Bu yazımızda “Kaza Tespit Tutanağına İtiraz” konusunda genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir?

Maddi hasarla sonuçlanan ve en az iki aracın bulunduğu trafik kazalarında sürücüler tarafından 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren kaza tespit tutanağı düzenlenebilmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun’un 81. maddesi uyarınca; “Yalnız maddi hasar meydana gelen kazalarda, kazaya dahil kişilerin tümü, yetkili ve görevli kişinin gelmesine lüzum görmezlerse, bunu aralarında yazılı olarak saptamak suretiyle kaza yerinden ayrılabilirler.”

Kaza tespit tutanağı, kazanın özetini belirten resmi nitelikte ve kusurun belirlenmesi bakımından önemli bir belgedir. Dava açmak veya gerekli kurumlara başvuru ve itiraz yapmak için gerekli olan bir belgedir.

Kazada bulunan sürücülerden herhangi biri; alkollü, ehliyetsiz veya on sekiz yaşının altındaysa, kaza sırasında kamu malına zarar geldiyse (örneğin trafik levhaları), kazada yaralanan veya ölen varsa, kazaya karışan sürücülerden biri veya birkaçının zorunlu trafik sigortası yoksa kaza tespit tutanağı tutulmaz. Bu hallerde polis veya jandarma vasıtasıyla kaza tespit tutanağı düzenlenip kusur oranı belirlenmektedir.

Kaza tespit tutanağı hazırlanırken bazı konulara dikkat edilmesi gerekmektedir. Şöyle ki;

• Araçlar kazadan sonra sabit halde bekletilmeli ve tüm açılardan fotoğrafları çekilmelidir.
• Her iki tarafa ait ruhsatın fotoğrafı çekilmelidir.
• Trafik sigorta poliçelerinin fotoğrafı çekilmeli ve poliçe numaraları tutanağa yazılmalıdır.
• Her iki tarafın ehliyet cüzdanlarının fotoğrafı çekilmelidir.
• Kaza yapılan yerin açık adresi yazılmalıdır.
• Çarpışmanın krokisi çizilmelidir.
• Her iki taraf kazanın kendi bakış açısından nasıl gerçekleştiğini yazmalıdır.

Her iki nüshaya da ıslak imza atılmalıdır.

Kaza Tespit Tutanağına Nasıl İtiraz Edilir?

Kaza tespit tutanağının düzenlenmesi sonucunda sigorta şirketlerinin mutabık olduğu kusur oranına karşılık kazaya karışmış olan araç sürücüleri, sigortalı olarak itiraz edilebilmektedir. Sigorta şirketleri tarafından mutabakat yapılmasıyla birlikte kusur oranları ilgili araç sürücülerine tebliğ edilir. Sorumluluk oranlarının araç sürücülerine bildirilmesi ile birlikte, her bir araç sahibinin bildirimin yapılmasından itibaren 5 iş günü içerisinde ilgili sigorta şirketine itiraz etme hakkı bulunmaktadır. Sigorta şirketi tarafından bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 5 iş günü içerisinde sigortalı tarafından itiraz edilmesiyle birlikte, 3 iş günü içerisinde yeniden değerleme yapmak üzere sigorta şirketi kararını bildirir.

Kazaya karışan araç sürücüleri kusur oranlarını, http://www.sbm.org.tr adresindeki “Hizmetler” Menüsü sekmesinde “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” başlığıyla öğrenebilmektedir. Sigorta şirketi itirazın reddederse veya itiraz yapılmasından itibaren 3 iş günü içerisinde cevap vermezse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir veya mahkeme vasıtasıyla dava açılabilmektedir. Başvuru E-Devlet üzerinden veya doğrudan başvuru formu ile yapılabilir.

E-Devlet ile Kaza Tespit Tutanağına İtiraz

Kaza tespit tutanağına karşılık, E-Devlet üzerinden doğrudan itiraz edilememektedir. Ancak, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) aracılığıyla, kişinin E-devlet bilgileri ile giriş yapılarak, kusur oranının ilgili tarafa bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde itiraz edilebilmektedir. İtiraza ilişkin başvuru, kurum sayfasında bulunan “Hizmetler” başlığında, Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz sekmesi vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir.

