşmeli avukatın yürüttüğü dava ve işlerin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre toplam değerinin de hesaplanması gerekmektedir. Eğer bu tutar sözleşmeli avukata ödenen yıllık ücretin üzerindeyse aradaki farkın da şirket tarafından karşılanması zorunludur.

Ticaret ve Şirket Davaları Ne Kadar Sürer?

Her bir dava dosyası kendi özelinde değerlendirilmelidir. Adliyelerin yoğunluğu da dava sürelerinde önem arz etmektedir. Bununla birlikte dava sürelerinin ortalama iki ila üç yıl arasında sürdüğünü söyleyebiliriz.

İstanbul Ticaret ve Şirket Avukatından Danışmanlık Almanız İçin 5 İyi Neden!

• Şirket faaliyetlerinin kanunlara uygun olması,
• Şirketin itibarı,
• Risklerin önceden belirlenmesi ve adımların riskler göz önünde bulundurularak atılması,
• Yapılan sözleşmelerde şirketin hukuki yararının korunması,
• Dava ve tüm hukuki işlemlerin tek bir elden ve hukuka uygun bir şekilde yürütülmesi

İstanbul Ticaret ve Şirket Avukatı yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Anonim şirketlerde pay devrine hakim olan kurallara dair genel bilgilere makalemizde yer verilmiştir. Detaylı bilgi almak ve danışmanlık hizmetleri için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Anonim Şirketlerde Pay Kavramı

Pay, anonim şirketi diğer tüm şirket türlerinden ayrıştıran en temel kavramlardan biridir. Anonim şirketi tanımlayan Türk Ticaret Kanunu’nun 329. maddesi uyarınca; “Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir.’’

Pay denildiğinde üç farklı kavramın anlaşılması mümkündür. Pay; ilk anlamıyla, esas sermayenin bölünmesiyle oluşan her bir parçayı ifade eder ve bu anlamda paya belirli bir itibari değer biçilir. Bu itibari değer gerçek değeri her zaman yansıtmamakla birlikte, itibari değerin karşılığı olan gerçek değer şirketin malvarlığı artıp azaldıkça değişiklik gösterir. Aynı zamanda pay, ikinci anlamıyla pay senedini de ifade edebilir. Şirket, payları bir evraka bağlayarak devrini bu yolla sağlayabilir, buna “pay senedi” veya uygulamada kısaca “pay” denir. Payın üçüncü ve son anlamı anonim ortaklık içindeki pay sahipliği statüsüdür, şirket içerisindeki genel kurul kararlarının alınmasında bu anlamda pay sahipliği ve pay çoğunluğu etkilidir. Yazımızda pay kavramını ilk anlamıyla, yani sermayenin bölünmüş birimlerini ifade eder şekilde kullanacağız.

Anonim Şirketlerde Pay Çeşitleri

Paylar; getirilen sermayenin türüne göre, oy hakkına veya itibari değere sahip olup olmamasına göre, imtiyaz durumuna göre, bedelli veya bedelsiz olmasına göre sınıflandırılmış ve her sınıflandırmaya ayrı hukuki sonuçlar öngörülmüştür. Ancak pay devri (hisse devri) söz konusu olduğunda en önemli ayrım payların senede bağlanmış veya payların senede bağlanmamış olması ayrımıdır.

A-)Senede Bağlanmamış (Çıplak) Pay:

Anonim şirketlerin kuruluşunda veya sermaye artırımına gidildiğinde yeni paylar ortaya çıkar. Bu paylar ilmühaber çıkarılana veya pay senetleri bastırılana kadar “çıplak pay” olarak anılırlar. Çıplak paylar, anonim şirketin esas sözleşmesinde yazılıdır. Pay senetlerinin zayi olması veya pay sahibinin sermaye getirme borcunu yerine getirmemesi sonucunda pay senetleri iptal edilirse söz konusu pay yine çıplak paya dönüşür.

