Türk Ceza Kanunu madde 227’de çok daha geniş ve kapsamlı bir çerçevede fuhuş suçunu düzenlemiş, yetişkinler ve çocuklar açısından ayrı ayrı düzenlemelere ve cezalara yer vermiştir. Bu yazımızda “fuhuş suçu ve cezasına” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Fuhuş Suçu Nedir? (TCK 227)

Fuhuş Suçu, Türk Ceza Kanunu madde 227’de “Topluma karşı suçlar” kısmının “Genel Ahlaka karşı suçlar” kısmında düzenlenmektedir. Fuhuş başlığını taşıyan madde 227 esasında 3 ayrı suçu düzenlemektedir. Bilinenin aksine fuhuş yapan kişi suçun faili değildir. Fuhuş yapan kişi kanunen suçun mağdurudur.

• TCK madde 227/1-2 fuhşa teşvik suçunu,
• TCK madde 227/1 çocuğu fuhşa teşvik suçunu,
• TCK madde 227/3 fuhşa teşvik amacıyla hazırlanmış görüntü, yazı ve sözleri içeren ürünleri sağlama suçunu düzenlemektedir.

Görüleceği üzere kanun, fuhşu kapsamlı şekilde düzenlemiş toplumdaki bilinen genel anlamıyla kanunun düzenlediği suç fuhuş yapmayı değil esasında “fuhşa sürüklemeyi” ve “fuhşun reklamını” cezalandırmaktadır. Zira kanundan da anlaşılacağı üzere fuhuş yapan esasında suçun mağduru konumunda kalmaktadır. Fuhuş suçu açısından daha ağır cezayı gerektiren haller ise 4,5 ve 6. Fıkralarda düzenlenmiştir. Fuhuş suçunun cezası kanunda düzenlenen 3 suç tipi açısından ayrı ayrı belirlenmiştir. Genel olarak ceza hapis cezası ve adli para cezası olarak düzenlenmiştir. Fuhuş suçu şikayet bağlı suçlardan değildir ve uzlaştırma hükümleri fuhuş suçu açısından uygulanamaz.

Yetişkinlerin Fuhuş Suçunun Unsurları

Esasında çocuklar ve yetişkinler bakımından fuhşa teşvik, fuhşun yolunu kolaylaştırma ve fuhşa aracılık etme hareketleri cezalandırılan ortak hareketlerdir. Fuhuş suçları ancak kasten işlenebilecek suçlardır. Failin suçu bilerek ve isteyerek işlemesi gerekir. Ancak yetişkinler açısından çocuklar için getirilen düzenlemeden ayrı olarak ayrıca “fuhuş için yer temin etme” hareketi de cezalandırılmaktadır. Örneğin fuhuş amacıyla bir dairenin 1 saatliğine de olsa kiraya verilmesi suçu oluşturur. Ancak burada özellik arz eden durum “müşteri” olarak adlandırılan kişinin cinsel ilişki amacıyla kendi evine davet etmesi halinde fuhuş için yer temin etme suçu oluşmayacaktır. Bir kimseyi fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran ya da fuhuş için aracılık eden veya yer temin eden kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Fuhşa sürüklenen kişinin kazancından yararlanılarak kısmen veya tamamen geçimin sağlanması, fuhşa teşvik sayılır.

Yetişkin Fuhuş Suçunun Cezası

Bir kimseyi fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran ya da fuhuş için aracılık eden veya yer temin eden kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

18 Yaşından Küçük Çocuğun Fuhuş Suçu ve Cezası

18 yaşını doldurmamış her birey kanunen çocuktur. 18 yaşından küçüklerin durumu fuhuş suçu açısından ayrıca düzenlenmiştir. Öncelikle ifade etmek isteriz ki çocuk ile cinsel ilişki yaşayan kişi çocuğun yaş grubuna göre çocuğun cinsel istismarı veya reşit olmayanla cinsel ilişki suçlarından cezalandırılacaktır.

Çocuğu fuhşa sürüklenmesi suçu ise çocuk ile para karşılığında cinsel birliktelik yaşayan kişinin cezalandırılmasını değil, çocuğu fuhşa sürükleyen kişinin cezalandırılmasını düzenler. TCK madde 227/1’e göre çocuğu fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran, bu maksatla tedarik eden veya barındıran ya da çocuğun fuhşuna aracılık eden kişi, dört yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Bu suçun işlenişine yönelik hazırlık hareketleri de tamamlanmış suç gibi cezalandırılır.

Kanun çocuklar açısından ayrıca düzenleme yaparak çocukların cinsel ticarette kullanılmasının önüne geçmek istemiştir. Öyle ki çocukların fuhşa sürüklenmesine yönelik hazırlık hareketi mahiyetindeki hareketler dahil tamamlanmış suç gibi cezalandırılacaktır. Hazırlık hareketleri ile anlatılmak istenen teşebbüsten de öncesidir. Yani kanun koyucu çocukları fuhşa sürüklemeye teşebbüs etmenin de öncesini cezalandırarak esasen çocuğun üstün yararı ilkesini en ön plana almış, çocukların beden ve ruh bütünlüğünün korunmasını amaçlamıştır. Suçun tamamlanmış gibi cezalandırılmasından kasıt çocuğu fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran, bu maksatla tedarik eden veya barındıran ya da çocuğun fuhşuna aracılık eden kişi bu fiillerini tamamlayamasa da teşviğe yönelik hazırlık içindeyse dahi suç işlenmiş kabul edilerek cezalandırılacaktır.

Suçun Örgütlü Şekilde İşlenmesi Halinde Cezası

Fuhuş suçunun suç işlemek amaçlı kurulan örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi daha ağır cezayı gerektiren bir hal olarak düzenlenmiştir. Bu durumda suçun temel şekline göre verilecek ceza yarı oranında arttırılacaktır. Suç işleme amaçlı örgütün varlığından söz edebilmek için hiyerarşik bir yapı içerisinde emir ve talimat zinciri içerisinde suç işlendiğinden söz edilmesi gerekmektedir.

Fuhşun Reklamı Suçu

Fuhşu kolaylaştırmak veya fuhşa aracılık etmek amacıyla hazırlanmış görüntü, yazı ve sözleri içeren ürünleri veren, dağıtan veya yayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki yüz günden iki bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Örneğin büyükşehirlerde yerlere atılan müstehcen içerikli kartvizitler esasında doğrudan bu suçu oluşturmaktadır. Suçun işlenebilmesi için “fuhşu kolaylaştırmak” veya “fuhşa aracılık etmek” amacıyla hazırlanan içeriklerden söz edilmesi gerekmektedir. Örneğin para karşılığı cinsel ilişki yaşayan birisi açısından müşteri bulma amaçlı yapılan paylaşımlar fuhşun reklamı suçuna vücut verir. Zira bu hareketler fuhşu kolaylaştırmaktadır.

Cezayı Artıran Nitelikli Haller (Ağırlaştırıcı Nedenler)

Fuhuş suçu açısından daha ağır cezayı gerektiren birtakım haller düzenlenmiştir.

• Cebir veya tehdit kullanarak, hile ile ya da çaresizliğinden yararlanarak bir kimseyi fuhşa sevk eden veya fuhuş yapmasını sağlayan kişi hakkında fuhuş suçundan verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.
• Fuhuş suçları; eş, üstsoy, kayın üstsoy, kardeş, evlat edinen, vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruma ve gözetim yükümlülüğü bulunan diğer kişiler tarafından ya da kamu görevi veya hizmet ilişkisinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
• Fuhuş suçları, suç işlemek amacıyla teşkil edilmiş örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Nitelikli haller açısından kanunda getirilen düzenleme kendisini fuhuş suçundan koruma konusunda daha zayıf durumda olan kişilere karşı suçun işlenmesi halinde faillerin daha ağır cezalandırılmasını öngörmüştür.

Fuhuş Amacıyla İnsan Ticareti Suçu

İnsan ticareti suçu TCK madde 80’de düzenlenmiştir. Fuhuş suçu ile insan ticareti suçu yapısal olarak birbirine yaklaşsa da iki bağımsız suç türüdür. Bir kimseyi, fuhuş yaptırmak amacıyla ülkeye sokan, ülkeden çıkaran, tedarik eden, kaçıran, bir yerden başka bir yere götüren veya barındıran fail, bunu cebir, tehdit, hile, nüfuz kötüye kullanımı ya da mağdurun çaresizliğinden yararlanarak yapıyorsa insan ticareti suçu oluşur. Burada başkaca ülkeler ile ülkemiz arasında fuhuş amaçlı insan trafiği söz konusudur. Dolayısıyla insan ticareti bu açıdan yapısal olarak bileşik suç olup fuhuş suçunu da içinde barındırır.

Fuhuş Suçunda Mağdurun Çaresizliğinden Yararlanma

Mağdurun ekonomik yoksunluğu, barınacak yerinin olmayışı, uyuşturucu bağımlılığı, ağır aile içi şiddetten kaçıyor olması veya hukuken veyahut fiilen seçeneksiz oluşu, mağdurun çaresizliğidir. Failin bu durumdan yararlanarak mağduru fuhşa sürüklemesi TCK madde 227/3 uyarınca ağırlaştırıcı sebeptir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Fuhuş suçu açısından görevli mahkemeler asliye ceza mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise suçun işlendiği yer mahkemesidir.

Adli para cezasına çevrilir mi?

Fuhuş suçunda hapis cezasına ek olarak adli para cezası öngörülmüştür. Bu suçta hapis cezasının tayin edildiği durumlarda, hapis cezası adli para cezasına çevrilmeyecektir.

HAGB kararı verilebilir mi?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmasını ifade eder (CMK 231/5). Burada da farklı bir tür erteleme, başka bir ifadeyle ceza kanunundaki ertelemeye nazaran daha lehe sonuçlar doğuran bir durum söz konusudur. Fuhuş suçunda ceza miktarının 2 yıl veya daha az olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanması mümkündür.

Etkin pişmanlıktan yararlanmak mümkün müdür?

TCK madde 168 gereğince etkin pişmanlık indirimi her suç tipi bakımından uygulanamaz. Dolayısıyla fuhuş suçu bakımından kanunda açık bir düzenleme olmaması nedeniyle etkin pişmanlık hükümleri uygulanamaz.

Fuhuş suçunda deliller nelerdir?

Ceza yargılaması kapsamında maddi gerçeğin aydınlatılmasına yarayacak her türlü belge, evrak ve kayıt delildir. Ancak fuhuş suçu açısından özellikle banka kayıtları, otel kayıtları gibi kayıtlar öncelikli delillerdir.

Fuhuş ve insan ticareti suçu arasındaki fark nedir?

Fuhuş suçu, insan ticareti suçunun içerisinde ayrıca bir hareket olarak düzenlenmiştir. İnsan ticareti suçu Zorla çalıştırmak, hizmet ettirmek, fuhuş yaptırmak veya esarete tâbi kılmak ya da vücut organlarının verilmesini sağlamak maksadıyla tehdit, baskı, cebir veya şiddet uygulamak, nüfuzu kötüye kullanmak, kandırmak veya kişiler üzerindeki denetim olanaklarından veya çaresizliklerinden yararlanarak rızalarını elde etmek suretiyle kişileri ülkeye sokmak, ülke dışına çıkarmak, tedarik etmek, kaçırmak, bir yerden başka bir yere götürmek veya sevk etmek ya da barındırmak fiillerinden oluşmaktadır. Bu kapsamda fuhuş suçu insan ticareti suçunun içerisinde yer alan suçlardan birisidir. Zira insan ticareti suçu yapısı itibariyle bileşik suç olup esasında ülke içindeki kişilerin fuhuş amaçlı dış ülkelere götürülmesi veya yabancı kişilerin fuhuş amaçlı ülke içerisine sokulması hallerinde gündeme gelmektedir.

Yabancı uyruklu kişiler fuhuş suçundan deport edilir mi?

Fuhuş suçundan yabancı uyruklu bir kişinin ceza alması halinde fuhuş suçu ile geçimini sağlaması durumunda geçimini meşru olmayan yollarla sağladığı, kamu düzeni, kamu güvenliği, kamu sağlığı açısından tehdit oluşturduğu, fuhuş suçunu terör örgütü ile bağlantılı olarak işlediğinin tespiti halinde sınır dışı kararı verilmesi mümkündür. Sınır dışı etme kararı, Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır

Eskortluk yapmak suç mudur?

Güncel dilde eskortluk (hayat kadınlığı-genel kadınlık) yapmak, yetişkinler açısından tek başına Türk Ceza Kanunu kapsamında suç oluşturmaz. Ancak TCK madde 227 kapsamında başkalarının, çocukların fuhşa teşvik edilmesi veya fuhşun reklamının yapılması suçtur ve cezalandırılır.

Masaj salonunda çalışan herkes suç işlemiş sayılır mı?

Haberlere ve kamuoyuna yansıdığı üzere masaj salonu adı altında gerçekte maksadı fuhuş ile cinsel ticaret olan birtakım mekanlar gündeme gelmektedir. Söz konusu masaj salonu olarak adlandırılan yerlerde çalışan herkes bu suçu işlemiş sayılamayacaktır. Temelde ceza hukukunda suç ve cezanın şahsiliği prensibi hakimdir. Dolayısıyla çalışanın birlikte suç işleme iradesi olarak fikir ve eylem birliği iradesi (iştirak) tespit edilemezse cezalandırılamaz. Ayrıca örgüt kapsamında fuhuş suçunun masaj salonu adı altında işlenmesi halinde hiyerarşik yapı içerisinde, emir – talimat zinciri içerisinde çalışan kişinin bağlantısının tespiti gerekmektedir. Aksi halde cezalandırılamaz.

Otel sahibi fuhuş suçundan sorumlu olur mu?

Otel sahibinin fuhuş suçundan sorumlu tutulabilmesi için fuhşa yer temin eden olması gerekmektedir. Aksi halde yalnızca oteline gelen misafirlerin fuhuş suçuna vücut veren eylemlerde bulunup bulunmayacağını bilmesi mümkün değildir. Masaj salonu çalışanları için geçerli olan durum otel sahibi açısından da geçerlidir. Temelde ceza hukukunda suç ve cezanın şahsiliği prensibi hakimdir. Dolayısıyla otel sahibinin birlikte suç işleme iradesi olarak iştirak iradesi tespit edilemezse cezalandırılamaz. Ayrıca örgüt kapsamında fuhuş suçunun otelde işlenmesi halinde hiyerarşik yapı içerisinde, emir – talimat zinciri içerisinde otel sahibi olan kişinin bağlantısının tespiti gerekmektedir. Aksi halde cezalandırılamaz.

Fuhuş suçunda telefon dinlenebilir mi?

CMK madde 135 kapsamında Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi İletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması tedbiri olarak hakim ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde cumhuriyet savcısı tarafından iletişim dinlenebilir, kayda alınabilir, sinyal bilgileri değerlendirilebilir. Her suç bakımından telefon dinlenmesi mümkün değildir ancak CMK madde 135’te fuhış suçunda telefon dinlenebileceği ayrıca hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla fuhuş suçu bakımından telefon dinlenebilir.

İlk kez işlenen fuhuş suçunda tutuklama olur mu?

CMK madde 100 gereğince Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni bulunması halinde kişi tutuklanabilir. Tutuklama nedenleri, Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması, Şüpheli veya sanığın Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme, şüpheli veya sanığın Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunması hususlarında kuvvetli şüphe oluşturması olarak sayılabilir. Dolayısıyla suçun ilk kez işlenmiş olması tutuklamaya engel değildir. Ancak tutuklamaya alternatif olarak adli kontrol tedbirlerinin uygulanmasına da karar verilebilecektir.

Fuhuş suçunda beraat mümkün müdür?

CMK madde 223/2 gereğince beraat kararı;

• Yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması,
• Yüklenen suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması,
• Yüklenen suç açısından failin kast veya taksirinin bulunmaması,
• Yüklenen suçun sanık tarafından işlenmesine rağmen, olayda bir hukuka uygunluk nedeninin bulunması ve
• Yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması

hallerinde verilir. Dolayısıyla suçun işlendiğine yönelik delil yoksa veya suçun işlenmediği sabitse beraat kararı verilebilir. Ancak fuhuş suçu açısından hukuka uygunluk sebeplerinin varlığı mümkün değildir. Zira hukuka uygunluk sebepleri meşru savunma ve zorunluluk halleridir.

Fuhuş suçunda uzlaştırma olur mu?

CMK madde 253 gereğince Fuhuş suçunda uzlaştırma hükümleri uygulanamaz. Madde 253’te uzlaşmaya tabi suçlar sayılmıştır. Ayrıca şikayete tabi suçların istisnalar hariç olmak üzere de uzlaştırması mümkündür. Ancak fuhuş suçu açısından uzlaşma hükümleri uygulanamaz.

Fuhuş suçunda şikayet geri çekilirse dava düşer mi?

Şikayete bağlı suçlar açısından şikayetçi tarafından şikayet geri alındığında dava düşmektedir. Ancak fuhuş suçu şikayete bağlı bir suç olmayıp resen soruşturulan suçlardandır. Dolayısıyla hiç kimse tarafından bir şikayet olmasa dahi suçun işlenmesi halinde suç soruşturulmaya ve kovuşturmaya devam edecektir. Dolayısıyla açılan dava düşmeyecektir.

Online ortamda fuhuş suçu işlenmesi durumunda internet sitesi sahibi de sorumlu tutulabilir mi?

Fuhşun reklamı suçu açısından internet sitesi sahibinin sorumluluğu gündeme gelebilir. Fuhşu kolaylaştırmak veya fuhşa aracılık etmek amacıyla hazırlanmış görüntü, yazı ve sözleri içeren ürünleri veren, dağıtan veya yayan kişi açısından fuhşun reklamı suçu oluşacaktır. Şayet bu kişi tüzel kişi ise tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine hükmedilir.

Kendi evinde fuhuş yapmak suç mudur?

Kişinin kendi evinde para karşılığı cinsel ilişkiye girmesi TCK madde 227 kapsamında suç oluşturmaz. Zira fuhuş için yer temin etme suçu açısından taraflar dışında üçüncü bir kişinin yer sağlıyor olması gerekir.

Fuhuş operasyonunda yakalanan vatandaşın cezası var mıdır, siciline işler mi?

TCK madde 227 kapsamında fuhuş suçu para karşılığı cinsel ilişkiye girmeyi kapsamamaktadır. Esasında fuhuş suçları kişilerin fuhşa sürüklenmesini kapsar. Dolayısıyla bu operasyonda yakalanan vatandaş yalnızca müşteri sıfatı ile bulunuyorsa bu durumda ceza almaz ve adli sicilinde herhangi bir kayıt görünmez.

Fuhuş Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “intihara yönlendirme suçu ve cezasına” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

İntihara Yönlendirme Suçu Nedir? (TCK 84)

Türk Ceza Kanun’un 84/1. maddesinde, “başkasını intihara azmettiren teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden” ibaresi kullanıldığından, bu suç seçimlik hareketlidir. Suçun oluşması için mağdurun ölmesi gerekmez. Ölümün (intiharın) gerçekleşmesi, ikinci fıkrada cezayı ağırlaştıran bir hal olarak düzenlenmiştir.

Ancak suçun temel şeklinin oluşumu için, seçimlik hareketlerden birinin icrası neticesinde, mağdurun en azından intihara girişmiş olması gerekir. Genel iştirak kuralları uyarınca (bağlılık kuralı) azmettiren ve yardım edenin sorumlu tutulabilmesi için, fiilin en azından teşebbüs aşamasına ulaşmış olması gerekir (TCK m.40/3). Ayrıca, mağdurun intihar girişimi, failin davranışının eseri olarak ortaya çıkmalıdır. Diğer bir ifadeyle, intihar girişimi ile intihara yönlendirme arasında nedensellik bağı bulunmalıdır.

İntihara Yönlendirme Suçunun Unsurları

FİİL – NETİCE – NEDENSELLİK BAĞI

TCK m.84/1’e göre suçun maddi unsurunu oluşturan hareket, “başkasını intihara azmettirme, teşvik etme, başkasının intihar kararını kuvvetlendirme ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım etme” biçiminde seçimlik olarak öngörülmüş olduğu için, bu hareketlerden yalnızca birisinin gerçekleştirilmesi suçun oluşması için yeterlidir. “İntihar” bir kimsenin kendi yaşamına son vermesidir. Bu suçun oluşması için failin hareketi, azmettirme, teşvik etme, başkasının intihar kararını kuvvetlendirme ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım etme ile sınırlı olmalı; buna karşılık intihar bizzat mağdurun özgür iradesine dayanarak aldığı bir kararın sonucu olarak gerçekleşmelidir. Eğer yardım eden kişi, ölümü doğuran icra hareketi de kendisi gerçekleştirmiş ise, artık bu durumda intihara yönlendirme değil, kasten öldürme suçu oluşur. Bundan başka eğer fail tehdit, cebir ve hile kullanmak suretiyle bir başkasının ölümüne neden olmuş ise, artık bu suçtan dolayı değil, dolaylı faillik yoluyla kasten öldürme suçundan dolayı cezalandırılır. Nitekim TCK m.84/4’te cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenlerin kasten öldürme suçundan dolayı cezalandırılacaklarına açıklık getirilmiştir. Her ne kadar maddede, “hileden” açıkça söz edilmiş değilse de, böyle bir durumda genel hüküm olan TCK m.37/2’deki “suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişi de fail olarak sorumlu tutulur” hükmüne dayanarak faili kasten öldürme suçundan dolayı cezalandırmak mümkündür.