İtiraz Sürecinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

İtiraz sürecinde yasal süreleri kaçırmamak, gerekçeli ve somut delillere dayalı bir itiraz dilekçesi hazırlamak gerekmektedir. Ayrıca sürecin doğru bir şekilde ilerlemesi için, itiraza ilişkin başvurunun doğru merciye yapılması gerekir. Tutanaktaki bilgiler kontrol edilmeli, kusur kodları incelenmeli, doğru başvuru yolları izlenmelidir. İtiraz dilekçesi; açık bir dil ile, hukuki dayanakları belirtilen, kaza konusu olayı net bir şekilde özetleyecek şekilde yazılmalıdır. İtiraza ilişkin başvuru yapıldıktan sonra, itirazın ilgili merci tarafından alındığına dair belgeyi muhafaza etmek gerekir.

Bu Süreçte Uzman Desteği Almak Neden Önemli?

Trafik kazası sonrasında telafisi güç zararların doğmaması ve maddi kayıpları önlemek adına, uzman desteği almak önemlidir. Süreci daha doğru ve etkili yürütülmesi için, trafik kazaları ile ilgili uzman avukat yanlış kusur oranın uygulanıp uygulanmadığını tespit edip itiraz gerekçesi oluşturabilir. Delilleri daha etkili ve güçlü hale getirebilir. Usul hatalarının önlenmesini sağlar bu sayede başvuru doğru kuruma ve doğru şekilde yapılır. İtiraz bakımından gerekli belgeler eksiksiz şekilde hazırlanır ve hak kaybı riski ortadan kalkar.

Trafik Kazalarında Kusur Kavramı

Trafik kazasında kusur oranı, kazaya karışan motorlu taşıt sahiplerinin kazadaki sorumluluğunu gösteren bir değerdir. Kazanın gerçekleşmesinde hata payı fazla olan kişinin sorumluluğu diğer araç sürücüsüne göre fazladır. Yer, hava şartları, yol durumu ve benzeri hususlar sorumlu tarafların kusur oranlarını belirlemek için incelenir. İncelemeler sonucu kazaya karışan taraflar asli kusur, tali kusur, eşit kusur sahibi olarak belirlenebilir.

Trafik kazalarında kusur oranları genellikle; %0, %25, %50, %75 ve %100 şeklinde belirlenmektedir. Ancak kusur oranlarının farklı şekillerde tespit edilebilmesi de mümkündür. KTK m.84 uyarınca Asli kusur kavramı, kazanın ana sebebi olarak belirlenen tarafı temsil etmektedir. KTK m. 84’te sayılan ağır trafik kuralı ihlalleri dışındaki bütün trafik kuralı ihlalleri tali kusur sayılmaktadır. Tali kusur, kaza sırasında gereken önlemi almamış, dikkatsiz tarafı temsil etmekle birlikte, asli kusurlu olan tarafa göre daha az kusur oranı bulunan taraftır.

İtirazın Olası Sonuçları ve Sonraki Adımlar

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi tarafından itirazın kabul edildiği durumda, kusur oranı yeniden belirlenir veya değiştirilir. Sigorta şirketi yeniden değerlendirme yapar ve tazminat, sigorta ödemesi gibi konular tekrar hesaplanır. Bir diğer olası sonuç ise itiraz sonucu dosyanın yeniden değerlendirilmesi için incelemeye gönderilmesi ve ek deliller talep edilmesidir. Bunun sonucunda da nihai kusur oranı saptanır. İtiraz reddedilirse, kusur oranı değişmeden kalır. Bu durumda ise Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yapılabilir veya Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açılabilir. Eğer kusur oranı kısmen değişirse kusur dağılımı yeniden belirlenir ve sigorta ödemeleri ve zarar tazmini yeni kusur oranına göre yapılır.