B-)Senede Bağlanmış Paylar:

Anonim şirket ortakları, kendi iradeleriyle esas sözleşmedeki payları yazılı bir belge olarak oluşturabilirler. Payı belgeleyen bir ispat aracı olan bu kıymetli evraka “pay senedi” veya yaygın kullanılan adıyla “hisse senedi” denir. Pay senetleri nama yazılı, hamiline yazılı ve ilmühaber olmak üzere üç şekilde düzenlenebilir. Şöyle ki;

Nama yazılı pay senetleri; belirli bir pay sahibi (hissedar) adına yazılmış olan senetlerdir. Bu senetlerin üzerinde pay sahibinin kim olduğu ve ikametgâh adresi açıkça yazılı olur. Nama yazılı payların çıkarılması azlığın istemine bağlıdır. Şirket sermayesinin en az %10’unu, halka açık şirketlerde ise sermayenin en az %20’sini oluşturan azlık genel kurulda nama yazılı pay senedi bastırılmasını isteyebilir.

Hamiline yazılı pay senetleri; bir anonim şirketin sermayesini oluşturan payların tamamı ödendikten sonra bastırdığı ve hak sahiplerine dağıttığı senetlerdir. Bu senetlerin üzerinde hissedar değil hisse senedinin sahibi belirtilir. Pay sahibinin kimliğini gizli tutarken aynı zamanda payların devrini kolaylaştıran bir pay senedi türüdür. Zilyetliğin devri yani fiziksel olarak elden ele geçirme yoluyla veya elektronik ortamda transfer edilerek devredilebilir. Ticaret hayatında likiditeyi sağladığı için genellikle pay senetleri hamiline yazılı olur.

İlmühaberler; hamiline yazılı pay senetleri çıkartılana kadar bunların işlevini sağlamak için ilmühaber senetleri bastırılır. Bu senetlere uygulanacak hukuk, nama yazılı pay senetlerinden kıyas edilerek oluşturulur.

Anonim Şirketlerde Pay Devri Nasıl Yapılır?

Pay devri işlemleri yalnızca iktisadi bir kıymetin devrinden ibaret olmayıp aynı zamanda şirket içerisindeki ortaklık statüsünün transfer edilmesi anlamına gelir. Bu devir şirket içinde hissedarlar arasında yapılabileceği gibi paylar şirket ortakları dışındaki gerçek veya tüzel kişilere ihraç da edilebilir.
Türk Ticaret Kanunu’na göre, pay devrinin gerçekleşmesi için, pay türlerine göre farklılık gösteren belirli adımlar izlenmelidir. Şöyle ki;

Senede bağlanmamış payların devri:

Senede bağlanmamış payların devredilebilmesi için, öncelikle alacağın temliki sözleşmesi yazılı şekilde akdedildikten sonra pay devri sözleşmesi hazırlanmalıdır. Bu sözleşme devreden ve devralan arasında, devir koşullarını içerir şekilde hazırlanır ve imzalanır. Devir sözleşmesinin yazılı olarak yapılması ve eğer bedeli henüz tam olarak ödenmemişse şirket tarafından onanması şarttır.

Senede bağlanmış payların (hisse senetlerinin) devri:

Nama yazılı pay senetlerinin devrinde; ticaret hukukunda emre yazılı pay senetlerinin devrine benzer şekilde senedin devralan kişiye yapılacak “ciro” ve “zilyetliğin devri” şarttır. Ciro, tam ciro olabileceği gibi beyaz ciro da olabilir.

Hamiline yazılı pay senetlerinin devri; herhangi bir sınırlama olmaksızın yalnızca senedin elden ele teslimiyle gerçekleştirilir. Senedi devralanın payın zilyetliğine ve üzerinde tasarruf yetkisine sahip olması yeterlidir. Pay senedi malikin elinden rızası olmadan çıksa bile, eğer senedi devralan iyiniyetli ise malik senet üzerindeki hakkını kaybedecektir.