Suçun maddi unsurunu oluşturan hareketlerden “azmettirme”, hiç intihar düşüncesi olmayan mağdura intihar etme kararını aldırmak; “teşvik etme”, intihar düşünce ve niyeti bulunan, fakat henüz kararını vermemiş bulunan bir mağduru intihara yöneltmek; “intihar kararını kuvvetlendirmek”, intihar kararını vermiş bulunan mağdurun bu kararını güçlendirmek; intihar kararını vermiş bulunan mağdurun bu kararını güçlendirmek; “yardım etmek” ise, mağdurun intiharını kolaylaştırmaya yönelik her türlü faaliyeti ifade etmektedir. Buradaki yardımın maddi veya manevi nitelikli olması mümkündür, yeter ki mağdur daha önceden intihara karar vermiş olsun. Seçimlik hareketli bir suç olsa da, bu seçimlik hareketlerden hangisi ile suçun işlendiği, TCK m.61 uyarınca cezanın belirlenmesinde önem taşıyabilecektir.

Bağımsız bir suç teşkil eden TCK m.84/3’te ise, başkalarını intihara “alenen teşvik eden” kişinin cezalandırılacağı düzenlenmiştir. Bu fıkra anlamında “teşvik” ile TCK m.84/1’deki “teşvik” arasındaki en önemli fark, 1. fıkradaki suçta belirli bir veya birden fazla kişinin hedef olarak alınmış olmasından ileri gelmektedir. Birinci fıkrada, belirli somut kişiler suça teşvik edilmektedir; oysa üçüncü fıkrada, muhatabı belirlenmeksizin kamuya yönelik aleni bir çağrı vardır. TCK m.84/3’ün soyut tehlike suçu olduğu söylenebilir. Bu madde anlamında teşvik, intihara özendirici nitelikte başkalarının iradesini etkilemeye yönelik ifadelere yer verilmesini gerektirir. TCK m.84/3’teki suçun oluşması için üçüncü kişilerin intihar etmiş ya da en azından intihar girişiminde bulunmuş olması şart değildir.

İntihara yardım niteliğinde herhangi bir hareket gerçekleştirmeksizin bir başkasının intiharına yalnıza engel olmamak bu suçu oluşturmaz. Bununa birlikte intiharı engellemeyen kişi neticeyi önleme hukuksal yükümlülüğü altında (garantör) ise, bu takdirde ihmali bir hareketle kasten öldürme suçunu (TCK m.83) işlemiş olur. Örneğin, çocuğunun kendisini öldürmesine seyirci kalan ana-baba ya da başkasına öldürücü aletle saldırdığını gören faili, kendisine bir şey olmasın diye, kasıtlı olarak engellemeyen polisin durumu. Eğer failin böyle bir yükümlülüğü yoksa, yardım ve bildirim yükümlülüğünün ihlali suçundan dolayı (TCK m.98) failin cezalandırılması yoluna gidilir.

Suçun maddi unsurunun gerçekleşmiş sayılabilmesi için mağdurun ölmüş olması aranmaz ise de, en azından kendisini öldürmeye yönelik girişimde bulunmasının zorunlu olduğu görüşü vardır. Bu bakımdan, TCK m.84/1 açısından, somut tehlike suçu söz konusudur. Fail tarafından gerçekleştirilen bu hareketler sonucu mağdurun intihar etmesi (ölmesi) bu suçta nitelikli hal oluşturur (TCK m.84/2). Diğer bir deyişle a) fail mağduru intihara yönlendirmiş, fakat mağdur buna teşebbüs dahi etmemişse, failin sorumluluğu olmaz; b) fail mağduru intihara yönlendirmiş, fakat buna teşebbüs eden mağdur ölmemişse, suç yine de tamamlanmıştır; c) fail mağduru intihara yönlendirmiş ve intihar (ölüm) gerçekleşmişse, suçun nitelikli hali oluşur.

İntihara Yönlendirme Suçunda Fail ve Mağdur

A) FAİL

İntihara yönlendirme suçunun faili herhangi bir kimse olabilir. Bununla birlikte intihara yönlendirme suçu, kasten öldürme suçundan tamamen bağımsız bir suç olduğu için, fail ile mağdur arasındaki yakın akrabalık ilişki bu su suçta nitelikli hal oluşturmaz. Hukukumuzda intihar etme, suç olarak düzenlenmemiştir. Bu nedenle, intihar fiiline azmettirme ve yardım etme şeklindeki davranışlar da, genel iştirak hükümlerine göre cezalandırılmaz. Kanun koyucu bu durumu göz önünde bulundurarak, bir başkasını intihara yönlendirmeyi TCK m.84 kapsamında özel olarak yaptırıma bağlamıştır.

Maddenin ilk fıkrasında; “belirli bir kimsenin intihara azmettirilmesi, teşvik edilmesi, intihar kararının kuvvetlendirilmesi, intihara yardım edilmesi” yaptırım altına alınmıştır. İntiharın gerçekleşmesi hali, maddenin ikinci fıkrasında daha ağır cezayı gerektiren nitelikli unsur kabul edilmiştir. Maddenin üçüncü fıkrasında ise, başkalarının intihara alenen teşvik edilmesi suç sayılmıştır. Birinci fıkradan farklı olarak bu suç tipinde belirli bir kişi muhatap alınmamaktadır. Son fıkrada ise, intihara sevk ve mecbur etme fiillerini icra eden kimselerin sorumluluğu düzenlenmiştir. Buna göre, işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk edenlerle, cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenler, kasten öldürme suçundan (TCK m.81) sorumlu tutulur.

B) MAĞDUR

Suçun mağduru, yaşı, cinsiyeti, etnik kökeni, sağlık durumu ne olursa olsun, yaşayan ve algılama yeteneği bulunan herhangi bir kimse olabilir. Bununla birlikte mağdurun işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğini gelişmemiş veya ortadan kaldırılmış olması durumunda, fail dolaylı faillik yoluyla (TCK m.84/4) kasten öldürme suçundan cezalandırılır. Mağdurun algılama yeteneğinin gelişmemiş olmaması yaş küçüklüğü, sağır dilsizlik ya da akıl hastalığından, ortadan kaldırılması ise, alkol ya da uyuşturucu madde etkisi altında bulunma gibi geçici nedenlerle intihar fiilinin anlam ve sonuçlarını algılayamamayı ifade etmekte olup, bunun ortaya çıkmasında mağdurun bir kusurunun olup olmaması, hükmün uygulanması açısından önem taşımaz.

İntihara Yönlendirme Suçunun Cezası

İntihara Yönlendirme Madde 84

“(1) Başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) İntiharın gerçekleşmesi durumunda, kişi dört yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Başkalarını intihara alenen teşvik eden kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(4) İşlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk edenlerle cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenler, kasten öldürme suçundan sorumlu tutulurlar.”

şeklinde düzenlenmiştir.

Sosyal Medya ve İnternet Üzerinden İntihara Yönlendirme

İntihara yönlendirme sosyal medya platformlarında veyahut internet vasıtasıyla alenen gerçekleştirilirse (örneğin, facebook hesabında intihar fikrini paylaşan kişinin gönderisinin altına yaptığı yorumla kişiyi yönlendirme) Türk Ceza Kanunu m.84/1 uygulanacaktır.

Sosyal medya veya internet aracılığıyla intihara teşvik edecek paylaşım veya yorumlarda bulunan kişi bu eylemi alenen ve muhatabı belirsiz tarzda yaparsa Türk Ceza Kanunu m.84/3 uygulanacaktır.

İntihara Yönlendirme Suçunda Deliller

İntihara yönlendirme suçunun ispatında; failin mağduru intihara sevk eden, teşvik eden, kararını güçlendiren veya intihar eylemini kolaylaştıran davranışlarının ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu nedenle soruşturma ve kovuşturma aşamalarında çeşitli delillerden yararlanılmaktadır. Dijital iletişim araçları üzerinden gerçekleştirilen yazışmalar, bu suçun aydınlatılmasında önemli bir yere sahiptir. Telefon mesajları, sosyal medya yazışmaları, elektronik postalar ve benzeri iletişim kayıtları, failin mağdur üzerindeki etkisini göstermesi bakımından delil niteliğinde olacaktır. Bunun yanında telefon görüşmeleri ve ses kayıtları da olayın oluş şekline göre değerlendirilebilir.

Tanık beyanları da bu suç bakımından önemli deliller arasındadır. Mağdurun yakın çevresine yaptığı açıklamalar, fail ile mağdur arasındaki ilişkiye dair gözlemler veya olay öncesinde yaşananlara ilişkin anlatımlar, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına katkı sağlamaktadır. İntihar notu, mektup, video kaydı veya ses kaydı gibi mağdur tarafından bırakılan materyaller, failin eylemleri ile intihar olayı arasındaki bağlantının kurulmasında dikkate alınabilecek unsurlar arasındadır.

İntihara Yönlendirme Suçunda Kast Unsuru

İntihara yönlendirme suçu ancak kasten işlenebilir. Kanun bu suçun taksirli şeklini cezalandırmamıştır. Failin bilerek ve isteyerek bir başkasını intihara azmettirmesi, teşvik etmesi, başkasının intihar kararını kuvvetlendirme ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım etmesi gerekir. Bu suçta kasttan başka ayrıca saik aranmaz.

İntihara Yönlendirme ile Kasten Öldürme Suçu Arasındaki Fark

İntihara yönlendirme suçunda mağdur, yaşamına son veren eylemi bizzat kendisi gerçekleştirmektedir. Fail ise mağduru intihara azmettiren, teşvik eden, intihar kararını kuvvetlendiren veya intihar eylemine yardım eden kişi konumundadır. Bu suçta ölüm sonucuna doğrudan fail değil, mağdurun kendi iradi hareketi neden olmaktadır.
Kasten öldürme suçunda ise mağdurun ölümüne yol açan fiil doğrudan fail tarafından gerçekleştirilmektedir. Fail, mağdurun yaşamına son verme amacıyla hareket etmekte ve ölüm sonucunu kendi eylemiyle meydana getirmektedir. Bu nedenle ölüm neticesi üzerinde doğrudan hakimiyet faile aittir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İntihara yönlendirme suçunda görevli mahkeme “Asliye Ceza Mahkemesi’dir.”

İntihara yönlendirme suçunda yetkili mahkeme ise “suçun işlendiği yer mahkemesidir.”

Ceza İndirimi ya da Erteleme Mümkün müdür?

İntihara yönlendirme suçunda Türk Ceza Kanunu m.84/1 uyarınca; intiharı azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım edilmesi ancak intihar sonucu ölüm gerçekleşmemesi durumunda kişi 2 ila 5 yıl arasında ceza alacaktır. Kişinin adli sicil kaydı da değerlendirildiğinde Türk Ceza Kanunu m.62 uyarınca 1/6 indirim uygulanmak suretiyle bu suça neden olan kişi hakkında ceza indirimi uygulanabilir. Yine 2 yıl ve altında kalan cezalar bakımından Türk Ceza Kanunu m.51 uyarınca cezanın infazının ertelenmesi kararı mahkemece verilebilir. 18 yaşından küçük ve 65 yaşından büyük kişiler için 3 yıl ve altında kalan cezalar bakımından m.51 uyarınca erteleme kararı uygulanmaktadır.

Etkin Pişmanlıktan Yararlanılabilir mi?

Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağı suç tipleri istisnaidir ve ilgili suç tiplerini tanımlayan kanun maddelerinde belirtilmiştir. Türk Ceza Kanun’unda intihara yönlendirme suçunun işlenmesi halinde, bu suça ilişkin “etkin pişmanlık” hükümlerinin uygulanacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu sebeple şantaj suçunun işlenmesi halinde sanık kişiye etkin pişmanlık hükümleri uygulanmayacak, özel olarak ceza indirimine gidilmeyecektir.

“Git Öl” Demek Suç Sayılır mı?

Bir tartışma sırasında öfkeyle söylenen, belirli bir intihar bağlamı taşımayan “git öl” ifadesi çoğu durumda tek başına intihara yönlendirme suçunu oluşturmayacak olup Türk Ceza Kanunu m.125 uyarınca hakaret eylemi açısından değerlendirilebilir.

Ancak her durum kendi içerisinde ayrı olarak ele alınacağından konuya göre “git öl” şeklinde kullanılan ifade intihara azmettirme veya intihara teşvik etme şeklinde de yorumlanabilir.

Sosyal Medyada İntihara Teşvik Eden Paylaşım Yapmak Suç mudur?

Sosyal medya aracılığıyla intiharı teşvik edecek nitelikte paylaşımlar yapılması Türk Ceza Kanunu m.84/3 uyarınca; “Başkalarını intihara alenen teşvik eden kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

İntihara Yönlendirme Suçunda Tutuklama Olur mu?

İntihara yönlendirme suçu tutuklama bakımından her ne kadar katalog suçlar arasında yer almasa da, bu suçta savcılık tarafından başlatılan soruşturmada, kişinin bu suçu işlediğine yönelik kuvvetli şüphe bulunması, kişinin kaçma şüphesinin bulunması veya kişinin dosya bakımından serbest kaldığı süre zarfında delil karartma ihtimalinin olduğunun değerlendirilmesi halinde Ceza Muhakemeleri Kanunu m.100 uyarınca tutuklama kararı verilebilir.

Yazışmalar Delil Olarak Kullanılabilir mi?

İntihara yönlendirme suçunda taraflar arasında yapılmış yazışmalar hukuka uygun olarak elde edildiği takdirde, ceza yargılamasında doğrudan hukuki delil niteliğinde olacağından delil olarak kullanılabilecektir.

Şaka Amaçlı Söylenen Sözler Suç Oluşturur mu?

İntihara yönlendirme suçunun oluşabilmesi için failin, mağduru intihara yönlendirmeye yönelik kastının bulunması gerekmektedir. Bu nedenle günlük hayatta öfke, kızgınlık veya mizah amacıyla sarf edilen her sözün doğrudan bu suç kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Bununla birlikte, bir sözün şaka olarak söylenmiş olması tek başına cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Sözün söylendiği ortam, taraflar arasındaki ilişki, mağdurun ruhsal durumu, kullanılan ifadelerin niteliği ve olayın tüm koşulları birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle mağdurun psikolojik açıdan kırılgan durumda olduğunun bilinmesine rağmen intiharı teşvik eden ifadelerin kullanılması halinde, failin gerçek amacının şaka olup olmadığı ceza yargılamasında ayrıca araştırılacaktır.

İntihar Gerçekleşmezse Yine de Ceza Verilir mi?

Başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi, intihar gerçekleşmese dahi bile TCK m.84/1 kapsamında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Çocuklara Yönelik Yönlendirmelerde Ceza Artar mı?

Türk Ceza Kanunu m.84 kapsamında intihara yönlendirme suçunun çocuklara yönelik olması halinde cezanın artırılacağına yönelik özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak fail bu suçu, işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan çocuk tarafa gerçekleştirdiği takdirde, intihara yönlendirme suçundan değil TCK m.84/4 uyarınca kasten öldürme suçundan yargılanacaktır.

İntihara Yardım Etmek ile Yönlendirmek Arasında Fark Var mı?

İntihara yönlendirme ve intihara yardım etme kavramları, her ne kadar aynı suç tipi içerisinde değerlendirilebilse de içerik bakımından birbirinden farklı davranışları ifade etmektedir.

İntihara yönlendirme, kişinin henüz oluşmamış veya kesinleşmemiş olan intihar düşüncesini etkilemeye yönelik davranışları kapsar. Bu kapsamda mağdurun intihara teşvik edilmesi, intihar etmeye özendirilmesi, intihar kararının kuvvetlendirilmesi veya bu yönde psikolojik etki oluşturulması söz konusu olur. Burada fail, mağdurun düşünce ve iradesi üzerinde etkide bulunarak onu intihara sevk etmektedir.

Seçimlik hareketlerden sonuncusu intihara herhangi bir şekilde yardım etmektir. İntihara yardım, intiharı fiilen ve etkili biçimde kolaylaştırmaktır. İntihara yardım etmeden bahsedilebilmesi için mağdurun intihara karar vermiş olması gerekir. Yardım etme intiharın gerçekleşmesinden önce olabileceği gibi intihar sırasında da olabilir. Yardım etme eylemi maddi olabileceği gibi manevi nitelikte de olabilir

Bu Suç Uzlaştırmaya Tabi midir?

Şikayete tabi olmayan suçlar uzlaştırmaya da tabii değildir. İntihara yönlendirme suçu şikayete tabi bir suç değildir. Bu nedenle intihara yönlendirme suçu CMK m.253 uyarınca uzlaşma kapsamında değildir.

HAGB Uygulanabilir mi?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmasını ifade eder (CMK 231/5). Burada da farklı bir tür erteleme, başka bir ifadeyle ceza kanunundaki ertelemeye nazaran daha lehe sonuçlar doğuran bir durum söz konusudur. İntihara yönlendirme suçunda ceza miktarının 2 yıl veya daha az olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanması mümkündür.

İntihara Yönlendirme Suçunda Beraat Mümkün Müdür?

İntihara yönlendirme suçunda beraat kararı verilmesi şartları oluştuğu takdirde hukuken mümkündür. Ceza yargılamasında temel amaç, yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delillerle ispat edilmesidir. Bu ispat sağlanamadığı takdirde mahkeme beraat kararı vermek zorundadır.

Bu suç bakımından beraat kararı özellikle kast unsurunun ispat edilemediği durumlarda gündeme gelmektedir. Failin söz veya davranışlarının intihara yönlendirme amacı taşıyıp taşımadığı, olayın gerçekleştiği ortam, taraflar arasındaki ilişki ve tüm deliller birlikte değerlendirilir. Ayrıca mağdurun intihar eylemi ile failin davranışları arasında nedensellik bağının kurulamaması da beraat sonucunu doğuracaktır. Delillerin yetersizliği, çelişkili olması veya hukuka aykırı şekilde elde edilmesi halinde de mahkeme sanık hakkında beraat kararı vermektedir.

Sosyal Medya Anonim Hesapları Tespit Edilebilir mi?

Sosyal medya platformlarında anonim veya sahte hesaplar kullanılarak kimliğin gizlenmesi teknik olarak mümkün olsa da, bu hesapların tamamen tespit edilemez olduğu söylenemez. Günümüzde teknolojik takip yöntemlerinin gelişmesi nedeniyle anonim hesaplar tespit edilebilmektedir. Soruşturma makamları, anonim hesapların tespitinde IP adresleri, cihaz bilgileri, giriş logları, e-posta kayıtları, telefon numarası doğrulamaları ve platformlara ait sunucu kayıtları gibi çeşitli dijital verilerden yararlanmaktadır.

İntihara Yönlendirme Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “Mükerrer Suç” hakkında genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Mükerrer Suç Nedir?

Mükerrer suç, bir kişinin önceden işlediği suç nedeniyle verilen mahkumiyet hükmü kesinleştikten sonra yeniden suç işlemesi halinde, hakkında TCK m.58 hükümlerinin uygulanması durumunu ifade eder. Türk hukukunda bu kurum, yeni suç nedeniyle verilen cezanın otomatik biçimde artırılmasından ziyade, mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanması sonucunu doğurur. Dolayısıyla mükerrer suç bakımından çıkarılacak sonuç “ne kadar ceza verildiği” değildir. Mükerrer suç kapsamında, infaza konu edilen cezanın nasıl infaz edileceği ve hükümlünün koşullu salıverilmeden hangi şartlarda yararlanacağı hususları bakımından değerlendirme yapılmaktadır. Kişi bakımından önceki hükmün kesinleşme tarihi, infazın tamamlanma tarihi, yeni suçun işlenme zamanı ve önceki mahkumiyetin niteliği gibi unsurlar bu değerlendirmede belirleyicidir. Ayrıca çocuk yaşta işlenen suçlar veya yabancı mahkeme kararlarının tekerrüre esas olup olmayacağı da her somut olayda ayrıca incelenir.

TCK m.58’e göre tekerrürün uygulanabilmesi için ilk mahkumiyet hükmünün kesinleşmiş olması yeterli olup cezanın infaz edilmiş olması zorunlu değildir. Ancak ceza infaz edilmişse, ikinci suç yönünden tekerrür hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı belirlenirken kanunda öngörülen süreler dikkate alınır. Beş yıldan fazla süreli hapis cezalarında infazın tamamlanmasından itibaren beş yıl, daha kısa süreli hapis veya adli para cezalarında ise üç yıl içinde yeni suç işlenmesi durumunda tekerrür gündeme gelir. Bu süreler geçtikten sonra işlenen suçlar bakımından tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Örneğin kişi hakkında 4 yıl hapis cezası verilmiş ve bu ceza infaz edilmişse, infazın tamamlandığı tarihten itibaren 3 yıl geçtikten sonra işlenen yeni suç bakımından tekerrür hükümleri gündeme gelmeyecektir. Buna karşılık, kişi hakkında verilen ilk ceza infaz edilmemişse TCK m.58/2’de belirtilen sürelere ve ikinci suçun işlendiği tarihe bakılmaksızın, ikinci suç açısından tekerrür hükümleri uygulanır.

