Bu yazımızda “Kaza Tespit Tutanağına İtiraz” konusunda genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir?

Maddi hasarla sonuçlanan ve en az iki aracın bulunduğu trafik kazalarında sürücüler tarafından 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren kaza tespit tutanağı düzenlenebilmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun’un 81. maddesi uyarınca; “Yalnız maddi hasar meydana gelen kazalarda, kazaya dahil kişilerin tümü, yetkili ve görevli kişinin gelmesine lüzum görmezlerse, bunu aralarında yazılı olarak saptamak suretiyle kaza yerinden ayrılabilirler.”

Kaza tespit tutanağı, kazanın özetini belirten resmi nitelikte ve kusurun belirlenmesi bakımından önemli bir belgedir. Dava açmak veya gerekli kurumlara başvuru ve itiraz yapmak için gerekli olan bir belgedir.

Kazada bulunan sürücülerden herhangi biri; alkollü, ehliyetsiz veya on sekiz yaşının altındaysa, kaza sırasında kamu malına zarar geldiyse (örneğin trafik levhaları), kazada yaralanan veya ölen varsa, kazaya karışan sürücülerden biri veya birkaçının zorunlu trafik sigortası yoksa kaza tespit tutanağı tutulmaz. Bu hallerde polis veya jandarma vasıtasıyla kaza tespit tutanağı düzenlenip kusur oranı belirlenmektedir.

Kaza tespit tutanağı hazırlanırken bazı konulara dikkat edilmesi gerekmektedir. Şöyle ki;

• Araçlar kazadan sonra sabit halde bekletilmeli ve tüm açılardan fotoğrafları çekilmelidir.
• Her iki tarafa ait ruhsatın fotoğrafı çekilmelidir.
• Trafik sigorta poliçelerinin fotoğrafı çekilmeli ve poliçe numaraları tutanağa yazılmalıdır.
• Her iki tarafın ehliyet cüzdanlarının fotoğrafı çekilmelidir.
• Kaza yapılan yerin açık adresi yazılmalıdır.
• Çarpışmanın krokisi çizilmelidir.
• Her iki taraf kazanın kendi bakış açısından nasıl gerçekleştiğini yazmalıdır.

Her iki nüshaya da ıslak imza atılmalıdır.

Kaza Tespit Tutanağına Nasıl İtiraz Edilir?

Kaza tespit tutanağının düzenlenmesi sonucunda sigorta şirketlerinin mutabık olduğu kusur oranına karşılık kazaya karışmış olan araç sürücüleri, sigortalı olarak itiraz edilebilmektedir. Sigorta şirketleri tarafından mutabakat yapılmasıyla birlikte kusur oranları ilgili araç sürücülerine tebliğ edilir. Sorumluluk oranlarının araç sürücülerine bildirilmesi ile birlikte, her bir araç sahibinin bildirimin yapılmasından itibaren 5 iş günü içerisinde ilgili sigorta şirketine itiraz etme hakkı bulunmaktadır. Sigorta şirketi tarafından bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 5 iş günü içerisinde sigortalı tarafından itiraz edilmesiyle birlikte, 3 iş günü içerisinde yeniden değerleme yapmak üzere sigorta şirketi kararını bildirir.

Kazaya karışan araç sürücüleri kusur oranlarını, http://www.sbm.org.tr adresindeki “Hizmetler” Menüsü sekmesinde “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” başlığıyla öğrenebilmektedir. Sigorta şirketi itirazın reddederse veya itiraz yapılmasından itibaren 3 iş günü içerisinde cevap vermezse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir veya mahkeme vasıtasıyla dava açılabilmektedir. Başvuru E-Devlet üzerinden veya doğrudan başvuru formu ile yapılabilir.

E-Devlet ile Kaza Tespit Tutanağına İtiraz

Kaza tespit tutanağına karşılık, E-Devlet üzerinden doğrudan itiraz edilememektedir. Ancak, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) aracılığıyla, kişinin E-devlet bilgileri ile giriş yapılarak, kusur oranının ilgili tarafa bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde itiraz edilebilmektedir. İtiraza ilişkin başvuru, kurum sayfasında bulunan “Hizmetler” başlığında, Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz sekmesi vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir.

İtiraz Sürecinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

İtiraz sürecinde yasal süreleri kaçırmamak, gerekçeli ve somut delillere dayalı bir itiraz dilekçesi hazırlamak gerekmektedir. Ayrıca sürecin doğru bir şekilde ilerlemesi için, itiraza ilişkin başvurunun doğru merciye yapılması gerekir. Tutanaktaki bilgiler kontrol edilmeli, kusur kodları incelenmeli, doğru başvuru yolları izlenmelidir. İtiraz dilekçesi; açık bir dil ile, hukuki dayanakları belirtilen, kaza konusu olayı net bir şekilde özetleyecek şekilde yazılmalıdır. İtiraza ilişkin başvuru yapıldıktan sonra, itirazın ilgili merci tarafından alındığına dair belgeyi muhafaza etmek gerekir.

Bu Süreçte Uzman Desteği Almak Neden Önemli?

Trafik kazası sonrasında telafisi güç zararların doğmaması ve maddi kayıpları önlemek adına, uzman desteği almak önemlidir. Süreci daha doğru ve etkili yürütülmesi için, trafik kazaları ile ilgili uzman avukat yanlış kusur oranın uygulanıp uygulanmadığını tespit edip itiraz gerekçesi oluşturabilir. Delilleri daha etkili ve güçlü hale getirebilir. Usul hatalarının önlenmesini sağlar bu sayede başvuru doğru kuruma ve doğru şekilde yapılır. İtiraz bakımından gerekli belgeler eksiksiz şekilde hazırlanır ve hak kaybı riski ortadan kalkar.

Trafik Kazalarında Kusur Kavramı

Trafik kazasında kusur oranı, kazaya karışan motorlu taşıt sahiplerinin kazadaki sorumluluğunu gösteren bir değerdir. Kazanın gerçekleşmesinde hata payı fazla olan kişinin sorumluluğu diğer araç sürücüsüne göre fazladır. Yer, hava şartları, yol durumu ve benzeri hususlar sorumlu tarafların kusur oranlarını belirlemek için incelenir. İncelemeler sonucu kazaya karışan taraflar asli kusur, tali kusur, eşit kusur sahibi olarak belirlenebilir.

Trafik kazalarında kusur oranları genellikle; %0, %25, %50, %75 ve %100 şeklinde belirlenmektedir. Ancak kusur oranlarının farklı şekillerde tespit edilebilmesi de mümkündür. KTK m.84 uyarınca Asli kusur kavramı, kazanın ana sebebi olarak belirlenen tarafı temsil etmektedir. KTK m. 84’te sayılan ağır trafik kuralı ihlalleri dışındaki bütün trafik kuralı ihlalleri tali kusur sayılmaktadır. Tali kusur, kaza sırasında gereken önlemi almamış, dikkatsiz tarafı temsil etmekle birlikte, asli kusurlu olan tarafa göre daha az kusur oranı bulunan taraftır.

İtirazın Olası Sonuçları ve Sonraki Adımlar

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi tarafından itirazın kabul edildiği durumda, kusur oranı yeniden belirlenir veya değiştirilir. Sigorta şirketi yeniden değerlendirme yapar ve tazminat, sigorta ödemesi gibi konular tekrar hesaplanır. Bir diğer olası sonuç ise itiraz sonucu dosyanın yeniden değerlendirilmesi için incelemeye gönderilmesi ve ek deliller talep edilmesidir. Bunun sonucunda da nihai kusur oranı saptanır. İtiraz reddedilirse, kusur oranı değişmeden kalır. Bu durumda ise Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yapılabilir veya Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açılabilir. Eğer kusur oranı kısmen değişirse kusur dağılımı yeniden belirlenir ve sigorta ödemeleri ve zarar tazmini yeni kusur oranına göre yapılır.

Kaza Tespit Tutanağına İtirazda Zamanaşımı

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne yapılacak başvurularda, Kaza tespit tutanağında itiraz süresi tutanak sisteme işlendiğinden itibaren 5 iş günüdür. Bu süre kaçırılırsa veya hukuk mahkemeleri vasıtasıyla kaza tespit tutanağına itiraz edilmek istenirse, tazminat talepleri için genel zamanaşımı süresi 2 yıldır. Trafik kazası sonucunda yaralamalı kazalarda 8 yıl, ölümlü kazalarda ise 15 yıl ceza zamanaşımı süreleri uygulanmaktadır.

İtiraz Kaç Gün İçerisinde Sonuçlanır?

Kaza tespit tutanağına itirazın sonuçlanma süresi başvurulan kuruma göre değişiklik göstermektedir. Kaza tespit tutanağına göre belirlenen kusur oranı bakımından yapılan itirazlarda, “Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi” 3 iş günü içerisinde cevap vermekle yükümlü olup cevap verilmediği hallerde zımnen ret olarak sayılmaktadır. İtiraz, Sigorta Tahkim Komisyonuna yapıldıysa, dosyanın incelenmesi ve karar verilmesi genellikle 2-4 ay aralığında sürmektedir. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun kararlarına karşılık, 5684 sayılı Sigortacılık Kanun’un 30/12. maddesi gereğince tebliğden itibaren 10 gün içerisinde itiraz edilebilmektedir. Kaza tespit tutanağına mahkeme vasıtasıyla itiraz edildiği hallerde ise, süreç 6-12 ay arasında sürmektedir.

İtiraz Hangi Kuruma Yapılmalıdır?

Kaza tespit tutanağına itiraz farklı kurumlara yapılabilmektedir. İtiraz prosedürü bakımından belirleyici olan faktör tutanağın içeriği yani konusudur. Sadece maddi hasarların bulunduğu hallerde öncelikle, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden veya sigorta şirketine itiraz yapılabilmektedir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi vasıtasıyla yapılan başvuruların sonuçsuz kalması veya beklenen ölçekte sonuç vermemesi halinde, Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da Asliye Hukuk Mahkemelerine tazminatın doğru belirlenmesi ve tayini adına başvuru yapılabilmektedir.

Kolluk görevlileri tarafından kaza sonucunda trafik para cezasının uygulanması nedeniyle tutanak düzenlendiyse, kaza tespit tutanağı resmi evrak niteliği kazanır. Tutanağın düzenlediği yere bağlı olan Sulh Ceza Hakimliğine kaza tespit tutanağı bakımından itiraz edilebilmektedir. Kaza tespit tutanağı bakımından mahkeme aşamasında kamera kayıt görüntüleri incelenebilir ve kazaya şahit olan kişiler mahkemede tanık olarak dinlenebilir. Kazanın gerçekleştiği yerde mahkeme hakimi ve trafik kaza uzmanı bilirkişinin de bulunmasıyla birlikte keşif yapılır. Keşif yapılmasıyla birlikte uzman bilirkişi kazaya ilişin yazılı bir rapor hazırlar. Mahkeme bilirkişinin hazırlayacağı rapor doğrultusunda karar vermektedir, bilirkişi raporuna itiraz edildiği hallerde ise mahkeme dosyası Adli Tıp Kurumu’na sevk edilmektedir.

İtiraz Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Kaza tespit tutanağı bakımından hazırlanacak itiraz dilekçesinin; kanuni dayanak belirtilerek, düzenli, açık bir dille, net ve somut delillerle desteklenecek şekilde hazırlanması gerekmektedir. Trafik cezasında belirlenen kusura bakımından sunulacak itiraz dilekçesi; eksik, hatalı veya ezbere yazılmış bir dilekçe olmamalıdır. Dilekçe başlığı, taraf bilgileri, kaza bilgileri, itiraz gerekçeleri, deliller, talep, tarih ve imza bulunmalıdır. Kaza sırasında, olay mahallinde herhangi bir tanık var ise bilgileri açık bir şekilde itiraz dilekçesinde de belirtilmelidir.

Kaza Tespit Tutanağına İtiraz yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “Banka Hesabına Bloke Konulması ve Kaldırılması (MASAK)” konusunda genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Banka Hesabına Neden Bloke Konur?

Banka hesaplarına konulan bloke (blokaj) işlemi vasıtasıyla, alacaklı veya mağdur olan tarafların finansal olarak güvencesi sağlanmış olur. Bloke işlemi vasıtasıyla borçlu olan kişilerin veya şüpheli işlem yapan tarafların hesaplarında bulunan tutarların, ilgili işlemler sonuçlanana kadar takip edilmesi sağlanır. Kişinin banka hesabına bloke konulmasının amacı, bloke konulan tutar bakımından yapılabilecek harcamaların veya transferlerin kısıtlanmasıdır. Kişinin kayıtlı olduğu tüm banka hesaplarına bloke konulabilmektedir.

Alacaklı veya mağdur taraflar ve kurumların korunması amacıyla; icra takiplerinin kesinleşmesi sonucunda, mahkeme aracılığıyla ihtiyati tedbir kararı alınması durumunda, şüpheli işlemlerin tespit edilmesi halinde, vergi borçları veya vergi kaçakçılığı gibi işlerde, gerekli görülen hallerde kanuna göre savcılık veya mahkeme aracılığıyla, kredi kartı veya kredi borçlarından kaynaklı durumlarda kişilerin banka hesaplarına bloke konulabilmektedir.

Masak Tarafından Banka Hesabına Bloke Konulması

5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 17. maddesi uyarınca şüpheli işlemlerin olduğuna yönelik kurumdan tarafından bir kanaat oluşması halinde, şüpheli işleme konu edilen tutarın veyahut işlemin, askıya alınmasıyla birlikte yapılan işlemler ayrıntılı olarak incelenmektedir. 5549 sayılı kanunun koruma tedbirleri başlıklı 17. maddesi uyarınca:

Madde 17- (1); “Aklama ve terörün finansmanı suçunun işlendiğine dair kuvvetli şüphe bulunan hallerde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesindeki usule göre malvarlığı değerlerine el konulabilir.”

Madde 17- (2); “Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı da el koyma kararı verebilir. Hakim kararı olmaksızın yapılan el koyma işlemi yirmi dört saat içinde görevli hakimin onayına sunulur. Hakim en geç yirmi dört saat içinde onaylanıp onaylanmamasına karar verir. Hakimin onaylaması hâlinde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesinde belirtilen değere ilişkin rapor üç ay içinde alınır ve tekrar hâkim onayına sunulur. Onaylanmama veya raporun üç ay içinde alınamaması hâlinde Cumhuriyet savcılığının kararı hükümsüz kalır.”

Madde 17- (3); “Aklama suçunun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın, Ceza Muhakemesi Kanununun 139 uncu maddesinde yer alan hükümlere göre gizli soruşturmacı görevlendirilebilir ve 4208 sayılı Kanunda yer alan hükümlere göre kontrollü teslimat tedbirine karar verilebilir.”

MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu) tarafından kişilerin banka hesabına bloke konulmasındaki amaç; kara para aklama, terör, uyuşturucu veya silah finansı, yasa dışı bahis veya benzer kazançların tespit edilmesi amacı ile yapılmaktadır. MASAK tarafından bloke işlemlerinin yapılması tedbir niteliğinde olup, kesin bir suçlama niteliğinde değildir. MASAK tarafından yapılan inceleme sonrasında, şüpheli işleme konu edilen tutar üzerindeki bloke kaldırılabilir, kısmi veya tamamen olacak şekilde bloke işlemi devam edebilir veya bloke edilen rakama MASAK tarafından el konulabilir.

İcra Dairesinin Banka Hesabına Bloke Koyması

Alacaklı olduğunu belirten taraf, alacaklı olduğu rakamı icra takibine konu ederek borçlu tarafa icra takibi prosedürü başlatabilir. İcra takibine ilişkin ödeme emrinin borçlu tarafa tebliğ edilmesinden itibaren 7 gün içerisinde itiraz edilmesi için kanun koyucu tarafından süre öngörülmüştür. Ödeme emrinin borçluya ulaştığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde icra takibine karşılık itiraz edilmezse, icra takibi kesinleşmektedir. Alacaklı taraf, icra takibinin kesinleşmesine müteakip borçlu tarafın tüm banka hesaplarını tespit etmek suretiyle, ilgili bankalarda borçlu adına haciz işlemlerinin uygulanmasını yani borçlu kişinin banka hesaplarında bloke işlemlerinin uygulanmasını talep edebilir. İcra müdürlüğü vasıtasıyla talep edilen bloke işlemi banka tarafından kabul edilir ve borçlu bakımından talep edilen tüm banka hesaplarına bloke koyulur.

Banka Hesabındaki Blokenin Kaldırılması

Banka hesabındaki blokenin kaldırılması için ya konulan blokenin haksız olduğu tespit edilmeli ya da hesap blokesine konu edilen borcun ödenmesi gerekmektedir. Eğer ki savcılık veya mahkeme vasıtasıyla bloke işlemi uygulandıysa, ilgili savcılığın veyahut mahkemenin blokenin kaldırılması ile ilgili bankadan talepte bulunması gerekmektedir. Kesinleşmiş İcra takibi vasıtasıyla kişinin banka hesaplarına bloke konulduysa, borçlu olan kişinin icra takibinin alacaklısı ile anlaşması ve ödeme yapması gerekmektedir. Ödeme yapılması ile birlikte banka hesaplarındaki bloke işlemi kendiliğinden kalkmamaktadır. Ödeme yapıldığına ilişkin ilgili icra müdürlüğüne beyan gönderilerek ve banka hesaplarındaki hacizlerin kaldırılması talep edilerek bloke işlemleri kaldırılabilmektedir. Vergi müdürlüğü vasıtasıyla uygulanan bir banka bloke işlemi var ise, yine vergi müdürlüğü ile yapılacak anlaşma ile birlikte kısmi veyahut tamamı olacak şekilde banka hesaplarındaki bloke de kaldırılabilir.

Banka Hesabındaki Bloke Kaç Günde Kalkar?

Banka hesaplarındaki blokenin kaldırılması süreci, bloke işlemine konu edilen işlem bakımından değişkenlik göstermektedir. İcra müdürlüğü vasıtasıyla bir bloke konulduysa ve blokeye konu edilen işlem ödeme sebebiyle veya başka bir konu hasebiyle konusuz kaldıysa, bloke işleminin kaldırılmasına ilişkin bankalara gönderilen yazının ulaşım tarihinden itibaren 48 saat içerisinde bloke işlemleri bankalar tarafından kaldırılmaktadır. Savcılık veya mahkeme tarafından banka hesaplarına konulan bloke ise, ceza davasının sonuçlanmasına yani kesinleşmesine kadar sürebilmektedir. MASAK tarafından konulan bloke işlemi sınır olarak yasalar bakımından 7 gün olup, uygulama bakımından bu süre 60 güne kadar çıkabilmektedir.