Hangi Paylar Devredilebilir?

Devri esas sözleşmeyle sınırlandırılmamış olan paylar devredilebilir. Şirket kurulurken esas sözleşmede nama yazılı payların yalnızca şirketin onayıyla devredilebileceği belirtilmiş olabilir. Bunun haricinde esas sözleşmede payların devredileceği kişilerin özelliklerine dair sınırlamalar veya ayrıcalıklar getirilmiş olabilir. Pay devri gerçekleştirilirken bu hususa dikkat etmek gerekir. Esas sözleşmede yer verilen bu sınırlamalar şirket tasfiyeye girmişse düşecektir.

Bedeli tam olarak ödenmiş olan paylar devredilebilir. Kural olarak bedeli tamamen ödenmiş paylar devredilebilir. Ancak (esas sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa) şirket yönetim kurulun bu hususta onay vererek bedeli tamamen ödenmemiş payların devrini mümkün kılabilir. Ayrıca miras paylaşımı, aile hukukunda mal ayrılığı rejimine geçilmesi, cebri icra yoluyla payların iktisap edilmesi durumları bu kuralın dışında bırakılmıştır.

Pay Devri Esnasında Karşılaşılabilecek Olası Hukuki Sorunlar ve Çözümleri

1. Şirket esas sözleşmesinde veya pay devrine ilişkin yapılan anlaşmalarda konulabilecek sınırlayıcı hükümler payın devrini kısıtlayabilir veya engelleyebilir. Bu sözleşmelerdeki hükümlerin incelenmesi ve gerekirse payın devrini sağlamak için hükümlere uygun yolların araştırması gerekir.
2. Şirket esas sözleşmesi veya ilgili hukuki mevzuat belirli durumlarda payın devrini izne tabii kılabilir. Bu durumda gereken izinlerin eksikliği pay devrinin önüne geçer.
3. Pay devri işlemi, şirketin çıkarlarına aykırı olabilecek bir duruma sebebiyet veriyorsa şirket bu devri engellemeye karar verebilir. Böyle durumlar, çekişme yaratacak ve problemlerin hukuki sahaya taşınmasına sebep olacaktır.
4. Rekabet hukuku, ticaret hukuku içerisinde kanun koyucu tarafından en çok önemsenen alanlardandır ve ekonomik hayatın devamlılığı ve refahı için rekabet kurallarına uyulması oldukça önemlidir. Eğer pay devri şirket içinde veya dışında rekabet hukukuna aykırı bir konsantrasyon veya tekelleşme yaratıyorsa hukuki sorunlar ortaya çıkacaktır. Bu durumda yalnızca şirket içinde değil bütün ticari hayat dahilinde yaptırımlarla karşılaşmak mümkün olur.
5. Vergi uyuşmazlıkları; pay devri de bütün iktisadi işlemler gibi vergisel usullere bağlanmıştır. Pay devri işlemi vergi beyanları, ödemeleri veya diğer vergi yükümlülükler açısından usule uygun gerçekleştirilmezse maliye alanında ve hukuki alanda krizlere sebep olabilir.

Pay Devir Sözleşmesi Zorunlu Mudur?

Anonim şirketlerin en önemli özelliği payın devrinin serbestliğidir. Kural olarak anonim şirketlerde pay devri yapılırken devir sözleşmesi yapılması zorunlu değildir. Bu kuralın istisnası yukarda açıkladığımız senede bağlanmamış payların devrinde bulunur.

Pay Devri Tescile Tabi Midir?

Anonim şirketler, ismiyle müsemma olarak pay sahiplerinin anonim olması esasına dayanır. Bu nedenle Limited Şirketler için zorunlu kılınmış pay sahiplerinin ticaret siciline tescili, anonim şirketler için zorunlu değildir. Devir şirket tarafından onaylandıysa, bu yeterlidir.

Anonim Şirketlerde Pay Devri Yasaklanabilir Mi?