Kaza Tespit Tutanağına İtirazda Zamanaşımı

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne yapılacak başvurularda, Kaza tespit tutanağında itiraz süresi tutanak sisteme işlendiğinden itibaren 5 iş günüdür. Bu süre kaçırılırsa veya hukuk mahkemeleri vasıtasıyla kaza tespit tutanağına itiraz edilmek istenirse, tazminat talepleri için genel zamanaşımı süresi 2 yıldır. Trafik kazası sonucunda yaralamalı kazalarda 8 yıl, ölümlü kazalarda ise 15 yıl ceza zamanaşımı süreleri uygulanmaktadır.

İtiraz Kaç Gün İçerisinde Sonuçlanır?

Kaza tespit tutanağına itirazın sonuçlanma süresi başvurulan kuruma göre değişiklik göstermektedir. Kaza tespit tutanağına göre belirlenen kusur oranı bakımından yapılan itirazlarda, “Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi” 3 iş günü içerisinde cevap vermekle yükümlü olup cevap verilmediği hallerde zımnen ret olarak sayılmaktadır. İtiraz, Sigorta Tahkim Komisyonuna yapıldıysa, dosyanın incelenmesi ve karar verilmesi genellikle 2-4 ay aralığında sürmektedir. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun kararlarına karşılık, 5684 sayılı Sigortacılık Kanun’un 30/12. maddesi gereğince tebliğden itibaren 10 gün içerisinde itiraz edilebilmektedir. Kaza tespit tutanağına mahkeme vasıtasıyla itiraz edildiği hallerde ise, süreç 6-12 ay arasında sürmektedir.

İtiraz Hangi Kuruma Yapılmalıdır?

Kaza tespit tutanağına itiraz farklı kurumlara yapılabilmektedir. İtiraz prosedürü bakımından belirleyici olan faktör tutanağın içeriği yani konusudur. Sadece maddi hasarların bulunduğu hallerde öncelikle, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden veya sigorta şirketine itiraz yapılabilmektedir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi vasıtasıyla yapılan başvuruların sonuçsuz kalması veya beklenen ölçekte sonuç vermemesi halinde, Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da Asliye Hukuk Mahkemelerine tazminatın doğru belirlenmesi ve tayini adına başvuru yapılabilmektedir.

Kolluk görevlileri tarafından kaza sonucunda trafik para cezasının uygulanması nedeniyle tutanak düzenlendiyse, kaza tespit tutanağı resmi evrak niteliği kazanır. Tutanağın düzenlediği yere bağlı olan Sulh Ceza Hakimliğine kaza tespit tutanağı bakımından itiraz edilebilmektedir. Kaza tespit tutanağı bakımından mahkeme aşamasında kamera kayıt görüntüleri incelenebilir ve kazaya şahit olan kişiler mahkemede tanık olarak dinlenebilir. Kazanın gerçekleştiği yerde mahkeme hakimi ve trafik kaza uzmanı bilirkişinin de bulunmasıyla birlikte keşif yapılır. Keşif yapılmasıyla birlikte uzman bilirkişi kazaya ilişin yazılı bir rapor hazırlar. Mahkeme bilirkişinin hazırlayacağı rapor doğrultusunda karar vermektedir, bilirkişi raporuna itiraz edildiği hallerde ise mahkeme dosyası Adli Tıp Kurumu’na sevk edilmektedir.

İtiraz Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Kaza tespit tutanağı bakımından hazırlanacak itiraz dilekçesinin; kanuni dayanak belirtilerek, düzenli, açık bir dille, net ve somut delillerle desteklenecek şekilde hazırlanması gerekmektedir. Trafik cezasında belirlenen kusura bakımından sunulacak itiraz dilekçesi; eksik, hatalı veya ezbere yazılmış bir dilekçe olmamalıdır. Dilekçe başlığı, taraf bilgileri, kaza bilgileri, itiraz gerekçeleri, deliller, talep, tarih ve imza bulunmalıdır. Kaza sırasında, olay mahallinde herhangi bir tanık var ise bilgileri açık bir şekilde itiraz dilekçesinde de belirtilmelidir.

Kaza Tespit Tutanağına İtiraz yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “Banka Hesabına Bloke Konulması ve Kaldırılması (MASAK)” konusunda genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Banka Hesabına Neden Bloke Konur?