Bankada Bloke Edilen Para Nasıl Alınır?

Banka hesabına konulan blokeye konu edilen paranın alınabilmesi için öncelikle blokenin sebebi ilgili bankadan öğrenilmelidir. Bankada bloke edilen paranın alınabilmesi blokeye konu edilen işlemin sonuçlandırılması gerekmektedir. Bloke işleminin haksız olduğu düşünülüyorsa ilgili kuruma itiraz dilekçesi sunulmalıdır. İcra veya vergi müdürlüğü vasıtasıyla konulan bir hesap blokesi var ise, ödeme yapılıp akabinde ödeme belgesi ile birlikte haciz işlemlerinin kalkması adına başvurusu yapılması gerekmektedir.

Hangi Tip Banka Hesaplarına Bloke Konulmaz?

Birtakım banka hesaplarına hiçbir şekilde bloke konulamamaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenen emeklilik maaşlarına banka hesap blokesi konulamaz. İşçinin maaş hesabı olarak belirttiği banka hesabına da bloke koyulamamakla birlikte alacak tarafından borçlu olan işçinin, en fazla maaşın 1/4 ‘üne maaş haczi konulabilmektedir. Yine devlet tarafından ödemesi gerçekleştirilen; hastalık veya ölüm aylığı, engelli aylığı ve öğrenci bursları gibi ödemelere de bloke işlemi uygulanamamaktadır.

Haciz Blokesi Nedir?

İcra müdürlüğü veya vergi müdürlüğü vasıtasıyla, borçlunun banka hesaplarında bulunan tutarlarına haciz işlemi uygulanmakta ve hesaplara bloke konulmaktadır. Bu şekilde yapılan bloke işlemi vasıtasıyla borçlunun ilgili tutarı kullanması, transfer etmesi veya harcaması kısıtlanmakta yani borçlunun banka hesaplarında tasarruf işlemi yapması engellenmektedir. Bu işlemlere de haciz blokesi denilmektedir.

Bloke Bakiyesi Nedir?

Bloke bakiyesi esasında banka hesabına konulan bir bloke işlemi olmayıp, bankada mevcut bulunan tutara uygulanan bir bloke işlemdir. İcra veya vergi müdürlüğüne ait olan işler, şüpheli işlemler veya mahkeme aracılığıyla alınan tedbir kapsamında uygulanan bloke işlemi vasıtasıyla banka tarafından bloke bakiyesi uygulanabilir.

Yeni Hesap Açarak Blokeden Kurtulabilir miyim?

Mevcut bir bankada hesap blokesi varken, yeni hesaplar açılabilmektedir. Yeni hesap açıldığı takdirde açılan hesap, bloke olmadan işlem görür. Dolayısıyla ilgili banka hesabında; harcama, transfer, yatırım gibi işlemler yapılabilir. Ancak ilgili taraf veya kurumlar bakımından yeni hesabın tespit edilmesi halinde, ilgili yeni hesap bakımından bloke işlemi uygulanabilmektedir.

Vergi Borcu Nedeniyle Banka Hesabına Bloke Konulabilir mi?

Kişi hakkında kesinleşmiş vergi borcunun olduğunun tespiti halinde, vergi müdürlüğü tarafından 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca, kesinleşen vergi borcu nedeniyle banka hesaplarına bloke konulabilmektedir.

Savcılık Kararı ile Banka Hesaplarına Bloke Konulabilir mi?

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun’un 128/1 maddesinin C fıkrası uyarınca, banka veya diğer mali kurumlardaki her türlü hesaba bloke veya el konulabilmektedir. Savcılık tarafınca yürütülen soruşturma dosyası kapsamında, iş veya işlemlerin şüpheli olarak tespit edilmesi halinde, soruşturma dosyasında yargılanan şüpheli bakımından banka hesaplarına tedbir mahiyetinde bloke konulabilmektedir.

Banka Hesaplarına Konulan Bloke Sorgulaması Nasıl Yapılır?

Banka hesaplarına konulan bloke sorgulaması; E-devlet vasıtasıyla “Gelir İdaresi Başkanlığı Elektronik Haciz Sorgulama” sekmesi vasıtasıyla vergi veya sosyal güvenlik kurumu aracılığıyla konulan blokeler görülebilmektedir. İcra takibi nedeniyle konulan banka haciz blokeleri ise, Vatandaş Portal üzerinden İcra Dosyası Sorgulama menüsü vasıtasıyla yapılabilmektedir. Yine banka hesabına bloke konulan kişiler, ilgili bankanın müşteri hizmetlerini arayarak veya banka şubesine giderek blokenin sebebini öğrenebilmektedir.

Vadeli Hesaba Bloke Konur mu?

Bankalarda bulunan vadeli hesaplara da; icra dosyası, vergi müdürlüğü dosyası, MASAK ve şüpheli işlemler sebebiyle savcılık veya mahkeme aracılığıyla bloke konulabilmektedir. Bankada vadeli hesapta bulunan tutar, vadesi dolmasa dahi bile bloke işlemine konu edilmektedir. Bu sebeple vadeli hesaptaki tutar bakımından herhangi bir işlem banka hesap sahibi tarafından yapılamamaktadır.

Hesabımda Bloke Var, Ne Yapmam Gerekir?

Hesapta bloke var ise öncelikle blokenin sebebi öğrenilmelidir. Hesapta bulunan blokenin nedeni öğrenildikten sonra blokenin kaynağına göre yapılabilecek işlemler değişkenlik göstermektedir.

Blokenin sebebi icra müdürlüğü veya vergi müdürlüğü ise, blokeye konu edilen borcun ödenip sonrasında ise ilgili kurumdan borcun ödendiğine ve dosyanın kapatıldığına yönelik bir fek yazısı alınması gerekmektedir.

Blokeye konu edilen işlem, MASAK veya şüpheli işlem olarak savcılık veya mahkeme tarafından uygulandıysa, aksinin düşünüldüğü hallerde ilgili makam ve kurumlara itiraz dilekçesi sunulması ve sürecin takip edilmesi gerekmektedir.

Banka Hesabına Bloke Konulması ve Kaldırılması (MASAK) yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu makalemizde, kaçak maç yayını ve IP TV izleme fiilinin hukuki niteliği, TCK ve FSEK kapsamındaki cezai ve tazminat sorumlulukları genel hatlarıyla incelenmiştir.

Kaçak yayın izleme fiili nedeniyle hakkınızda başlatılabilecek cezai soruşturmalar, tazminat davaları ve bu süreçlerdeki hukuki uyuşmazlığınızla ilgili detaylı bilgi ve profesyonel destek için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Kaçak Maç Yayını ve IP TV Maç İzleme Suçu ve Cezası 2026

Kaçak yayın izleme fiili ve IP TV sistemleri aracılığıyla izinsiz erişim, Türkiye’de yayın haklarına sahip kuruluşların maddi ve manevi haklarını doğrudan ihlal eden, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ve Türk Ceza Kanunu (TCK) hükümleri kapsamında ele alınan açık bir suç teşkil etmektedir. Özellikle şifreli spor müsabakalarının veya dijital içeriklerin yasa dışı olarak elde edilmesi, izleyiciyi TCK’nın 163/2 maddesi (karşılıksız yararlanma) ve FSEK’in 72. maddesi uyarınca hukuka aykırı fayda sağlayan fail konumuna yükseltmektedir. Bu hukuki nitelendirmeye bağlı olarak, 2026 yılı uygulamalarında tespiti yapılan failler hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası yaptırımları ile yayıncı kuruluşların tazminat talepleri gündeme gelebilmektedir.

Kaçak Maç İzlemek Suç Mu?

Kaçak maç izlemek, Türk hukuk düzeninde doğrudan suç teşkil eden bir eylemdir. Hukuki düzenlemeler, yalnızca izinsiz içeriği üreten veya dağıtan aktörleri değil, aynı zamanda bu yasa dışı yayınlardan karşılıksız fayda sağlayan kullanıcıları da “fail” sıfatıyla cezai sorumluluk kapsamına almaktadır. Bu durum, esasen Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesinde yer alan “karşılıksız yararlanma” suç tipiyle netleşmiştir. İlgili madde, şifreli yayınlardan yayın sahibinin rızası dışında yararlanan her kişiye, izleme maksadıyla dahi olsa, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası yaptırımı öngörmektedir. Dolayısıyla ister ücretli yayını çözen bir cihaz, ister IP TV uygulamaları kullanılsın, izinsiz içerik tüketimi cezai sorumluluğunu doğurmaktadır. Yargıtay içtihatları da bu tür eylemlerin TCK 163/2 kapsamında cezalandırılacağı yönünde istikrarlı kararlar vermektedir; bu da “bedava yayın izlemek” şeklindeki yanlış algının hukuken hiçbir geçerliliğinin olmadığını kanıtlamaktadır.

Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. Maddesi:

“(2) Telefon hatları ile frekanslarından veya elektromanyetik dalgalarla yapılan şifreli veya şifresiz yayınlardan sahibinin veya zilyedinin rızası olmadan yararlanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 72. Maddesi:

“Bu Kanunda yer alan hakların korunması amacıyla eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanımının kontrolünü sağlamak üzere erişim kontrolü veya şifreleme gibi koruma yöntemi ya da çoğaltım kontrol mekanizması uygulamalarıyla sağlanan etkili teknolojik önlemleri etkisiz kılmaya yönelik; a) Ürün ve araçları imal veya ithal eden, dağıtan, satan, kiraya veren veya ticari amaçla elinde bulunduranlar, b) Ürün ve araçların reklam, pazarlama, tasarım veya uygulama hizmetlerini sunanlar, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.”

Görüldüğü üzere, kanun koyucu sadece korsan yayını dağıtan ana failleri değil, aynı zamanda bu hizmetten izinsiz ve karşılıksız fayda sağlayan son kullanıcıyı da doğrudan cezai yaptırımın muhatabı olarak kabul etmiştir. TCK’nın karşılıksız yararlanma hükümleri ile FSEK’in eser sahibinin haklarını koruma maddeleri, kaçak yayın izleme eylemine karşı hem kamu davası hem de tazminat davası açılmasına imkan veren hukuki zemin oluşturmaktadır.

IP TV Yasal Mı?

IP TV (Internet Protocol Television) sistemi, teknolojik bir iletim aracı olarak ele alındığında, özünde yasal bir yöntemdir; ancak hukuka uygunluğu, tamamen ne amaçla ve hangi içerikle kullanıldığına bağlıdır. Bu teknoloji, televizyon yayınlarını internet protokolü üzerinden aktarmaya yarayan meşru bir araç olmasına karşın, maalesef korsan yayıncılığın en yoğun kullanıldığı mecralardan biri haline gelmiştir. Yayıncı kuruluşların yasal izinlerini almadan, şifreli kanalları çözerek veya telif haklarını ihlal ederek içerik sunan servisler, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümleri uyarınca yasa dışı kabul edilir. Dolayısıyla lisanslı ve abonelik esasına dayalı yasal IP TV hizmetleri hukuka uygunken, ücretli yayınları düşük bedelle veya bedelsiz sunan korsan IP TV servislerini kullanmak, TCK’nın karşılıksız yararlanma suçunu doğurur ve kullanıcıyı cezai yaptırım riski altına sokar.

Kaçak Maç İzlemenin Cezası Ne Kadar?

Kaçak maç izleme eyleminin hukuki sonuçları, sadece teorik bir risk taşımaktan ziyade, doğrudan cezai ve hukuki yaptırımlarla somutlaşmaktadır. Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesi uyarınca şifreli yayınlardan izinsiz faydalanma suçu için öngörülen temel cezai yaptırım, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya bu cezanın niteliğine göre mahkemece hükmedilebilecek adli para cezasıdır.

Uygulamada, bireysel izleyiciler hakkında açılan ceza davalarında, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gibi seçenekler gündeme gelebilmektedir. Ancak hukuki yaptırımlar bununla sınırlı değildir; bu eylemin asıl ve çoğu zaman daha ağır maliyeti hukuk davaları yoluyla ortaya çıkar. Yayın hakkı sahibi kuruluşlar, FSEK hükümlerine dayanarak, uğradıkları zararın tespiti ve tazmini amacıyla maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahiptirler. Özellikle IP adresleri üzerinden yapılan teknik tespitler sonucunda talep edilen tazminat miktarları, izleyicinin karşılaşabileceği en somut mali yükümlülüğü teşkil eder.

• TCK Madde 163/2: 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası. Yalnızca izleyici için değil, yasa dışı fayda sağlayan herkes için geçerlidir.
• FSEK Hükümleri: Yayıncı kuruluşun açacağı maddi ve manevi tazminat davaları. Cezai yaptırımdan bağımsız olarak yürütülür.
• İlgili İdari Düzenlemeler: Kaçak yayını ticari amaçla (kafe, kahvehane vb.) kullanan işletmelere yönelik para cezaları ve faaliyet durdurma kararları.

IP TV İzlemenin Cezası Ne Kadar?

IP TV üzerinden yasa dışı yayın izlemenin cezai yaptırımı, doğrudan “Kaçak Maç İzleme” başlığı altında incelenen cezai hükümlerle aynı doğrultudadır. Zira IP TV, yasal olsa bile, korsan yayıncılıkta kullanıldığında bir araç olmaktan çıkıp TCK ve FSEK’i ihlal eden fiilin bir parçası haline gelir. Bu nedenle, izleyicinin karşılaşacağı yaptırımlar için ana referans noktası yine Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesidir. Bu madde uyarınca, şifreli yayınlardan izinsiz yararlanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası ile cezalandırılabilmektedir.

Ancak IP TV kullanımıyla ilgili risk, ceza yargılamasından daha çok hukuk yargılamasında yoğunlaşır. Korsan IP TV servisleri, çoğunlukla sabit IP adresleri üzerinden hizmet verdiğinden, yayıncı kuruluşların ihlali tespit etmesi ve bu IP adresleri üzerinden kullanıcıları belirlemesi daha kolay hale gelmektedir. Bu durum, yayıncı kuruluşun Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) uyarınca açacağı maddi ve manevi tazminat davalarının sayısını artırmaktadır. Dolayısıyla, IP TV izlemenin maliyeti, hapis cezası riskinin yanı sıra, tazminat yoluyla ödenmesi talep edilen yüksek meblağlar üzerinden somutlaşmaktadır. İzleyicinin konumu, cezai yaptırımlardan ziyade, tazminat sorumluluğu ve ticari amaçla kullanıp kullanmama durumuna göre belirlenen idari para cezaları açısından risk taşır.

• Bireysel İzleme: 6 aydan 2 yıla kadar hapis (genellikle adli para cezasına çevrilir) ve Yayıncı Kuruluşun Tazminat Talebi.
• Ticari Amaçlı İzleme (Kafe, Kahvehane vb.): Daha ağır cezai yaptırımlar, yüksek miktarlı idari para cezaları ve faaliyetin durdurulması.

Kaçak Beinsports İzlersem Ne Olur?

Kaçak yollarla Beinsports yayınlarını izlemek, yayın hakkı ihlali suçunun somut ve hukuki takibat riski yüksek olan örneklerden biridir. Türkiye’de Süper Lig maçlarının münhasır yayın hakları Beinsports’u bünyesinde bulunduran kuruluşa aittir. Bu yayınları izinsiz olarak, IP TV veya korsan siteler üzerinden takip etmek, doğrudan Türk Ceza Kanunu (TCK) 163/2. maddesinde tanımlanan “karşılıksız yararlanma” suçunu ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamındaki mali haklara tecavüz fiilini oluşturur. Yayıncı kuruluşlar, bu tür ihlalleri teknik yollarla (IP adresi tespiti) sürekli olarak kaydetmekte ve yasal birimler aracılığıyla hukuki süreç başlatmaktadırlar.

Sonuç olarak, bireysel kullanıcılar altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası riskiyle karşı karşıya kalabileceği gibi, cezai süreçten bağımsız olarak FSEK hükümleri uyarınca açılacak yüksek meblağlı maddi ve manevi tazminat davalarının da muhatabı olurlar. Dolayısıyla, kaçak Beinsports izlemek, sadece bir ihlal değil, somut hukuki ve mali sonuçları olan risk teşkil etmektedir.

Ücretsiz Maç Yayını İzlemek Yasal Mı?

Hukuki açıdan, bir spor müsabakasının yayın hakkı sahibi kuruluşun izni olmaksızın, o yayına erişimin bedelsiz olması, hukuka aykırılığı kesinlikle ortadan kaldırmaz. Yasal yayın hakları, yüksek maliyetler karşılığında münhasıran belirli bir yayıncıya aittir. İzinsiz bir şekilde “ücretsiz” olarak sunulan her türlü yayın akışı, Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesi ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümleri uyarınca karşılıksız yararlanma ve mali haklara tecavüz suçunu oluşturur. Dolayısıyla, izleyici bu yayından faydalandığı anda cezai ve tazminat sorumluluğu altına girer; yayın için ücret ödenmemesi, bu sorumluluğu meşrulaştıran bir etken değildir.

Yurt Dışından IP TV Yayını İzlemek de Suç Mudur?

Evet, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki bir kullanıcının, yurt dışında kurulu bir IP TV hizmeti üzerinden dahi olsa kaçak yayın izlemesi, cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Hukuki ihlal, yayın hakkının ihlal edildiği yer olan Türkiye’de gerçekleşmektedir. Yayıncı kuruluşlar, uluslararası adli yardımlaşma mekanizmalarını kullanarak yasa dışı yayın izleyenlerin IP adreslerini tespit edebilirler. Bu tespit neticesinde, TCK ve FSEK hükümleri uyarınca kullanıcıya karşı Türkiye’de hukuki süreç (ceza ve tazminat davası) başlatılabilir. Yurt dışı kaynaklı yayın izlemek, yalnızca hukuki takibi teknik olarak karmaşıklaştırabilir; ancak sorumluluktan kaçış sağlamaz.

IP TV Cihazı Kullanmak Her Zaman Suç Mudur?