Yukarıda sözü edildiği gibi, anonim şirketleri oluşturan temel payların serbestçe devredilebilmesidir. Yine de kanunda veya esas sözleşmede çeşitli sınırlamalar getirilebilir veya bazı durumlarda, bazı kişilere pay devri yasaklanabilir. Şu durumlarda payın devrinin yasaklanması söz konusu olur:

• Ön satın alma hakkı tanınması; bu durumda payını devretmek isteyen pay sahibi diğer pay sahiplerine teklif sunmadığı ve bu teklif reddedilmediği sürece paylarını üçüncü kişilere devredemez.
• Kamu düzenine aykırılık; pay devri işlemi yasaya ve kamu düzenine aykırılık yaratıyorsa devir yasaklanabilir veya geçersiz sayılabilir. Örnek olarak, rekabet hukukuna ilişkin aykırılıklar verilebilir.

Payın devrinin sınırlandırılması veya yasaklanması için saydığımız sebepler dışında şirketin esas sözleşmesine veya pay sahipleri arasındaki anlaşmalara bağlı olarak başka sebepler de bulunabilir. Bu nedenle sözleşmelerin ayrıntılı bir şekilde incelenmesi gerekmektedir.

Anonim Şirketlerde Avukat Desteği Almak Neden Önemli?

Anonim şirketler tek başına Türk Ticaret Kanunu’nda toplam 234 maddede düzenlenmiştir. Bu sebeple kanunda en çok düzenlemeye tabi tutulmuş şirket türüdür. Bunun ötesinde anonim şirketlerin faaliyet alanlarına ve sermaye piyasasındaki yerlerine göre bağlı oldukları birçok özel mevzuatları vardır. Bütün bu yasal düzenlemelere rağmen, ticari hayatta tanınan serbestliğin ürünü olarak şirketler bazı sınırlar dahilinde olsalar da kendi işleyişlerini belirlemekte serbesttirler. Her şirket ve şirketlerin tüm işlemleri karmaşık bir sözleşme toplamı ortaya çıkarır.

Mevzuatın, şirket işleyişlerinin ve sözleşmelerin teknik ve ayrıntılı içeriğinden ötürü bu alanda eğitim ve uzmanlık sahibi bir avukata başvurmanız haklarınızı temin etmek için en doğru yol olacaktır. Ticari hayatta pek çok uyuşmazlık çıkabilmekle birlikte iş ve işleyişin bozulmadan sağlıkla ilerleyebilmesi için her zaman bir hukukçudan görüş alınmalıdır.

Anonim Şirketlerde Pay Devir Sözleşmesi Örneği

Devreden : (…)

Vergi Dairesi ve No’su : (…)

T.C. Kimlik No : (…)

Devir Alan : (…)

Vergi Dairesi ve No’su : (…)

T.C. Kimlik No : (…)

Devir Bedeli : (… -TL) (yazı ile)

Şirketin sermayesi : (… -TL) (yazı ile)

Vergi dairesi ve No’su : (…)

DEVREDEN : İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğünün (…) sicil numarasında tescilli bulunan (…) şirketinin nama yazılı mevcut (…) paya karşılık (…-TL)’lik sermaye hak ve hissemin tamamını (…-TL) bedel ile (…) adresinde mukim, T.C. uyruklu şirkete hariçten ortak olarak giren (…) tarafına bugünkü tarihi itibariyle bütün aktif ve pasifi ile nominal değeri üzerinden devir ettim. Devir bedelini bugün haricen nakden ve peşinen tahsil ettim. Bu hususta bir alacağımın kalmadığını, devre bahis hisselerin bu günden sonra devir alan’a ait bulunduğunu, devir alan’ın iş bu hisse devri sözleşmesini ilgili yere ibrazla kendi adına ortaklar pay defterine işletmesine rıza ve muvafakatimin bulunduğunu, devir alan bu devir sözleşmesine konu hisseleri dilediği gibi tasarrufa yetkili olduğunu, herhangi bir ihtilaf halinde İstanbul mahkeme ve icra dairelerinin yetkili olduğunu, gerek devir alan’ın gerekse diğer hissedarların zimmetlerini umumi suretle ibra ve dava haklarımdan vazgeçtiğimi; beyan, kabul ve taahhüt ederim.