Özellikle tekerrür şartlarının oluşup oluşmadığı, infaz sürelerine etkisi ve ikinci kez tekerrür ihtimali gibi teknik konularda, sürecin başından itibaren hukuki destek alınması hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır. Çünkü uygulamada birçok kişi, “mükerrir” sayılmasının ne anlama geldiğini, bunun koşullu salıverilmeye nasıl yansıdığını, ikinci kez tekerrür halinde neden çok daha ağır sonuçlar doğduğunu veya hangi önceki mahkumiyetlerin tekerrüre esas alınamayacağını ancak hüküm kurulduktan sonra fark etmektedir. Bu nedenle gerek soruşturma ve kovuşturma aşamasında gerek hükümden sonra infaz sürecinde profesyonel hukuki destek alınması çoğu dosyada belirleyici önem taşımaktadır. Bununla birlikte, önceki mahkumiyetin niteliği de önem taşır. Ceza mahkumiyetleri tekerrüre esas alınabilirken, güvenlik tedbirine ilişkin kararlar bu kapsamda değerlendirilmez. Adli para cezaları da şartları oluştuğu durumlarda tekerrüre esas olabilir. Genel af kapsamına giren mahkumiyetler tüm sonuçlarıyla ortadan kalktığından tekerrüre esas alınamaz. Buna karşılık özel af yalnızca infaza etki eder ve mahkumiyetin tekerrüre esas olma niteliğini ortadan kaldırmaz. Ayrıca sonradan suç olmaktan çıkarılan fiillere ilişkin mahkumiyetler de tekerrüre esas alınamaz.

Suçta Mükerrer Şartları Nelerdir?

1- Önceden verilmiş kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü bulunmalıdır.

Tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için, önceki suçtan dolayı verilen kararın kesinleşmiş olması gerekir. Kesinleşmemiş bir hüküm tekerrüre esas alınamaz.

2- Yeni suç, önceki mahkumiyet hükmünün kesinleşmesinden sonra işlenmiş olmalıdır.

Burada belirleyici olan sıra ilişkisidir. Önceki mahkumiyet kesinleşmeden önce işlenen fiiller bakımından tekerrür hükümleri uygulanmaz.

3- İlk cezanın infaz edilmiş olması kural olarak zorunlu değildir.

Kanun, tekerrür için ilk cezanın mutlaka çekilmiş olmasını aramaz, kesinleşme yeterlidir. Ancak ceza infaz edilmişse, kanunda öngörülen üç ve beş yıllık süreler devreye girer.

4- Kanundaki süreler içinde yeni suç işlenmiş olmalıdır.

Önceki ceza infaz edilmişse; beş yıldan fazla hapis cezalarında infazın tamamlanmasından itibaren beş yıl, daha kısa süreli hapis veya adli para cezalarında ise üç yıl içinde yeni bir suç işlenmesi gerekir. Bu süreler geçtikten sonra işlenen suçlar bakımından tekerrür hükümleri uygulanmaz.

5- Her suç, her suçla tekerrür ilişkisi kurmaz.

Kasten işlenen suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmaz. Aynı şekilde yalnızca askeri nitelikteki suçlarla diğer suçlar arasında da tekerrür hükümleri uygulanmaz.

6- Çocuk yaşta işlenen suçlar bakımından özel koruma vardır.

Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişi hakkında, bu suçlar yönünden tekerrür hükümleri uygulanamaz.

7- Yabancı mahkeme kararları kural olarak tekerrüre esas alınamaz.

Ancak bazı ağır suçlar bakımından istisna tanınmıştır. Kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları bu kapsamdadır.

8- İstinaf yolu kapalı kararlar tekerrüre esas alınamaz.

CMK m.272/3 kapsamında istinaf kanun yolu kapalı olan birtakım kararların tekerrüre esas teşkil etmeyeceği kabul edilmektedir. Bu da ayrıca kontrol edilmesi gereken teknik bir konudur.

Mükerrer Suçlarda Cezai Artış

Belirtmek gerekir ki, Türk Ceza Kanunu m.58, kural olarak sonradan işlenen suçun cezasını kendiliğinden artıran bir düzenleme değildir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda tekerrürün temel sonucu, doğrudan ceza miktarının artırılması değil, mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanmasıdır.

Tekerrür hükümlerinin etkisi kişinin özgürlüğünü doğrudan etkileyen sonuçlar doğurmaktadır. Dolayısıyla tekerrür hususunun somut olay özelinde dikkatle değerlendirilmesi gerekir. Özellikle hükümlünün cezaevinde kalacağı süre uzayabilir, koşullu salıverilme şartları ağırlaşır ve infaz sonrası denetimli serbestlik tedbiri uygulanması gündeme gelir. Sonuç olarak, görünürde hükmedilen ceza aynı olsa bile cezanın fiili sonucu ağırlaşmaktadır. Yani tekerrür, ciddi bir yaptırım etkisi doğurur.

Mükerrer Suçların Mağdurları Üzerindeki Etkisi

Tekerrür, Türk ceza hukuku kapsamında birden fazla sonuca yol açar ve bu sonuçlar doğrudan infaz sürecine yansır. Bunun yanında, hükümlü hakkında mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanır ve bu durum cezanın nasıl infaz edileceğini doğrudan etkiler. Özellikle koşullu salıverilme şartları ağırlaşır. Hükümlünün cezaevinde geçireceği süre uzayabilir ve şartlı tahliyeden yararlanması gecikebilir. Ayrıca cezanın infazından sonra hükümlü hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanması da söz konusu olur.

Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi

Mükerrirlere özgü infaz rejimi, 5275 sayılı Ceza İnfaz Kanunu’nun 108. maddesinde düzenlenmiştir. Tekerrür halinde işlenen suç nedeniyle mahkum olan hükümlü bakımından koşullu salıverilme süreleri ağırlaşır. Üstelik cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanabilir. Kanun, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında otuz dokuz yıl, müebbet hapis cezasında otuz üç yıl ve süreli hapis cezalarında kural olarak cezanın belirli bir kısmının infaz edilmesini öngörmektedir. Birden fazla süreli hapis cezasının söz konusu olduğu durumlarda ise koşullu salıverilme bakımından azami otuz iki yıllık bir sınır bulunmaktadır. Mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbiri başlıklı 5275 sayılı Ceza İnfaz Kanunu’nun 108. maddesi uyarınca;

Madde 108 – (1) Tekerrür halinde işlenen suçtan dolayı mahkum olunan;

a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının otuz dokuz yılının,

b) Müebbet hapis cezasının otuz üç yılının,

c) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuz iki yılının,

d) Süreli hapis cezasının üçte ikisinin,

İnfaz kurumunda iyi halli olarak çekilmesi durumunda, koşullu salıverilmeden yararlanılabilir. Ancak, koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır.

(2) Tekerrür nedeniyle koşullu salıverme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz. İkinci defa tekerrür halinde bu fıkra hükmü uygulanmaz.

(3) İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır. Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır. Hükümlü hakkında ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı hükümde belirtilir.

(4) İnfaz hakimi, mükerrir hakkında cezanın infazının tamamlanmasından sonra başlamak ve bir yıldan az olmamak üzere denetim süresi belirler.

(5) Tekerrür dolayısıyla belirlenen denetim süresinde, koşullu salıverilmeye ilişkin hükümler uygulanır.

(6) İnfaz hakimi, mükerrir hakkında denetim süresinin uzatılmasına karar verebilir. Denetim süresi en fazla beş yıla kadar uzatılabilir.

(7) Cezanın infazı tamamlandıktan sonra devam eden denetim süresi içinde, bu madde hükümlerine göre kendilerine yüklenen yükümlülüklere ve yasaklara aykırı hareket eden mükerrirler, infaz hâkimi kararı ile disiplin hapsine tabi tutulur. Disiplin hapsinin süresi on beş günden az ve üç aydan fazla olamaz.

(8) Çocuğa karşı işlenen bir suçtan dolayı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır.

(9) Birinci fıkradaki koşullu salıverme süreleri, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 102. maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanan cinsel saldırı suçundan, 103. maddesinde tanımlanan çocukların cinsel istismarı suçundan, 104. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasında tanımlanan reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan, 188. maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan dolayı hapis cezasına mahkûm olanlar hakkında da uygulanır. Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı, dörtte üç olarak uygulanır. 188. madde hariç olmak üzere bu suçlardan dolayı hapis cezasına mahkûm olanlar hakkında, cezanın infazı sırasında ve koşullu salıverildikleri takdirde denetim süresi içinde, aşağıdaki tedavi veya yükümlülüklerden bir veya birkaçına infaz hâkimi tarafından karar verilir:

a) Tıbbi tedaviye tabi tutulmak

b) Tedavi amaçlı programlara katılmak

c) Suçun mağdurunun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet etmekten yasaklanmak

d) Mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaktan yasaklanmak

e) Çocuklarla bir arada olmayı gerektiren bir ortamda çalışmaktan yasaklanmak

f) Çocuklar hakkında bakım ve gözetim yükümlülüğünü gerektiren faaliyet icra etmekten yasaklanmak

(10) Dokuzuncu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz.

(11) Bu maddenin dokuzuncu fıkrasının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.

İkinci Kez Mükerrir (4/4 Mükerrer) Ne Demektir?

Uygulamada “4/4 mükerrer” olarak ifade edilen durum, teknik olarak ikinci kez tekerrür hükümlerinin uygulanması anlamına gelir. Bu durumda hükümlü bakımından koşullu salıverilme rejimi daha da ağırlaşır. 5275 sayılı Ceza İnfaz Kanunu m.108/3 uyarınca, ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması halinde birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır. Ancak süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır.

İkinci kez tekerrürün söz konusu olabilmesi için, kişi hakkında daha önce tekerrür hükümlerinin uygulanmış olması ve bu mahkumiyet kararının kesinleşmiş olması gerekir. Cezanın mutlaka infaz edilmiş olması şart değildir. Fakat infaz edilmişse, yeniden TCK m.58/2’de düzenlenen süreler dikkate alınır. Uygulamada bu hesaplamalar oldukça teknik olduğundan, kişinin gerçekten ikinci kez mükerrir sayılıp sayılamayacağı dosya bazında dikkatle incelenmelidir.

Ayrıca yalnızca TCK m.58/9 kapsamında, yani “örgüt mensubu suçlu”, “itiyadi suçlu” veya “suçu meslek edinen kişi” sayılması sebebiyle mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanmış olması, tek başına ikinci kez tekerrür sonucunu doğurmaz.

Tekerrür ve mükerrer arasındaki fark nedir?

“Tekerrür” ve “mükerrer” kavramları günlük dilde çoğu zaman birbirinin yerine kullanılsa da teknik olarak aynı anlama gelmezler. Tekerrür, kanunda düzenlenen hukuki kurumu ifade eder. Yani önceki bir mahkumiyet hükmünün kesinleşmesinden sonra yeniden suç işlenmesi nedeniyle TCK m.58 hükümlerinin uygulanması söz konusu olur. Mükerrer ise bu hükümlerin uygulandığı kişiyi tanımlar. Başka bir ifadeyle, tekerrür hukuki durumun adı olup mükerrer ise bu duruma tabi olan kişidir.

TCK Madde 58 nedir?

Türk Ceza Kanunu m.58, “suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular” başlığını taşır. Bu madde, tekerrürün hangi şartlarda uygulanacağını ve hangi hallerde uygulanamayacağını düzenlemektedir. Bunun sonucu olarak mükerrirlere özgü infaz rejimi ile infaz sonrası uygulanabilecek denetimli serbestlik tedbirine de yer verilmiştir. Maddeye göre, önceki mahkumiyet hükmünün kesinleşmiş olması tekerrür için yeterlidir, cezanın infaz edilmiş olması şart değildir. Bunun yanında kasten işlenen suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmayacağı, çocuk yaşta işlenen suçların tekerrüre esas alınamayacağı ve bazı yabancı mahkeme kararlarının kapsam dışında olduğu da aynı maddede düzenlenmiştir.

108/4 maddesi nedir?

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 108. maddesinin dördüncü fıkrası, mükerrir hakkında uygulanacak denetimli serbestlik süresinin belirlenmesine ilişkindir. Buna göre tekerrür halinde hükümlü hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. İnfaz hakimi, cezanın infazının tamamlanmasından sonra başlamak üzere ve bir yıldan az olmamak kaydıyla bir denetim süresi belirler. Bu süre, hükümlünün infaz sonrası dönemde gözetim ve denetim altında tutulmasını sağlamaya yöneliktir. Bu hususun mahkumiyet kararında açıkça belirtilmesi gerekir (TCK m.58/7). Denetim süresi, hakim tarafından en fazla beş yıla kadar uzatılabilir (CGİK m.108/6).

Mükerrer suçlarda adli para cezası nasıl işletilir?

Tekerrür yalnızca hapis cezaları bakımından değil, adli para cezaları bakımından da önem taşır. Önceki mahkumiyet adli para cezasına ilişkin olabilir ve şartları mevcutsa sonraki suç yönünden tekerrüre esas alınabilir. Özellikle kanunda öngörülen üç yıllık süre hesabı, adli para cezaları bakımından da göz ardı edilmemelidir. Kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi halinde, asıl mahkumiyetin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. Uygulamada bu tür durumlar çoğu zaman infaz ve sabıka kaydı üzerinden yapılan teknik bir incelemeyi gerektirir. Burada kritik olan husus, değerlendirme yapılırken yalnızca adli para cezasının varlığına bakılması yeterli değildir. Kesinleşme tarihi, infaz durumu ve sonraki suçun tarihi ile birlikte dikkate alınmalıdır. Bu yüzden “önce para cezası aldım, şimdi mükerrir sayılır mıyım?” sorusunun cevabı somut olaya göre farklılık gösterecektir.

Mükerrer suçlar hangileridir?

Kanunda “şu suçlar mükerrer suçtur” şeklinde sınırlı bir katalog bulunmamaktadır. Mükerrerlik, belirli bir suç tipinden ziyade, kişinin önceki kesinleşmiş mahkumiyetinden sonra yeniden suç işlemesi ile ilgilidir. Bu nedenle şartları oluşması halinde birçok kasıtlı suç bakımından tekerrür gündeme gelebilir. Ancak her suç bakımından tekerrür ilişkisi kurulmaz. Kasten işlenen suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmaz. Aynı şekilde çocuk yaşta işlenen suçlar tekerrüre esas alınmaz.

Yabancı mahkeme kararları ise kural olarak dikkate alınmaz ancak kanunda sayılan bazı istisna suçlar bakımından dikkate alınır. Ayrıca bazı suçlar, özellikle infaz rejimi ve koşullu salıverme oranı bakımından ayrıca önem taşır. Nitelikli cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun bazı halleri ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu, koşullu salıverme hesabında daha ağır oranların uygulanabildiği suçlar arasında yer almaktadır.

Mükerrer Suç Nedir? yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

İftira Suçu (TCK 267) Nedir?

İftira suçunun konusunu objektif olarak gerçek dışı olan hukuka aykırı herhangi bir fiilin isnadı oluşturur. Failin iftiradan sorumlu tutulabilmesi için masum bir kimseye gerek suç gerekse de idari yaptırımı gerektiren bir fiil isnat etmesi gerekir. Kanun koyucu madde metninde, “işlemediğini bildiği halde (…) hukuka aykırı bir fiil isnat eden” ifadesine yerer vererek bu hususa işaret etmiştir. İftira suçunda önemli olan failin işlenmediğini bildiği halde masum kişiye hukuka aykırı isnatta bulunmasıdır. Masum bir kimsenin isnada konu fiili, gerçekleştirmediğinin bilinmesi yeterlidir.

İftira suçu ile korunan hukuki değerin karma nitelikli olduğu, suç tipi ile hem bireyin şeref ve haysiyetinin hem de adli makamların işleyişinin korunduğu ifade edilmektedir. İftira, soyut tehlike suçudur. Bu nedenle, suçun oluşması için belirli bir kişinin zarar görmüş olmasına gerek olmadığı gibi; isnadın, hukuka aykırı fiil hakkında kovuşturma veya soruşturma başlatılmasına elverişli olması da aranmamaktadır. Bu itibarla, kovuşturma organlarının ihbar ve şikayet üzerine kovuşturmaya başlamamış olmamaları, suçun tamamlanması bakımından önem taşımaz. Bununla birlikte, soruşturma ve kovuşturma organlarınca ciddiye alınması mümkün olmayan bir isnat söz konusu ise (örneğin, (A), caminin minaresinin gölgesini çaldı”), iftira suçundan söz edilemez.

İftira Suçunun Cezası (2026)

5237 Sayılı Türk Ceza Kanun’un İftira Başlıklı 267. Maddesi Uyarınca:

“(1) Yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Fiilin maddî eser ve delillerini uydurarak iftirada bulunulması halinde, ceza yarı oranında artırılır.

(3) Yüklenen fiili işlemediğinden dolayı hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş mağdurun aleyhine olarak bu fiil nedeniyle gözaltına alma ve tutuklama dışında başka bir koruma tedbiri uygulanmışsa, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(4) Yüklenen fiili işlemediğinden dolayı hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş olan mağdurun bu fiil nedeniyle gözaltına alınması veya tutuklanması halinde; iftira eden, ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin hükümlere göre dolaylı fail olarak sorumlu tutulur.

(5) Mağdurun ağırlaştırılmış müebbet hapis veya müebbet hapis cezasına mahkûmiyeti halinde, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(6) Mağdurun mahkûm olduğu hapis cezasının infazına başlanmış ise, beşinci fıkraya göre verilecek ceza yarısı kadar artırılır.”

İftira Suçunun Unsurları

A.) FAİL

İftira suçunun faili herkes olabilir. Eğer suç, kamu görevlisi tarafından görevi gereği olarak elinde bulundurduğu araç ve gereçler kullanılarak işlenmişse, TCK m.266 “Kamu Görevine Ait Araç ve Gereçleri Suçta Kullanma Suçu” oluşacaktır.

B.) MAĞDUR

Suçun mağduru bakımından iki bir ayrım yapmak gerekir. Şayet, bir suç isnadı söz konusu ise, kendisine hukuka aykırı fiil isnat edilen kişi, ancak bir gerçek kişi olabilir. Tüzel kişilerin cezai sorumluluğu olmadığı için (TCK m.20/2), bir eylemin faili olarak gösterilmeleri de mümkün değildir ve bu nedenle iftira suçu, bu bakımdan tüzel kişilere karşı işlenmez. Her ne kadar tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanmasına olanak tanınmış ise de (TCK m.60), bunun uygulanması, tüzel kişi yararına gerçek kişi tarafından kasıtlı bir suç işlenmesi koşuluna bağlı olduğu için, suç da bu gerçek kişiye isnat edilmiş ise, ancak bu takdirde iftira suçundan söz edilebilir.

İftira suçunda, belirli ve yaşayan bir veya birden fazla başka kişiye yönelik olarak hukuka aykırı bir fiil isnat edilmektedir. Bu koşulun yerine gelmiş sayılabilmesi için, hukuka aykırı fiilin faili olarak gösterilen kişinin kim olduğunun ihbar veya şikayette belirtmiş olmasına gerek yoktur. Kullanılan ifadelerden fiilin isnat edildiği kişinin kim olduğunun anlaşılabilmesi ve birey olarak belirlenebilir olması yeterlidir. İftira suçunun mağduru belli veya belirlenebilir bir kişi değilse, bu suç değil, suç uydurma suçu söz konusu olur.

İftira suçunda, ihbar veya şikayetin konusu bir suç ise, fail olarak gösterilen kişinin ihbar veya şikayetin yapıldığı tarihte cezai sorumluluğunun da bulunması gerekir. Mağdura isnat edilen suç kovuşturulabilir değilse; söz gelimi zamanaşımı, şikayetin geri alınması, ölüm gibi ceza ilişkisini ortadan kaldıran bir durum varsa, iftira suçu işlenmiş olmaz. Yine, 12 yaşını doldurmamış birisinin veya bir akıl hastasının fail olarak gösterilmesi durumunda, bunların ceza sorumluluğu olmadığı için iftira suçu oluşmaz. Yeter ki, ceza ilişkisini düşüren bu nedenler ihbar veya şikayette belirtilmiş olsun. Bu yüzden, suç isnat edilen kişi lehine olan durumların bilerek saklanması veya öyle olmadığı halde cezalandırılabilir ve kovuşturulabilir bir fiil oluşturduğu izlenimi yaratılması durumunda da iftira suçu oluşur.

C.) FİİL, NETİCE VE NEDENSELLİK BAĞI

TCK m.267’de iftira suçunun iki değişik biçimde işlenebileceği öngörülmüştür.