Hayır, IP TV cihazının (Set-Top Box) kendisi, yasal olarak bir haberleşme aracıdır ve tek başına suç teşkil etmez. Bir cihazın hukuki durumu, ne amaçla kullanıldığına bağlıdır. Cihazın yasal abonelik servislerini (Netflix, yasal dijital platformlar vb.) izlemek için kullanılması tamamen hukuka uygundur. Ancak bu cihazların korsan yazılımlarla donatılarak veya yasa dışı aboneliklerle beslenerek şifreli yayınları çözmek ve izlemek amacıyla kullanılması, Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesinde düzenlenen “karşılıksız yararlanma” suçunu doğurur.

Sadece Telegram/Discor’da Link Paylaşıyorum, Ceza Alır Mıyım?

Evet, sadece Telegram veya Discord gibi sosyal mecralarda yasa dışı maç yayını linklerini paylaşmak veya yayın akışını umuma iletmek, çok ciddi bir cezai risk taşır. Bu eylem, pasif izleyici konumundan çıkarak aktif fail konumuna geçiş demektir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümlerine göre, bir eserin izinsiz olarak yayılması eylemi başlı başına bir suç fiilidir. Yayın hakkı sahibi kuruluşun tespiti ve şikayeti üzerine, linki paylaşan kişi, TCK ve FSEK kapsamında, cezai kovuşturmaya (hapis veya adli para cezası) tabi tutulabilir ve yayıncı kuruluşun tazminat davası ile yüzleşme riskiyle karşı karşıya kalır. Link paylaşımı, yasa dışı içeriğin yayılmasına doğrudan katkıda bulunmak anlamına geldiğinden, ceza sorumluluğu kaçınılmaz hale gelir.

Kaçak Maç Yayını ve IP TV Maç İzleme Suçu ve Cezası 2026 yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “görevi kötüye kullanma suçu ve cezasına” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu (TCK 79)

Göçmen kaçakçılığında yasal olmayan yollardan ülkeye sokulan yabancı veya yurt dışına çıkarılan Türk veya yabancı, suçun konusu oluşturmaktadır (TCK m.79). İlgili madde uyarınca;

Madde 79- (1) Doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollardan;

a) Bir yabancıyı ülkeye sokan veya ülkede kalmasına imkan sağlayan,

b) Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan,

Kişi, beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Suç, teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

(2) Suçun, mağdurların;

a) Hayatı bakımından bir tehlike oluşturması,

b) Onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi,

hâlinde, verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılır.

(3) Bu suçun; birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde verilecek ceza yarısına kadar, bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.

(4) Bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

Türk Ceza Kanun’un 96. maddesinin 1. fıkrasında; “yabancıların yasadışı yollarla ülkeye girişi, izinsiz ikameti ve transit geçişi için, yabancıları azmettiren veya yardım eden kişiler, bu suçtan herhangi bir yarar elde eder veya bu yönde kendine vaatte bulunulmasını sağlarsa ya da aynı kişiye karşı suçu birden fazla işler veya birden yabancıya karşı işlerse, beş yıla kadar hapis veya para cezası ile cezalandırılır” denilmek suretiyle göçmen kaçakçılığı yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanun’un 96. maddesinin 2. fıkrasında ise, göçmen kaçakçılığı suçuna ilişkin daha ağır cezayı gerektiren nitelikli unsurlar düzenlenmiştir. Buna göre;

a- Failin suçu meslek edinmesi,

b- Suçun bu tür amaçla kurulan bir örgütün üyesi tarafından işlenmesi,

c-Kişinin suçun işlenmesi sırasında yanında ateşli silah bulundurması,

d- Kişinin kullanma amacıyla yanında herhangi bir silah bulundurması,

e- Göçmenlerin yaşamlarının tehlikeye sokulması, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamelede bulunulması veyahut sağlığının ağır tehlikeye girmesine neden olunması,

durumunda faile verilecek ceza arttırılacaktır. Bu nitelikli hallerin varlığı durumunda faile, 6 aydan 10 yıla kadar hapis cezası verilir. 96. maddenin 3. fıkrasında, göçmen kaçakçılığı suçuna teşebbüsün de cezalandırılacağı belirtilmiştir.

Türk Ceza Kanun’un 97. maddesinde daha ağır cezayı gerektiren başka nitelikli haller de düzenlenmiştir. Buna göre;

1. 96. maddenin 1. fıkrasında belirtilen suç, yabancının ölümüne neden olursa, üç yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezası verilir.
2. 96. maddenin 1. fıkrasında belirtilen suç, suçu meslek edinen ve bu tür amaçla kurulan bir örgütün üyesi tarafından işlenirse, bir yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.
3. 97. maddenin 1. fıkrasında belirtilen suç, ağır olmayan bir şekilde işlenirse, bir yıldan on yıla kadar, 2. fıkrasında belirtilen suç, ağır olmayan şekillerde işlenirse, altı aydan on yıla kadar hapis cezası verilir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Cezası

TCK’nın 79. maddesinin 1. fıkrasına göre; doğrudan veyahut dolayı olarak maddi çıkar sağlamak amacıyla ve yasal olmayan yollarla, bir yabancıyı ülkeye sokan ve ülkede kalmasına imkan sağlayan veyahut Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan kişi beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılmaktadır. Yine TCK’nın 79/1 maddesinde; suç teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunmaktadır.

TCK’nın 79. maddesinin 2. fıkrasına göre suçun mağdurların; hayatı bakımından bir tehlike oluşturması veya onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi halimde, verilecek cezasının yarısından 3/2’sine kadar arttırılmasına ilişkin hüküm bulunmaktadır. Bu suretle, kaçak göçmenlerin kamyon kasalarında havasız olarak veya küçük kayıklarda kalabalık şekilde taşınması sırasında hayati tehlike oluşması veya ölüm gerçekleşmesi durumunda verilecek cezalar arttırılmaktadır. Maddenin 3. fıkrasında ayrıca, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek cezaların yarı oranından bir katını kadar artırılması öngörülmüştür. Maddenin son fıkrasında ise, bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında da bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacağı belirtilmiştir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Unsurları

FİİL

Tck’nın 79. maddesinde yaptırım altına alınan fiil;

a-bir yabancının yasal olmayan yollardan ülkeye sokulması,

b-bir yabancının yasal olmayan yollardan ülkede kalmasının sağlanması veya

c-bir Türk veya yabancının yasal olmayan yollardan yurt dışına çıkmasına imkan sağlanmasıdır.

Göçmen kaçakçılığı, icrai hareketle işlenebileceği gibi ihmali hareketle de işlenebilir. Örneğin, pasaportsuz olarak ülkeye girmek isteyen yabancılara, maddi menfaat sağlamak suretiyle müdahale etmeyen gümrük görevlileri ihmal suretiyle göçmen kaçakçılığı suçunu gerçekleştirmiş olurlar. Bu ihtimalde gümrük görevlisi, olaydaki katkısı ve iştirak iradesine göre müşterek fail veya yardım eden olarak sorumlu tutulabilir.

Göçmen kaçakçılığı, hareketin sayısı bakımından seçimlik hareketli bir suçtur. Bu hareketlerden birisinin gerçekleştirilmesi suçun oluşması için yeterli olup, birden fazla hareketin yapılması durumunda da yine tek bir suçtan bahsedilir. Bu gibi hallerde zincirleme suç hükümleri de uygulanmaz. Buna göre, yasal olmayan yollardan ülkeye soktuğu yabancıların ülkede kalmasına imkan sağlayan fail, daha sonar bu kişilerin yasadışı yollardan yurt dışına çıkmalarına da yardımcı olsa tek bir göçmen kaçakçılığı suçundan sorumlu tutulur.

FAİL

TCK’nın 79. maddesinde faili belirtmek üzere; “kişi” terimi kullanıldığından, göçmen kaçakçılığı suçu herkes tarafından işlenebilen bir suçtur. Suçun failinin Türk veya yabancı olması arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Suçun gerçekleşmesi için birden fazla kişinin birlikte hareket etmesi aranmadığından, çok failli suç niteliği taşımamaktadır. Buna karşılık, suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi, 79. maddenin 3. fıkrası uyarınca daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak öngörülmüştür. Failin kamu görevlisi olması ve kendine görevli dolayısıyla verilmiş araç ve gereçleri suçun işlenmesi sırasında kullanması halinde, TCK m.266 uyarınca ceza artırılacaktır.

Suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde tüzel kişinin organ veya temsilcileri tarafından işlenmesi halinde tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacaktır (TCK m.79/4). Örneğin, denizcilik şirketine ait bir gemi ile kaçak yollardan insanlar ülkeye sokulmuşsa, suçun faili olan kişiler 79. maddede belirtilen ceza ile cezalandırılacak, tüzel kişi olan şirkete ait geminin ise müsaderesine karar verilebilecektir.

MAĞDUR

Göçmen kaçakçılığı suçunun mağduru, toplumu oluşturan herkestir. Nitekim bu suç ile asıl korunmak istenen yarar, kamu düzeni, devletin güvenliği olup, suçun konusunu oluşturan yabancı veya vatandaş değil toplumu oluşturan bireyler mağdurdur.

KONU

Göçmen kaçakçılığı suçunda, göçmenler suçun konusunu oluştururlar. Her ne kadar 79 .maddenin başlığı “göçmen kaçakçılığı” ise de, suçun konusunu göçmenlerin yanı sıra mülteciler, sığınmacılar ve vatansızlar da oluşturabilir. Bu çerçevede yasal olmayan yollardan ülkeye sokulması veya ülkede kalmasına imkan sağlanması bakımından yabancılar; yurtdışına çıkmasına imkan sağlanması açısından hem Türk vatandaşları hem de yabancılar suçun konusu olarak karşımıza çıkar. 79. maddenin. 1ç fıkrasının (a) bendi açısından, Türklerin suçun konusu olması mümkün değildir. Çifte vatandaşlığa sahip olan kişinin vatandaşı olduğu ülkelerden biri Türkiye ise, bu kişi Türk vatandaşı sayılacağı için, 79/1-a’da yer alan seçimlik hareketin konusu olmayacaktır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Göçmen kaçakçılığı suçunda kural olarak görevli mahkeme, “Asliye Ceza Mahkemesi’dir.”

Göçmen kaçakçılığı suçunda yetkili mahkeme ise, “suçun işlendiği yer” mahkemesidir.

Cezayı Artıran Unsurlar Nelerdir?

“Suçun mağdurların hayatı bakımından bir tehlike oluşturması (…) halinde verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılmaktadır.” Bu nitelikli halin oluşabilmesi için, mağdurun hayati tehlike atlatmış olması gerekir. Diğer bir ifade ile herhangi bir zarar doğmasa bile hayati bakımdan tehlike arz eden bir durum oluşmuşsa cezanın artırılması gündeme gelecektir. İfade etmeliyiz ki, burada failin sorumluluğunun doğabilmesi için, bu netice ile fiili arasında nedensellik bağlantısının kurulmuş olması gerekir.

79. maddenin 2. fıkrasının (b) bendine göre, suçun mağdurların onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi halinde, verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılacaktır. Buna göre, onlarca insanın bir tırın kasasına konularak yurt dışına çıkarılması ya da yurda sokulması, yine onlarca göçmenin bir evin havasız bodrum katında aç susuz bırakılarak barınmalarına imkan sağlanması bu nitelikli hale örnek gösterilebilir.

TCK m.79 uyarınca göçmen kaçakçılığı suçunun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak kabul edilmiştir.

TCK’nın 79. maddesinin 3. fıkrasında, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hali, daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak kabul edilmiştir. Bu gibi durumlarda faile verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.

Ceza, Adli Para Cezasına Çevrilir Mi?

Göçmen kaçakçılığı suçunda hapis cezasına ek olarak adli para cezası öngörülmüştür. Bu suçta hapis cezasının tayin edildiği durumlarda, hapis cezası adli para cezasına çevrilmeyecektir.

Kaçak Göçmenler de Ceza Alır Mı?

Göçmen kaçakçılığın konusunu oluşturan göçmenlerin, TCK’nın 79. maddesinden dolayı cezalandırılması mümkün değildir. Nitekim “Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’ne Ek Kara, Deniz ve Hava Yoluyla Göçmen Kaçakçılığına Karşı Protokol’ün” 5. maddesinde, göçmenlerin, göçmen kaçakçılığı suçunun konusu olmaları dolayısıyla cezai kovuşturmaya tabi olmayacakları belirtilmiştir. Ancak bu kişilerin Pasaport Kanun’un 34. maddesi ya da 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uyarınca sorumlulukları devam etmektedir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Şikayet Süresi, Uzlaşma ve Zamanaşımı

Göçmen kaçakçılığı suçu şikayete tabi suçlar arasında yer almaz. Suçun öğrenilmesiyle birlikte savcılıkça re’sen takip edilir. Bu sebeple göçmen kaçakçılığı suçunda herhangi bir şikayet süresi bulunmamaktadır. Göçmen kaçakçılığı için öngörülen hapis cezası nazara alındığında dava zamanaşımı süresi on beş yıldır. Göçmen kaçakçılığı suçu uzlaşma kapsamındaki suçlar kategorisinde bulunmamaktadır.

Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti Suçu Arasındaki Farklar Nelerdir?

Göçmen kaçakçılığı kişilerin sınırlar ötesi sevk edilmesi suretiyle işlenen suç tiplerinden biri olarak sıklıkla insan ticareti suçu (m.80) ile karıştırılmaktadır.

Göçmen kaçakçılığı suçunda rıza mevcuttur. Yasadışı olarak bir ülkeden başka bir ülkenin sınırlarına nakledilen göçmen, bu eyleme rıza göstermekte, diğer bir ifadeyle devletin sınır politikalarını ihlal eden bir suçlu gibi davranmaktadır. Zira göçmen kaçakçılığında, suçtan fayda sağlayacak kişilerden biri de, ülke sınırlarını aşarak, hedef ülkeye yasadışı giriş yapan kişidir. Ancak insan ticareti suçunda ya rıza mevcut değildir ya da ifsat edilmiş bir rıza söz konusudur.

Göçmen kaçakçılığı suçu, yapısı gereği bir ülke sınırının geçilmesini ve dolayısıyla fiziksel hareketi gerektirir. Bu açıdan suçun oluşması için bir kaynak ülke, bir de hedef ülke olmak üzere iki ülkede eylem gerçekleştirilmelidir. Buna karşılık insan ticareti suçunda, kişilerin ülkeye sokulması veyahut ülke dışına çıkarılması seçimlik hareketlerden olmakla birlikte, suçun oluşması bakımından mağdurların ülke sınırları içerisine veya dışarısına nakli zorunlu değildir. Göçmen kaçakçılığı suçu, hedef ülkede sona ermekte ve ülke sınırının geçilmesine yardımcı olunan kişilerin, hedef ülkede kaçakçılardan ayrılmasına müsaade edilmektedir. İnsan ticareti suçunda ise eğer bir ülke sınırı geçilmişse, mağdurların ayrılmalarına imkan verilmemektedir. Tehdit, baskı, şiddet ve cebir unsurlarının varlığı suçu göçmen kaçakçılığından insan ticaretine dönüştürmektedir. Göçmen kaçakçılığı suçunda hedef ülkeye varan kişi tehdit, şiddet, baskı ve cebire maruz kalmamaktadır. Göçmen kaçakçılığı suçu, mağdurun hedef ülkeye ulaşması ile tamamlanırken, insan ticareti suçu hedef ülke veya bölgede istismar sürdüğü müddetçe devam etmektedir. Göçmen kaçakçılığı suçunun manevi unsuru yönünden failin “doğrudan doğruya veya dolaylı yoldan menfaat elde etmek” amacıyla hareket etmesi aranmıştır (TCK m.79/1). Buna karşılık insan ticaretinde failin, “zorla çalıştırmak, hizmet ettirmek, fuhuş yaptırmak veya esarete tabi kılmak ya da vücut organlarının verilmesini sağlamak” maksadı ile fiili işlemesi gerekmektedir (TCK m.80/1). Ancak belirmeliyiz ki failin kazanç veya maddi menfaat elde etmek düşüncesiyle hareket etmesi yasal düzenlemede aranmamış olsa da, insan ticareti suçu hemen her zaman kazanç elde etmek amacıyla işlenmektedir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu Uzlaştırmaya Tabi Midir?

Göçmen kaçakçılığı suçu uzlaşmaya tabi bir suç tipi değildir. Dolayısıyla bu suç bakımından uzlaştırma prosedürü uygulanmamaktadır.

Arabayla Göçmen Taşımak Suç Oluşturur Mu?

Göçmen kaçakçılığı maddi menfaat elde etmek maksadıyla ve kasten işlenebilen bir suçtur. Kişi, eğer ki arabayla taşımış olduğu yasadışı göçmenin, durumunu bilerek ve maddi menfaat elde etmek maksadıyla bir eylem gerçekleştirirse suç oluşmuş olacaktır. Aksi hallerde, göçmen kaçakçılığı suçu taksirle işlenemeyeceğinden, arabayla göçmen taşıyan şoför kişi bakımından suç oluşmayacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Mağdur Kimdir?

Suçun mağduru, yasal olmayan yollardan ülkeye sokulan veya ülkede kalmasına imkan sağlanan yabancı veya yasal olmayan yoldan yurt dışına çıkmasına imkan sağlanan vatandaş veya yabancının kendisidir. Öte yandan, suç tipinin başlığı “göçmen kaçakçılığı” olsa da, bu maddeyle yasa dışı yollardan herhangi bir şekilde ülkeye giriş ve ülkeden çıkışların cezalandırıldığı görülmektedir. Bu nedenle, mağduru bakımından özgü bir suç söz konusu değildir, bu suçun mağduru herkes olabilir. Örneğin, bir seyahat acentesi sahibi, turisti bedeli karşılığında fakat yasal olmayan yollardan ülkeye soksa yine bu suç oluşacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Etkin Pişmanlık Var Mıdır?

Türk Ceza Kanununda göçmen kaçakçılığı suçunun işlenmesi halinde, bu suça ilişkin etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır.

Bu sebeple göçmen kaçakçılığı suçunun işlenmesi halinde fail kişi veya kişilere etkin pişmanlık hükümleri uygulanmayacak, ceza indirimine gidilmeyecektir.

Suçun Takibi Şikayete Bağlı Mıdır?

Göçmen kaçakçılığı resen soruşturulan bir suçtur. Ayrıca suçtan zarar gören tarafın şikayeti aranmaz, bu sebeple göçmen kaçakçılığı suçunun takibi şikayete bağlı değildir.