Banka hesaplarına konulan bloke (blokaj) işlemi vasıtasıyla, alacaklı veya mağdur olan tarafların finansal olarak güvencesi sağlanmış olur. Bloke işlemi vasıtasıyla borçlu olan kişilerin veya şüpheli işlem yapan tarafların hesaplarında bulunan tutarların, ilgili işlemler sonuçlanana kadar takip edilmesi sağlanır. Kişinin banka hesabına bloke konulmasının amacı, bloke konulan tutar bakımından yapılabilecek harcamaların veya transferlerin kısıtlanmasıdır. Kişinin kayıtlı olduğu tüm banka hesaplarına bloke konulabilmektedir.

Alacaklı veya mağdur taraflar ve kurumların korunması amacıyla; icra takiplerinin kesinleşmesi sonucunda, mahkeme aracılığıyla ihtiyati tedbir kararı alınması durumunda, şüpheli işlemlerin tespit edilmesi halinde, vergi borçları veya vergi kaçakçılığı gibi işlerde, gerekli görülen hallerde kanuna göre savcılık veya mahkeme aracılığıyla, kredi kartı veya kredi borçlarından kaynaklı durumlarda kişilerin banka hesaplarına bloke konulabilmektedir.

Masak Tarafından Banka Hesabına Bloke Konulması

5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 17. maddesi uyarınca şüpheli işlemlerin olduğuna yönelik kurumdan tarafından bir kanaat oluşması halinde, şüpheli işleme konu edilen tutarın veyahut işlemin, askıya alınmasıyla birlikte yapılan işlemler ayrıntılı olarak incelenmektedir. 5549 sayılı kanunun koruma tedbirleri başlıklı 17. maddesi uyarınca:

Madde 17- (1); “Aklama ve terörün finansmanı suçunun işlendiğine dair kuvvetli şüphe bulunan hallerde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesindeki usule göre malvarlığı değerlerine el konulabilir.”

Madde 17- (2); “Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı da el koyma kararı verebilir. Hakim kararı olmaksızın yapılan el koyma işlemi yirmi dört saat içinde görevli hakimin onayına sunulur. Hakim en geç yirmi dört saat içinde onaylanıp onaylanmamasına karar verir. Hakimin onaylaması hâlinde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesinde belirtilen değere ilişkin rapor üç ay içinde alınır ve tekrar hâkim onayına sunulur. Onaylanmama veya raporun üç ay içinde alınamaması hâlinde Cumhuriyet savcılığının kararı hükümsüz kalır.”

Madde 17- (3); “Aklama suçunun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın, Ceza Muhakemesi Kanununun 139 uncu maddesinde yer alan hükümlere göre gizli soruşturmacı görevlendirilebilir ve 4208 sayılı Kanunda yer alan hükümlere göre kontrollü teslimat tedbirine karar verilebilir.”

MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu) tarafından kişilerin banka hesabına bloke konulmasındaki amaç; kara para aklama, terör, uyuşturucu veya silah finansı, yasa dışı bahis veya benzer kazançların tespit edilmesi amacı ile yapılmaktadır. MASAK tarafından bloke işlemlerinin yapılması tedbir niteliğinde olup, kesin bir suçlama niteliğinde değildir. MASAK tarafından yapılan inceleme sonrasında, şüpheli işleme konu edilen tutar üzerindeki bloke kaldırılabilir, kısmi veya tamamen olacak şekilde bloke işlemi devam edebilir veya bloke edilen rakama MASAK tarafından el konulabilir.

İcra Dairesinin Banka Hesabına Bloke Koyması

Alacaklı olduğunu belirten taraf, alacaklı olduğu rakamı icra takibine konu ederek borçlu tarafa icra takibi prosedürü başlatabilir. İcra takibine ilişkin ödeme emrinin borçlu tarafa tebliğ edilmesinden itibaren 7 gün içerisinde itiraz edilmesi için kanun koyucu tarafından süre öngörülmüştür. Ödeme emrinin borçluya ulaştığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde icra takibine karşılık itiraz edilmezse, icra takibi kesinleşmektedir. Alacaklı taraf, icra takibinin kesinleşmesine müteakip borçlu tarafın tüm banka hesaplarını tespit etmek suretiyle, ilgili bankalarda borçlu adına haciz işlemlerinin uygulanmasını yani borçlu kişinin banka hesaplarında bloke işlemlerinin uygulanmasını talep edebilir. İcra müdürlüğü vasıtasıyla talep edilen bloke işlemi banka tarafından kabul edilir ve borçlu bakımından talep edilen tüm banka hesaplarına bloke koyulur.