Bir kimseye suç isnadı niteliğinde de olsa, bunlar dışında bir şekilde, örneğin doğrudan mağduru hedef alarak hukuka aykırı bir fiil isnat edilmesi durumunda iftira değil, koşulları varsa hakaret suçundan (TCK m.125) dolayı failin cezalandırılması gerekir.

a-) Suçu kovuşturmaya yetkili makamlara ihbar ve şikayette bulunma (doğrudan iftira)

TCK m.267’ye göre iftira suçu, mağdur hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatmaya ya da idari yaptırım uygulamaya yetkili makamlara ihbar ve şikayette bulunmak suretiyle işlenebilecektir. İhbar, bir suçun veya disiplin yaptırımı ya da başkaca yönetsel yaptırımı gerektiren hukuka aykırı bir fiilin herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir yolla o fiili soruşturmaya veya kovuşturmaya yetkili makamlara bildirilmesidir. Bu bakımdan, ihbar ve şikayetin yapılabileceği her makam nezdinde gerçekleştirilen isnatla iftira suçu işlenebilir. Her ne kadar gerekçede, “Başlatılmış olan hukuk veya ceza muhakemesi sürecinde davanın tarafı, sanık veya tanık konumundaki kişiler de, bulundukları beyanlarla iftira suçunu işleyebilirler” denilmekte ise de, tanık konumundaki kişilerin yalan beyanı iftira suçunu değil, yalan tanıklık suçunu oluşturur. Eğer ihbarın konusunu suç oluşturuyor ise, bu ihbar yazılı veya sözlü olarak yapılabilir.

Suça ilişkin ihbar veya şikayetin hangi makamlara yapılacağı CMK m.158’de gösterilmiştir. Bunlar, Cumhuriyet Başsavcılığı, kolluk makamları, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmek üzere valilik veya kaymakamlık ya da mahkemedir. Öte yandan, yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar hakkında Türkiye’nin elçilik ve konsolosluklarına da ihbar veya şikayette bulunulabilir (CMK m.158/3). İhbar veya şikayetin yapılabileceği makamlar, yalnızca CMK m.158/3’te sayılanlarla sınırlı olarak anlaşılmamalıdır. Bu bağlamda, söz gelimi 4483 sayılı veya 2547 sayılı kanunlara göre izin vermeye yetkili makamlara yapılan ihbarlar da bu suçu oluşturabilir.

b-) Basın yoluyla bir kişinin ceza kovuşturmasına uğratılması (dolaylı iftira)

TCK m.267/1’de getirilen açıklığa göre, basın ve yayın yoluyla hukuka aykırı fiilin isnat edilmesi de suçun maddi unsurunu oluşturabilir. TCK m.6 gereği “basın ve yayın yolu ile” deyiminden; her türlü yazılı, görsel, işitsel, ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayınlar anlaşılmalıdır. Gerekçeye göre, “Cumhuriyet savcıları, kamu adına re’sen soruşturulabilen suçlarla ilgili olarak yayınlanan haberleri ihbar kabul ederek, soruşturma başlatmaktadırlar. Bu bakımdan, basın ve yayın yolu ile bir kişiye gerçeğe aykırı olarak hukuka aykırı fiil isnat edilmesi halinde, iftira suçu oluşur.” Suçun basın yoluyla işlenmesi durumunda, suç yayın anında oluşur (Bas. K. m.11/1)

İftira Suçunun Nitelikli Halleri

A.) Fiilin Maddi Eser Ve Delillerini Uydurarak İftirada Bulunulması (TCK M. 267/2)

TCK M.267/2, iftira suçunda cezanın ağırlaştırılmasını gerektiren nitelikli hal olduğundan, iftiranın konusunu oluşturan fiilin hukuka aykırı olmasına, ihbar ve şikayete ilişkin tüm gereklilikler burada da aranacaktır. Nitelikli halin gerçekleşmesi için iftiranın ihbar veya şikayet yoluyla mı yoksa basın yoluyla mı gerçekleştirildiğinin bir önemi bulunmamaktadır. Burada fail, iddiaya inandırıcılık kazandırmak için şüpheyi yoğunlaştırmaya yönelik delil yaratmak yoluna gitmektedir. Buna örnek olarak, haksız yere kaçakçılıkla itham edilen mağdurun yatak odasına mermi, uyuşturucu madde vs. koymak verilebilir. Failin bu delilleri yetkili makamlara mutlaka doğrudan ulaştırması gerekmez. Önemli olan, suçsuz kimse hakkında uydurulan maddi eser ve delillerin suçu soruşturmaya ve kovuşturmaya yetkili makamın bilgisine ulaşmış olmasıdır. Mağdurun suçsuzluğunu ortaya koyan delillerin saklanması veya ortadan kaldırılması durumunda da nitelikli halin gerçekleştiği kabul edilmelidir.

B.) Yüklenen Fiili İşlemediğinden Dolayı Hakkında Beraat Kararı Veya Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar Verilmiş Mağdurun Aleyhine Olarak Bu Fiil Nedeniyle Gözaltına Alma Ve Tutuklama Dışında Başka Bir Koruma Tedbiri Uygulanması (TCK M. 267/3)

Bu diğer tedbirler, arama ve elkoyma (CMK m.116 vd), telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi (CMK m.135 vd), gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izleme (CMK m.139 vd.) olabilir. Gözaltına alma ve tutuklama durumunda, fail zaten kişiyi özgürlüğünden yoksun bırakma suçundan ötürü dolaylı fail olarak sorumlu tutacaktır. Oysa, adli kontrol tedbiri kişi özgürlüğünü kısıtlayan bir niteliğe sahip değildir. Bu bakımdan, iftirasıyla bu tedbirin uygulanmasına yol açan failin kişiyi özgürlüğünden yoksun bırakma suçundan dolayı ayrıca cezalandırılması mümkün değildir. Dolayısıyla, mağdurun aleyhine adli kontrol tedbirlerinin uygulanmasına yol açılması durumunda, TCK m.267/3’teki nitelikli hal uygulanacaktır.

C.) Ağırlaştırılmış Ömür Boyu Hapis Ve Ömür Boyu Hapis Cezasına Mahkumiyet (TCK M.267/5)

Mağdurun belirtilen ağırlıkta bir mahkumiyete maruz kalması bu suçta nitelikli hal sayılmıştır. Mahkumiyet kararının kesinleşmesi yeterli olup, ayrıca cezanın infaz edilmiş olmasına gerek yoktur. Cezanın infazına başlanmışsa, nitelikli hal söz konusu olacaktır. Mağdurun ağırlaştırılmış ömür boyu hapis veya ömür boyu hapis cezasına mahkumiyeti durumunda yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasına hükmolunacaktır.

D.) Mağdurun Mahkum Olduğu Hapis Cezasının İnfazına Başlanması (TCK M.267/6)

Bu durumda, bir üst fıkraya göre verilen ceza yarısı kadar artırılır. TCK m.267/6, bu nitelikli halin uygulanabilmesi için mağdur hakkında hapis cezasının infazına başlanmasını yeterli görmüş, cezanın belirli bir süre için infaz edilmiş olması gibi bir koşul aramamıştır. Şu halde, hapis cezasının bir gün süreyle dahi infaz edilmiş olması, hükmün uygulanması için yeterlidir. Öte yandan, “hapis cezasının ertelenmesi” (TCK m.51) söz konusu olduğunda da nitelikli halin uygulanması gerekecektir.

İftira Suçuna Örnek Teşkil Eden Durumlar

Örneğin, kasten yaralama suçunu işlediği iddia edilen kişinin evine bıçak, silah veya kurşun bırakılması ya da uyuşturucu madde ticareti yaptığından bahisle kişinin çantasına gizlice esrar yerleştirilmesi halinde maddi iftiradan bahsedilir. Aynı şekilde kişi kendisini bıçakla yaralamış ve fiili masum bir kişiye isnat etmişe maddi iftira gereğince daha ağır ceza ile cezalandırılır.

Örneğin, kamu görevlisi olan (A), zimmetine para geçirse ve (B) de, (A)’nın zimmetinin açığa çıkmasına engel olmak maksadıyla sahte belge düzenlediği iddia ederek gerçeğe aykırı isnatta bulunsa, işlemediğini bildiği belgede sahtecilik suçu açısından ayrı bir soruşturma yapılacağından iftira suçu oluşur. Yine örnek olarak; cinsel taciz eylemi, cinsel saldırı gerçekleştirilmiş gibi bildirilirse, suçun niteliği değiştiğinden kişi iftira suçundan cezalandırılır. Çünkü burada fail, söz konusu cinsel saldırı fiili bakımından kişinin masum olduğunu bilmektedir.

İftira Suçunda Zamanaşımı ve Şikayet Süresi

İftira suçu şikayete tabii bir suç olmadığından, herhangi bir şikayet süresi söz konusu olmaksızın savcılık tarafından suçun öğrenildiği an re’sen soruşturma başlatılır. Kamu davasına müdahil olan kimsenin şikayetten vazgeçmesi de ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz.

İftira suçunda dava zamanaşımı süresi 8 yıldır, dava zamanaşımını açıklamak gerekirse soruşturma aşamasının suçun işlenmesi ile birlikte 8 yıl içerisinde açılması gerektiğini ifade edebiliriz.

İftira Suçunda HAGB

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmasını ifade eder (CMK 231/5). Burada da farklı bir tür erteleme, başka bir ifadeyle ceza kanunundaki ertelemeye nazaran daha lehe sonuçlar doğuran bir durum söz konusudur. İftira suçunda ceza miktarının 2 yıl veya daha az olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanması mümkündür.

İftira suçu şikayete tabi midir?

İftira suçu şikayete tabi değildir, bu sebeple iftira eyleminin ihbar edilmesi üzerine savcılık makamı tarafından öğrenilmesiyle birlikte soruşturma süreci resen başlatılır.

İftira suçunda ceza, adli para cezasına çevrilir mi?

İftira suçu nedeniyle alt sınırdan verilen hapis cezaları mahkemenin uygulayacağı takdiri indirim suretiyle 1 yıl ve daha az olur ise TCK m.50 uyarınca hapis cezası, adli para cezasına çevrilebilir. Hapis cezasının alt sınırı bir yıl ve daha fazla olduğunda hallerde ise, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.

Sözlü iftira suçu nasıl ispat edilir?

Sözlü olarak gerçekleştirilen iftira eyleminin ispatlanabilmesi için örnek olarak; ses kayıtları, kamera kayıt görüntüleri, tanık beyanları, hayatın olağan akışına göre yapılacak değerlendirme veya çelişkili ifadeler argüman olarak kullanılabilir.

İftira suçu uzlaşmaya tabi midir?

Uzlaşma, suç isnadı şahıs ile suçun mağduru olan şahsın bir uzlaştırmacı aracılığıyla iletişim kurarak anlaşmasıdır. İftira suçu takibi şikayete tabi bağlı bir suç tipi değildir. Bu bağlamda iftira eyleminin şikayet edilmesi değil ihbar edilmesi söz konusudur. Dolayısıyla iftira suçu uzlaşmaya tabi suçlardan değildir.

İftira Suçunda Şikayetten Vazgeçilebilir mi?

İftira suçu şikayete bağlı bir suç olmadığından, herhangi bir şikayet süresi söz konusu olmaksızın savcılık tarafından suçun öğrenildiği an re’sen soruşturma başlatılır. Kamu davasına müdahil olan kimsenin şikayetten vazgeçmesi de ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz.

İftira suçunda etkin pişmanlıktan yararlanılır mı?

Türk Ceza Kanunu ayrıntılı bir düzenleme ile, iftira suçundan dolayı etkin pişmanlık nedeniyle yapılacak ceza indirimi beş ayrı evrede farklı biçimde düzenlemeye kavuşturmuştur:

a.) Soruşturma başlamadan önce (TCK m.269/1),

b.) Soruşturma başladıktan sonra, ancak kovuşturma başlamadan önce (TCK m.269/2),

c.) Kovuşturma başladıktan sonra, ancak hüküm verilmeden önce (TCK m.269/3a),

d.) Hüküm verildikten sonra, ancak kesinleşmeden önce (TCK m.269/3b),

e.) Hükmün kesinleşip infazına başlandıktan sonra (TCK m.269/3c).

TCK m.269/1’de mağdur hakkında adli veya idari soruşturma başlamadan önce; m.269/2’de ise mağdur hakkında kovuşturma başlamadan önce iftiradan dönme hali indirim nedeni olarak düzenlenmiştir. CMK m.2’de yapılan tanıma göre soruşturma; “Suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi”, kovuşturma; “İddianamenin kabulüyle başlayıp, hükmün kesinleşmesine kadar geçen evreyi” ifade eder. İdari soruşturmalar açısından ise, soruşturma ve kovuşturma ayrımı olmadığı için, disiplin amirinin soruşturmaya başlama emri vermesi anını esas almak gerekir.

TCK m.269/3’te ise, kovuşturmaya başlandıktan sonraki etkin pişmanlığın gerçekleşme evresinde göre üçlü bir ayrım yapılmaktadır. Buna göre etkin pişmanlığın;

1- Mağdur hakkında hükümden önce gerçekleşmesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisi (TCK m.269/3-a),

2- Mağdurun mahkumiyetinden sonra gerçekleşmesi halinde, verilecek cezanın yarısı (TCK m.269/3-b),

3- Hüküm olunan cezanın infazına başlanması halinde, verilecek cezanın üçte biri (TCK m.269/3-c) indirilebilir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesinin hükmünden önce gerçekleşen etkin pişmanlık durumunda a) bendi; ilk derece mahkemesinin verdiği mahkumiyet hükmünün, süresi içinde kanun yoluna başvurmama ya da temyiz incelemesi sonucunda kesinleşmesinden sonra gerçekleşmesi durumunda b) bendi; mağdur infaz kurumunda iken gerçekleşmesi durumunda ise c) bendi uygulanacaktır. Hükmedilen hapis cezasının ertelenmesi durumunda da, TCK m.51/son uyarınca “ceza infaz edilmiş sayılacağı” ve cezası ertelenen kişi hakkında bazı yükümlülükler yükleneceği için c) bendinin uygulanması yoluna gidilecektir. Buna karşılık “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması” söz konusu olduğunda, ortada henüz verilmiş veya en azından “açıklanmış” bir hüküm bulunmadığı için cezanın TCK m.269/3-a uyarınca indirilmesi gerektiği kanaatindeyiz. Nihayet, maddenin dördüncü fıkrasında, münhasıran nihayet, maddenin dördüncü fıkrasında, münhasıran idari yaptırım uygulanmasını gerektiren filler bakımından ikili ayrım yapılmıştır. Buna göre;

a. İdari yaptırıma karar verilmeden önce etkin pişmanlıkta bulunulması halinde, verilecek cezanın yarısı (TCK m.269/4-a),

b. İdari yaptırım uygulandıktan sonra etkin pişmanlıkta bulunulması halinde, verilecek cezanın üçte biri (TCK m.269/4-b) indirilebilir.

Hakaret ve iftira suçu arasındaki fark nedir?

İftira suçu ile hakaret suçunun birbirinden şu noktalarda ayrılır:

• Hakaret suçunun konusunu “somut bir fiil veya olgu isnadı”, buna karşılık iftira suçunun konusunu “hukuka aykırı bir fiil isnadı” oluşturmaktadır. Bu durumda hukuka aykırı fiilin ya suç oluşturma veya yönetsel nitelikte yaptırım gerektirmesi aranır ise, hakaret suçunun oluşması için böyle bir zorunluluk yoktur.
• Hakaret suçunun konusunu oluşturan fiil hakkında daha önce bir soruşturma veya kovuşturma yapılmış olması önemli değildir. Nitekim, TCK m.127/2 uyarınca ispat edilmiş fiilinden söz edilerek kişiye hakaret edilmesi durumunda da bu suç oluşur. Buna karşılık, iftira suçunda hukuka aykırı bir fiili yetkili makamlar ilk elden basın veya yayın yoluyla verilen haberden öğrenmektedirler.
• Hakarette isnat edilen fiilin gerçek olup olmaması önemli değildir. Buna karşılık, iftirada gerçek dışı bir fiil isnadı söz konusudur. Hakaret suçunda isnat edilen fiil veya olgunun gerçek olduğunun bazı durumlarda ispatına olanak sağlandığı halde, iftirada gerçek dışı bir fiil isnadı söz konusu olduğu için bunun ispatına da olanak bulunmamaktadır.
• Hakarette, failin isnat edilen fiilin gerçekte işlenmiş olup olmadığını bilmesi önemli değildir. Buna karşılık, iftira suçunda failin, mağdura yüklediği hukuka aykırı fiilin hiç veya en azından mağdur tarafından işlemediğini bilir.
• Basın yoluyla iftira, “bir kişi hakkında soruşturma veya kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak” amacıyla, yani özel kastla işlenebilirken, hakaret suçunun oluşması için genel kast yeterlidir.
• Hakaret suçunun soruşturma ve kovuşturması şikayete bağlı iken, iftira suçunda soruşturma ve kovuşturma resen yapılır.

Haksız yere iftiraya uğradım, ne yapmalıyım?

Haksız olarak iftiraya uğradığınızı düşünüyorsanız öncelikle varsa; ses kayıtları, kamera kayıtları, tanık bilgileri, yazılı olan bilgiler ve benzeri deliller toplanarak akabinde Cumhuriyet Başsavcılığı’na veya kolluk kuvvetlerine, iftira konusunu detaylı bir şekilde açıklayacak şikayet dilekçesi ile birlikte sunulması gerekmektedir. İftira suçunda ispat yükü, iftira konusunu iddia eden tarafa ait olduğu için avukat vasıtasıyla sürecin başlatılması ve takip edilmesi önem arz etmektedir.

İftira Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “Kaza Tespit Tutanağına İtiraz” konusunda genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir?

Maddi hasarla sonuçlanan ve en az iki aracın bulunduğu trafik kazalarında sürücüler tarafından 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren kaza tespit tutanağı düzenlenebilmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun’un 81. maddesi uyarınca; “Yalnız maddi hasar meydana gelen kazalarda, kazaya dahil kişilerin tümü, yetkili ve görevli kişinin gelmesine lüzum görmezlerse, bunu aralarında yazılı olarak saptamak suretiyle kaza yerinden ayrılabilirler.”

Kaza tespit tutanağı, kazanın özetini belirten resmi nitelikte ve kusurun belirlenmesi bakımından önemli bir belgedir. Dava açmak veya gerekli kurumlara başvuru ve itiraz yapmak için gerekli olan bir belgedir.

Kazada bulunan sürücülerden herhangi biri; alkollü, ehliyetsiz veya on sekiz yaşının altındaysa, kaza sırasında kamu malına zarar geldiyse (örneğin trafik levhaları), kazada yaralanan veya ölen varsa, kazaya karışan sürücülerden biri veya birkaçının zorunlu trafik sigortası yoksa kaza tespit tutanağı tutulmaz. Bu hallerde polis veya jandarma vasıtasıyla kaza tespit tutanağı düzenlenip kusur oranı belirlenmektedir.

Kaza tespit tutanağı hazırlanırken bazı konulara dikkat edilmesi gerekmektedir. Şöyle ki;

• Araçlar kazadan sonra sabit halde bekletilmeli ve tüm açılardan fotoğrafları çekilmelidir.
• Her iki tarafa ait ruhsatın fotoğrafı çekilmelidir.
• Trafik sigorta poliçelerinin fotoğrafı çekilmeli ve poliçe numaraları tutanağa yazılmalıdır.
• Her iki tarafın ehliyet cüzdanlarının fotoğrafı çekilmelidir.
• Kaza yapılan yerin açık adresi yazılmalıdır.
• Çarpışmanın krokisi çizilmelidir.
• Her iki taraf kazanın kendi bakış açısından nasıl gerçekleştiğini yazmalıdır.

Her iki nüshaya da ıslak imza atılmalıdır.

Kaza Tespit Tutanağına Nasıl İtiraz Edilir?

Kaza tespit tutanağının düzenlenmesi sonucunda sigorta şirketlerinin mutabık olduğu kusur oranına karşılık kazaya karışmış olan araç sürücüleri, sigortalı olarak itiraz edilebilmektedir. Sigorta şirketleri tarafından mutabakat yapılmasıyla birlikte kusur oranları ilgili araç sürücülerine tebliğ edilir. Sorumluluk oranlarının araç sürücülerine bildirilmesi ile birlikte, her bir araç sahibinin bildirimin yapılmasından itibaren 5 iş günü içerisinde ilgili sigorta şirketine itiraz etme hakkı bulunmaktadır. Sigorta şirketi tarafından bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 5 iş günü içerisinde sigortalı tarafından itiraz edilmesiyle birlikte, 3 iş günü içerisinde yeniden değerleme yapmak üzere sigorta şirketi kararını bildirir.

Kazaya karışan araç sürücüleri kusur oranlarını, http://www.sbm.org.tr adresindeki “Hizmetler” Menüsü sekmesinde “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” başlığıyla öğrenebilmektedir. Sigorta şirketi itirazın reddederse veya itiraz yapılmasından itibaren 3 iş günü içerisinde cevap vermezse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir veya mahkeme vasıtasıyla dava açılabilmektedir. Başvuru E-Devlet üzerinden veya doğrudan başvuru formu ile yapılabilir.