Suçun Örgüt Halinde İşlenmesinin Sonuçları Nelerdir?

TCK’nın 79. maddesinin 3. fıkrasında, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hali, dağa ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak kabul edilmiştir. Bu gibi durumlarda, faile verilecek yarısından bir katına kadar artırılır.

Örgüt kurma suçu “çok failli” bir suç tipidir. Gerçekten kanuni tarife göre, bir kimse tarafından işlenmesi mümkün olan suçlara bireysel ya da tek failli suçlar, tipe uygun bir surette işlenebilmeleri için birden fazla failin bulunması şart olan suçlara ise, toplu veya çok failli suçlar denmektedir. Suç işlemek için örgüt kurma suçunda da “örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması” hususuna yer verildiğinden, suç oluşması belirtilen amaçla ancak bu sayıda kimselerin birleşmesi halinde mümkündür. Bu suç tipinde yaptırıma bağlanan fiil ise; sürekli bir şekilde suç işlemek amacıyla örgüt kurmaktadır. Örgütün şekli ve niteliği, toplantı yapıp yapmaması ve sair önemli değildir. Önemli olan “sürekli bir şekilde suç işlemek” amacıyla birleşmedir. Suç tipi, “sürekli bir şekilde suç işlemek” amacıyla faillerin iradelerin birleşmesi anında tekemmül etmiş olur ve bu andan sonra “mütemadi suç” olarak devam eder. Örgüt, süreklilik arz eden, kendisini oluşturanlar arasında planlı ortaklık, iş bölümü bulunan, başında bir lider olan ve en az üç kişiden oluşan, suç işlemek için kurulmuş bir yapılanmadır. Örgütün bir diğer önemli özelliği bu yapının “hiyerarşik” bir ilişki ortaya koymasıdır. Yatay ilişkiler bir örgütün varlığını oluşturmayacaktır. Buna göre, göçmen kaçakçılığı suçunu işleyen birden fazla kişi arasında hiyerarşik bir ilişki bulunmaksızın, sadece belli bir anlaşmanın sonucunda suç işlenmiş ise, söz konusu nitelikli hal uygulanmayacak, faillerin sorumlulukları TCK’nın 37 vd. maddelerinde yer alan iştirak kuralları çerçevesinde belirlenecektir.

Bununla birlikte müşterek fail olarak en az iki kişinin varlığı halinde ise, 79. maddenin 3. fıkrasında yer alan “suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesine” ilişkin nitelikli hal uygulama alanı bulacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “şantaj suçuna” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Şantaj Suçu (TCK 107) Nedir?

Şantaj eyleminde fail, hakkı olan yükümlü olduğu bir şeyi koz olarak ve kötüye kullanarak mağduru belirli bir şekilde davranmaya zorlar. Bu suçla korunan hukuksal yarar, kişinin karar verme ve aldığı bu karar doğrultusunda hareket etme özgürlüğüdür. Şantaj içeren davranışların kişilerin irade özgürlüğünü etkilemeye objektif olarak elverişli olması gerekir. Ancak irade özgürlüğünün gerçekten etkilenmiş olup olmadığı suçun oluşması bakımından önem taşımaz. Bu yönüyle şantaj bir somut tehlike suçudur. Bununla birlikte, TCK m.107/2 açısından, mağdurun şerefi de korunur.

Şantaj suçu maddi unsurunu oluşturan davranış açısından tehdit suçundan da ayrılmaktadır. Şantajda bir hakkın kullanılmasının veya yükümlüğünün yerine getirilmesinin, başkasını belirli bir davranışta bulunmaya ya da haksız yarar sağlamaya zorlamak amacıyla kötüye kullanılması söz konusudur.

Mağdur, bir hakkın kullanılmasının ya da bir yükümlülüğe uygun davranılmasının, kendisi açısından ortaya çıkaracağı olumsuz sonuçlardan kaçınmak için failin iradesine boyun eğmekte ve özgür iradesiyle yapmayacağı bir davranışı yapmaya zorlanmaktadır. Bu anlamda şantajda tehdide bir araç olarak başvurulmaktadır.

Amaç, karşı tarafı yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlamaktadır. Öte yandan şantajda fail hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şey tehdidin konusu oluşturmakta iken; tehdit suçunda, hukuken korunan herhangi bir yarar (yaşam, beden bütünlüğü, cinsel dokunulmazlık, malvarlığı gibi) tehdidin konusunu oluşturmaktadır.

Yine şantaj ve cebir suçu, her ikisinde de mağdurun iradesinin belirli bir davranışta bulunmaya ya da bulunmamaya zorlanmış olması bakımından birbirine benzemektedir. Aradaki fark, iradeye zorlamak için başvurulan araç bakımındandır. Şantaj suçunda tehdide bir araç olarak başvurulmakta iken, cebir suçunda ise maddi kuvvete başvurulmaktadır.

Şantaj Suçunun Cezası (2026)

Türk Ceza Kanunu Madde 107/1 uyarınca; “hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle, bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”

Türk Ceza Kanunu Madde 107/2 uyarınca; “kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulması halinde de birinci fıkraya göre cezaya hükmolunur.” Görüldüğü üzere TCK m.107’de şantajın iki ayrı görünüş biçimine yer verilmiştir.

Şantaj Suçunun Unsurları

FAİL VE MAĞDUR

Suçun faili olabilecek kişiler şantaj suçunun her iki görünüş biçimi açısından da herhangi bir özellik göstermez. Herkes bu suçun faili olabilir. Bununla birlikte TCK m.107/1’de düzenleniş biçimi itibariyle şantaj, bir konuda hak ve yükümlülüğe sahip olan kişi tarafından işlenebilir. Failin bir hakkı ya da yükümlülüğü olan bir kişi olması arandığından, bu suçun bir özgü suç olduğu söylenebilir. Bununla birlikte bu kişinin kamu görevlisi olmaması ve yerine getirmekle yükümlü olduğu işin de görevine girmemesi gerekir. Çünkü kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kullanarak bir yarar sağlaması, şantaj suçunu değil, icbar suretiyle irtikap suçunu oluşturur.

Suçun mağduru olabilecek kişiler bakımından herhangi bir özellik aranmamıştır. Tehdit suçunda olduğu gibi, burada da mağdurun kendisine yönelik kötülüğü anlayabilecek ve algılayabilecek durumda olması gerekir. Tüzel kişiler suçun mağduru olamaz. TCK m.111 gereği, şantaj suçunun işlenmesi sonucunda yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

FİİL, NETİCE VE NEDENSELLİK BAĞI

Şantaj suçunun ilk görünüş biçimi açısından maddi unsurlar kapsamındaki seçimlik fiiller, “bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya” zorlamaktadır. Bunun için de, fail, “hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağı veya yapmayacağını” ileri sürmekte ve böylece mağdurun iradesini etki altına almaktadır. Failin yapacağını ya da yapmayacağını ileri sürdüğü şey, onun hakkı veya yerine getirmekle yükümlü olduğu bir şey olmalıdır. Suçun tamamlanmış sayılabilmesi için mağdurun belirli bir davranışa ya da haksız çıkar sağlamaya zorlanmış olması yeterlidir, kendisinden isteneni yapmış veya çıkarı sağlamış olması gerekli değildir. Ancak her halde hareketin mağdurun iradesini zorlamaya elverişli olması gerekir. Bunun sonucu olarak da fail hakkı kullanma ya da yükümlülüğü yerine getirebilecek durumda olmalıdır. Failin mağduru yapmaya ya da yapmamaya zorladığı davranış “kanuna aykırı” veya “yerine getirmekle yükümlü olmadığı” bir davranış olmalıdır. Bunun sonucu olarak da mağdurdan yerine getirmesi istenen davranış hukuk düzeninin onayladığı bir davranış ise şantaj suçundan söz edilemez. Örneğin, failin, kaçak inşaata göz yuman belediye başkanına, tavrını değiştirmezse aleyhine muhalefetle işbirliği yapacağını söylemesi de şantaj suçunu oluşturmaz çünkü başkandan istenen husus, zaten yükümlü olduğu bir şeyi yapmaya zorlamak amaçlıdır.

Şantaj suçunun ikinci görünüş biçiminde ise fail kendisine veya bir başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikte hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunmaktadır. Gerçekten failin, örneğin gayri meşru cinsel ilişkisini ailesine ihbar edeceğini söyleyerek mağdurdan çıkar elde etmesi TCK m.107/1 kapsamına girmez. Çünkü fail bakımından bir hakkın kullanılması ya da bir yükümlülüğe uygun davranılması durumu yoktur. İşte bu sakıncayı gidermek için TCK m.107/2 düzenlenmiştir. Şantajın bu işleniş biçimi bakımından da, açıklanacağı ya da isnat edileceği söylenen şeyler mağdurun iradesini zorlamaya elverişli olmalıdır. Böylece mağdur, çıkar sağlamak ya da açıklama veyahut isnada katlanmak arasında seçim yapmaya zorlamaktır. Yargıtay’ın vurguladığı üzere, “mağdurun bu duruma düşmesinde failin etkisinin olup olmamasının veya açıklanacağı tehdidinde bulunulan durum itibariyle mağdurun meşru zeminde olup olmamasının suçun oluşumu bakımından bir önemi” yoktur. Örneğin, bir firmaya üretmiş olduğu hatalı ürünlerin basına verileceği, böylece ticari itibarının sarsılacağı söylenerek firmadan yarar talep edilmesinin de bu fıkra kapsamında olduğu belirtilmektedir.

MANEVİ UNSUR

Şantaj TCK m.107/1 kapsamında genel kastla, m.107/2 kapsamında ise özel kastla işlenebilen bir suçtur. TCK m.107/2’deki düzenleniş biçimi itibariyle şantaj suçunun oluşması için failin yarar sağlamak özel kastıyla hareket etmiş olması gerekir. Bu nedenle söz konusu maksat olmaksızın, mağdurun şeref ve saygınlığına yönelik zarar tehdidinde bulunulmuşsa, oluşan suç şantaj değil, tehdittir. Failin yarar sağlamak amacıyla hareket etmiş olması bu suçun oluşması için yeterlidir. Ayrıca yararın sağlanmış olup olmaması suçun oluşması açısından önemsizdir. Yararın faile veya üçüncü bir kişiye sağlanması için tehditte bulunulmuş olması önemli değildir. Lehine yarar sağlanan kişi, duruma göre şantaj suçuna iştirak ya da suç eşyasını kabul etmek suçundan dolayı cezalandırılır.

HUKUKA AYKIRILIK UNSURU

Şantaj suçunun ilk işleniş biçimi açısından fail hakkı olan ya da yükümlü olduğu bir şeyi yapacağını ileri sürmektedir. Normalde hakkı olan bir şeyi yapacağını söylemek, hakkın kullanılması hukuka uygunluk nedeni çerçevesinde cezalandırılmaz. Burada cezalandırılan, bunun ileri sürülmesi suretiyle karşı tarafın bir davranışta bulunmaya veya bulunmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlanmasıdır. Bu nedenle de, failin hakkın icrası hukuka uygunluk nedeninden yararlanması mümkün değildir.

Şantaj Suçunun Nitelikli Halleri

Şantaj suçunun nitelikli hali kanunda düzenlenmemiştir. Dolayısıyla bu suçun nitelikli hali bulunmamaktadır. Ancak suçun aynı kişiye karşı değişik zaman aralıkları içerisinde işlenmesi durumunda zincirleme suç kuralları uygulanır. Birden fazla kişiye karşı tek bir fiille de bu suç işlenebilir. Bu durumda da zincirleme suç kuralları uygulama alanı bulur (TCK m.43/2).

Şantaj Suçuna Örnek Teşkil Eden Durumlar

Örneğin, lisede bir öğrencinin kopya çekerken yakalandığı düşünelim. Hocanın, yasak olmasına rağmen özel ders verdiğini bilen bir öğrencinin “sen bunu es geç, ben de özel ders verdiğini es geçeyim” demesi şantajdır. Zira öğrenci, hakkı olan bir şeyi yapacağından bahisle (yasak olarak özel ders verdiğini ihbar etmek), hocayı yapması gereken bir şeyi yapmamaya (kopya işlemi yapmamaya) zorlamaktadır.
Şantaj suçuna örnek olarak; bir mankenin uygunsuz fotoğraflarını elde eden gazetecinin, kendisiyle yemeğe çıkmazsa, bunları ertesi gün manşetten yayımlayacağını söylemesi; tanıklıktan çekinme hakkına sahip olan şansın, kendisine menfaat temin edilmezse çıkıp tanıklık yapacağını söylemesi; gazetecinin, etkin konuma getirilmesi takdirde, bir siyasi parti liderine, hakkındaki yolsuzluk haberini yayımlayacağını söylemesi; bir suça tanık olan kimsenin, ailesinin geçimi sağlanmazsa bu suçu ihbar edeceğini faile bildirmesi gibi.

Şantaj Suçunda Zamanaşımı ve Şikayet Süresi

Şantaj suçu, şikayete tabi suçlar kategorisinde yer almamaktadır. Soruşturma süreci ihbar üzerine savcılık tarafından re’ sen yapılır. Bu sebeple şantaj suçu bakımından herhangi bir şikayet süresi yoktur. Bu suç bakımından dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Şantaj suçunun mağduru olan kişi, suçun oluştuğu tarihten itibaren 8 yıl içerisinde ihbarda bulunmalıdır. Aksi takdirde 8 yıl geçmekle birlikte şantaj suçunun, soruşturma ve kovuşturması yapılamaz.

Şantaj Suçunda Emsal Yargıtay Kararları

Şantaj suçuna emsal olabilecek nitelikte Yargıtay Kararlarını örnek olarak sıralamak gerekirse;

“Sanığın lise son sınıf öğrencisi olan kızının not yükseltme sınavına katılmamasına ilişkin olarak aldığı raporun yönteme uygun olmadığı gerekçesiyle kabul edilmemesi üzerine, okul müdürü olan katılana, kızı aracılığıyla gönderdiği mektup ile; eğer kızının mezuniyetini sağlamaz ise savcılığa giderek, kendisine yakınanın 1.000-TL karşılığında başka bir rapor alabileceğini teklif ettiğine ve makamına gelen kız öğrencilere sarkıntılıkta bulunduğuna ilişkin iddialarını açıklanacağını ifade etmesi biçimdeki eyleminin,” yakınana zarar verebilecek bir hususu açıklama tehdidinde bulunarak yarar sağlama niteliğinde olup şantaj suçunu oluşturacağı.” (Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 2542/6139)

“Sanığın açtığı boşanma davasına katılan eşinin karşı çıkmamasını sağlamak ve yasal istemlerini sınırlamak maksadıyla çektiği telefon mesajlarında; “Bu işi ya efendi gibi konuşursun ya da mahkemeye (…)’ni şahit olarak getiririm” ve “kafamı bozma, seni rezil ederim, ya her şeyini kabul et, ya da her şeyi göze al gibi sözlerle katılanın şeref ve saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususları açıklama veya isnat etmekle tehdit ederek, TCK’nın 107/2 maddesinde yazılı şantaj suçunu işlediği gözetilmeden, eylemi ikiye ayırarak TCK’nın 125/1 maddesi ile ceza hükmü kurulup aynı yasanın 106/1 maddesi yönünden beraat kararı verilmesi yasaya aykırıdır.” (Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 11321/8463)

“Sanık İ.A’nın, şirketinde avukat olarak çalışan ve aynı zamanda imam nikahı ile birlikte olduğu katılanın kendisinden ve şirketten ayrılmak istemesi üzerine, cinsel beraberliklerine dair görüntüler içeren kaseti açıklayacağından söz ederek tehdit ettiği iddia olunan eyleminde; hürriyete karşı işlenen suçlardan olan şantaj suçunun oluşumunda, “açıklama” husususun gerçekleşmesi gerekmeyip, “açıklama tehdidinin” karşı tarafa bildirilmiş olması yeterlidir.” (Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 11471/13429)

“Suça sürüklenen çocuğun on üç dakika arayla gönderdiği “Bak bu son uyarım, o mesajlar duruyor, S.. beni beş dakika konuşturmazsan veya görüştürmezsen o mesajları gösteririm bütün sülalenize, Bafra’daki F.. ile konuştum ilişki yaşadığımızı beraber yattığımızı S.. da biliyor, dayına her an söyleyebilir insan içine çıkamazsınız burada da bitmez Balıklıda dışarı çıkamazsınız, şimdi hemen cevap ver arayım yarın görüşelim mi” ve “Siz istediniz yarın 19daki dayını indireceğim ve göstereceğim mesajları” biçimindeki iki mesajın bir bütün halinde tek şantaj suçunu oluşturduğu ve değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunu doğuracak bir kesintinin de mevcut olmadığının anlaşılması karşısında, TCK’nın 43 maddesinin uygulanmaması gerekir.” (Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 23985/38349)

Şantaj Suçunda HAGB

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmasını ifade eder (CMK 231/5). Burada da farklı bir tür erteleme, başka bir ifadeyle ceza kanunundaki ertelemeye nazaran daha lehe sonuçlar doğuran bir durum söz konusudur. Şantaj suçunda ceza miktarının 2 yıl veya daha az olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanması mümkündür.

Ceza, Adli Para Cezasına Çevrilir Mi?

Şantaj suçu nedeniyle alt sınırdan verilen hapis cezaları takdirim indirim suretiyle 1 yıl ve daha az olur ise TCK m.50 uyarınca hapis cezası, adli para cezasına çevrilebilir. Hapis cezasının alt sınırı bir yıl ve daha fazla olduğunda hallerde ise, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.

Etkin Pişmanlıktan Yararlanılabilir Mi?

Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağı suç tipleri istisnaidir ve ilgili suç tiplerini tanımlayan kanun maddelerinde belirtilmiştir. Türk Ceza Kanun’unda şantaj suçunun işlenmesi halinde, bu suça ilişkin “etkin pişmanlık” hükümlerinin uygulanacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu sebeple şantaj suçunun işlenmesi halinde sanık kişiye etkin pişmanlık hükümleri uygulanmayacak, ceza indirimine gidilmeyecektir.

Şantaj Yüz Kızartıcı Bir Suç Mudur?

Yüz kızartıcı suçlar özel bir kanunla sayılı olarak belirtilmiştir. Şantaj suçu, kanunun yüz kızartıcı olarak belirlediği suç tiplerinde bulunmamaktadır. Bu sebeple şantaj suçu yüz kızartıcı bir suç tipi değildir.