DEVİR ALAN : Yukarıda devredenin beyanında yazılı hisseyi devir aldım. Devir bedelinin bu gün haricen nakden ve peşinen ödedim. Bu hususta bir borcumun kalmadığını, yukarıda yazılı hisseyi devredenin beyanlarını aynen kabul ettiğimi, ihtilaf halinde İSTANBUL mahkeme ve icra dairelerinin yetkili olduğunu, beyan ve taahhüt ederim.

Anonim Şirketlerde Pay Devri yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Kooperatif Nedir?

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 1.maddesinde kooperatif şu şekilde tanımlanmıştır: “Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklara kooperatif denir”. Kooperatifin amacı ticari işletmeler gibi ticari bir gelir elde etmek değildir.

Kooperatif Çeşitleri Nelerdir?

Ülkemizde kooperatif yapısı farklı alanlarda kullanılmakta ve farklı kanunlarla düzenlenmektedir. Ülkemizde yaklaşık 26 ayrı kooperatif türü bulunmaktadır. Kooperatifler, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na bağlıdır. Bunlardan bir kısmına örnek vermemiz gerekirse;

• Tarım kredi kooperatifleri,
• Tarım satış kooperatifleri,
• Esnaf ve Sanatkârlar Kredi Kefalet Kooperatifleri
• Karayolu Yük Taşıma Kooperatifleri
• Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifleri
• Denizyolu Yük Taşıma Kooperatifleri
• Denizyolu Yolcu Taşıma Kooperatifleri
• Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifleri
• Tüketim Kooperatifleri
• Temin Tevzi Kooperatifleri
• Turizm Geliştirme Kooperatifleri
• Küçük Sanat Kooperatifleri
• Yaş Sebze ve Meyve Pazarlama Kooperatifleri
• Pazarcılar İşletme Kooperatifleri
• Üretim ve Pazarlama Kooperatifleri
• Karşılıklı Sigorta Kooperatifleri
• Eğitim Kooperatifleri

Kooperatif Nasıl Kurulur?

Kooperatif, en az 7 kişi ile kurulmaktadır. Bu yedi kişi kurucu ortak olacaktır. Yedi kişinin de kooperatif ana sözleşmesini imzalaması ve ticaret sicil müdürlüğüne tescil ettirmesi gerekmektedir.

Kooperatifin Ana Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır?

Kooperatif ana sözleşmesi, kurucu yedi ortak tarafından ana sözleşmede bulunması gereken unsurların belirtilmesi ile hazırlanacaktır. Hazırlanan ana sözleşmede; kooperatifin unvanı, merkezi, süresi, genel kurul toplantısı, yönetim ve denetim kurulu üyelerinin belirtilmesi gerekmektedir. Yazılı olarak hazırlanan ana sözleşme, ilgili bakanlığa verilecek ve ticaret sicil müdürlüğüne tescil ettirilmelidir.

Kooperatifin Tescil ve İlanı

Kooperatifin tescil ve ilanı 1136 sayılı Kooperatifler Kanunu m.3 ile düzenlenmiştir. Buna göre;

İzin verme, tescil ve ilan : Madde 3 – Ana sözleşme, Ticaret Bakanlığına verilir. Bakanlığın kuruluşa izin vermesi halinde, kooperatif merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ilan olunur. Tescil ve ilan olunacak hususlar şunlardır:

1. Ana sözleşme tarihi,
2. Kooperatifin amacı, konusu ve varsa süresi,
3. Kooperatifin unvanı ve merkezi,
4. Kooperatifin sermayesi ve bunun nakdi kısmına karşılık olarak ödenen en az miktar ve her ortaklık payının değeri,
5. Ortaklık payı belgelerinin ada yazılı olduğu,
6. Ayni sermaye ve devralınan akçalı kıymetlerle işletmelerin neden ibaret oldukları ve bunlara biçilen değerler,
7. Kooperatifin ne suretle temsil olunacağı ve denetleneceği,
8. Yönetim Kurulu üyeleriyle kooperatifi temsile yetkili kimselerin ad ve soyadları,
9. Kooperatifin yapacağı ilanların şekli ve ana sözleşmede de bu hususta bir hüküm varsa yönetim kurulu kararlarının pay sahiplerine ne suretle bildirileceği,
10. Kooperatifin şubeleri: Kooperatifler, lüzum gördükleri takdirde memleket içinde ve dışında şubeler açabilirler.

Şubeler, merkezin sicil kaydına atıf yapılmak suretiyle bulundukları yer ticaret siciline tescil olunurlar. Ticaret Bakanlığı, ana sözleşmelerin, kanunun ihtiyari hükümlerinden ayrıldığını ileri sürerek kooperatifleri kuruluşuna izin vermekten kaçınamaz. Ana sözleşmenin değişiklikleri de kuruluştaki usullere bağlıdır. Kooperatifin tescil ve ilan edilmesiyle birlikte kooperatif, tüzel kişilik kazanır.

Kooperatif Kurulurken Hangi Hususların Tescil Edilmesi Gerekmektedir?

Kooperatif kurulurken hangi hususların tescil edilmesi gerektiği de 1136 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 3. Maddesi ile açıklığa kavuşturulmuştur. Buna göre;

1. Ana sözleşme tarihi,
2. Kooperatifin amacı, konusu ve varsa süresi,
3.  Kooperatifin unvanı ve merkezi,
4. Kooperatifin sermayesi ve bunun nakdi kısmına karşılık olarak ödenen en az miktar ve her ortaklık payının değeri,
5. Ortaklık payı belgelerinin ada yazılı olduğu,
6. Ayni sermaye ve devralınan akçalı kıymetlerle işletmelerin neden ibaret oldukları ve bunlara biçilen değerler,
7. Kooperatifin ne suretle temsil olunacağı ve denetleneceği,
8. Yönetim Kurulu üyeleriyle kooperatifi temsile yetkili kimselerin ad ve soyadları,
9. Kooperatifin yapacağı ilanların şekli ve ana sözleşmede de bu hususta bir hüküm varsa yönetim kurulu kararlarının pay sahiplerine ne suretle bildirileceği ana sözleşmede mutlaka bulunmalıdır.

Kooperatifin Dağıtılması

Kooperatif, tüzel kişiliğe sahip olduğundan tüzel kişilik ancak ticaret sicilden silinmesi ile son bulur. Bununla birlikte tüzel kişiliğin sona ermesi için ortaklar ile üçüncü kişiler kooperatif arasında hukuki, icrai ve ekonomik ilişki sona ermeden tüzel kişiliği de sonlanamayacaktır.

Kooperatiften Çıkma

Kooperatifte ortak olunabildiği gibi çıkılabilecektir. Ancak kooperatif ortaklığından çıkma işlemi çeşitli şekillerde gerçekleşmektedir. Tüm bunlarla birlikte ortağın ölmesi, tüzel kişiliğinin sona ermesi, kooperatif ile sunulan görev ya da hizmetin sona ermesi gibi hallerde kooperatif ortaklığı kendiliğinden sona erecektir.