E-Devlet ile Kaza Tespit Tutanağına İtiraz

Kaza tespit tutanağına karşılık, E-Devlet üzerinden doğrudan itiraz edilememektedir. Ancak, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) aracılığıyla, kişinin E-devlet bilgileri ile giriş yapılarak, kusur oranının ilgili tarafa bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde itiraz edilebilmektedir. İtiraza ilişkin başvuru, kurum sayfasında bulunan “Hizmetler” başlığında, Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz sekmesi vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir.

İtiraz Sürecinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

İtiraz sürecinde yasal süreleri kaçırmamak, gerekçeli ve somut delillere dayalı bir itiraz dilekçesi hazırlamak gerekmektedir. Ayrıca sürecin doğru bir şekilde ilerlemesi için, itiraza ilişkin başvurunun doğru merciye yapılması gerekir. Tutanaktaki bilgiler kontrol edilmeli, kusur kodları incelenmeli, doğru başvuru yolları izlenmelidir. İtiraz dilekçesi; açık bir dil ile, hukuki dayanakları belirtilen, kaza konusu olayı net bir şekilde özetleyecek şekilde yazılmalıdır. İtiraza ilişkin başvuru yapıldıktan sonra, itirazın ilgili merci tarafından alındığına dair belgeyi muhafaza etmek gerekir.

Bu Süreçte Uzman Desteği Almak Neden Önemli?

Trafik kazası sonrasında telafisi güç zararların doğmaması ve maddi kayıpları önlemek adına, uzman desteği almak önemlidir. Süreci daha doğru ve etkili yürütülmesi için, trafik kazaları ile ilgili uzman avukat yanlış kusur oranın uygulanıp uygulanmadığını tespit edip itiraz gerekçesi oluşturabilir. Delilleri daha etkili ve güçlü hale getirebilir. Usul hatalarının önlenmesini sağlar bu sayede başvuru doğru kuruma ve doğru şekilde yapılır. İtiraz bakımından gerekli belgeler eksiksiz şekilde hazırlanır ve hak kaybı riski ortadan kalkar.

Trafik Kazalarında Kusur Kavramı

Trafik kazasında kusur oranı, kazaya karışan motorlu taşıt sahiplerinin kazadaki sorumluluğunu gösteren bir değerdir. Kazanın gerçekleşmesinde hata payı fazla olan kişinin sorumluluğu diğer araç sürücüsüne göre fazladır. Yer, hava şartları, yol durumu ve benzeri hususlar sorumlu tarafların kusur oranlarını belirlemek için incelenir. İncelemeler sonucu kazaya karışan taraflar asli kusur, tali kusur, eşit kusur sahibi olarak belirlenebilir.

Trafik kazalarında kusur oranları genellikle; %0, %25, %50, %75 ve %100 şeklinde belirlenmektedir. Ancak kusur oranlarının farklı şekillerde tespit edilebilmesi de mümkündür. KTK m.84 uyarınca Asli kusur kavramı, kazanın ana sebebi olarak belirlenen tarafı temsil etmektedir. KTK m. 84’te sayılan ağır trafik kuralı ihlalleri dışındaki bütün trafik kuralı ihlalleri tali kusur sayılmaktadır. Tali kusur, kaza sırasında gereken önlemi almamış, dikkatsiz tarafı temsil etmekle birlikte, asli kusurlu olan tarafa göre daha az kusur oranı bulunan taraftır.

İtirazın Olası Sonuçları ve Sonraki Adımlar

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi tarafından itirazın kabul edildiği durumda, kusur oranı yeniden belirlenir veya değiştirilir. Sigorta şirketi yeniden değerlendirme yapar ve tazminat, sigorta ödemesi gibi konular tekrar hesaplanır. Bir diğer olası sonuç ise itiraz sonucu dosyanın yeniden değerlendirilmesi için incelemeye gönderilmesi ve ek deliller talep edilmesidir. Bunun sonucunda da nihai kusur oranı saptanır. İtiraz reddedilirse, kusur oranı değişmeden kalır. Bu durumda ise Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yapılabilir veya Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açılabilir. Eğer kusur oranı kısmen değişirse kusur dağılımı yeniden belirlenir ve sigorta ödemeleri ve zarar tazmini yeni kusur oranına göre yapılır.

Kaza Tespit Tutanağına İtirazda Zamanaşımı

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne yapılacak başvurularda, Kaza tespit tutanağında itiraz süresi tutanak sisteme işlendiğinden itibaren 5 iş günüdür. Bu süre kaçırılırsa veya hukuk mahkemeleri vasıtasıyla kaza tespit tutanağına itiraz edilmek istenirse, tazminat talepleri için genel zamanaşımı süresi 2 yıldır. Trafik kazası sonucunda yaralamalı kazalarda 8 yıl, ölümlü kazalarda ise 15 yıl ceza zamanaşımı süreleri uygulanmaktadır.

İtiraz Kaç Gün İçerisinde Sonuçlanır?

Kaza tespit tutanağına itirazın sonuçlanma süresi başvurulan kuruma göre değişiklik göstermektedir. Kaza tespit tutanağına göre belirlenen kusur oranı bakımından yapılan itirazlarda, “Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi” 3 iş günü içerisinde cevap vermekle yükümlü olup cevap verilmediği hallerde zımnen ret olarak sayılmaktadır. İtiraz, Sigorta Tahkim Komisyonuna yapıldıysa, dosyanın incelenmesi ve karar verilmesi genellikle 2-4 ay aralığında sürmektedir. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun kararlarına karşılık, 5684 sayılı Sigortacılık Kanun’un 30/12. maddesi gereğince tebliğden itibaren 10 gün içerisinde itiraz edilebilmektedir. Kaza tespit tutanağına mahkeme vasıtasıyla itiraz edildiği hallerde ise, süreç 6-12 ay arasında sürmektedir.

İtiraz Hangi Kuruma Yapılmalıdır?

Kaza tespit tutanağına itiraz farklı kurumlara yapılabilmektedir. İtiraz prosedürü bakımından belirleyici olan faktör tutanağın içeriği yani konusudur. Sadece maddi hasarların bulunduğu hallerde öncelikle, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden veya sigorta şirketine itiraz yapılabilmektedir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi vasıtasıyla yapılan başvuruların sonuçsuz kalması veya beklenen ölçekte sonuç vermemesi halinde, Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da Asliye Hukuk Mahkemelerine tazminatın doğru belirlenmesi ve tayini adına başvuru yapılabilmektedir.

Kolluk görevlileri tarafından kaza sonucunda trafik para cezasının uygulanması nedeniyle tutanak düzenlendiyse, kaza tespit tutanağı resmi evrak niteliği kazanır. Tutanağın düzenlediği yere bağlı olan Sulh Ceza Hakimliğine kaza tespit tutanağı bakımından itiraz edilebilmektedir. Kaza tespit tutanağı bakımından mahkeme aşamasında kamera kayıt görüntüleri incelenebilir ve kazaya şahit olan kişiler mahkemede tanık olarak dinlenebilir. Kazanın gerçekleştiği yerde mahkeme hakimi ve trafik kaza uzmanı bilirkişinin de bulunmasıyla birlikte keşif yapılır. Keşif yapılmasıyla birlikte uzman bilirkişi kazaya ilişin yazılı bir rapor hazırlar. Mahkeme bilirkişinin hazırlayacağı rapor doğrultusunda karar vermektedir, bilirkişi raporuna itiraz edildiği hallerde ise mahkeme dosyası Adli Tıp Kurumu’na sevk edilmektedir.

İtiraz Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Kaza tespit tutanağı bakımından hazırlanacak itiraz dilekçesinin; kanuni dayanak belirtilerek, düzenli, açık bir dille, net ve somut delillerle desteklenecek şekilde hazırlanması gerekmektedir. Trafik cezasında belirlenen kusura bakımından sunulacak itiraz dilekçesi; eksik, hatalı veya ezbere yazılmış bir dilekçe olmamalıdır. Dilekçe başlığı, taraf bilgileri, kaza bilgileri, itiraz gerekçeleri, deliller, talep, tarih ve imza bulunmalıdır. Kaza sırasında, olay mahallinde herhangi bir tanık var ise bilgileri açık bir şekilde itiraz dilekçesinde de belirtilmelidir.

Kaza Tespit Tutanağına İtiraz yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “Banka Hesabına Bloke Konulması ve Kaldırılması (MASAK)” konusunda genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Banka Hesabına Neden Bloke Konur?

Banka hesaplarına konulan bloke (blokaj) işlemi vasıtasıyla, alacaklı veya mağdur olan tarafların finansal olarak güvencesi sağlanmış olur. Bloke işlemi vasıtasıyla borçlu olan kişilerin veya şüpheli işlem yapan tarafların hesaplarında bulunan tutarların, ilgili işlemler sonuçlanana kadar takip edilmesi sağlanır. Kişinin banka hesabına bloke konulmasının amacı, bloke konulan tutar bakımından yapılabilecek harcamaların veya transferlerin kısıtlanmasıdır. Kişinin kayıtlı olduğu tüm banka hesaplarına bloke konulabilmektedir.

Alacaklı veya mağdur taraflar ve kurumların korunması amacıyla; icra takiplerinin kesinleşmesi sonucunda, mahkeme aracılığıyla ihtiyati tedbir kararı alınması durumunda, şüpheli işlemlerin tespit edilmesi halinde, vergi borçları veya vergi kaçakçılığı gibi işlerde, gerekli görülen hallerde kanuna göre savcılık veya mahkeme aracılığıyla, kredi kartı veya kredi borçlarından kaynaklı durumlarda kişilerin banka hesaplarına bloke konulabilmektedir.

Masak Tarafından Banka Hesabına Bloke Konulması

5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 17. maddesi uyarınca şüpheli işlemlerin olduğuna yönelik kurumdan tarafından bir kanaat oluşması halinde, şüpheli işleme konu edilen tutarın veyahut işlemin, askıya alınmasıyla birlikte yapılan işlemler ayrıntılı olarak incelenmektedir. 5549 sayılı kanunun koruma tedbirleri başlıklı 17. maddesi uyarınca:

Madde 17- (1); “Aklama ve terörün finansmanı suçunun işlendiğine dair kuvvetli şüphe bulunan hallerde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesindeki usule göre malvarlığı değerlerine el konulabilir.”

Madde 17- (2); “Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı da el koyma kararı verebilir. Hakim kararı olmaksızın yapılan el koyma işlemi yirmi dört saat içinde görevli hakimin onayına sunulur. Hakim en geç yirmi dört saat içinde onaylanıp onaylanmamasına karar verir. Hakimin onaylaması hâlinde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesinde belirtilen değere ilişkin rapor üç ay içinde alınır ve tekrar hâkim onayına sunulur. Onaylanmama veya raporun üç ay içinde alınamaması hâlinde Cumhuriyet savcılığının kararı hükümsüz kalır.”

Madde 17- (3); “Aklama suçunun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın, Ceza Muhakemesi Kanununun 139 uncu maddesinde yer alan hükümlere göre gizli soruşturmacı görevlendirilebilir ve 4208 sayılı Kanunda yer alan hükümlere göre kontrollü teslimat tedbirine karar verilebilir.”

MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu) tarafından kişilerin banka hesabına bloke konulmasındaki amaç; kara para aklama, terör, uyuşturucu veya silah finansı, yasa dışı bahis veya benzer kazançların tespit edilmesi amacı ile yapılmaktadır. MASAK tarafından bloke işlemlerinin yapılması tedbir niteliğinde olup, kesin bir suçlama niteliğinde değildir. MASAK tarafından yapılan inceleme sonrasında, şüpheli işleme konu edilen tutar üzerindeki bloke kaldırılabilir, kısmi veya tamamen olacak şekilde bloke işlemi devam edebilir veya bloke edilen rakama MASAK tarafından el konulabilir.

İcra Dairesinin Banka Hesabına Bloke Koyması

Alacaklı olduğunu belirten taraf, alacaklı olduğu rakamı icra takibine konu ederek borçlu tarafa icra takibi prosedürü başlatabilir. İcra takibine ilişkin ödeme emrinin borçlu tarafa tebliğ edilmesinden itibaren 7 gün içerisinde itiraz edilmesi için kanun koyucu tarafından süre öngörülmüştür. Ödeme emrinin borçluya ulaştığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde icra takibine karşılık itiraz edilmezse, icra takibi kesinleşmektedir. Alacaklı taraf, icra takibinin kesinleşmesine müteakip borçlu tarafın tüm banka hesaplarını tespit etmek suretiyle, ilgili bankalarda borçlu adına haciz işlemlerinin uygulanmasını yani borçlu kişinin banka hesaplarında bloke işlemlerinin uygulanmasını talep edebilir. İcra müdürlüğü vasıtasıyla talep edilen bloke işlemi banka tarafından kabul edilir ve borçlu bakımından talep edilen tüm banka hesaplarına bloke koyulur.

Banka Hesabındaki Blokenin Kaldırılması

Banka hesabındaki blokenin kaldırılması için ya konulan blokenin haksız olduğu tespit edilmeli ya da hesap blokesine konu edilen borcun ödenmesi gerekmektedir. Eğer ki savcılık veya mahkeme vasıtasıyla bloke işlemi uygulandıysa, ilgili savcılığın veyahut mahkemenin blokenin kaldırılması ile ilgili bankadan talepte bulunması gerekmektedir. Kesinleşmiş İcra takibi vasıtasıyla kişinin banka hesaplarına bloke konulduysa, borçlu olan kişinin icra takibinin alacaklısı ile anlaşması ve ödeme yapması gerekmektedir. Ödeme yapılması ile birlikte banka hesaplarındaki bloke işlemi kendiliğinden kalkmamaktadır. Ödeme yapıldığına ilişkin ilgili icra müdürlüğüne beyan gönderilerek ve banka hesaplarındaki hacizlerin kaldırılması talep edilerek bloke işlemleri kaldırılabilmektedir. Vergi müdürlüğü vasıtasıyla uygulanan bir banka bloke işlemi var ise, yine vergi müdürlüğü ile yapılacak anlaşma ile birlikte kısmi veyahut tamamı olacak şekilde banka hesaplarındaki bloke de kaldırılabilir.

Banka Hesabındaki Bloke Kaç Günde Kalkar?

Banka hesaplarındaki blokenin kaldırılması süreci, bloke işlemine konu edilen işlem bakımından değişkenlik göstermektedir. İcra müdürlüğü vasıtasıyla bir bloke konulduysa ve blokeye konu edilen işlem ödeme sebebiyle veya başka bir konu hasebiyle konusuz kaldıysa, bloke işleminin kaldırılmasına ilişkin bankalara gönderilen yazının ulaşım tarihinden itibaren 48 saat içerisinde bloke işlemleri bankalar tarafından kaldırılmaktadır. Savcılık veya mahkeme tarafından banka hesaplarına konulan bloke ise, ceza davasının sonuçlanmasına yani kesinleşmesine kadar sürebilmektedir. MASAK tarafından konulan bloke işlemi sınır olarak yasalar bakımından 7 gün olup, uygulama bakımından bu süre 60 güne kadar çıkabilmektedir.

Bankada Bloke Edilen Para Nasıl Alınır?

Banka hesabına konulan blokeye konu edilen paranın alınabilmesi için öncelikle blokenin sebebi ilgili bankadan öğrenilmelidir. Bankada bloke edilen paranın alınabilmesi blokeye konu edilen işlemin sonuçlandırılması gerekmektedir. Bloke işleminin haksız olduğu düşünülüyorsa ilgili kuruma itiraz dilekçesi sunulmalıdır. İcra veya vergi müdürlüğü vasıtasıyla konulan bir hesap blokesi var ise, ödeme yapılıp akabinde ödeme belgesi ile birlikte haciz işlemlerinin kalkması adına başvurusu yapılması gerekmektedir.

Hangi Tip Banka Hesaplarına Bloke Konulmaz?

Birtakım banka hesaplarına hiçbir şekilde bloke konulamamaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenen emeklilik maaşlarına banka hesap blokesi konulamaz. İşçinin maaş hesabı olarak belirttiği banka hesabına da bloke koyulamamakla birlikte alacak tarafından borçlu olan işçinin, en fazla maaşın 1/4 ‘üne maaş haczi konulabilmektedir. Yine devlet tarafından ödemesi gerçekleştirilen; hastalık veya ölüm aylığı, engelli aylığı ve öğrenci bursları gibi ödemelere de bloke işlemi uygulanamamaktadır.

Haciz Blokesi Nedir?

İcra müdürlüğü veya vergi müdürlüğü vasıtasıyla, borçlunun banka hesaplarında bulunan tutarlarına haciz işlemi uygulanmakta ve hesaplara bloke konulmaktadır. Bu şekilde yapılan bloke işlemi vasıtasıyla borçlunun ilgili tutarı kullanması, transfer etmesi veya harcaması kısıtlanmakta yani borçlunun banka hesaplarında tasarruf işlemi yapması engellenmektedir. Bu işlemlere de haciz blokesi denilmektedir.

Bloke Bakiyesi Nedir?

Bloke bakiyesi esasında banka hesabına konulan bir bloke işlemi olmayıp, bankada mevcut bulunan tutara uygulanan bir bloke işlemdir. İcra veya vergi müdürlüğüne ait olan işler, şüpheli işlemler veya mahkeme aracılığıyla alınan tedbir kapsamında uygulanan bloke işlemi vasıtasıyla banka tarafından bloke bakiyesi uygulanabilir.

Yeni Hesap Açarak Blokeden Kurtulabilir miyim?

Mevcut bir bankada hesap blokesi varken, yeni hesaplar açılabilmektedir. Yeni hesap açıldığı takdirde açılan hesap, bloke olmadan işlem görür. Dolayısıyla ilgili banka hesabında; harcama, transfer, yatırım gibi işlemler yapılabilir. Ancak ilgili taraf veya kurumlar bakımından yeni hesabın tespit edilmesi halinde, ilgili yeni hesap bakımından bloke işlemi uygulanabilmektedir.

Vergi Borcu Nedeniyle Banka Hesabına Bloke Konulabilir mi?

Kişi hakkında kesinleşmiş vergi borcunun olduğunun tespiti halinde, vergi müdürlüğü tarafından 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca, kesinleşen vergi borcu nedeniyle banka hesaplarına bloke konulabilmektedir.

Savcılık Kararı ile Banka Hesaplarına Bloke Konulabilir mi?

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun’un 128/1 maddesinin C fıkrası uyarınca, banka veya diğer mali kurumlardaki her türlü hesaba bloke veya el konulabilmektedir. Savcılık tarafınca yürütülen soruşturma dosyası kapsamında, iş veya işlemlerin şüpheli olarak tespit edilmesi halinde, soruşturma dosyasında yargılanan şüpheli bakımından banka hesaplarına tedbir mahiyetinde bloke konulabilmektedir.

Banka Hesaplarına Konulan Bloke Sorgulaması Nasıl Yapılır?

Banka hesaplarına konulan bloke sorgulaması; E-devlet vasıtasıyla “Gelir İdaresi Başkanlığı Elektronik Haciz Sorgulama” sekmesi vasıtasıyla vergi veya sosyal güvenlik kurumu aracılığıyla konulan blokeler görülebilmektedir. İcra takibi nedeniyle konulan banka haciz blokeleri ise, Vatandaş Portal üzerinden İcra Dosyası Sorgulama menüsü vasıtasıyla yapılabilmektedir. Yine banka hesabına bloke konulan kişiler, ilgili bankanın müşteri hizmetlerini arayarak veya banka şubesine giderek blokenin sebebini öğrenebilmektedir.

Vadeli Hesaba Bloke Konur mu?

Bankalarda bulunan vadeli hesaplara da; icra dosyası, vergi müdürlüğü dosyası, MASAK ve şüpheli işlemler sebebiyle savcılık veya mahkeme aracılığıyla bloke konulabilmektedir. Bankada vadeli hesapta bulunan tutar, vadesi dolmasa dahi bile bloke işlemine konu edilmektedir. Bu sebeple vadeli hesaptaki tutar bakımından herhangi bir işlem banka hesap sahibi tarafından yapılamamaktadır.

Hesabımda Bloke Var, Ne Yapmam Gerekir?

Hesapta bloke var ise öncelikle blokenin sebebi öğrenilmelidir. Hesapta bulunan blokenin nedeni öğrenildikten sonra blokenin kaynağına göre yapılabilecek işlemler değişkenlik göstermektedir.

Blokenin sebebi icra müdürlüğü veya vergi müdürlüğü ise, blokeye konu edilen borcun ödenip sonrasında ise ilgili kurumdan borcun ödendiğine ve dosyanın kapatıldığına yönelik bir fek yazısı alınması gerekmektedir.

Blokeye konu edilen işlem, MASAK veya şüpheli işlem olarak savcılık veya mahkeme tarafından uygulandıysa, aksinin düşünüldüğü hallerde ilgili makam ve kurumlara itiraz dilekçesi sunulması ve sürecin takip edilmesi gerekmektedir.