Şantaja Uğruyorum, Ne Yapmalıyım?

Eğer ki mağdur, başka bir kişi tarafından şantaja uğruyorsa, polis merkezine gidip fail bakımından şikayette bulunabilir veyahut savcılığa şikayet dilekçesi sunarak fail yönünden soruşturma sürecinin başlatılmasını talep edebilir.

Şantaj Suçu Şikayete Tabi Midir?

Şantaj suçu şikayete tabi değildir, bu sebeple şantaj eyleminin ihbar edilmesi üzerine savcılık makamı tarafından öğrenilmesiyle birlikte soruşturma süreci başlatılır.

Şantaj Suçu Uzlaşmaya Tabi Midir?

Uzlaşma, suç isnadı şahıs ile suçun mağduru olan şahsın bir uzlaştırmacı aracılığıyla iletişim kurarak anlaşmasıdır. Şantaj suçu takibi şikayete tabi bağlı bir suç tipi değildir. Bu bağlamda şantaj eyleminin şikayet edilmesi değil ihbar edilmesi söz konusudur. Dolayısıyla şantaj suçu uzlaşmaya tabi suçlardan değildir.

Şantaj Suçu Nasıl İspat Edilir?

Şantaj suçunun ispat edilmesi bakımından; mağdurun beyanları, tanık ifadeleri ile birlikte olayın vuku bulduğuna ilişkin somut deliller, ceza yargılamasında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması açısından belirleyici niteliktedir. Bu unsurlar, suçun işlendiği yönündeki iddianın ispatı bakımından temel dayanaklar arasında yer almakta olup, mahkemece verilecek hükmün gerekçelendirilmesinde önemli rol oynar. Zira ceza muhakemesinde hedef, maddi gerçeğe ulaşmak olduğundan; mağdurun olayla ilgili tutarlı, çelişkisiz ve yaşam deneyimlerine uygun anlatımları, tanık beyanlarıyla desteklendiği ve diğer delillerle örtüştüğü takdirde, delil değerlendirmesinde yüksek ispat gücüne sahip kabul edilir. Bununla birlikte, tüm bu beyan ve delillerin hukuka uygun yöntemlerle elde edilip edilmediği de ayrıca dikkate alınmalıdır. Aksi halde, hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz.

Şikayetten Vazgeçilebilir Mi?

Şantaj suçu şikayete bağlı bir suç olmadığından, herhangi bir şikayet süresi söz konusu olmaksızın savcılık tarafından suçun öğrenildiği an re’sen soruşturma başlatılır. Kamu davasına müdahil olan kimsenin şikayetten vazgeçmesi de ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz.

Şantajla Para İstemenin Cezası Nedir?

Şantaj eylemiyle para isteyen fail bakımından TCK m.107 uyarınca, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası yaptırımı uygulanacaktır.

Şantaj Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “mühür bozma suçu ve cezasına” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınızla ilgili detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Mühür Bozma (Mühür Fekki) Suçu Nedir? (TCK 203)

Mühür bozma suçunun konusu mühür ve mühür altına alınan eşyadır. Bu suçta yasaklanan fiil; “kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin saklanmasını veya varlığını aynen korumasını sağlamak için konulan mührün kaldırılması veya konuluş amacına aykırı hareket edilmesidir”.

Mühür bozma seçimlik hareketli bir suçtur. Fail, ya mührü kaldırmalı ya da mührü kaldırmaksızın konuluş amacına aykırı hareket etmelidir. Bu hareketlerden birinin yapılması suçun oluşması için yeterlidir. Her ikisinin gerçekleştirilmesi halinde de yine tek suç vardır.

Mührün kaldırılması; üzerine konulduğu eşyadan ayrılması, kırılması, koparılması, sökülmesi anlamına gelmektedir. Mührün kaldırılması ile suç gerçekleşir. Hareketin bu şekli bakımından failin mührü bozduktan sonra, eşyaya müdahale edilmemelidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun karar verdiği bir olayda özetle; mühürleme işlemi gazinonun bir yöndeki pencerelerine yapılmış, kapı mühürlenmemiş, sanık mühre dokunmaksızın kapıyı kullanarak gazinoyu işletmeyi sürdürmüştür. Yargıtay Ceza Genel Kurulu “sanık mühre rağmen gazinosuna girerek, normal faaliyetleri sürdürmek suretiyle, devletin nüfuz ve itibarını sarsmıştır. Bu nedenle suç bütün unsurları ile oluşmuştur” şeklinde karar vermiştir.

Türk Ceza Kanun’unda mühür bozma suçuna neden olan hareketler seçimlik olarak öngörülmüştür. Fail ya mührü bozmalı ya da mührü bozmaksızın konuluş amacına aykırı olarak eşyaya müdahale etmelidir. Mühür bozulduktan sonra gerçekleştirilen fiiller, cezalandırılmayan sonraki hareketlerdir. Örneğin; hırsız çaldığı malı, sonradan tahrip etse, hırsızlıktan başka ayrıca mala zarar vermeden sorumlu olmaz. Mühür bozma suçu sırf hareket suçu olduğundan, bu suçun tamamlanabilmesi için herhangi bir neticenin gerçekleşmesi aranmaz. Yani mühür bozmaya konu edilecek tüm eylemler suçun oluşması için yeterlidir.

Mühür Bozma (Fekki) Suçunun Cezası

5237 Sayılı Türk Ceza Kanun’un 203. maddesi uyarınca; “Kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak için konulan mührü kaldıran veya konuluş amacına aykırı hareket eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”

TCK m.203/1 uyarınca failin; mührü kaldırması, gizlemesi veya şekil değiştirmesi gibi hareketlerin yanı sıra, mührün konuluş amacına aykırı hareket etmesi halinde de mühür bozma suçu oluşacaktır

Mühür Fekki (Bozma) Suçu Nasıl İşlenir?

A- Konulan Şey “Mühür” Olmalıdır.

Mühür; “üzerinde işlem yapılan eşyanın; başkasının tesir ve tasarruf alanından çıkarılmasını sağlamak için konulduğunu belirtir biçimde, eşya ya da muhafazası üzerine konulan maddi işaretlerdir.” Maddi yapısı önemli olmayan mühür, herhangi bir nesneden (kurşun, balmumu, sıkıştırılmış mukavva, üzerinde işaret bulunan yapıştırılmış bir kağıt) olabilir. Burada önem arz eden husus, mührün kamu otoritesinin iradesini açıklamaya elverişli olmasıdır.

B- Mühür Konulmuş Olmalıdır.

Devletin iradesini simgeleyen mührün konulmasındaki amaç eşyanın mevcut halinin korunmasıdır. Bu halde suçun oluşması bakımından, konulmuş bir mührün bulunması zorunludur. Mühürleme yapıldığına dair tutanak tutulması yeterli olmayıp, fiilen yasal şekil ve şartlara uygun bir mühürleme işlemi yapılmış, mühür konulmuş bulunmalıdır. Emsal bir olayda, mühürleme yapılmadığı ileri sürülüyorsa gerçek durum araştırılmalıdır. Yargıtay’ın vermiş olduğu bir kararda; “Tutanağı düzenleyen görevlilerden mühür koyup koymadıkları açıkça sorularak cürmi eylem öncesi var olması gereken mühür ön koşulunun” gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması gerekmektedir denmektedir. Mührün mutlak surette eşyanın kullanılmasını imkansız kılacak biçimde konulmuş bulunması aranmaz. Örneğin; bir işyerinin kapısının mühürlenmesine karşın, penceresinden içeri girme olanağının bulunması, mühürleme işleminin geçerli olmasına engel değildir. Buna karşın mühürleme, neye ilişkin olarak yapıldığını karışıklığa neden olmayacak ve açık bir biçimde konulmuş olmalıdır. Örneğin; kapının sadece bir kanadına, dolabın sadece bir çekmecesine mühür konulması durumunda TCK m.203 anlamında mühürleme yapılmış olmaz.

C- Mühür, Bir Şeyin Saklanmasını veya Varlığının Aynen Korunmasını Sağlamak İçin Konulmalıdır.

Taşınır ya da taşınmaz eşyaya mühür konulmasının sebebi, bu mal üzerinde kimsenin tasarrufa bulunmamasını ve malın mevcut varlığının korunmasını sağlamaktır. Nitekim TCK’nın 203. Maddesinde bu husus; “bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak için” denilmek suretiyle belirtilmiştir. Dolayısıyla mührün yalnızca bahse konu amaçlarla konulmuş olması gerekir. Örneğin; Belediye tarafından imara aykırı biçimde yapıldığı saptanan inşaatın mühürlenmesinin anlamı, inşaatın imara aykırı biçimde tamamlanmasını engellemektir. Maddede sayılan bu iki hal dışında bir maksatla konulan mührün bozulması, inceleme konusu suçu oluşturmaz.

D- Mühür Kanun veya Yetkili Makamların Emri Uyarınca Konulmalıdır.

Türk Ceza Kanun’un 203. Maddesinde; “kanun veya yetkili makamların emri uyarınca… konulan mührün” kaldırılması suç sayılmaktadır. Şu halde mühür, yetkili makamların emri ile ya da doğrudan kanunun bir buyruğu olarak konulmuş olmalıdır. Mührü koyan kamu görevlisi şahsi iradesine göre hareket etmişse, bu koşul gerçekleşmez. Örneğin; trende görevli bir memur, yolcuya yardım etmek, hırsızlığı önlemek için yolcunun bavuluna demiryolu idaresine ait mührü koysa, kanun veya yetkili makamların emrine binaen hareket ettiği söylenmez ve böyle bir mührün sökülmesi de suç teşkil etmez. Mühür doğrudan kanunun emrini icra dolayısıyla konulsa dahi, her halde mührü koyma iradesinde bulunan kişinin veya fiilen mühür koyan kimsenin devletin yetkili görevlisi olması şarttır. Mühür koyma yetkisi özel hukuk veya kamu hukukundan kaynaklanabilir.

Cezanın Ertelenmesi ve Adli Para Cezasına Çevrilmesi

Cezanın ertelenmesi, mahkeme tarafından belirlenen cezanın cezaevinde infaz edilmesinden belirli şartlarla vazgeçilmesidir. Mühür bozma suçunda verilecek cezanın 2 yıldan az olduğu halde cezanın ertelenmesi söz konusu olabilecektir. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması sanık hakkında hükmolunan cezanın 5 yıl süre içerisinde tekrar kasten bir suç işlenmediği takdirde açıklanmaması ve hukuki manada sonuç doğurmaması manalarına gelir. Mühür bozma suçunda sanığa verilecek ceza 2 yıl veya altında ise HAGB söz konusu olabilecektir.

Mühür bozma suçunda hapis cezası ve adli para cezası seçimlik olarak öngörülmüştür. Mühür bozma suçundan kaynaklı olarak hapis cezasının tayin edildiği durumlarda, hapis cezası adli para cezasına çevrilmeyecektir. Ancak suçun işleniş biçimine göre hakim, hapis cezası yerine fail bakımından adli para cezası öngörebilir.

Şikayet Süreci ve Zamanaşımı Kavramı

Mühür bozma suçu şikayete tabi bir suç değildir. Mühür bozmaya yönelik ihbar üzerine suç, savcılık makamı tarafından resen takip olunur. Mühür bozma suçu yönünden dava zamanaşımı süresi ise 8 yıldır. Dolayısıyla mühür bozmaya yönelik eylemler dava zamanaşımı süresi olan 8 yıl içerisinde soruşturulabilir niteliktedir.

Yetkili ve Görevli Mahkeme

Mühür bozma suçunda, suçun işlendiği yerde bulunan “Asliye Ceza Mahkemesi” hem görevli hem de yetkili mahkeme konumundadır.

Mühür Bozma Suçunda Tekerrür

Tekerrür, daha evvel işlenen bir suçun cezasının kesinleşmesi sonrasında yine belli bir süre içerisinde aynı suçun tekrar işlenmesi durumudur. Mühür bozma suçunda tekerrür ancak ilk gerçekleştirilen mühür bozma suçu gerçekleştiğinde uygulanabilir. Tekerrür hükümlerine yönelik süreler ise Türk Ceza Kanunu m.58’de düzenlenmektedir.

Failin aynı suç işleme kararıyla birden fazla mühür bozma suçunu işlediği hallerde diğer koşulları da varsa zincirleme suç hükümleri uygulanacaktır (TCK m.43/1).

Mühür Fekki Fiilini İşleme Kastı Nasıl Tespit Edilir?

Mühür bozma suçu kasten işlenebilir. Suçun oluşması açısından failin belirli bir amaçla hareket etmiş olmasının önemi yoktur. Failin, mührün yetkili makam tarafından konulduğunu, bu mührün eşyanın varlığını koruma veya varlığını sürdürme amacını güttüğünü, yaptığı hareketin mührü sökmeye ya da konulmuş amacına aykırı hareket etmeye yönelik bulunduğunu bilmesi ve bu hareketi istemesi gerekli ve yeterlidir. Failin mührü koyanın yetkisiz olduğunu veya kendisinin mührü sökmeye yetkili bulunduğunun zannetmesi gibi yanılgıları, hataya ilişkin kurallar çerçevesinde (TCK m.30) değerlendirilecektir.

Etkin Pişmanlık Var Mıdır?

Etkin pişmanlık, suç işlendikten sonra failin pişman olması ve işlediği fiilden ötürü meydana gelen zararı gidermeye çalışmasıdır. Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağı suç tipleri istisnaidir ve ilgili suç tiplerini tanımlayan kanun maddelerinde belirtilmiştir. Ancak mühür bozma suçu yönünden etkin pişmanlık hükümleri düzenlenmediğinden uygulanması da söz konusu değildir.

Şikayete Bağlı Mıdır?

Mühür bozma suçu şikayete tabii bir suç değildir. Failin, mührü bozması nedeiyle ihbar edilmesi ile birlikte suç, savcılık tarafından re’sen yani kendiliğinden soruşturulur.

Yüz Kızartıcı Bir Suç Mudur?

Yüz kızartıcı suçlar özel bir kanunla sayılı olarak belirtilmiştir. Mühür bozma suçu kanunun yüz kızartıcı olarak belirlediği suç tiplerinde bulunmamaktadır. Bu sebeple mühür bozma suçu yüz kızartıcı bir suç tipi değildir.

Mühür Bozma Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

47/1-b Trafik Cezası Nedir?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 47/1-b maddesi kapsamında düzenlenen kırmızı ışık kuralı ihlali; araç sürücüsünün trafik ışıklarının kırmızı yanması halinde durma yükümlülüğüne uymayarak kavşak, yaya geçidi veya kontrol noktalarına girmesi şeklinde gerçekleşir.

Karayolları Trafik Kanunu’nun 47. maddesi, trafik işaret ve levhalarına uyma zorunluluğunu düzenlemektedir:

“Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;

a) Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetli veya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine, uymayan sürücülere 3.000-TL

b) Trafik ışıklarına, uymayan sürücülere 5.000-TL

c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara, uymayan sürücülere 1.000-TL

d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere, uymayan sürücülere 1.000-TL

Işıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralının son ihlalin gerçekleştiği tarihten
geriye doğru bir yıl içinde;
a) İkinci defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 10.000 Türk lirası,
b) Üçüncü defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 15.000 Türk lirası,
c) Dördüncü defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 20.000 Türk lirası,
d) Beşinci defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 30.000 Türk lirası,
e) Altıncı defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 80.000 Türk lirası,
idari para cezası ile cezalandırılırlar.

Sabit veya seyir halinde yürütülen denetimlerde zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçanlara 200.000 Türk lirası idari para cezası uygulanarak sürücü belgeleri altmış gün süreyle geri alınır ve araç altmış gün süreyle trafikten menedilir

Işıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralını ihlal ederek trafik kazasına sebebiyet veren sürücülerin sürücü belgeleri altmış gün süre ile geri alınır. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde kırmızı ışık kuralını üç defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri otuz gün süreyle geçici olarak geri alınır. Dört defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri altmış gün, beş defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri doksan gün süreyle geçici olarak geri alınır. Bu kapsamda geri alınan sürücü belgeleri geri alma süresi sonunda sürücü, psikoteknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının muayenesinden geçirilir. Sürücü belgesi almasına mani hali olmadığı anlaşılanlara bu Kanun kapsamında verilen trafik idari para cezalarının tahsil edilmiş olması şartıyla belgeleri iade edilir.”

Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralını altı defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri iptal edilir. Bu madde kapsamında sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için; bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması, sürücü belgesinin iptal tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması ve tabi tutulacakları psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir belgenin sürücü kursuna
ibrazı zorunludur.

Şeklindeki kanun hükmünde de belirtildiği üzere ilgili madde kırmızı ışıkta durma kuralını ihlal eden sürücülere uygulanacak yaptırımları içerir. Dolayısıyla 47/1-b trafik cezası, sürücülerin kavşaklarda veya diğer geçiş noktalarında yanan kırmızı ışığa uymayarak geçmesi durumunda uygulanan idari para cezasıdır.

Kırmızı Işıkta Geçmenin Cezası 2026

2026 yılı itibariyle kırmızı ışıkta geçme cezası 5.000 – TL’dir. Sürücünün her ihlalinde 20 ceza puanı alarak ilgili ceza puanının sürücü belgesine (ehliyetine) işlenmesine neden olmaktadır. 2026 yılı için kırmızı ışık ihlalinin cezası, güncel mevzuat ve yeniden değerleme oranları çerçevesinde belirlenmektedir.

Trafik cezalarının miktarı, her yıl Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan yeniden değerleme oranına göre değişiklik göstermektedir. Bu ceza, yalnızca para cezasıyla sınırlı kalmayarak aynı zamanda ceza puanı sürücünün ehliyetine işlenmektedir.

47/1-b Trafik Cezasına İtiraz Edilebilir mi?

Kırmızı ışık ihlali 47/1-b trafik cezasına itiraz etmek mümkündür. İtiraz sürecinin en kritik unsuru, yasal sürelere uymaktır. Bu süreler cezanın ilgiliye nasıl tebliğ edildiğine göre değişmektedir:

• Ceza bizzat (yüz yüze) tebliğ edilmişse: Trafik polisinin sürücüyü durdurup cezayı yazdığı durumlarda, cezanın uygulandığı günden itibaren 15 gün içinde itiraz edilmelidir.
• Ceza tebligat yoluyla bildirilmişse: Genellikle EDS (Elektronik Denetleme Sistemi) veya radar gibi otomatik sistemler tarafından kesilen cezalarda, ceza tutanağının ilgiliye tebliğ edilmesinden itibaren 15 gün içinde itirazda bulunulabilir.