1136 sayılı Kooperatifler Kanunu m. 10 uyarınca her ortağın kooperatiften çıkma hakkı bulunmaktadır. Ana sözleşme ile ortağın kooperatiften çıkmasının yasaklanması ilgili Kanun ile yasaklanmıştır. Kooperatifler Kanunu ile ortaklıktan çıkan ortağa tazminat hükmedilmesine karar verilebilecektir. Bununla birlikte ortak da ortaklıktan ayrılma payını isteyebilecektir. Ayrıca ortaklıktan ayrılan ortak, bakiye borçlarını ödemekle yükümlüdür.

Kooperatif Nedir, Nasıl Kurulur? yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca hangi davaların ticari dava olarak görüleceği hüküm altına alınmıştır.

Dolayısıyla bu yazımızda ticari davalara ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Ticari Dava Çeşitleri

Ticari dava, ticari hakkı ihlal edilen, tehlikeye sokulan ya da haksız bir talebe konu olması halinde ikame edilen dava türüdür.

Ticari dava türleri Türk Ticaret Kanunu’nun 4. Maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu madde ile ticari davalar sınırlandırılmıştır.

Buna göre ticari davalar; mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç çeşittir.

Mutlak Ticari Davalar

Türk Ticaret Kanunu’nda ve özel kanunlarda açıkça ticari dava olacağı ve asliye ticaret mahkemesinde görüleceği belirtilen davalar, mutlak ticari davalardır.

Türk Ticaret Kanunu m.4’te açıkça düzenlenmiştir. Buna göre;

“Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;

a) Bu Kanunda,

b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,

c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,

d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,

e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,

f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,” açılan davalar mutlak ticari dava niteliğindedir.

Mutlak ticari davalarda önemli olan husus, davanın her iki tarafının da tacir olma zorunluluğunun bulunmamasıdır.

Nispi Ticari Davalar

Nispi ticari davalar, mutlak ticari davalardan farklılık arz etmektedir. Bir davanın nispi ticari dava olarak nitelendirilebilmesi için davacı ve davalı tarafların ticari işletmelerinden kaynaklı uyuşmazlıklardan kaynaklı olması gerekmektedir.

Her iki tarafın da tacir olması gerekmektedir. Yani taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan konu, diğer taraf için ticari iş niteliğinde olmayabilir. .

Ticari Davalarda Arabuluculuk

Bilindiği üzere arabuluculuk alternatif bir çözüm yoludur. Arabuluculuk yöntemi ile hukuki olarak ihtilafı bulunan taraflar objektif olan arabulucu vasıtasıyla hukuki problemlerini çözebilmektedir.

Türk Ticaret Kanunu m.5/A hükmü uyarınca ticari davalarda arabuluculuk zorunlu kılınmıştır. Yani arabuluculuğa başvuru yapılmadan ticari dava açılamayacaktır.

Söz konusu maddede aynen;

“Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.”

şeklinde hüküm kurulmuştur.

Ticari Davalarda Görevli Mahkeme

Türk Ticaret Kanunu m. 5 ile ticari davaların görüleceği görevli mahkeme belirlenmiştir. Buna göre ticari davalarda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemeleridir.

Söz konusu maddede de aynen; “Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir.” şeklinde hüküm kurulmuştur.

Ticari davalarda ticaret mahkemesinin görevli olduğuna dair düzenlenen bu madde emredici hüküm niteliğindedir. Bununla birlikte asliye ticaret mahkemesinin bulunmadığı yerlerdeki mahkemelerde görevli mahkeme asliye hukuk mahkemeleri olacaktır.

Ticari Davalarda Zamanaşımı Kavramı

Türk Ticaret Kanunu m.6 ile ticari davalarda zamanaşımına ilişkin açıklık getirilmiştir.

Buna göre; “Ticari hükümler koyan kanunlarda öngörülen zamanaşımı süreleri, Kanunda aksine düzenleme yoksa, sözleşme ile değiştirilemez.”.