Banka Hesabına Bloke Konulması ve Kaldırılması (MASAK) yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu makalemizde, kaçak maç yayını ve IP TV izleme fiilinin hukuki niteliği, TCK ve FSEK kapsamındaki cezai ve tazminat sorumlulukları genel hatlarıyla incelenmiştir.

Kaçak yayın izleme fiili nedeniyle hakkınızda başlatılabilecek cezai soruşturmalar, tazminat davaları ve bu süreçlerdeki hukuki uyuşmazlığınızla ilgili detaylı bilgi ve profesyonel destek için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Kaçak Maç Yayını ve IP TV Maç İzleme Suçu ve Cezası 2026

Kaçak yayın izleme fiili ve IP TV sistemleri aracılığıyla izinsiz erişim, Türkiye’de yayın haklarına sahip kuruluşların maddi ve manevi haklarını doğrudan ihlal eden, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ve Türk Ceza Kanunu (TCK) hükümleri kapsamında ele alınan açık bir suç teşkil etmektedir. Özellikle şifreli spor müsabakalarının veya dijital içeriklerin yasa dışı olarak elde edilmesi, izleyiciyi TCK’nın 163/2 maddesi (karşılıksız yararlanma) ve FSEK’in 72. maddesi uyarınca hukuka aykırı fayda sağlayan fail konumuna yükseltmektedir. Bu hukuki nitelendirmeye bağlı olarak, 2026 yılı uygulamalarında tespiti yapılan failler hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası yaptırımları ile yayıncı kuruluşların tazminat talepleri gündeme gelebilmektedir.

Kaçak Maç İzlemek Suç Mu?

Kaçak maç izlemek, Türk hukuk düzeninde doğrudan suç teşkil eden bir eylemdir. Hukuki düzenlemeler, yalnızca izinsiz içeriği üreten veya dağıtan aktörleri değil, aynı zamanda bu yasa dışı yayınlardan karşılıksız fayda sağlayan kullanıcıları da “fail” sıfatıyla cezai sorumluluk kapsamına almaktadır. Bu durum, esasen Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesinde yer alan “karşılıksız yararlanma” suç tipiyle netleşmiştir. İlgili madde, şifreli yayınlardan yayın sahibinin rızası dışında yararlanan her kişiye, izleme maksadıyla dahi olsa, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası yaptırımı öngörmektedir. Dolayısıyla ister ücretli yayını çözen bir cihaz, ister IP TV uygulamaları kullanılsın, izinsiz içerik tüketimi cezai sorumluluğunu doğurmaktadır. Yargıtay içtihatları da bu tür eylemlerin TCK 163/2 kapsamında cezalandırılacağı yönünde istikrarlı kararlar vermektedir; bu da “bedava yayın izlemek” şeklindeki yanlış algının hukuken hiçbir geçerliliğinin olmadığını kanıtlamaktadır.

Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. Maddesi:

“(2) Telefon hatları ile frekanslarından veya elektromanyetik dalgalarla yapılan şifreli veya şifresiz yayınlardan sahibinin veya zilyedinin rızası olmadan yararlanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 72. Maddesi:

“Bu Kanunda yer alan hakların korunması amacıyla eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanımının kontrolünü sağlamak üzere erişim kontrolü veya şifreleme gibi koruma yöntemi ya da çoğaltım kontrol mekanizması uygulamalarıyla sağlanan etkili teknolojik önlemleri etkisiz kılmaya yönelik; a) Ürün ve araçları imal veya ithal eden, dağıtan, satan, kiraya veren veya ticari amaçla elinde bulunduranlar, b) Ürün ve araçların reklam, pazarlama, tasarım veya uygulama hizmetlerini sunanlar, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.”

Görüldüğü üzere, kanun koyucu sadece korsan yayını dağıtan ana failleri değil, aynı zamanda bu hizmetten izinsiz ve karşılıksız fayda sağlayan son kullanıcıyı da doğrudan cezai yaptırımın muhatabı olarak kabul etmiştir. TCK’nın karşılıksız yararlanma hükümleri ile FSEK’in eser sahibinin haklarını koruma maddeleri, kaçak yayın izleme eylemine karşı hem kamu davası hem de tazminat davası açılmasına imkan veren hukuki zemin oluşturmaktadır.

IP TV Yasal Mı?

IP TV (Internet Protocol Television) sistemi, teknolojik bir iletim aracı olarak ele alındığında, özünde yasal bir yöntemdir; ancak hukuka uygunluğu, tamamen ne amaçla ve hangi içerikle kullanıldığına bağlıdır. Bu teknoloji, televizyon yayınlarını internet protokolü üzerinden aktarmaya yarayan meşru bir araç olmasına karşın, maalesef korsan yayıncılığın en yoğun kullanıldığı mecralardan biri haline gelmiştir. Yayıncı kuruluşların yasal izinlerini almadan, şifreli kanalları çözerek veya telif haklarını ihlal ederek içerik sunan servisler, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümleri uyarınca yasa dışı kabul edilir. Dolayısıyla lisanslı ve abonelik esasına dayalı yasal IP TV hizmetleri hukuka uygunken, ücretli yayınları düşük bedelle veya bedelsiz sunan korsan IP TV servislerini kullanmak, TCK’nın karşılıksız yararlanma suçunu doğurur ve kullanıcıyı cezai yaptırım riski altına sokar.

Kaçak Maç İzlemenin Cezası Ne Kadar?

Kaçak maç izleme eyleminin hukuki sonuçları, sadece teorik bir risk taşımaktan ziyade, doğrudan cezai ve hukuki yaptırımlarla somutlaşmaktadır. Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesi uyarınca şifreli yayınlardan izinsiz faydalanma suçu için öngörülen temel cezai yaptırım, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya bu cezanın niteliğine göre mahkemece hükmedilebilecek adli para cezasıdır.

Uygulamada, bireysel izleyiciler hakkında açılan ceza davalarında, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gibi seçenekler gündeme gelebilmektedir. Ancak hukuki yaptırımlar bununla sınırlı değildir; bu eylemin asıl ve çoğu zaman daha ağır maliyeti hukuk davaları yoluyla ortaya çıkar. Yayın hakkı sahibi kuruluşlar, FSEK hükümlerine dayanarak, uğradıkları zararın tespiti ve tazmini amacıyla maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahiptirler. Özellikle IP adresleri üzerinden yapılan teknik tespitler sonucunda talep edilen tazminat miktarları, izleyicinin karşılaşabileceği en somut mali yükümlülüğü teşkil eder.

• TCK Madde 163/2: 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası. Yalnızca izleyici için değil, yasa dışı fayda sağlayan herkes için geçerlidir.
• FSEK Hükümleri: Yayıncı kuruluşun açacağı maddi ve manevi tazminat davaları. Cezai yaptırımdan bağımsız olarak yürütülür.
• İlgili İdari Düzenlemeler: Kaçak yayını ticari amaçla (kafe, kahvehane vb.) kullanan işletmelere yönelik para cezaları ve faaliyet durdurma kararları.

IP TV İzlemenin Cezası Ne Kadar?

IP TV üzerinden yasa dışı yayın izlemenin cezai yaptırımı, doğrudan “Kaçak Maç İzleme” başlığı altında incelenen cezai hükümlerle aynı doğrultudadır. Zira IP TV, yasal olsa bile, korsan yayıncılıkta kullanıldığında bir araç olmaktan çıkıp TCK ve FSEK’i ihlal eden fiilin bir parçası haline gelir. Bu nedenle, izleyicinin karşılaşacağı yaptırımlar için ana referans noktası yine Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesidir. Bu madde uyarınca, şifreli yayınlardan izinsiz yararlanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası ile cezalandırılabilmektedir.

Ancak IP TV kullanımıyla ilgili risk, ceza yargılamasından daha çok hukuk yargılamasında yoğunlaşır. Korsan IP TV servisleri, çoğunlukla sabit IP adresleri üzerinden hizmet verdiğinden, yayıncı kuruluşların ihlali tespit etmesi ve bu IP adresleri üzerinden kullanıcıları belirlemesi daha kolay hale gelmektedir. Bu durum, yayıncı kuruluşun Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) uyarınca açacağı maddi ve manevi tazminat davalarının sayısını artırmaktadır. Dolayısıyla, IP TV izlemenin maliyeti, hapis cezası riskinin yanı sıra, tazminat yoluyla ödenmesi talep edilen yüksek meblağlar üzerinden somutlaşmaktadır. İzleyicinin konumu, cezai yaptırımlardan ziyade, tazminat sorumluluğu ve ticari amaçla kullanıp kullanmama durumuna göre belirlenen idari para cezaları açısından risk taşır.

• Bireysel İzleme: 6 aydan 2 yıla kadar hapis (genellikle adli para cezasına çevrilir) ve Yayıncı Kuruluşun Tazminat Talebi.
• Ticari Amaçlı İzleme (Kafe, Kahvehane vb.): Daha ağır cezai yaptırımlar, yüksek miktarlı idari para cezaları ve faaliyetin durdurulması.

Kaçak Beinsports İzlersem Ne Olur?

Kaçak yollarla Beinsports yayınlarını izlemek, yayın hakkı ihlali suçunun somut ve hukuki takibat riski yüksek olan örneklerden biridir. Türkiye’de Süper Lig maçlarının münhasır yayın hakları Beinsports’u bünyesinde bulunduran kuruluşa aittir. Bu yayınları izinsiz olarak, IP TV veya korsan siteler üzerinden takip etmek, doğrudan Türk Ceza Kanunu (TCK) 163/2. maddesinde tanımlanan “karşılıksız yararlanma” suçunu ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamındaki mali haklara tecavüz fiilini oluşturur. Yayıncı kuruluşlar, bu tür ihlalleri teknik yollarla (IP adresi tespiti) sürekli olarak kaydetmekte ve yasal birimler aracılığıyla hukuki süreç başlatmaktadırlar.

Sonuç olarak, bireysel kullanıcılar altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası riskiyle karşı karşıya kalabileceği gibi, cezai süreçten bağımsız olarak FSEK hükümleri uyarınca açılacak yüksek meblağlı maddi ve manevi tazminat davalarının da muhatabı olurlar. Dolayısıyla, kaçak Beinsports izlemek, sadece bir ihlal değil, somut hukuki ve mali sonuçları olan risk teşkil etmektedir.

Ücretsiz Maç Yayını İzlemek Yasal Mı?

Hukuki açıdan, bir spor müsabakasının yayın hakkı sahibi kuruluşun izni olmaksızın, o yayına erişimin bedelsiz olması, hukuka aykırılığı kesinlikle ortadan kaldırmaz. Yasal yayın hakları, yüksek maliyetler karşılığında münhasıran belirli bir yayıncıya aittir. İzinsiz bir şekilde “ücretsiz” olarak sunulan her türlü yayın akışı, Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesi ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümleri uyarınca karşılıksız yararlanma ve mali haklara tecavüz suçunu oluşturur. Dolayısıyla, izleyici bu yayından faydalandığı anda cezai ve tazminat sorumluluğu altına girer; yayın için ücret ödenmemesi, bu sorumluluğu meşrulaştıran bir etken değildir.

Yurt Dışından IP TV Yayını İzlemek de Suç Mudur?

Evet, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki bir kullanıcının, yurt dışında kurulu bir IP TV hizmeti üzerinden dahi olsa kaçak yayın izlemesi, cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Hukuki ihlal, yayın hakkının ihlal edildiği yer olan Türkiye’de gerçekleşmektedir. Yayıncı kuruluşlar, uluslararası adli yardımlaşma mekanizmalarını kullanarak yasa dışı yayın izleyenlerin IP adreslerini tespit edebilirler. Bu tespit neticesinde, TCK ve FSEK hükümleri uyarınca kullanıcıya karşı Türkiye’de hukuki süreç (ceza ve tazminat davası) başlatılabilir. Yurt dışı kaynaklı yayın izlemek, yalnızca hukuki takibi teknik olarak karmaşıklaştırabilir; ancak sorumluluktan kaçış sağlamaz.

IP TV Cihazı Kullanmak Her Zaman Suç Mudur?

Hayır, IP TV cihazının (Set-Top Box) kendisi, yasal olarak bir haberleşme aracıdır ve tek başına suç teşkil etmez. Bir cihazın hukuki durumu, ne amaçla kullanıldığına bağlıdır. Cihazın yasal abonelik servislerini (Netflix, yasal dijital platformlar vb.) izlemek için kullanılması tamamen hukuka uygundur. Ancak bu cihazların korsan yazılımlarla donatılarak veya yasa dışı aboneliklerle beslenerek şifreli yayınları çözmek ve izlemek amacıyla kullanılması, Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesinde düzenlenen “karşılıksız yararlanma” suçunu doğurur.

Sadece Telegram/Discor’da Link Paylaşıyorum, Ceza Alır Mıyım?

Evet, sadece Telegram veya Discord gibi sosyal mecralarda yasa dışı maç yayını linklerini paylaşmak veya yayın akışını umuma iletmek, çok ciddi bir cezai risk taşır. Bu eylem, pasif izleyici konumundan çıkarak aktif fail konumuna geçiş demektir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümlerine göre, bir eserin izinsiz olarak yayılması eylemi başlı başına bir suç fiilidir. Yayın hakkı sahibi kuruluşun tespiti ve şikayeti üzerine, linki paylaşan kişi, TCK ve FSEK kapsamında, cezai kovuşturmaya (hapis veya adli para cezası) tabi tutulabilir ve yayıncı kuruluşun tazminat davası ile yüzleşme riskiyle karşı karşıya kalır. Link paylaşımı, yasa dışı içeriğin yayılmasına doğrudan katkıda bulunmak anlamına geldiğinden, ceza sorumluluğu kaçınılmaz hale gelir.

Kaçak Maç Yayını ve IP TV Maç İzleme Suçu ve Cezası 2026 yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “görevi kötüye kullanma suçu ve cezasına” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu (TCK 79)

Göçmen kaçakçılığında yasal olmayan yollardan ülkeye sokulan yabancı veya yurt dışına çıkarılan Türk veya yabancı, suçun konusu oluşturmaktadır (TCK m.79). İlgili madde uyarınca;

Madde 79- (1) Doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollardan;

a) Bir yabancıyı ülkeye sokan veya ülkede kalmasına imkan sağlayan,

b) Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan,

Kişi, beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Suç, teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

(2) Suçun, mağdurların;

a) Hayatı bakımından bir tehlike oluşturması,

b) Onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi,

hâlinde, verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılır.

(3) Bu suçun; birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde verilecek ceza yarısına kadar, bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.

(4) Bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

Türk Ceza Kanun’un 96. maddesinin 1. fıkrasında; “yabancıların yasadışı yollarla ülkeye girişi, izinsiz ikameti ve transit geçişi için, yabancıları azmettiren veya yardım eden kişiler, bu suçtan herhangi bir yarar elde eder veya bu yönde kendine vaatte bulunulmasını sağlarsa ya da aynı kişiye karşı suçu birden fazla işler veya birden yabancıya karşı işlerse, beş yıla kadar hapis veya para cezası ile cezalandırılır” denilmek suretiyle göçmen kaçakçılığı yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanun’un 96. maddesinin 2. fıkrasında ise, göçmen kaçakçılığı suçuna ilişkin daha ağır cezayı gerektiren nitelikli unsurlar düzenlenmiştir. Buna göre;

a- Failin suçu meslek edinmesi,

b- Suçun bu tür amaçla kurulan bir örgütün üyesi tarafından işlenmesi,

c-Kişinin suçun işlenmesi sırasında yanında ateşli silah bulundurması,

d- Kişinin kullanma amacıyla yanında herhangi bir silah bulundurması,

e- Göçmenlerin yaşamlarının tehlikeye sokulması, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamelede bulunulması veyahut sağlığının ağır tehlikeye girmesine neden olunması,

durumunda faile verilecek ceza arttırılacaktır. Bu nitelikli hallerin varlığı durumunda faile, 6 aydan 10 yıla kadar hapis cezası verilir. 96. maddenin 3. fıkrasında, göçmen kaçakçılığı suçuna teşebbüsün de cezalandırılacağı belirtilmiştir.

Türk Ceza Kanun’un 97. maddesinde daha ağır cezayı gerektiren başka nitelikli haller de düzenlenmiştir. Buna göre;

1. 96. maddenin 1. fıkrasında belirtilen suç, yabancının ölümüne neden olursa, üç yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezası verilir.
2. 96. maddenin 1. fıkrasında belirtilen suç, suçu meslek edinen ve bu tür amaçla kurulan bir örgütün üyesi tarafından işlenirse, bir yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.
3. 97. maddenin 1. fıkrasında belirtilen suç, ağır olmayan bir şekilde işlenirse, bir yıldan on yıla kadar, 2. fıkrasında belirtilen suç, ağır olmayan şekillerde işlenirse, altı aydan on yıla kadar hapis cezası verilir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Cezası

TCK’nın 79. maddesinin 1. fıkrasına göre; doğrudan veyahut dolayı olarak maddi çıkar sağlamak amacıyla ve yasal olmayan yollarla, bir yabancıyı ülkeye sokan ve ülkede kalmasına imkan sağlayan veyahut Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan kişi beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılmaktadır. Yine TCK’nın 79/1 maddesinde; suç teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunmaktadır.

TCK’nın 79. maddesinin 2. fıkrasına göre suçun mağdurların; hayatı bakımından bir tehlike oluşturması veya onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi halimde, verilecek cezasının yarısından 3/2’sine kadar arttırılmasına ilişkin hüküm bulunmaktadır. Bu suretle, kaçak göçmenlerin kamyon kasalarında havasız olarak veya küçük kayıklarda kalabalık şekilde taşınması sırasında hayati tehlike oluşması veya ölüm gerçekleşmesi durumunda verilecek cezalar arttırılmaktadır. Maddenin 3. fıkrasında ayrıca, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek cezaların yarı oranından bir katını kadar artırılması öngörülmüştür. Maddenin son fıkrasında ise, bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında da bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacağı belirtilmiştir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Unsurları

FİİL

Tck’nın 79. maddesinde yaptırım altına alınan fiil;

a-bir yabancının yasal olmayan yollardan ülkeye sokulması,

b-bir yabancının yasal olmayan yollardan ülkede kalmasının sağlanması veya

c-bir Türk veya yabancının yasal olmayan yollardan yurt dışına çıkmasına imkan sağlanmasıdır.

Göçmen kaçakçılığı, icrai hareketle işlenebileceği gibi ihmali hareketle de işlenebilir. Örneğin, pasaportsuz olarak ülkeye girmek isteyen yabancılara, maddi menfaat sağlamak suretiyle müdahale etmeyen gümrük görevlileri ihmal suretiyle göçmen kaçakçılığı suçunu gerçekleştirmiş olurlar. Bu ihtimalde gümrük görevlisi, olaydaki katkısı ve iştirak iradesine göre müşterek fail veya yardım eden olarak sorumlu tutulabilir.

Göçmen kaçakçılığı, hareketin sayısı bakımından seçimlik hareketli bir suçtur. Bu hareketlerden birisinin gerçekleştirilmesi suçun oluşması için yeterli olup, birden fazla hareketin yapılması durumunda da yine tek bir suçtan bahsedilir. Bu gibi hallerde zincirleme suç hükümleri de uygulanmaz. Buna göre, yasal olmayan yollardan ülkeye soktuğu yabancıların ülkede kalmasına imkan sağlayan fail, daha sonar bu kişilerin yasadışı yollardan yurt dışına çıkmalarına da yardımcı olsa tek bir göçmen kaçakçılığı suçundan sorumlu tutulur.

FAİL

TCK’nın 79. maddesinde faili belirtmek üzere; “kişi” terimi kullanıldığından, göçmen kaçakçılığı suçu herkes tarafından işlenebilen bir suçtur. Suçun failinin Türk veya yabancı olması arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Suçun gerçekleşmesi için birden fazla kişinin birlikte hareket etmesi aranmadığından, çok failli suç niteliği taşımamaktadır. Buna karşılık, suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi, 79. maddenin 3. fıkrası uyarınca daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak öngörülmüştür. Failin kamu görevlisi olması ve kendine görevli dolayısıyla verilmiş araç ve gereçleri suçun işlenmesi sırasında kullanması halinde, TCK m.266 uyarınca ceza artırılacaktır.

Suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde tüzel kişinin organ veya temsilcileri tarafından işlenmesi halinde tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacaktır (TCK m.79/4). Örneğin, denizcilik şirketine ait bir gemi ile kaçak yollardan insanlar ülkeye sokulmuşsa, suçun faili olan kişiler 79. maddede belirtilen ceza ile cezalandırılacak, tüzel kişi olan şirkete ait geminin ise müsaderesine karar verilebilecektir.

MAĞDUR

Göçmen kaçakçılığı suçunun mağduru, toplumu oluşturan herkestir. Nitekim bu suç ile asıl korunmak istenen yarar, kamu düzeni, devletin güvenliği olup, suçun konusunu oluşturan yabancı veya vatandaş değil toplumu oluşturan bireyler mağdurdur.