İtiraz dilekçesinde, cezanın haksız kesildiğine dair somut gerekçeler ve deliller sunulmalıdır. Örneğin, kırmızı ışık ihlalinin gerçekleşmediği, plakanın yanlış okunduğu veya cezanın usulüne uygun olarak düzenlenmediği gibi hususlar itiraz gerekçesi olabilir.

Kırmızı ışık ihlali cezasına karşı yapılacak itirazda yetkili yargı yolu kişinin ikamet adresine en yakın Sulh Ceza Hakimliği’dir.

47/1-b Trafik Cezası Nasıl ve Nereden Ödenir?

47/1-b trafik cezası, tebliğ tarihinden itibaren ödeme süresi içinde çeşitli yöntemlerle ödeme yöntemleri mevcuttur:

• E-Devlet üzerinden Trafik Para Cezası Borcu Sorgulama ve Ödeme
• Emniyet Genel Müdürlüğü Araç Plakasına Yazılan Ceza Sorgulama
• Gelir İdaresi Başkanlığı Dijital Vergi Dairesi
• PTT Ceza Sorgulama ve Ödeme Sayfası
• Anlaşmalı banka şubelerinden, PTT şubelerinden ve vergi dairelerine,
• Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe birimlerine de ödenebilmektedir.

47/1-b Maddesine Göre Araç Trafikten Men Edilir mi?

Tek başına kırmızı ışıkta geçme ihlali, aracın trafikten men edilmesi için yeterli bir sebep değildir. Karayolları Trafik Kanunu’nda aracın trafikten men edilmesini gerektiren durumlar; daha çok aracın teknik yeterliliklerine, sigorta durumuna veya ağır kusurlu durumlara (alkollü araç kullanma vb.) ilişkindir.

Ehliyete El Konur Mu?

47/1-b maddesi uyarınca tek bir kırmızı ışık ihlali, sürücünün bu ihlali ne kadar tekrarladığına bağlı olarak ehliyetine el konulmasına neden olabilir.

• Karayolları Trafik Kanunu’na göre, son bir yıl içinde kırmızı ışık kuralını üç defa ihlal edilmesi durumunda ehliyet 30 gün süreyle geçici olarak geri alınır.
• Aynı yıl içinde bu ihlalin dört kez yapılması halinde 60 gün, beşinci kez yapılması durumunda ise 90 gün süreyle ehliyete el konulur.
• Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralını altı defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri iptal edilmektedir.
• Ayrıca aynı yıl içinde ehliyeti geri alınan sürücülerin, ehliyetlerini geri alabilmek için psikoteknik değerlendirmeden ve bir psikiyatri uzmanının muayenesinden geçmeleri gerekmektedir.

Kırmızı ışık ihlali, aynı zamanda sürücü ceza puanına da işlenmektedir. Bu ihlallerin tekrarlanması ve ehliyette yer alan ceza puanının 100’e ulaşması halinde sürücünün ehliyetine geçici olarak el konulmasına yol açabilir.

Ceza Yazıldıktan Sonra Araç Sahibi Mi, Sürücü Mü Ödemekle Yükümlüdür?

Trafik cezası, ihlali gerçekleştiren sürücü adına düzenlenir. Bu nedenle, cezanın ödenmesinden sürücü sorumludur. Ancak cezanın tebliğ süreci genellikle araç sahibine yapıldığı için, ceza araç sahibine ulaşır. Eğer araç sahibi, aracı kullanan kişiyi tespit edebiliyor ve bu kişi cezayı ödemezse araç sahibinin cezayı ödeme yükümlülüğü doğabilir. Genellikle, kamera veya radardan tespit edilen durumlarda, ceza doğrudan araç sahibine tebliğ edilir ve araç sahibi, aracı kullanan kişiyi bildirme yükümlülüğüne sahiptir.

47/1-b Trafik Cezasında Erken Ödeme İndirimi Var Mı?

Kırmızı ışık ihlali 47/1-b trafik cezasında erken ödeme indirimi uygulanmaktadır. Cezanın tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içinde ödenmesi durumunda ceza miktarı olan 5.000- TL üzerinden %25 oranında indirim yapılır ve sürücünün ödemesi gereken ceza miktarı 3.750 – TL’ye düşer. Bu indirimden faydalanmak için cezanın süresi içinde ödenmesi şarttır.

Aynı İhlali Birden Fazla Kez Yapmak Cezanın Katlanmasına Neden Olur Mu?

Kırmızı ışık ihlalinin tekrarlanması durumunda, ceza miktarı katlanmasa da sürücüye uygulanan yaptırımlar ağırlaşmaktadır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 47. Maddesinde de belirtildiği üzere; Bir yıl içinde üç kez kırmızı ışık ihlali yapan sürücülerin ehliyetleri 30 gün süreyle, dört kez yapanların 60 gün ve beş kez yapanların 90 gün süreyle geri alınır. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralını altı defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri iptal edilir. Ayrıca, bu ihlallerden kaynaklanan ceza puanları da birikir ve 100 puan limitine ulaşılması durumunda sürücü belgesine el konulması gündeme gelir.

Motorla Kırmızı Işıktan Geçmenin Cezası Nedir?

Motosiklet sürücüleri için kırmızı ışıkta geçmenin cezası, otomobil sürücüleri için uygulanan cezayla aynıdır. Karayolları Trafik Kanunu, motosikletleri de motorlu taşıtlar kapsamında değerlendirir ve trafik kuralları ihlalleri için aynı yaptırımları uygular. Dolayısıyla, motorla kırmızı ışıkta geçmenin cezası da 47/1-b maddesi uyarınca belirlenir.

Kırmızı Işıkta Geçtim, Ceza Gelir Mi?

Kırmızı ışıkta geçme ihlali, genellikle trafik polisinin doğrudan tespiti veya Elektronik Denetleme Sistemi (EDS) kameraları aracılığıyla belirlenir. Eğer ihlal anında sürücü bir trafik polisi tarafından durdurulmamış olsa bile EDS kameraları tarafından yapılan tespitler sonucunda ceza tebligatı sürücünün adresine gönderilir. Kameraların kaydettiği görüntüler, cezanın kesilmesi için yeterli delil niteliğindedir. Bu nedenle, sürücü kırmızı ışıkta geçtiğinden emin ise, yakın zamanda bir ceza tebligatının gelmesi kuvvetle muhtemeldir. Bu durumda ilgili kişi, e-Devlet üzerinden trafik cezası sorgulaması yaparak durumu kontrol edebilir.

47/1-b Trafik Cezası: Kırmızı Işıkta Geçme Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu cezasına” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu (TCK 109) Nedir?

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu işlenmekle birlikte, kişinin bir yerde kalma ve bir yere gitme hürriyeti ihlal edilmiş olmaktadır. Söz konusu suç, bir kimsenin hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakılmasıyla oluşmaktadır. Örneğin, kişinin bir yere kapatılması, bir yerde tutulması veya bir yere götürülmesi veya bir yere gitmekten men olunması fiilleri, bu tanıma göre ceza yaptırımını gerektirmektedir. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu maddesinin gerekçesine göre, bu suç ile korunan hukuki değer, kişilerin kendi arzusu ve iradesi çerçevesinde hareket edebilme hürriyetidir. Kişiler, bir yerde kalma ve bir yere gitme konusunda tercihte bulunma serbestisine sahiptirler.

Bu suç kasten işlenebilir. Fail, mağduru bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun kıldığını bilecek ve bunu isteyecektir. Bu itibarla 109. maddede yer alan suçun, taksirle işlenen şekli cezalandırılamaz. Kanunda failin belirli bir amaçla hareke etmiş olması aranmamıştır. Bu itibarla “amaç” bu suçun temel şekli bakımından aranan bir husus değildir. Bununla beraber fiilin “cinsel amaçla” gerçekleştirilmesi, suçun temel şekline nazaran cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli bir unsurdur (m.109/5).

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunun Unsurları

A) FİİL

TCK’nın 109. maddesinin 1. fıkrasında yaptırıma bağlanan fiil; “mağduru bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakmak” şeklinde ifade edilmiştir. Maddede suçun konusu oluşturan kişi hürriyeti, “bir yere gitmek veya bir yerde kalmak” serbestisi olarak somutlaştırılmıştır. Böylece kişinin bir yere kapatılması, bir yerde tutulması veya bir yere götürülmesi veya bir yere gitmesine müsaade edilmemesi fiilleri suç kapsamında değerlendirilecektir.

Mağdurun bir yere gitmek veya bir yerde kalmak serbestisi ortadan kaldırıldığında, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu oluşur. Türk hukukunda kişiyi hürriyetinden yoksun kılmanın süresinin kısa veya uzun olmasının suça etkisi yoktur. Bununla birlikte failin gerçekleştirdiği eylemin belirli bir önemi olması gerekir. Nitekim birini bir an için tutma (örneğin, kişiyi elinden veya kolundan tutma ve çıkışını çok kısa bir süre için engelleme) bu suçu oluşturmaz. Engellemenin suçu oluşturacak ağırlıkta olup olmadığını somut olayın durumuna göre yargılama makamları takdir ederi. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma esasta icrai bir hareketle işlenir. Ancak bu suç ihmali hareketle de gerçekleştirilebilir. Örneğin, yanlışlıkla kapıyı üzerine kilitlediği kimseyi durumun farkına vardıktan sonra serbest bırakmayan ve bu suretle kurtarma yükümlülüğüne aykırı hareket eden, hatasını fark ettiği andan itibaren kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu ihmali bir davranışla işlemiş olur. TCK m.109 uyarınca, suçun ihmali hareketle işlenmesi ile icrai hareketle gerçekleştirilmesi arasında yaptırım bakımından bir farklılık bulunmamaktadır.

B) FAİL

Herkes bu suçun faili olabilir. Kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanmak suretiyle suçu işlemesi halinde ceza artırılır (TCK m.109/3d). Faille mağdur arasındaki akrabalık ilişkisi de (üstsoy, altsoy veya eş ya da boşandığı eş olması) suçun cezayı ağırlaştıran nitelikli unsurudur (TCK m.109/3e).

C) MAĞDUR

Suçun mağduru hareket serbestisine yani yer değiştirme yeteneğine sahip kişidir. Mağdurun fiilin işlendiği sırada hareket serbestisini kullanma imkanına sahip olup olmaması veya onu kullanmak isteyip istememesi önemli değildir. Suçla o andaki hareket serbesti korunduğu gibi gelecekteki hareket serbestisi de korunmaktadır. Bu bakımdan mağdurun hareket serbestinin kısıtlandığını bilmesi suçun meydana gelmesi için şart değildir. Hareket serbestisinin kısıtlandığını bilmeyen bayılmış bir kimse veya kendini bilemeyecek derecede sarhoş olan da kişiyi hürriyetinden yoksun kılma fiilinin mağduru olabilir. Bir kimsenin hukuka aykırı olarak diğerinin hürriyetini sınırlaması, bizatihi hürriyetten yoksun kılma suçunun gerçekleşmesi için yeterlidir. Aynı nedenlerle fiil bir akıl hastasına veya ayırt etme gücü olmayan bir kimseye karşı da işlenebilir. Nitekim kanun koyucu, beden ve ruh bakımından kendini savunamayacak kimselere karşı suçun işlenmesini daha fazla ceza gerektiren nitelikli unsur olarak nazara almıştır (TCK m.109/3-f).

Bir yerde kalmak veya bir yere gitmek konusunda iradeleri kısmen sınırlanmış durumda bulunan tutuklu ve hükümlüler de bu suçun mağduru olabilir. Çünkü bu kişilerin de kendilerine tanınan sınırlı alan içerisinde serbestçe hareket edebilme özgürlükleri vardır. Bu itibarla, tutuklu veya hükümlünün elleri ve ayaklarının bağlanarak oda içerisinde tutulması halinde suç gerçekleşir.

D) KONU

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun konusu, fiile maruz kalan mağdurun serbestçe hareket edebilme hürriyetidir.

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunun Cezası (2026)

5237 Sayılı Türk Ceza Kanun’un Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma başlıklı 109. maddesi uyarınca;

Madde 109 – (1) “Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakan kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Kişi, fiili işlemek için veya işlediği sırada cebir, tehdit veya hile kullanırsa, iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(3) Bu suçun;

a) Silahla, b) Birden fazla kişi tarafından birlikte, c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, d) Kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle, e) Üstsoy, altsoy veya eşe ya da boşandığı eşe karşı, f) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,

işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır.

(4) Bu suçun mağdurun ekonomik bakımdan önemli bir kaybına neden olması halinde, ayrıca bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.

(5) Suçun cinsel amaçla işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek cezalar yarı oranında artırılır.”

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunun Nitelikli Halleri Nelerdir?

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun temel şekline nazaran cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli unsurlar 109. maddenin 2 ve devamı fıkralarında düzenlenmiştir. Buna göre fiilin; cebir, tehdit veya hile ile gerçekleştirilmesi (109/2), silahla, birden fazla kişi tarafından birlikte, mağdurun yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle, üstsoy, altsoy ve eşe karşı, çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenmesi (109/3), mağdurun ekonomik bakımdan önemli bir kaybına neden olması (109/4) ve cinsel amaçla ika edilmesi (109/5) halinde ceza artırılır. Aşağıda kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda cezanın artırılması gerektiren nitelikli unsurlar incelenecektir.

Fiili İşlemek İçin veya İşlendiği Sırada Cebir, Tehdit veya Hile Kullanılması (M.109/2)

Failin hürriyetinden yoksun kılma suçunu işlemek için veya işlediği sırada tehdit, cebir veya hile kullanması haline suçun temel şekline nazaran ceza artırılır. Nitelikli unsurun tatbiki bakımından bu araçların muhakkak suçun icra hareketlerinin tamamlanması aşamasında kullanılması aranmaz. Mağdur, hürriyetinden yoksun kılındıktan sonra, fiilin icrası henüz kesilmeden eylemin devamını sağlamak için veya bu esnada söz konusu araçlara müracaat edilmesi halinde de ceza artırılır.

Suçun Silahla İşlenmesi (M.109/3-A)

Fiilin silahla işlenmesi 109. maddenin 3. fıkrasının (a) bendinde suçun temel şekline nazaran cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli bir unsur olarak belirlenmiştir. Fiilin daha kolay işlenmesini sağladığı ve mağdurun mukavemetini kırdığı için kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu bakımından böyle bir nitelikli unsura yer verilmiştir.

Birden Fazla Kişi Tarafından Birlikte İşlenmesi (109/3-B)

TCK’nın 109. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun “birden fazla kişi tarafından birlikte” işlenmesi cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli unsur sayılmıştır. Maddede belirtildiği üzere faillerin en az iki kişi olması gerekir. Hükmün gerekçesinde suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesinden, suçun icra hareketlerinin müşterek fail olarak sorumluluğu gerektirecek şekilde gerçekleştirilmiş olmasının anlaşılacağı ifade edilmiştir. Bu nedenle hürriyetinden yoksun kılmanın bir başkasını azmettirmek veya yardım eden sıfatıyla iştirak ederek işlenmesi halinde, söz konusu nitelikli unsur dolayısıyla cezada artırım yapılmayacaktır. Şu halde hükümde yer alan “birlikte” teriminin ifade ettiği anlam, birden fazla kişinin hürriyeti yoksun kılma suçunu işlerken “müşterek fail” gibi hareket etmeleridir.

Suçun Kişinin Yerine Getirdiği Kamu Görevi Nedeniyle İşlenmesi (M.109/3-C)

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu, kişinin yerine getirdiği kamu görevi dolayısıyla işlediği takdirde ceza artırılacaktır. Bu hükmün uygulanması bakımından failin amacı önem taşımaktadır. Fail, kişinin yerine getirdiği kamu görevi dolayısıyla fiili işlemelidir. Şu halde nitelikli unsurun uygulanması için fiil ile kamu görevlisinin görevi arasında illiyet bağının kurulması şartına bağlıdır. Bu bakımdan kamu görevine dahil işler dışında bir nedenle (örneğin, kirasını ödemediği için) kamu görevlisinin hürriyetini sınırlayan hakkında TCK m. 109/3 (c) değil, TCK m. 109/1 uygulanır.

Kamu Görevinin Sağladığı Nüfus Kötüye Kullanmak Suretiyle Suçun İşlenmesi (M.109/3-D)

TCK’nın 109. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde, görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanmak suretiyle bir kimseyi hürriyetinden yoksun kılan kamu görevlisinin cezası arttırılır. Kamu görevlisi, bir kimseyi bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden görevin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak yoksun kılmış olmalıdır. Kamu görevlisi, kendisine görevini icra etmesi için verilen yetkileri, otorite gücünü kötüye kullanarak bu suçu işlemiş olmalıdır.

Suçun Üstsoy, Altsoy veya Eşe ya da Boşandığı Eşe Karşı İşlenmesi (M.109/3-E)

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun üstsoy, altsoy veya eşler ya da boşanan eşler arasında işlenmesi cezasının artırılmasını gerektiren nitelikli unsur sayılmıştır (m.109/3e). Üstsoy bir kimsenin ana ve babası yönünde dikey olarak bütün kan hısımlarını (TMK m.17) ifade eder. Bu anlamda örneğin; baba, büyükbaba, büyükbabanın babası vs. üstsoy, bunların çocukları ve torunları altsoydur. Altsoy-üstsoy ilişkisinin meşru olup olmaması önemli değildir. Kanun “altsoy” ibaresini, kanuni değil, fiili anlamda kullanmıştır. Fiilin eşe karşı işlenmesi bakımından, suçun işlendiği sırada tarafların karı koca olmaları gerekir. Karı kocalık sıfatı Medeni Kanuna göre resmi memur huzurunda usulüne göre yapılan bir evlenme akdine dayanır. Bu açıdan dini nikahla birlikte yaşayanlar hakkında bu hüküm uygulanmaz.