• Haksız rekabetten kaynaklı olarak hakkı zarar gören tarafın açacağı davanın zamanaşımı üç yıldır.
• Cari hesabın tasfiyesine, kabul edilen veya mahkeme kararıyla saptanan artan tutara ya da faiz alacaklarına, hesap hata ve yanılmalarına, cari hesabın dışında tutulması gereken veya haksız olarak cari hesaba geçirilmiş olan kalemlere veya tekrarlanan kayıtlara ilişkin bulunan davalar, cari hesap sözleşmesinin sona ermesinden itibaren beş yıl zamanaşımına tabidir.
• Devrolunan şirketin borçlarından doğan, ortakların kişisel sorumluluğuna ilişkin istemler, birleşme kararının ilanı tarihinden itibaren üç yıl geçince zamanaşımına uğrar.

Ticari Davalarda Yargılama Usulü

Ticari davalarda yargılama usulü yazılı yargılama usulüdür. Yazılı yargılama usulü ile ilgili yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Yazılı yargılama usulü, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile düzenlenmiştir. Buna göre yazılı yargılama usulü uygulanırken tarafların ön inceleme duruşma davetiyesinin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde dilekçelerinde gösterdikleri, ancak henüz sunmadıkları belgeleri mahkemeye sunmaları gerekmektedir.

Cevap dilekçesinin akabinde davacının cevaba cevap dilekçesini sunması ve davalının da ikinci cevap dilekçesini sunması gerekmektedir.

Bununla birlikte bazı hallerde istisnai olarak ticari davalarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilmiştir. Bunlar;

• Miktar veya değeri beş yüz bin Türk Lirasını geçmeyen ticari davalar (TTK m. 4/2),
• Ortaklarla tasfiye memurları arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin ticari davalar (TTK m. 268/3),
• Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bilgi alamayan pay sahibinin açacağı ticari davalar (TTK m. 437/5),
• Pay sahipleri ile tasfiye memuru veya memurları arasındaki uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin ticari davalar (TTK m.546/1),
• Ticaret şirketlerinde, ortakların veya pay sahiplerinin şirketle veya birbirleriyle şirket ortaklığından veya pay sahipliğinden kaynaklanan veya şirketin yönetim kurulu üyeleri, yöneticileri, müdürleri, tasfiye memurları ya da denetçilerine karşı açılacak ticari davalarda (TTK m.1521),
• Kıymetli evrakların kaybından kaynaklı olan davalarda,
• Konkordato ve iflasa ilişkin davalar,
• Kooperatif kanunu ile düzenlenen hususlara ilişkin davalar.

Ticari İş Karinesi Nedir?

Ticari iş, Türk Ticaret Kanunu’nun 3. Ve 19. Maddeleri ile düzenlenmiştir. Kanun’un 3. Maddesine göre bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari iş olarak kabul edilmektedir. Ticari iş karinesi ise Kanun’un 19. Maddesi ile tanımlanmıştır.

Buna göre; bir tacirin borçlarının ticari olması ticari iştir. Ancak gerçek kişi olan bir tacir var ise bu borcun kişisel borcu olduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Aksi takdirde oluşan borç ticari iş karinesi uyarınca ticari iş olarak kabul edilecektir.

Ticari iş karinesi uyarınca bir işin ticari iş mi yoksa adi (ticari olmayan) bir iş mi olup olmadığı ayırt edilmelidir. Çünkü ticari işlere ilişkin uyuşmazlıklarda Türk Ticaret Kanunu uygulanacakken adi işlerde Türk Medeni Kanunu hükümleri uygulanacaktır. Bu sebeple Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen, hüküm altına alınan işlem ve eylemler ticari iş olarak kabul edilecektir.

Ticari Davaların Şartları Nedir?

• Her iki taraf da tacir olmalı,

• Uyuşmazlığa konu olan şey tarafların ticari işletmesi ile ilgili olmalı,

• Uyuşmazlık ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi ya da Türk Ticaret Kanunu’nun 4. Maddesinde belirtilen diğer Kanunlarda belirtilen ticari iş niteliğinde olması gerekmektedir.

Ticari Davalar yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.