KONU

Göçmen kaçakçılığı suçunda, göçmenler suçun konusunu oluştururlar. Her ne kadar 79 .maddenin başlığı “göçmen kaçakçılığı” ise de, suçun konusunu göçmenlerin yanı sıra mülteciler, sığınmacılar ve vatansızlar da oluşturabilir. Bu çerçevede yasal olmayan yollardan ülkeye sokulması veya ülkede kalmasına imkan sağlanması bakımından yabancılar; yurtdışına çıkmasına imkan sağlanması açısından hem Türk vatandaşları hem de yabancılar suçun konusu olarak karşımıza çıkar. 79. maddenin. 1ç fıkrasının (a) bendi açısından, Türklerin suçun konusu olması mümkün değildir. Çifte vatandaşlığa sahip olan kişinin vatandaşı olduğu ülkelerden biri Türkiye ise, bu kişi Türk vatandaşı sayılacağı için, 79/1-a’da yer alan seçimlik hareketin konusu olmayacaktır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Göçmen kaçakçılığı suçunda kural olarak görevli mahkeme, “Asliye Ceza Mahkemesi’dir.”

Göçmen kaçakçılığı suçunda yetkili mahkeme ise, “suçun işlendiği yer” mahkemesidir.

Cezayı Artıran Unsurlar Nelerdir?

“Suçun mağdurların hayatı bakımından bir tehlike oluşturması (…) halinde verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılmaktadır.” Bu nitelikli halin oluşabilmesi için, mağdurun hayati tehlike atlatmış olması gerekir. Diğer bir ifade ile herhangi bir zarar doğmasa bile hayati bakımdan tehlike arz eden bir durum oluşmuşsa cezanın artırılması gündeme gelecektir. İfade etmeliyiz ki, burada failin sorumluluğunun doğabilmesi için, bu netice ile fiili arasında nedensellik bağlantısının kurulmuş olması gerekir.

79. maddenin 2. fıkrasının (b) bendine göre, suçun mağdurların onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi halinde, verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılacaktır. Buna göre, onlarca insanın bir tırın kasasına konularak yurt dışına çıkarılması ya da yurda sokulması, yine onlarca göçmenin bir evin havasız bodrum katında aç susuz bırakılarak barınmalarına imkan sağlanması bu nitelikli hale örnek gösterilebilir.

TCK m.79 uyarınca göçmen kaçakçılığı suçunun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak kabul edilmiştir.

TCK’nın 79. maddesinin 3. fıkrasında, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hali, daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak kabul edilmiştir. Bu gibi durumlarda faile verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.

Ceza, Adli Para Cezasına Çevrilir Mi?

Göçmen kaçakçılığı suçunda hapis cezasına ek olarak adli para cezası öngörülmüştür. Bu suçta hapis cezasının tayin edildiği durumlarda, hapis cezası adli para cezasına çevrilmeyecektir.

Kaçak Göçmenler de Ceza Alır Mı?

Göçmen kaçakçılığın konusunu oluşturan göçmenlerin, TCK’nın 79. maddesinden dolayı cezalandırılması mümkün değildir. Nitekim “Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’ne Ek Kara, Deniz ve Hava Yoluyla Göçmen Kaçakçılığına Karşı Protokol’ün” 5. maddesinde, göçmenlerin, göçmen kaçakçılığı suçunun konusu olmaları dolayısıyla cezai kovuşturmaya tabi olmayacakları belirtilmiştir. Ancak bu kişilerin Pasaport Kanun’un 34. maddesi ya da 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uyarınca sorumlulukları devam etmektedir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Şikayet Süresi, Uzlaşma ve Zamanaşımı

Göçmen kaçakçılığı suçu şikayete tabi suçlar arasında yer almaz. Suçun öğrenilmesiyle birlikte savcılıkça re’sen takip edilir. Bu sebeple göçmen kaçakçılığı suçunda herhangi bir şikayet süresi bulunmamaktadır. Göçmen kaçakçılığı için öngörülen hapis cezası nazara alındığında dava zamanaşımı süresi on beş yıldır. Göçmen kaçakçılığı suçu uzlaşma kapsamındaki suçlar kategorisinde bulunmamaktadır.

Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti Suçu Arasındaki Farklar Nelerdir?

Göçmen kaçakçılığı kişilerin sınırlar ötesi sevk edilmesi suretiyle işlenen suç tiplerinden biri olarak sıklıkla insan ticareti suçu (m.80) ile karıştırılmaktadır.

Göçmen kaçakçılığı suçunda rıza mevcuttur. Yasadışı olarak bir ülkeden başka bir ülkenin sınırlarına nakledilen göçmen, bu eyleme rıza göstermekte, diğer bir ifadeyle devletin sınır politikalarını ihlal eden bir suçlu gibi davranmaktadır. Zira göçmen kaçakçılığında, suçtan fayda sağlayacak kişilerden biri de, ülke sınırlarını aşarak, hedef ülkeye yasadışı giriş yapan kişidir. Ancak insan ticareti suçunda ya rıza mevcut değildir ya da ifsat edilmiş bir rıza söz konusudur.

Göçmen kaçakçılığı suçu, yapısı gereği bir ülke sınırının geçilmesini ve dolayısıyla fiziksel hareketi gerektirir. Bu açıdan suçun oluşması için bir kaynak ülke, bir de hedef ülke olmak üzere iki ülkede eylem gerçekleştirilmelidir. Buna karşılık insan ticareti suçunda, kişilerin ülkeye sokulması veyahut ülke dışına çıkarılması seçimlik hareketlerden olmakla birlikte, suçun oluşması bakımından mağdurların ülke sınırları içerisine veya dışarısına nakli zorunlu değildir. Göçmen kaçakçılığı suçu, hedef ülkede sona ermekte ve ülke sınırının geçilmesine yardımcı olunan kişilerin, hedef ülkede kaçakçılardan ayrılmasına müsaade edilmektedir. İnsan ticareti suçunda ise eğer bir ülke sınırı geçilmişse, mağdurların ayrılmalarına imkan verilmemektedir. Tehdit, baskı, şiddet ve cebir unsurlarının varlığı suçu göçmen kaçakçılığından insan ticaretine dönüştürmektedir. Göçmen kaçakçılığı suçunda hedef ülkeye varan kişi tehdit, şiddet, baskı ve cebire maruz kalmamaktadır. Göçmen kaçakçılığı suçu, mağdurun hedef ülkeye ulaşması ile tamamlanırken, insan ticareti suçu hedef ülke veya bölgede istismar sürdüğü müddetçe devam etmektedir. Göçmen kaçakçılığı suçunun manevi unsuru yönünden failin “doğrudan doğruya veya dolaylı yoldan menfaat elde etmek” amacıyla hareket etmesi aranmıştır (TCK m.79/1). Buna karşılık insan ticaretinde failin, “zorla çalıştırmak, hizmet ettirmek, fuhuş yaptırmak veya esarete tabi kılmak ya da vücut organlarının verilmesini sağlamak” maksadı ile fiili işlemesi gerekmektedir (TCK m.80/1). Ancak belirmeliyiz ki failin kazanç veya maddi menfaat elde etmek düşüncesiyle hareket etmesi yasal düzenlemede aranmamış olsa da, insan ticareti suçu hemen her zaman kazanç elde etmek amacıyla işlenmektedir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu Uzlaştırmaya Tabi Midir?

Göçmen kaçakçılığı suçu uzlaşmaya tabi bir suç tipi değildir. Dolayısıyla bu suç bakımından uzlaştırma prosedürü uygulanmamaktadır.

Arabayla Göçmen Taşımak Suç Oluşturur Mu?

Göçmen kaçakçılığı maddi menfaat elde etmek maksadıyla ve kasten işlenebilen bir suçtur. Kişi, eğer ki arabayla taşımış olduğu yasadışı göçmenin, durumunu bilerek ve maddi menfaat elde etmek maksadıyla bir eylem gerçekleştirirse suç oluşmuş olacaktır. Aksi hallerde, göçmen kaçakçılığı suçu taksirle işlenemeyeceğinden, arabayla göçmen taşıyan şoför kişi bakımından suç oluşmayacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Mağdur Kimdir?

Suçun mağduru, yasal olmayan yollardan ülkeye sokulan veya ülkede kalmasına imkan sağlanan yabancı veya yasal olmayan yoldan yurt dışına çıkmasına imkan sağlanan vatandaş veya yabancının kendisidir. Öte yandan, suç tipinin başlığı “göçmen kaçakçılığı” olsa da, bu maddeyle yasa dışı yollardan herhangi bir şekilde ülkeye giriş ve ülkeden çıkışların cezalandırıldığı görülmektedir. Bu nedenle, mağduru bakımından özgü bir suç söz konusu değildir, bu suçun mağduru herkes olabilir. Örneğin, bir seyahat acentesi sahibi, turisti bedeli karşılığında fakat yasal olmayan yollardan ülkeye soksa yine bu suç oluşacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Etkin Pişmanlık Var Mıdır?

Türk Ceza Kanununda göçmen kaçakçılığı suçunun işlenmesi halinde, bu suça ilişkin etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır.

Bu sebeple göçmen kaçakçılığı suçunun işlenmesi halinde fail kişi veya kişilere etkin pişmanlık hükümleri uygulanmayacak, ceza indirimine gidilmeyecektir.

Suçun Takibi Şikayete Bağlı Mıdır?

Göçmen kaçakçılığı resen soruşturulan bir suçtur. Ayrıca suçtan zarar gören tarafın şikayeti aranmaz, bu sebeple göçmen kaçakçılığı suçunun takibi şikayete bağlı değildir.

Suçun Örgüt Halinde İşlenmesinin Sonuçları Nelerdir?

TCK’nın 79. maddesinin 3. fıkrasında, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hali, dağa ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak kabul edilmiştir. Bu gibi durumlarda, faile verilecek yarısından bir katına kadar artırılır.

Örgüt kurma suçu “çok failli” bir suç tipidir. Gerçekten kanuni tarife göre, bir kimse tarafından işlenmesi mümkün olan suçlara bireysel ya da tek failli suçlar, tipe uygun bir surette işlenebilmeleri için birden fazla failin bulunması şart olan suçlara ise, toplu veya çok failli suçlar denmektedir. Suç işlemek için örgüt kurma suçunda da “örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması” hususuna yer verildiğinden, suç oluşması belirtilen amaçla ancak bu sayıda kimselerin birleşmesi halinde mümkündür. Bu suç tipinde yaptırıma bağlanan fiil ise; sürekli bir şekilde suç işlemek amacıyla örgüt kurmaktadır. Örgütün şekli ve niteliği, toplantı yapıp yapmaması ve sair önemli değildir. Önemli olan “sürekli bir şekilde suç işlemek” amacıyla birleşmedir. Suç tipi, “sürekli bir şekilde suç işlemek” amacıyla faillerin iradelerin birleşmesi anında tekemmül etmiş olur ve bu andan sonra “mütemadi suç” olarak devam eder. Örgüt, süreklilik arz eden, kendisini oluşturanlar arasında planlı ortaklık, iş bölümü bulunan, başında bir lider olan ve en az üç kişiden oluşan, suç işlemek için kurulmuş bir yapılanmadır. Örgütün bir diğer önemli özelliği bu yapının “hiyerarşik” bir ilişki ortaya koymasıdır. Yatay ilişkiler bir örgütün varlığını oluşturmayacaktır. Buna göre, göçmen kaçakçılığı suçunu işleyen birden fazla kişi arasında hiyerarşik bir ilişki bulunmaksızın, sadece belli bir anlaşmanın sonucunda suç işlenmiş ise, söz konusu nitelikli hal uygulanmayacak, faillerin sorumlulukları TCK’nın 37 vd. maddelerinde yer alan iştirak kuralları çerçevesinde belirlenecektir.

Bununla birlikte müşterek fail olarak en az iki kişinin varlığı halinde ise, 79. maddenin 3. fıkrasında yer alan “suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesine” ilişkin nitelikli hal uygulama alanı bulacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “şantaj suçuna” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Şantaj Suçu (TCK 107) Nedir?

Şantaj eyleminde fail, hakkı olan yükümlü olduğu bir şeyi koz olarak ve kötüye kullanarak mağduru belirli bir şekilde davranmaya zorlar. Bu suçla korunan hukuksal yarar, kişinin karar verme ve aldığı bu karar doğrultusunda hareket etme özgürlüğüdür. Şantaj içeren davranışların kişilerin irade özgürlüğünü etkilemeye objektif olarak elverişli olması gerekir. Ancak irade özgürlüğünün gerçekten etkilenmiş olup olmadığı suçun oluşması bakımından önem taşımaz. Bu yönüyle şantaj bir somut tehlike suçudur. Bununla birlikte, TCK m.107/2 açısından, mağdurun şerefi de korunur.

Şantaj suçu maddi unsurunu oluşturan davranış açısından tehdit suçundan da ayrılmaktadır. Şantajda bir hakkın kullanılmasının veya yükümlüğünün yerine getirilmesinin, başkasını belirli bir davranışta bulunmaya ya da haksız yarar sağlamaya zorlamak amacıyla kötüye kullanılması söz konusudur.

Mağdur, bir hakkın kullanılmasının ya da bir yükümlülüğe uygun davranılmasının, kendisi açısından ortaya çıkaracağı olumsuz sonuçlardan kaçınmak için failin iradesine boyun eğmekte ve özgür iradesiyle yapmayacağı bir davranışı yapmaya zorlanmaktadır. Bu anlamda şantajda tehdide bir araç olarak başvurulmaktadır.

Amaç, karşı tarafı yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlamaktadır. Öte yandan şantajda fail hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şey tehdidin konusu oluşturmakta iken; tehdit suçunda, hukuken korunan herhangi bir yarar (yaşam, beden bütünlüğü, cinsel dokunulmazlık, malvarlığı gibi) tehdidin konusunu oluşturmaktadır.

Yine şantaj ve cebir suçu, her ikisinde de mağdurun iradesinin belirli bir davranışta bulunmaya ya da bulunmamaya zorlanmış olması bakımından birbirine benzemektedir. Aradaki fark, iradeye zorlamak için başvurulan araç bakımındandır. Şantaj suçunda tehdide bir araç olarak başvurulmakta iken, cebir suçunda ise maddi kuvvete başvurulmaktadır.

Şantaj Suçunun Cezası (2026)

Türk Ceza Kanunu Madde 107/1 uyarınca; “hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle, bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”

Türk Ceza Kanunu Madde 107/2 uyarınca; “kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulması halinde de birinci fıkraya göre cezaya hükmolunur.” Görüldüğü üzere TCK m.107’de şantajın iki ayrı görünüş biçimine yer verilmiştir.

Şantaj Suçunun Unsurları

FAİL VE MAĞDUR

Suçun faili olabilecek kişiler şantaj suçunun her iki görünüş biçimi açısından da herhangi bir özellik göstermez. Herkes bu suçun faili olabilir. Bununla birlikte TCK m.107/1’de düzenleniş biçimi itibariyle şantaj, bir konuda hak ve yükümlülüğe sahip olan kişi tarafından işlenebilir. Failin bir hakkı ya da yükümlülüğü olan bir kişi olması arandığından, bu suçun bir özgü suç olduğu söylenebilir. Bununla birlikte bu kişinin kamu görevlisi olmaması ve yerine getirmekle yükümlü olduğu işin de görevine girmemesi gerekir. Çünkü kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kullanarak bir yarar sağlaması, şantaj suçunu değil, icbar suretiyle irtikap suçunu oluşturur.

Suçun mağduru olabilecek kişiler bakımından herhangi bir özellik aranmamıştır. Tehdit suçunda olduğu gibi, burada da mağdurun kendisine yönelik kötülüğü anlayabilecek ve algılayabilecek durumda olması gerekir. Tüzel kişiler suçun mağduru olamaz. TCK m.111 gereği, şantaj suçunun işlenmesi sonucunda yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

FİİL, NETİCE VE NEDENSELLİK BAĞI

Şantaj suçunun ilk görünüş biçimi açısından maddi unsurlar kapsamındaki seçimlik fiiller, “bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya” zorlamaktadır. Bunun için de, fail, “hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağı veya yapmayacağını” ileri sürmekte ve böylece mağdurun iradesini etki altına almaktadır. Failin yapacağını ya da yapmayacağını ileri sürdüğü şey, onun hakkı veya yerine getirmekle yükümlü olduğu bir şey olmalıdır. Suçun tamamlanmış sayılabilmesi için mağdurun belirli bir davranışa ya da haksız çıkar sağlamaya zorlanmış olması yeterlidir, kendisinden isteneni yapmış veya çıkarı sağlamış olması gerekli değildir. Ancak her halde hareketin mağdurun iradesini zorlamaya elverişli olması gerekir. Bunun sonucu olarak da fail hakkı kullanma ya da yükümlülüğü yerine getirebilecek durumda olmalıdır. Failin mağduru yapmaya ya da yapmamaya zorladığı davranış “kanuna aykırı” veya “yerine getirmekle yükümlü olmadığı” bir davranış olmalıdır. Bunun sonucu olarak da mağdurdan yerine getirmesi istenen davranış hukuk düzeninin onayladığı bir davranış ise şantaj suçundan söz edilemez. Örneğin, failin, kaçak inşaata göz yuman belediye başkanına, tavrını değiştirmezse aleyhine muhalefetle işbirliği yapacağını söylemesi de şantaj suçunu oluşturmaz çünkü başkandan istenen husus, zaten yükümlü olduğu bir şeyi yapmaya zorlamak amaçlıdır.

Şantaj suçunun ikinci görünüş biçiminde ise fail kendisine veya bir başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikte hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunmaktadır. Gerçekten failin, örneğin gayri meşru cinsel ilişkisini ailesine ihbar edeceğini söyleyerek mağdurdan çıkar elde etmesi TCK m.107/1 kapsamına girmez. Çünkü fail bakımından bir hakkın kullanılması ya da bir yükümlülüğe uygun davranılması durumu yoktur. İşte bu sakıncayı gidermek için TCK m.107/2 düzenlenmiştir. Şantajın bu işleniş biçimi bakımından da, açıklanacağı ya da isnat edileceği söylenen şeyler mağdurun iradesini zorlamaya elverişli olmalıdır. Böylece mağdur, çıkar sağlamak ya da açıklama veyahut isnada katlanmak arasında seçim yapmaya zorlamaktır. Yargıtay’ın vurguladığı üzere, “mağdurun bu duruma düşmesinde failin etkisinin olup olmamasının veya açıklanacağı tehdidinde bulunulan durum itibariyle mağdurun meşru zeminde olup olmamasının suçun oluşumu bakımından bir önemi” yoktur. Örneğin, bir firmaya üretmiş olduğu hatalı ürünlerin basına verileceği, böylece ticari itibarının sarsılacağı söylenerek firmadan yarar talep edilmesinin de bu fıkra kapsamında olduğu belirtilmektedir.

MANEVİ UNSUR

Şantaj TCK m.107/1 kapsamında genel kastla, m.107/2 kapsamında ise özel kastla işlenebilen bir suçtur. TCK m.107/2’deki düzenleniş biçimi itibariyle şantaj suçunun oluşması için failin yarar sağlamak özel kastıyla hareket etmiş olması gerekir. Bu nedenle söz konusu maksat olmaksızın, mağdurun şeref ve saygınlığına yönelik zarar tehdidinde bulunulmuşsa, oluşan suç şantaj değil, tehdittir. Failin yarar sağlamak amacıyla hareket etmiş olması bu suçun oluşması için yeterlidir. Ayrıca yararın sağlanmış olup olmaması suçun oluşması açısından önemsizdir. Yararın faile veya üçüncü bir kişiye sağlanması için tehditte bulunulmuş olması önemli değildir. Lehine yarar sağlanan kişi, duruma göre şantaj suçuna iştirak ya da suç eşyasını kabul etmek suçundan dolayı cezalandırılır.

HUKUKA AYKIRILIK UNSURU

Şantaj suçunun ilk işleniş biçimi açısından fail hakkı olan ya da yükümlü olduğu bir şeyi yapacağını ileri sürmektedir. Normalde hakkı olan bir şeyi yapacağını söylemek, hakkın kullanılması hukuka uygunluk nedeni çerçevesinde cezalandırılmaz. Burada cezalandırılan, bunun ileri sürülmesi suretiyle karşı tarafın bir davranışta bulunmaya veya bulunmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlanmasıdır. Bu nedenle de, failin hakkın icrası hukuka uygunluk nedeninden yararlanması mümkün değildir.

Şantaj Suçunun Nitelikli Halleri

Şantaj suçunun nitelikli hali kanunda düzenlenmemiştir. Dolayısıyla bu suçun nitelikli hali bulunmamaktadır. Ancak suçun aynı kişiye karşı değişik zaman aralıkları içerisinde işlenmesi durumunda zincirleme suç kuralları uygulanır. Birden fazla kişiye karşı tek bir fiille de bu suç işlenebilir. Bu durumda da zincirleme suç kuralları uygulama alanı bulur (TCK m.43/2).