Suçun Çocuğa ya da Beden veya Ruh Bakımından Kendini Savunmayacak Durumda Bulunan Kişiye Karşı İşlenmesi (M.109/3-F)

Hürriyetinden yoksun kılma suçunun çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumunda bulunan kişiye karşı işlenmesi halinde 109. maddenin 3. fıkrasının (f) bendi uyarınca ceza artırılır. Çocuk olması veya ileri yaşı, hastalığı, malullüğü veya ruhi veya fiziki güçsüzlüğü nedeniyle kendini korumaktan aciz bir kimseye karşı fiilin işlenmesi gerek faildeki ahlaki kötülüğün çokluğu gerek fiilin icrasındaki kolaylık nedeniyle nitelikli unsur sayılmıştır. Çocuk deyiminden, henüz on sekiz yaşını doldurmamış kimse anlaşılır. “Beden ve ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunma” mağdurun hürriyetten yoksun kılma suçuna, karşı koyma olanağını ortadan kaldıracak mahiyette bulunan her türlü bedeni veya ruhi engeldir. Bunun süreklilik arz edip etmemesi önemli değildir.

Suçun Cinsel Amaçla İşlenmesi 

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun cinsel amaçla işlenmesi halinde ceza artırılır. Cinsel amaçta maksat, failin eylemi işlerken cinsel arzularını tatmin amacıyla hareket etmiş bulunmasıdır.

Yargılama Görevli ve Yetkili Mahkeme

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda görevli mahkeme “Asliye Ceza Mahkemesi’dir.” Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda yetkili mahkeme ise “suçun işlendiği yer mahkemesidir.”

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunda Etkin Pişmanlık Uygulanır Mı?

TCK’nın 110. maddesinde de; “yukarıdaki maddede (m.109) tanımlanan suçu işleyen kişi, bu suç nedeniyle soruşturmaya başlanmadan önce mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın, onu kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakacak olursa cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.” denmektedir. Failin, etkin pişmanlıktan istifade edebilmesi, suç tamamlandıktan fakat henüz soruşturma başlamadan önce, mağdurun güvenli bir yerde serbest bırakmış olmasına bağlıdır. Bu hüküm “gönüllü vazgeçme” ile karıştırılmamalıdır. Hürriyetten yoksun kılmaya yönelik icra hareketleri henüz devam ederken, fail tarafından sona erdirilirse, “gönüllü vazgeçmeye” ilişkin hüküm (TCK m.36) uygulanır.

Kişinin etkin pişmanlıktan yararlanabilmesi aşağıdaki şartların bulunmasına bağlıdır:

• Fail, hürriyetinden mahrum ettiği kimseyi “kendiliğinden”, hür iradesiyle serbest bırakılmalıdır. Bu bakımdan amacına ulaşamayacağını anlayan failin, mağduru serbest bırakması “kendiliğinden” değildir.
• Fail, hürriyetini sınırladığı mağdurun şahsına herhangi bir zarar vermemiş olmalıdır. Örneğin, hürriyetten yoksun kılma sırasında mağdur üzerinde cebir kullanılırsa ya da cinsel arzuları tatmin gayesiyle birtakım fiillerde bulunulursa cezanın azaltılmasını gerektiren şahsi sebepten istifade edilemez.
• Fail, hakkında henüz soruşturmaya başlanmadan önce mağduru serbest bırakmış olmalıdır. Soruşturma, yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden itibaren başlayıp, iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi kapsar. Bu itibarla kovuşturma organlarınca suçun işlenmekte olduğunun öğrenilmesinden önce pişmanlık gerçekleşmelidir. Örneğin, suçun işlendiğinde dair yetkili makama ihbar yapıldıktan sonra, etkin pişmanlık mümkün değildir.
• Fail, mağduru güvenli bir yerde serbest bırakmış olmalıdır. Kanun koyucu, mağdurun serbest bırakılmasını yeterli saymamış, bu yerin “güvenli” olmasını da aramıştır. Örneğin, mağdur gece yarısı ıssız bir yere bırakılmış ise, bu hükümden yararlanılamaz.

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunda Zamanaşımı Var Mıdır?

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun basit hali bakımından zamanaşımı süresi 8 yıldır. Dolayısıyla hakaret fiilinin işlenmesinden itibaren 8 yıl geçmekle birlikte soruşturma ve/ veya kovuşturma süreci başlatılamaz. Suçun nitelikli hallerinde ise zamanaşımı süresi 15 yıldır.

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu Şikayete Tabi Midir?

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu şikayete tabi suçlar arasında yer almaz. Suçun öğrenilmesiyle birlikte savcılıkça re’sen takip edilir.

Cezanın Adli Para Cezasına Çevrilmesi Mümkün Müdür?

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun basit halleri nedeniyle alt sınırdan verilen hapis cezaları takdirim indirim suretiyle 1 yıl ve daha az olur ise adli para cezasına çevrilebilir. Hapis cezasının alt sınırı bir yıl ve daha fazla olduğunda hallerde ise, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunda HAGB

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmasını ifade eder (CMK 231/5). Burada da farklı bir tür erteleme, başka bir ifadeyle ceza kanunundaki ertelemeye nazaran daha lehe sonuçlar doğuran bir durum söz konusudur. Kara para aklama suçunda ceza miktarının 2 yıl veya daha az olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanması mümkündür.

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunda Mağdurun Ekonomik Kayba Düşmesi

TCK’nın 109. maddesinin 4. fıkrasına göre, suçun işlenmesi ile mağdurun ekonomik bakımdan önemli bir kaybına neden olunması halinde ayrıca bin güne kadar adli para cezasına hükmedilir. Burada suçun neticesi sebebiyle ağırlaşmış bir hali söz konusudur. Failin, bu neticeyi istemiş olması şart değildir. Ağır neticeye yönelik taksirinin varlığı yeterlidir (m.23). Ayrıca meydana gelen ekonomik kayıp önemli miktarda bulunmalıdır. Örneğin, hürriyetinden yoksun kılınan mağdurun önemli bir iş anlaşmasını yapma imkanını kaybetmesi, mağdurun bir ihaleye girememesi, mağdurun üniversite sınavını kaçırması, profesyonel bir sporcunun final maçına çıkamaması sebebiyle ekonomik kayba uğraması gibi.

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunda Denetimli Serbestlik

Denetimli serbestlik; şüpheli, sanık veya hükümlünün toplum içinde denetim ve takibinin yapıldığı, iyileştirilmesi ve topluma kazandırılması için ihtiyaç duyulan her türlü hizmet, program ve kaynakların sağlandığı bir ceza infaz sistemidir. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işleyen kişi, denetimli serbestlik hükümlerinden istifade edemez.

Şikayetten Vazgeçmek Mümkün Müdür?

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu şikayete bağlı bir suç olmadığından, herhangi bir şikayet süresi söz konusu olmaksızın savcılık tarafından suçun öğrenildiği an re’sen soruşturma başlatılır. Kamu davasına müdahil olan kimsenin şikayetten vazgeçmesi de ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz.

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda zimmet suçuna ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınızla ilgili detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Israrlı Takip Suçu Nedir?

Israrlı takip suçu, bir kişiye yönelik olarak ısrarlı ve tekrarlayan şekilde fiziki veya dijital yollarla temas kurma çabasında bulunmak ya da kişiyi fiilen takip etmek suretiyle, mağdurun huzur ve sükûnunu bozacak, günlük yaşamını olağan akışından sapmasına neden olacak nitelikte rahatsız edici davranışların bütünü olarak tanımlanabilir.

Bu tür eylemler, mağdurun yalnızca kendisini değil, aynı zamanda yakın çevresini ve aile bireylerini de güvenlik tehdidi altında hissetmesine yol açabilecek bir yoğunluk ve süreklilik arz ettiğinde, hukuki yaptırımı olan bir suç tipi olarak karşımıza çıkar.

Israrlı takip; mağdurla istemediği halde sürekli iletişim kurmaya çalışmak, mağdurun işyerine, ikametine veya sıkça bulunduğu yerlere gitmek, sosyal medya ya da iletişim araçları üzerinden rahatsız edici içerikler göndermek gibi çeşitli şekillerde gerçekleşebilir.

Israrlı Takip Suçu Nasıl Oluşur?

Israrlı takip suçu, mağdurun huzurunu bozacak ve kendisini güvende hissetmesini engelleyecek şekilde, belirli eylemlerin ısrarlı biçimde tekrarlanmasıyla oluşur. Bu suçun oluşabilmesi için failin davranışlarının, sıradan bir rahatsızlıktan öteye geçmesi, mağdurda ciddi bir tedirginlik ve güvenlik kaygısı yaratması gerekir.

Kişinin sürekli olarak takip edilmesi, iletişim araçlarıyla rahatsız edilmesi, mağdurun konutuna, iş yerine ya da sık bulunduğu yerlere ısrarla gelinmesi gibi davranışlar bu suç kapsamında değerlendirilir. Burada önemli olan, eylemlerin tekil olarak değil, belli bir süreklilik ve ısrar içinde gerçekleştirilmiş olmasıdır.

Kanun, bu fiillerin her durumda suç oluşturacağını değil, mağdurda ciddi huzursuzluk yaratması ve güvenliğini tehdit eder nitelikte olması halinde cezai sorumluluğun doğacağını kabul etmiştir. Bu nedenle her rahatsız edici davranış ısrarlı takip olarak nitelendirilmez; fiilin şekli, süresi, yoğunluğu ve mağdur üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç olarak, ısrarlı takip suçunun varlığından söz edebilmek için failin mağdur üzerinde baskı kurmaya yönelik, tekrarlayan ve rahatsız edici nitelikteki davranışlarının, mağdurda günlük hayatını etkileyen bir huzursuzluk ve güvenlik endişesi oluşturmuş olması gerekmektedir.

Israrlı Takip Suçunun Cezası 2026

Israrlı takip suçu açısından cezanın artırılmasına yol açan nitelikli haller, TCK’nın 123/A maddesinde yer almakta olup, Israrlı bir şekilde, fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.

Israrlı Takip Suçunun Cezayı Artıran Nitelikli Haller ve Cezaları

Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesinde, ısrarlı takip suçunun daha ağır ceza ile cezalandırılmasını gerektiren bazı özel durumlara yer verilmiştir. Bu haller, suçun nitelikli şekillerini oluşturmaktadır.”

Suçun;

a) Çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi,

b) Mağdurun okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olması,

c) Hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi, hâlinde faile bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.

(3) Bu maddede düzenlenen suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır.

6 – Israrlı Takip Suçunda Teşebbüs, İştirak, İçtima

Teşebbüs

Israrlı takip suçu, genellikle belli bir zaman dilimine yayılan ve tekrar eden davranışlarla oluşur. Bu yönüyle mütemadi suç niteliği taşır. Ancak, takip eylemleri henüz mağdurun huzurunu bozacak düzeye gelmeden önce dış bir müdahale ile engellenirse, teşebbüsten söz edilebilir. Fail henüz eylemlerini sürdürme aşamasındayken yakalanmışsa, teşebbüs hükümleri uygulama alanı bulabilir.

İştirak

Bu suç tipi çoğunlukla bireysel işlenmekle birlikte, birden fazla kişinin birlikte hareket etmesi durumunda iştirak hükümleri gündeme gelir. Fail ile birlikte hareket edenler müşterek fail olabilir ya da eylemi yönlendiren kişi azmettirici sıfatıyla sorumlu tutulabilir. Ayrıca suçun işlenmesine yardım eden kişiler de TCK’daki yardım eden sıfatıyla ceza sorumluluğu altına girer.

İçtima

Israrlı takip suçu, aynı mağdura yönelik süreklilik gösteren hareketlerle işlendiğinde tek bir suç sayılır. Ancak fail birden fazla kişiyi ayrı ayrı takip ediyorsa, her biri için ayrı suç oluşur. Takip fiili sırasında tehdit, hakaret gibi başka suçlar da işlenmişse, bu eylemler ayrıca değerlendirilerek gerçek içtima kuralları uygulanabilir. Ancak bazı durumlarda bu fiiller, takip suçunun içinde eriyebilir; bu takdir yargılamayı yapan mahkemeye aittir.

Israrlı Takip Suçunun Soruşturma ve Kovuşturma Aşamaları

Israrlı takip suçu, genellikle mağdurun özel hayatına doğrudan etki eden, psikolojik bütünlüğünü zedeleyen bir davranış biçimi olduğu için, bu suçun yargı süreci de mağdurun beyanı ve şikayetiyle başlar. Hukuken şikayete tabi bir suçtur. Yani önce mağdurun açıkça şikayetçi olması gerekir.

Şikayet üzerine savcılık, olayın detaylarını aydınlatmak üzere soruşturma başlatır. Bu aşamada kolluk güçleri ya da Cumhuriyet Savcılığı, mağdurun anlatımını dinler, varsa tanık beyanlarını alır, güvenlik kamerası görüntüleri, mesajlaşmalar gibi delilleri toplar.

Soruşturma sonunda toplanan deliller, suçun işlendiğine dair yeterli şüphe oluşturuyorsa, savcı bir iddianame hazırlar ve dava açılır. Böylece kovuşturma aşamasına geçilmiş olur.

Kovuşturma süreci, davanın artık mahkemeye taşındığı ve delillerin yargı önünde değerlendirildiği aşamadır. Taraflar dinlenir, deliller sunulur, mağdurun yaşadığı psikolojik etkiler göz önüne alınır. Mahkeme, failin kastını, davranışlarının ağırlığını ve sürekliliğini değerlendirerek bir karara varır.

Israrlı Takip Suçunda Soruşturma Sonucu Verilebilecek Kararlar

Soruşturma sonucunda verilebilecek kararları şöyle sıralayabiliriz;

1- Soruşturma Açılmadan Dosyanın Kapanması (SYOK)

Savcılık, şikayet üzerine yaptığı ön incelemede olayın suç teşkil etmediğini veya yeterli şüphe bulunmadığını değerlendirirse, soruşturmaya geçmeden dosya hakkında soruşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu durum, çoğunlukla soyut veya genel ifadeler içeren başvurularda görülür.

2- Soruşturma Sonrası Takipsizlik Kararı (KYOK)

Savcı, yürüttüğü soruşturma sonucunda ısrarlı takip suçunun oluşmadığına veya eldeki delillerin kamu davası açmaya yeterli olmadığına kanaat getirirse, dosya hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Mağdur bu karara karşı 15 gün içinde itiraz edebilir. (CMK m.173)

3- Dava Açılmasına Karar Verilmesi (İddianame Düzenlenmesi)

Savcılık, olayda suç işlendiğine dair yeterli şüphe bulunduğuna karar verirse, iddianame düzenleyerek kamu davası açar. Bu aşamadan sonra dosya mahkemeye intikal eder ve kovuşturma süreci başlar.

4- Seri Muhakeme Usulü Teklifi

Israrlı takip suçunun ceza alt sınırı 6 ay olduğundan ve hapis cezası öngördüğünden teorik olarak seri muhakemeye uygundur. Ancak şikayete bağlı olması, mağdurun rızasının gerekmesi ve uygulamada pek tercih edilmemesi nedeniyle nadiren uygulanır.

Israrlı Takip Suçunda Etkin Pişmanlık

Etkin pişmanlık, failin suçu işledikten sonra kendi isteğiyle pişmanlık göstermesi ve kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi halinde cezasında indirim yapılmasını sağlayan bir ceza hukuku müessesesidir. Diğer taraftan, ısrarlı takip suçu, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabileceği suçlar arasında yer almadığından, bu suça etkin pişmanlık hükümlerinin tatbiki mümkün değildir.

Israrlı Takip Suçunda Zamanaşımı Kavramı

Israrlı takip suçu, şikâyete bağlı bir suç olup mağdurun, failin kimliğini ve fiili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyet hakkını kullanması gerekir. Bu süre içinde şikayet yapılmadığı takdirde soruşturma yapılamaz, yapılmışsa da kovuşturma mümkün olmaz.

Öte yandan, kamu davası açılması için geçerli olan dava zamanaşımı süresi ise bu suç tipi açısından sekiz yıldır. Yani suçun işlendiği tarihten itibaren sekiz yıl içinde dava açılmazsa, zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verilir. Dolayısıyla bu tür dosyalarda hem altı aylık şikayet süresi, hem de sekiz yıllık dava zamanaşımı süresi dikkatle değerlendirilmelidir. Aksi durumda, usulden red ya da düşme kararlarıyla karşılaşılması mümkündür.

Cezanın Adli Para Cezasına Çevrilmesi Mümkün Müdür?

Israrlı takip suçu kapsamında mahkeme tarafından hükmolunan hapis cezası, belirli yasal şartların varlığı halinde adli para cezasına çevrilebilmektedir. Ceza hukuku bakımından adli para cezası, suç karşılığında öngörülen yaptırımlardan biri olup, hem asli ceza olarak tek başına hem de hapis cezasının yerine geçmek üzere uygulanabilir. Mahkeme, failin kişisel ve sosyal özelliklerini, suçun işleniş biçimini ve yeniden suç işleme olasılığını göz önünde bulundurarak kısa süreli hapis cezasını, takdiren adli para cezasına çevirebilir.

Israrlı Takip Suçunda İstinaf Süreci Nasıl İlerler?

Israrlı takip suçu nedeniyle verilen mahkumiyet ya da diğer hükümlere karşı, ilk derece mahkemesi kararının istinaf yoluyla denetlenmesi mümkündür. Bu yola başvurmak isteyen kişi, kararı veren mahkemeye hitaben yazılı bir dilekçe sunmakla veya zabıt katibine beyanda bulunarak istinaf talebinde bulunabilir.

Başvuru süresi, hükmün tefhim veya tebliğ edildiği tarihten itibaren yedi gündür. Yasal sürede başvuru yapılmaması hâlinde hüküm kesinleşir ve istinaf kanun yoluna başvurma hakkı sona erer.

Israrlı Takip Suçunda Yetkili ve Görevli Mahkeme

Israrlı takip suçlarında görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise 5271 Sayılı CMK m. 12’de belirtildiği üzere suçun işlendiği yer mahkemesi yetkili olacaktır.

Basit Yargılama Usulü Uygulanabilir Mi?

Israrlı takip suçunun Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen temel hali, üst sınırının iki yıl hapis cezası olması nedeniyle Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca basit yargılama usulü kapsamında değerlendirilecektir. Ancak suçun aynı maddenin ikinci fıkrasında yer alan ve nitelikli halleri içeren durumlarda, yargılama basit usulle değil, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun öngördüğü genel yargılama usulü çerçevesinde yürütülecektir.

Israrlı Takip Suçunda Uzlaşma Mümkün Müdür?

Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesinde düzenlenen bu suç tipi, mağdurun huzur, sükûn ve güvenliğini doğrudan hedef alan bir yapıya sahip olduğundan, Ceza Muhakemesi Kanunu m.253 çerçevesinde uzlaşma kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu nedenle soruşturma veya kovuşturma aşamasında uzlaşma yoluna gidilmesi mümkün değildir.

Kanun koyucu, mağdurun korunmasını önceleyerek, bu tür suçlarda faille mağdurun uzlaştırma sürecine dahil edilmesini uygun görmemiştir. Bu bağlamda, ısrarlı takip suçu şikayete bağlı olsa da, uzlaşmaya tabi değildir.

Israr ile Kastedilen Nedir?

Israrlı takip suçunda “ısrar”, kişinin mağdura yönelik rahatsız edici davranışlarını birden fazla kez ve süreklilik gösterecek biçimde sürdürmesidir. Bu tür davranışlar tek başına değil, tekrarlandığında ve mağdurun yaşamını etkileyecek boyuta ulaştığında suç halini alır.

Özellikle mağdurun günlük yaşamında değişikliğe gitmesi, kendini güvende hissetmemesi ya da sosyal çevresinden uzaklaşması gibi sonuçlar ortaya çıkıyorsa, bu durum “ısrarlı takip” kapsamında değerlendirilir. Dolayısıyla, bu suçun oluşabilmesi için davranışların belli bir kararlılıkla yinelenmesi ve mağdurun üzerinde somut bir baskı yaratması gerekir. Yani failin tavırları tesadüfi değil, süreklilik taşıyan ve mağduru rahatsız etmeyi amaçlayan nitelikte olmalıdır.

Israrlı Takip Suçu Şikayete Bağlı Mıdır?

Israrlı takip suçu şikayete tabii bir suç türüdür. Bu nedenle soruşturması ve kovuşturması mağdurun şikayetinden sonra yapılacaktır. Mağdur, faili ve fiili öğrendikten sonra 6 ay içerisinde şikayette bulunmalıdır.

Israrlı Takip Suçunda Deliller Nelerdir?

Mağdurun beyanları, tanık ifadeleri ile birlikte olayın vuku bulduğuna ilişkin somut deliller, ceza yargılamasında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması açısından belirleyici niteliktedir. Bu unsurlar, suçun işlendiği yönündeki iddianın ispatı bakımından temel dayanaklar arasında yer almakta olup, mahkemece verilecek hükmün gerekçelendirilmesinde önemli rol oynar. Zira ceza muhakemesinde hedef, maddi gerçeğe ulaşmak olduğundan; mağdurun olayla ilgili tutarlı, çelişkisiz ve yaşam deneyimlerine uygun anlatımları, tanık beyanlarıyla desteklendiği ve diğer delillerle örtüştüğü takdirde, delil değerlendirmesinde yüksek ispat gücüne sahip kabul edilir. Bununla birlikte, tüm bu beyan ve delillerin hukuka uygun yöntemlerle elde edilip edilmediği de ayrıca dikkate alınmalıdır. Aksi halde, hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz.

Sosyal Medya Üzerinden Mesaj Göndermek Suç Mu?

Sosyal medya üzerinden bir kişiye mesaj göndermek, her durumda suç oluşturmaz. Ancak mesajın içeriği, muhatabın rızası ve iletişimin niteliği dikkate alındığında, bazı hallerde Türk Ceza Kanunu kapsamında suç sayılması mümkündür.

Özellikle, tanımadığı bir kişiye rahatsız edici veya taciz edici nitelikte mesajlar gönderen kimsenin eylemi, kişinin iç huzurunu ve günlük yaşamını olumsuz etkiliyorsa, bu durum kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçu (TCK m.123) kapsamında değerlendirilebilir. Eğer mesajlar cinsel içerik taşıyorsa ve muhatabın rızası dışında iletilmişse, bu durumda cinsel taciz suçu (TCK m.105) gündeme gelir.

Bunun yanında, sosyal medya yoluyla sürekli ve ısrarlı biçimde iletişim kurmaya çalışmak, mağduru tedirgin edici veya korkutucu bir hale sürüklemişse, bu durumda da ısrarlı takip suçunu oluşturabilir. Özellikle dijital ortamda gerçekleşen bu tür eylemlerde, failin kimliği ve niyeti, eylemin süresi ve sıklığı gibi unsurlar dikkate alınarak somut olay özelinde değerlendirme yapılması gerekir.

Özetle, sosyal medya üzerinden gönderilen mesajlar bazı durumlarda iletişim özgürlüğü kapsamında kalırken, belirli sınırların aşılması halinde cezai sorumluluk doğurabilir.

Bir Kişiyi Bir Kez Takip Etmek Suç Mu?

Bir kişiyi yalnızca bir kez takip etmek, tek başına ceza hukuku anlamında suç teşkil etmeyebilir. Ancak bu eylemin somut olayda nasıl gerçekleştiği, mağdur üzerindeki etkisi ve failin amacı dikkate alınarak ayrı bir değerlendirme yapılması gerekir.

Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesiyle düzenlenen ısrarlı takip suçu, failin mağduru ısrarlı bir şekilde fiziken veya iletişim araçlarıyla takip etmesini ve mağdurun huzur ve güvenliğini bozacak davranışlarda bulunmasını cezai yaptırıma tabi kılmıştır.

Bu suçun oluşabilmesi için takip eyleminin tekrarlayıcı ya da süreklilik arz eden nitelikte olması aranır. Dolayısıyla bir kişiye yönelik tek seferlik takip fiili, kural olarak bu suç kapsamında değerlendirilmez. Ancak, takip eylemi mağdurda ciddi bir korku, kaygı veya tehdit algısı yaratmışsa; örneğin mağdurun yaşam tarzını değiştirmesine, dışarı çıkmaktan kaçınmasına ya da çevresini değiştirmesine neden olmuşsa, bu durumda failin eylemi farklı suç tipleriyle örtüşebilir.

Nitekim, takip eylemi tehdit, hakaret ya da cinsel taciz gibi başka bir suçun unsurlarını da barındırıyorsa, ilgili maddeler kapsamında cezai sorumluluk doğabilir. Sonuç olarak, tek seferlik takip her somut olayda suç oluşturmaz; fakat eylemin gerçekleşme şekli, mağdur üzerindeki etkisi ve takip ile amaçlanan sonucun değerlendirilmesi, bu yöndeki hukuki nitelendirmenin temelini oluşturur.

Israrlı Takip Suçunda Yargıtay Kararları

Yargıtay 18. Ceza Dairesi 24.09.2019 Tarih, 2017/7323 Esas 2019/12883 Karar Sayılı İlamı

Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu ile korunan hukuki yarar kişi özgürlüğünün korunması ve bireyin, psikolojik ve ruhsal bakımdan rahatsız edilmemesi ve yaşamını sağlıklı bir şekilde sürdürmesi olarak tanımlanmaktadır. Bu suçun oluşabilmesi için, kanun metninde yazılı bulunan telefon etme, gürültü yapma yada aynı maksatla, hukuka aykırı bir davranışta bulunulması eylemlerini bir kez yapmasının yeterli olmadığı, eylemlerin ısrarla tekrarlanması süreklilik arz etmesi ve sırf kişilerin huzur ve sükununu bozma saiki ile işlenmesi gerekmektedir.

Somut olayda, sanık savunması ve HTS kayıtlarına göre, sanığın aynı gün içinde müşteki …’ye 1 mesaj atıp 1 kez de aradığı, bu itibarla suçun ısrar unsurunun ne şekilde oluştuğu yöntemince açıklanmadan, ayrıca sanığın telefonla arama ve mesaj çekme suretiyle katılan …’yi hakaret ve tehdit ettiği kabul edilerek atılı suçlardan mahkumiyet kararı verildiği göz önüne alındığında, fikri içtima kuralları gereğince ayrıca huzur ve sükûnu bozma suçunun oluşmayacağı gözetilmeden yetersiz gerekçeyle yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnameye uygun olarak HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 24/09/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yargıtay 2. Ceza Dairesi 23.05.2012 Tarih 2010/26303 Esas, 2012/14775 Karar Sayılı İlamı:

Sanığa atılı 5237 sayılı TCK’nın 123.maddesinde düzenlenen kişilerin huzur ve sükununu bozmak suçunun, değişik zamanlarda birden çok kez telefonla arayıp rahatsız etmek şeklinde işlenmesi halinde de eylemin tek suç olacağı gözetilmeden, uygulama yeri bulunmayan aynı kanunun 43. maddesi uyarınca artırım yapılarak sanığa fazla ceza verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, 23.05.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi 22. 11.2021 Tarih 2021/1858 Esas 2021/9223 Karar Sayılı İlamı:

İlk derece mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle başvurunun muhtevası nazara alınarak dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü: Mağdurenin aşamalardaki ifadeleri, savunma, tanık anlatımı ve tüm dosya içeriği nazara alındığında olay günü yürüyerek işe gitmekte olan on yedi yaşındaki mağdureyi kullandığı araçla ısrarlı şekilde takip eden sanığın, korna çaldıktan sonra kendisine bakan mağdureye “gideceğiz yere kadar sizi götüreyim” şeklinde beyanda bulunması eyleminin 5237 sayılı TCK’nın 123. maddesinde düzenlenen kişilerin huzur ve sükununu bozma suçunu oluşturduğu gözetilerek mahkumiyeti yerine suç vasfının tayininde yanılgıya düşülerek cinsel taciz suçundan beraatine karar verilmesi, Kanuna aykırı, katılan mağdure vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 22.11.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Israrlı Takip Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu makalede, tutuklama kararlarına itiraz sürecini detaylı bir şekilde ele alacak, itiraz dilekçesi hazırlarken dikkat edilmesi gereken hususları ve itirazın olası sonuçlarını inceleyeceğiz.

Tutuklama Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

Tutuklama kararına itiraz süreci, kişi özgürlüğünü doğrudan etkileyen bu kararın hukuka aykırı veya yersiz olduğunu ileri sürerek, serbest bırakılmayı amaçlayan kanuni bir haktır.

Bu süreç, tutuklama kararının tebliğinden itibaren 7 gün içinde, kararı veren mahkemeye veya nöbetçi Sulh Ceza Mahkemesine yazılı bir dilekçe ile başvurulması ile birlikte başlar. İtiraz dilekçesinde, kararın hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu, deliller ve somut olaydaki eksiklikler detaylı olarak açıklanmalıdır.

İtirazı değerlendirecek merci, tutukluluğun devam edip etmeyeceğine karar verir. Bu aşamada, ceza muhakemesi hukuku alanında uzman bir avukatın desteği, itirazın başarısı için kritik öneme sahiptir.

Avukat, yasal süreçlere hakimiyeti, delil toplama ve değerlendirme becerisi ile müvekkilinin haklarını en iyi şekilde savunarak, adil bir sonuca ulaşılmasına katkı sağlar

Tutukluluğa İtiraz Dilekçesi Örneği

İSTANBUL ANADOLU (…) SULH CEZA MAHKEMESİNE

DOSYA NO: 2026/(…)

İTİRAZ EDEN ŞÜPHELİ/SANIK: [Şüpheli/Sanık Adı Soyadı], T.C. Kimlik No: [T.C. Kimlik Numarası], [Adres]

MÜDAFİİ: Av. Buğra ÇAPA

İTİRAZ KONUSU: 10.01.2026 tarihli tutuklama kararına itiraz ve tutukluluğun kaldırılması talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkil [Şüpheli/Sanık Adı Soyadı], [Tarih] tarihinde [Suç Adı] suçundan tutuklanmıştır.
2. Müvekkilimiz hakkında verilen tutuklama kararı, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 100. maddesinde belirtilen tutuklama şartlarını taşımamaktadır.
3. Şöyle ki; Müvekkilimizin üzerine atılı suçu işlediğine dair somut deliller bulunmamaktadır. [Delil Yokluğuna Dair Açıklama]
4. Müvekkilimizin kaçma veya delilleri karartma şüphesi bulunmamaktadır. [Kaçma/Delil Karartma Şüphesi Yokluğuna Dair Açıklama]
5. Suçun niteliği ve mevcut delil durumu dikkate alındığında, adli kontrol tedbirleri tutuklama yerine yeterli olacaktır. [Adli Kontrolün Yeterliliğine Dair Açıklama]
6. Yukarıda belirtilen nedenlerle, müvekkilimiz hakkında verilen tutuklama kararı hukuka aykırıdır ve kaldırılması gerekmektedir.

HUKUKİ NEDENLER: CMK m. 100 ve ilgili mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle, müvekkilimiz hakkında verilen tutuklama kararının kaldırılmasına ve müvekkilimizin derhal serbest bırakılmasına karar verilmesini saygılarımızla vekaleten talep ederiz.

ŞÜPHELİ MÜDAFİİ

AV. BUĞRA ÇAPA

Tutuklama Kararı Kim Tarafından Verilir?

Tutuklama kararı, Sulh Ceza Hakimliği tarafından verilir. Soruşturma aşamasında sulh ceza hakimi, kovuşturma aşamasında ise görevli ve yetkili mahkeme tutuklama kararı verebilir. Savcının tutuklama yetkisi yoktur, ancak savcı tutuklama talep edebilir. Hâkim veya mahkeme, savcının talebini değerlendirerek tutuklama kararı verebilir veya reddedebilir.

Tutukluluğa İtiraz Ne Zaman Sonuçlanır?

Tutukluluğa itirazın sonuçlanma süresi, somut olayın özelliklerine, itirazın yapıldığı yargılama aşamasına ve itirazı inceleyecek merciin iş yoğunluğuna bağlı olarak değişkenlik arz eder. Soruşturma aşamasında yapılan itirazlar, genellikle birkaç gün içinde sonuçlanırken, kovuşturma aşamasında yapılan itirazlar daha uzun sürebilir. İtirazı inceleyecek merciin, dosyanın kapsamını, delilleri ve hukuki gerekçeleri değerlendirmesi zaman alabilir.

Tutukluluğa İtiraz Dilekçesini Kimler Verebilir?

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) uyarınca, tutuklu olan şüpheli veya sanık, müdafii (avukatı) veya kanuni temsilcisi (kanuni temsilci genellikle şüphelinin veya sanığın babası, annesi veya yasal vasi gibi yetkili kişilerden biridir), tutukluluğa itiraz dilekçesi sunma yetkisine sahiptir. Bu hak, tutuklunun özgürlüğünü savunma ve hukuki haklarını koruma amacını taşır.

5271 Sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun 261. maddesi hükmü gereğince;

“(1) Avukat, müdafiliğini veya vekilliğini üstlendiği kişilerin açık arzusuna aykırı olmamak koşuluyla kanun yollarına başvurabilir.” avukatın tutukluğa itiraz dilekçesini verme hakkına sahiptir

Tutuklama Kararına İtiraz Dilekçesi Nereye Verilir?

Tutuklama kararına itiraz dilekçesi, CMK’nın ilgili hükümleri uyarınca, tutuklama kararını veren mahkemeye veya yetki alanındaki nöbetçi Sulh Ceza Mahkemesine sunulur. İtirazın doğru bir şekilde yapılması, sürecin doğru ve etkin bir şekilde ilerlemesi için önemlidir.

Tutuklama Kararına İtiraz Süresi Ne Zaman Başlar?

Tutuklama kararına itiraz süresi, kararın şüpheli tarafa tebliğ edildiği andan itibaren 7 gün içerisinde başlar. Tebliğ, kararın yüzüne okunması veya yazılı olarak bildirilmesi şeklinde olabilir. Sürenin başlangıcı, tebliğ tarihidir ve bu tarih, itirazın yasal süresi içinde yapılması için kritik öneme sahiptir.

Tutuklamaya İtiraz Süresinin Kaçırılması Durumunda Ne Olur?

Tutuklamaya itiraz süresinin kaçırılması durumunda, itiraz hakkı yasal olarak kaybedilir. Bu durumda, tutukluluk hali devam eder ve şüpheli, yasal yollarla serbest kalma imkanını yitirir. Bu nedenle, itiraz süresine riayet etmek, hukuki hakların korunması açısından hayati önem taşır.

Tutuklama Kararına İtiraz Reddedilirse Ne Olur?

Tutuklama kararına itirazın reddedilmesi halinde, tutukluluk hali devam eder. Ancak, CMK’nın ilgili maddeleri uyarınca, tutukluluğun devamlılığı belirli aralıklarla yeniden değerlendirilir. Şüpheli taraf, koşullar değiştiğinde veya yeni deliller sunarak yeniden itiraz edebilir. Ayrıca, tutukluluğa karşı diğer yasal yollara başvurma imkanı da mevcuttur.

Azami Tutukluluk Süresi Ne Kadardır?

Azami tutukluluk süresi, suçun niteliğine, yargılama aşamasına ve ilgili kanun hükümlerine göre değişiklik gösterir. CMK’nın 102. maddesi uyarınca, ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen suçlarda tutukluluk süresi en çok 1 yıl, ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlarda ise 2 yıldır. Bu süreler, zorunlu hallerde belirli koşullar altında uzatılabilir. Terörle mücadele kanunu kapsamındaki suçlarda ise bu süreler farklılık arz edebilir.

Tutuklulukta geçecek süre Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 102. maddesinde;

“(1) Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi en çok bir yıldır. Ancak bu süre, zorunlu hallerde gerekçeleri gösterilerek altı ay daha uzatılabilir.

(2) Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde, tutukluluk süresi en çok iki yıldır. Bu süre, zorunlu hallerde, gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma süresi toplam üç yılı, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve

Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlarda beş yılı geçemez.

(3) Bu maddede öngörülen uzatma kararları, Cumhuriyet savcısının, şüpheli veya sanık ile müdafinin görüşleri alındıktan sonra verilir.

(4) Soruşturma evresinde tutukluluk süresi, ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler bakımından altı ayı, ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler bakımından ise bir yılı geçemez. Ancak, Türk Ceza Kanunu’nun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar, Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve toplu olarak işlenen suçlar bakımından bu süre en çok bir yıl altı ay olup, gerekçesi gösterilerek altı ay daha uzatılabilir.

(5) Bu maddede öngörülen tutukluluk süreleri, fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmamış çocuklar bakımından yarı oranında, on sekiz yaşını doldurmamış çocuklar bakımından ise dörtte üç oranında uygulanır.”

şeklinde düzenlenmiştir.

Tutuklama Kararına İtiraz Dilekçesi yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.