Şantaj Suçuna Örnek Teşkil Eden Durumlar

Örneğin, lisede bir öğrencinin kopya çekerken yakalandığı düşünelim. Hocanın, yasak olmasına rağmen özel ders verdiğini bilen bir öğrencinin “sen bunu es geç, ben de özel ders verdiğini es geçeyim” demesi şantajdır. Zira öğrenci, hakkı olan bir şeyi yapacağından bahisle (yasak olarak özel ders verdiğini ihbar etmek), hocayı yapması gereken bir şeyi yapmamaya (kopya işlemi yapmamaya) zorlamaktadır.
Şantaj suçuna örnek olarak; bir mankenin uygunsuz fotoğraflarını elde eden gazetecinin, kendisiyle yemeğe çıkmazsa, bunları ertesi gün manşetten yayımlayacağını söylemesi; tanıklıktan çekinme hakkına sahip olan şansın, kendisine menfaat temin edilmezse çıkıp tanıklık yapacağını söylemesi; gazetecinin, etkin konuma getirilmesi takdirde, bir siyasi parti liderine, hakkındaki yolsuzluk haberini yayımlayacağını söylemesi; bir suça tanık olan kimsenin, ailesinin geçimi sağlanmazsa bu suçu ihbar edeceğini faile bildirmesi gibi.

Şantaj Suçunda Zamanaşımı ve Şikayet Süresi

Şantaj suçu, şikayete tabi suçlar kategorisinde yer almamaktadır. Soruşturma süreci ihbar üzerine savcılık tarafından re’ sen yapılır. Bu sebeple şantaj suçu bakımından herhangi bir şikayet süresi yoktur. Bu suç bakımından dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Şantaj suçunun mağduru olan kişi, suçun oluştuğu tarihten itibaren 8 yıl içerisinde ihbarda bulunmalıdır. Aksi takdirde 8 yıl geçmekle birlikte şantaj suçunun, soruşturma ve kovuşturması yapılamaz.

Şantaj Suçunda Emsal Yargıtay Kararları

Şantaj suçuna emsal olabilecek nitelikte Yargıtay Kararlarını örnek olarak sıralamak gerekirse;

“Sanığın lise son sınıf öğrencisi olan kızının not yükseltme sınavına katılmamasına ilişkin olarak aldığı raporun yönteme uygun olmadığı gerekçesiyle kabul edilmemesi üzerine, okul müdürü olan katılana, kızı aracılığıyla gönderdiği mektup ile; eğer kızının mezuniyetini sağlamaz ise savcılığa giderek, kendisine yakınanın 1.000-TL karşılığında başka bir rapor alabileceğini teklif ettiğine ve makamına gelen kız öğrencilere sarkıntılıkta bulunduğuna ilişkin iddialarını açıklanacağını ifade etmesi biçimdeki eyleminin,” yakınana zarar verebilecek bir hususu açıklama tehdidinde bulunarak yarar sağlama niteliğinde olup şantaj suçunu oluşturacağı.” (Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 2542/6139)

“Sanığın açtığı boşanma davasına katılan eşinin karşı çıkmamasını sağlamak ve yasal istemlerini sınırlamak maksadıyla çektiği telefon mesajlarında; “Bu işi ya efendi gibi konuşursun ya da mahkemeye (…)’ni şahit olarak getiririm” ve “kafamı bozma, seni rezil ederim, ya her şeyini kabul et, ya da her şeyi göze al gibi sözlerle katılanın şeref ve saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususları açıklama veya isnat etmekle tehdit ederek, TCK’nın 107/2 maddesinde yazılı şantaj suçunu işlediği gözetilmeden, eylemi ikiye ayırarak TCK’nın 125/1 maddesi ile ceza hükmü kurulup aynı yasanın 106/1 maddesi yönünden beraat kararı verilmesi yasaya aykırıdır.” (Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 11321/8463)

“Sanık İ.A’nın, şirketinde avukat olarak çalışan ve aynı zamanda imam nikahı ile birlikte olduğu katılanın kendisinden ve şirketten ayrılmak istemesi üzerine, cinsel beraberliklerine dair görüntüler içeren kaseti açıklayacağından söz ederek tehdit ettiği iddia olunan eyleminde; hürriyete karşı işlenen suçlardan olan şantaj suçunun oluşumunda, “açıklama” husususun gerçekleşmesi gerekmeyip, “açıklama tehdidinin” karşı tarafa bildirilmiş olması yeterlidir.” (Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 11471/13429)

“Suça sürüklenen çocuğun on üç dakika arayla gönderdiği “Bak bu son uyarım, o mesajlar duruyor, S.. beni beş dakika konuşturmazsan veya görüştürmezsen o mesajları gösteririm bütün sülalenize, Bafra’daki F.. ile konuştum ilişki yaşadığımızı beraber yattığımızı S.. da biliyor, dayına her an söyleyebilir insan içine çıkamazsınız burada da bitmez Balıklıda dışarı çıkamazsınız, şimdi hemen cevap ver arayım yarın görüşelim mi” ve “Siz istediniz yarın 19daki dayını indireceğim ve göstereceğim mesajları” biçimindeki iki mesajın bir bütün halinde tek şantaj suçunu oluşturduğu ve değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunu doğuracak bir kesintinin de mevcut olmadığının anlaşılması karşısında, TCK’nın 43 maddesinin uygulanmaması gerekir.” (Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 23985/38349)

Şantaj Suçunda HAGB

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmasını ifade eder (CMK 231/5). Burada da farklı bir tür erteleme, başka bir ifadeyle ceza kanunundaki ertelemeye nazaran daha lehe sonuçlar doğuran bir durum söz konusudur. Şantaj suçunda ceza miktarının 2 yıl veya daha az olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanması mümkündür.

Ceza, Adli Para Cezasına Çevrilir Mi?

Şantaj suçu nedeniyle alt sınırdan verilen hapis cezaları takdirim indirim suretiyle 1 yıl ve daha az olur ise TCK m.50 uyarınca hapis cezası, adli para cezasına çevrilebilir. Hapis cezasının alt sınırı bir yıl ve daha fazla olduğunda hallerde ise, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.

Etkin Pişmanlıktan Yararlanılabilir Mi?

Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağı suç tipleri istisnaidir ve ilgili suç tiplerini tanımlayan kanun maddelerinde belirtilmiştir. Türk Ceza Kanun’unda şantaj suçunun işlenmesi halinde, bu suça ilişkin “etkin pişmanlık” hükümlerinin uygulanacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu sebeple şantaj suçunun işlenmesi halinde sanık kişiye etkin pişmanlık hükümleri uygulanmayacak, ceza indirimine gidilmeyecektir.

Şantaj Yüz Kızartıcı Bir Suç Mudur?

Yüz kızartıcı suçlar özel bir kanunla sayılı olarak belirtilmiştir. Şantaj suçu, kanunun yüz kızartıcı olarak belirlediği suç tiplerinde bulunmamaktadır. Bu sebeple şantaj suçu yüz kızartıcı bir suç tipi değildir.

Şantaja Uğruyorum, Ne Yapmalıyım?

Eğer ki mağdur, başka bir kişi tarafından şantaja uğruyorsa, polis merkezine gidip fail bakımından şikayette bulunabilir veyahut savcılığa şikayet dilekçesi sunarak fail yönünden soruşturma sürecinin başlatılmasını talep edebilir.

Şantaj Suçu Şikayete Tabi Midir?

Şantaj suçu şikayete tabi değildir, bu sebeple şantaj eyleminin ihbar edilmesi üzerine savcılık makamı tarafından öğrenilmesiyle birlikte soruşturma süreci başlatılır.

Şantaj Suçu Uzlaşmaya Tabi Midir?

Uzlaşma, suç isnadı şahıs ile suçun mağduru olan şahsın bir uzlaştırmacı aracılığıyla iletişim kurarak anlaşmasıdır. Şantaj suçu takibi şikayete tabi bağlı bir suç tipi değildir. Bu bağlamda şantaj eyleminin şikayet edilmesi değil ihbar edilmesi söz konusudur. Dolayısıyla şantaj suçu uzlaşmaya tabi suçlardan değildir.

Şantaj Suçu Nasıl İspat Edilir?

Şantaj suçunun ispat edilmesi bakımından; mağdurun beyanları, tanık ifadeleri ile birlikte olayın vuku bulduğuna ilişkin somut deliller, ceza yargılamasında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması açısından belirleyici niteliktedir. Bu unsurlar, suçun işlendiği yönündeki iddianın ispatı bakımından temel dayanaklar arasında yer almakta olup, mahkemece verilecek hükmün gerekçelendirilmesinde önemli rol oynar. Zira ceza muhakemesinde hedef, maddi gerçeğe ulaşmak olduğundan; mağdurun olayla ilgili tutarlı, çelişkisiz ve yaşam deneyimlerine uygun anlatımları, tanık beyanlarıyla desteklendiği ve diğer delillerle örtüştüğü takdirde, delil değerlendirmesinde yüksek ispat gücüne sahip kabul edilir. Bununla birlikte, tüm bu beyan ve delillerin hukuka uygun yöntemlerle elde edilip edilmediği de ayrıca dikkate alınmalıdır. Aksi halde, hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz.

Şikayetten Vazgeçilebilir Mi?

Şantaj suçu şikayete bağlı bir suç olmadığından, herhangi bir şikayet süresi söz konusu olmaksızın savcılık tarafından suçun öğrenildiği an re’sen soruşturma başlatılır. Kamu davasına müdahil olan kimsenin şikayetten vazgeçmesi de ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz.

Şantajla Para İstemenin Cezası Nedir?

Şantaj eylemiyle para isteyen fail bakımından TCK m.107 uyarınca, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası yaptırımı uygulanacaktır.

Şantaj Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “mühür bozma suçu ve cezasına” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınızla ilgili detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Mühür Bozma (Mühür Fekki) Suçu Nedir? (TCK 203)

Mühür bozma suçunun konusu mühür ve mühür altına alınan eşyadır. Bu suçta yasaklanan fiil; “kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin saklanmasını veya varlığını aynen korumasını sağlamak için konulan mührün kaldırılması veya konuluş amacına aykırı hareket edilmesidir”.

Mühür bozma seçimlik hareketli bir suçtur. Fail, ya mührü kaldırmalı ya da mührü kaldırmaksızın konuluş amacına aykırı hareket etmelidir. Bu hareketlerden birinin yapılması suçun oluşması için yeterlidir. Her ikisinin gerçekleştirilmesi halinde de yine tek suç vardır.

Mührün kaldırılması; üzerine konulduğu eşyadan ayrılması, kırılması, koparılması, sökülmesi anlamına gelmektedir. Mührün kaldırılması ile suç gerçekleşir. Hareketin bu şekli bakımından failin mührü bozduktan sonra, eşyaya müdahale edilmemelidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun karar verdiği bir olayda özetle; mühürleme işlemi gazinonun bir yöndeki pencerelerine yapılmış, kapı mühürlenmemiş, sanık mühre dokunmaksızın kapıyı kullanarak gazinoyu işletmeyi sürdürmüştür. Yargıtay Ceza Genel Kurulu “sanık mühre rağmen gazinosuna girerek, normal faaliyetleri sürdürmek suretiyle, devletin nüfuz ve itibarını sarsmıştır. Bu nedenle suç bütün unsurları ile oluşmuştur” şeklinde karar vermiştir.

Türk Ceza Kanun’unda mühür bozma suçuna neden olan hareketler seçimlik olarak öngörülmüştür. Fail ya mührü bozmalı ya da mührü bozmaksızın konuluş amacına aykırı olarak eşyaya müdahale etmelidir. Mühür bozulduktan sonra gerçekleştirilen fiiller, cezalandırılmayan sonraki hareketlerdir. Örneğin; hırsız çaldığı malı, sonradan tahrip etse, hırsızlıktan başka ayrıca mala zarar vermeden sorumlu olmaz. Mühür bozma suçu sırf hareket suçu olduğundan, bu suçun tamamlanabilmesi için herhangi bir neticenin gerçekleşmesi aranmaz. Yani mühür bozmaya konu edilecek tüm eylemler suçun oluşması için yeterlidir.

Mühür Bozma (Fekki) Suçunun Cezası

5237 Sayılı Türk Ceza Kanun’un 203. maddesi uyarınca; “Kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak için konulan mührü kaldıran veya konuluş amacına aykırı hareket eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”

TCK m.203/1 uyarınca failin; mührü kaldırması, gizlemesi veya şekil değiştirmesi gibi hareketlerin yanı sıra, mührün konuluş amacına aykırı hareket etmesi halinde de mühür bozma suçu oluşacaktır

Mühür Fekki (Bozma) Suçu Nasıl İşlenir?

A- Konulan Şey “Mühür” Olmalıdır.

Mühür; “üzerinde işlem yapılan eşyanın; başkasının tesir ve tasarruf alanından çıkarılmasını sağlamak için konulduğunu belirtir biçimde, eşya ya da muhafazası üzerine konulan maddi işaretlerdir.” Maddi yapısı önemli olmayan mühür, herhangi bir nesneden (kurşun, balmumu, sıkıştırılmış mukavva, üzerinde işaret bulunan yapıştırılmış bir kağıt) olabilir. Burada önem arz eden husus, mührün kamu otoritesinin iradesini açıklamaya elverişli olmasıdır.

B- Mühür Konulmuş Olmalıdır.

Devletin iradesini simgeleyen mührün konulmasındaki amaç eşyanın mevcut halinin korunmasıdır. Bu halde suçun oluşması bakımından, konulmuş bir mührün bulunması zorunludur. Mühürleme yapıldığına dair tutanak tutulması yeterli olmayıp, fiilen yasal şekil ve şartlara uygun bir mühürleme işlemi yapılmış, mühür konulmuş bulunmalıdır. Emsal bir olayda, mühürleme yapılmadığı ileri sürülüyorsa gerçek durum araştırılmalıdır. Yargıtay’ın vermiş olduğu bir kararda; “Tutanağı düzenleyen görevlilerden mühür koyup koymadıkları açıkça sorularak cürmi eylem öncesi var olması gereken mühür ön koşulunun” gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması gerekmektedir denmektedir. Mührün mutlak surette eşyanın kullanılmasını imkansız kılacak biçimde konulmuş bulunması aranmaz. Örneğin; bir işyerinin kapısının mühürlenmesine karşın, penceresinden içeri girme olanağının bulunması, mühürleme işleminin geçerli olmasına engel değildir. Buna karşın mühürleme, neye ilişkin olarak yapıldığını karışıklığa neden olmayacak ve açık bir biçimde konulmuş olmalıdır. Örneğin; kapının sadece bir kanadına, dolabın sadece bir çekmecesine mühür konulması durumunda TCK m.203 anlamında mühürleme yapılmış olmaz.

C- Mühür, Bir Şeyin Saklanmasını veya Varlığının Aynen Korunmasını Sağlamak İçin Konulmalıdır.

Taşınır ya da taşınmaz eşyaya mühür konulmasının sebebi, bu mal üzerinde kimsenin tasarrufa bulunmamasını ve malın mevcut varlığının korunmasını sağlamaktır. Nitekim TCK’nın 203. Maddesinde bu husus; “bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak için” denilmek suretiyle belirtilmiştir. Dolayısıyla mührün yalnızca bahse konu amaçlarla konulmuş olması gerekir. Örneğin; Belediye tarafından imara aykırı biçimde yapıldığı saptanan inşaatın mühürlenmesinin anlamı, inşaatın imara aykırı biçimde tamamlanmasını engellemektir. Maddede sayılan bu iki hal dışında bir maksatla konulan mührün bozulması, inceleme konusu suçu oluşturmaz.

D- Mühür Kanun veya Yetkili Makamların Emri Uyarınca Konulmalıdır.

Türk Ceza Kanun’un 203. Maddesinde; “kanun veya yetkili makamların emri uyarınca… konulan mührün” kaldırılması suç sayılmaktadır. Şu halde mühür, yetkili makamların emri ile ya da doğrudan kanunun bir buyruğu olarak konulmuş olmalıdır. Mührü koyan kamu görevlisi şahsi iradesine göre hareket etmişse, bu koşul gerçekleşmez. Örneğin; trende görevli bir memur, yolcuya yardım etmek, hırsızlığı önlemek için yolcunun bavuluna demiryolu idaresine ait mührü koysa, kanun veya yetkili makamların emrine binaen hareket ettiği söylenmez ve böyle bir mührün sökülmesi de suç teşkil etmez. Mühür doğrudan kanunun emrini icra dolayısıyla konulsa dahi, her halde mührü koyma iradesinde bulunan kişinin veya fiilen mühür koyan kimsenin devletin yetkili görevlisi olması şarttır. Mühür koyma yetkisi özel hukuk veya kamu hukukundan kaynaklanabilir.

Cezanın Ertelenmesi ve Adli Para Cezasına Çevrilmesi

Cezanın ertelenmesi, mahkeme tarafından belirlenen cezanın cezaevinde infaz edilmesinden belirli şartlarla vazgeçilmesidir. Mühür bozma suçunda verilecek cezanın 2 yıldan az olduğu halde cezanın ertelenmesi söz konusu olabilecektir. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması sanık hakkında hükmolunan cezanın 5 yıl süre içerisinde tekrar kasten bir suç işlenmediği takdirde açıklanmaması ve hukuki manada sonuç doğurmaması manalarına gelir. Mühür bozma suçunda sanığa verilecek ceza 2 yıl veya altında ise HAGB söz konusu olabilecektir.

Mühür bozma suçunda hapis cezası ve adli para cezası seçimlik olarak öngörülmüştür. Mühür bozma suçundan kaynaklı olarak hapis cezasının tayin edildiği durumlarda, hapis cezası adli para cezasına çevrilmeyecektir. Ancak suçun işleniş biçimine göre hakim, hapis cezası yerine fail bakımından adli para cezası öngörebilir.

Şikayet Süreci ve Zamanaşımı Kavramı

Mühür bozma suçu şikayete tabi bir suç değildir. Mühür bozmaya yönelik ihbar üzerine suç, savcılık makamı tarafından resen takip olunur. Mühür bozma suçu yönünden dava zamanaşımı süresi ise 8 yıldır. Dolayısıyla mühür bozmaya yönelik eylemler dava zamanaşımı süresi olan 8 yıl içerisinde soruşturulabilir niteliktedir.

Yetkili ve Görevli Mahkeme

Mühür bozma suçunda, suçun işlendiği yerde bulunan “Asliye Ceza Mahkemesi” hem görevli hem de yetkili mahkeme konumundadır.

Mühür Bozma Suçunda Tekerrür

Tekerrür, daha evvel işlenen bir suçun cezasının kesinleşmesi sonrasında yine belli bir süre içerisinde aynı suçun tekrar işlenmesi durumudur. Mühür bozma suçunda tekerrür ancak ilk gerçekleştirilen mühür bozma suçu gerçekleştiğinde uygulanabilir. Tekerrür hükümlerine yönelik süreler ise Türk Ceza Kanunu m.58’de düzenlenmektedir.

Failin aynı suç işleme kararıyla birden fazla mühür bozma suçunu işlediği hallerde diğer koşulları da varsa zincirleme suç hükümleri uygulanacaktır (TCK m.43/1).

Mühür Fekki Fiilini İşleme Kastı Nasıl Tespit Edilir?

Mühür bozma suçu kasten işlenebilir. Suçun oluşması açısından failin belirli bir amaçla hareket etmiş olmasının önemi yoktur. Failin, mührün yetkili makam tarafından konulduğunu, bu mührün eşyanın varlığını koruma veya varlığını sürdürme amacını güttüğünü, yaptığı hareketin mührü sökmeye ya da konulmuş amacına aykırı hareket etmeye yönelik bulunduğunu bilmesi ve bu hareketi istemesi gerekli ve yeterlidir. Failin mührü koyanın yetkisiz olduğunu veya kendisinin mührü sökmeye yetkili bulunduğunun zannetmesi gibi yanılgıları, hataya ilişkin kurallar çerçevesinde (TCK m.30) değerlendirilecektir.

Etkin Pişmanlık Var Mıdır?

Etkin pişmanlık, suç işlendikten sonra failin pişman olması ve işlediği fiilden ötürü meydana gelen zararı gidermeye çalışmasıdır. Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağı suç tipleri istisnaidir ve ilgili suç tiplerini tanımlayan kanun maddelerinde belirtilmiştir. Ancak mühür bozma suçu yönünden etkin pişmanlık hükümleri düzenlenmediğinden uygulanması da söz konusu değildir.

Şikayete Bağlı Mıdır?

Mühür bozma suçu şikayete tabii bir suç değildir. Failin, mührü bozması nedeiyle ihbar edilmesi ile birlikte suç, savcılık tarafından re’sen yani kendiliğinden soruşturulur.

Yüz Kızartıcı Bir Suç Mudur?

Yüz kızartıcı suçlar özel bir kanunla sayılı olarak belirtilmiştir. Mühür bozma suçu kanunun yüz kızartıcı olarak belirlediği suç tiplerinde bulunmamaktadır. Bu sebeple mühür bozma suçu yüz kızartıcı bir suç tipi değildir.

Mühür Bozma Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.