Banka Hesabındaki Blokenin Kaldırılması

Banka hesabındaki blokenin kaldırılması için ya konulan blokenin haksız olduğu tespit edilmeli ya da hesap blokesine konu edilen borcun ödenmesi gerekmektedir. Eğer ki savcılık veya mahkeme vasıtasıyla bloke işlemi uygulandıysa, ilgili savcılığın veyahut mahkemenin blokenin kaldırılması ile ilgili bankadan talepte bulunması gerekmektedir. Kesinleşmiş İcra takibi vasıtasıyla kişinin banka hesaplarına bloke konulduysa, borçlu olan kişinin icra takibinin alacaklısı ile anlaşması ve ödeme yapması gerekmektedir. Ödeme yapılması ile birlikte banka hesaplarındaki bloke işlemi kendiliğinden kalkmamaktadır. Ödeme yapıldığına ilişkin ilgili icra müdürlüğüne beyan gönderilerek ve banka hesaplarındaki hacizlerin kaldırılması talep edilerek bloke işlemleri kaldırılabilmektedir. Vergi müdürlüğü vasıtasıyla uygulanan bir banka bloke işlemi var ise, yine vergi müdürlüğü ile yapılacak anlaşma ile birlikte kısmi veyahut tamamı olacak şekilde banka hesaplarındaki bloke de kaldırılabilir.

Banka Hesabındaki Bloke Kaç Günde Kalkar?

Banka hesaplarındaki blokenin kaldırılması süreci, bloke işlemine konu edilen işlem bakımından değişkenlik göstermektedir. İcra müdürlüğü vasıtasıyla bir bloke konulduysa ve blokeye konu edilen işlem ödeme sebebiyle veya başka bir konu hasebiyle konusuz kaldıysa, bloke işleminin kaldırılmasına ilişkin bankalara gönderilen yazının ulaşım tarihinden itibaren 48 saat içerisinde bloke işlemleri bankalar tarafından kaldırılmaktadır. Savcılık veya mahkeme tarafından banka hesaplarına konulan bloke ise, ceza davasının sonuçlanmasına yani kesinleşmesine kadar sürebilmektedir. MASAK tarafından konulan bloke işlemi sınır olarak yasalar bakımından 7 gün olup, uygulama bakımından bu süre 60 güne kadar çıkabilmektedir.

Bankada Bloke Edilen Para Nasıl Alınır?

Banka hesabına konulan blokeye konu edilen paranın alınabilmesi için öncelikle blokenin sebebi ilgili bankadan öğrenilmelidir. Bankada bloke edilen paranın alınabilmesi blokeye konu edilen işlemin sonuçlandırılması gerekmektedir. Bloke işleminin haksız olduğu düşünülüyorsa ilgili kuruma itiraz dilekçesi sunulmalıdır. İcra veya vergi müdürlüğü vasıtasıyla konulan bir hesap blokesi var ise, ödeme yapılıp akabinde ödeme belgesi ile birlikte haciz işlemlerinin kalkması adına başvurusu yapılması gerekmektedir.

Hangi Tip Banka Hesaplarına Bloke Konulmaz?

Birtakım banka hesaplarına hiçbir şekilde bloke konulamamaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenen emeklilik maaşlarına banka hesap blokesi konulamaz. İşçinin maaş hesabı olarak belirttiği banka hesabına da bloke koyulamamakla birlikte alacak tarafından borçlu olan işçinin, en fazla maaşın 1/4 ‘üne maaş haczi konulabilmektedir. Yine devlet tarafından ödemesi gerçekleştirilen; hastalık veya ölüm aylığı, engelli aylığı ve öğrenci bursları gibi ödemelere de bloke işlemi uygulanamamaktadır.

Haciz Blokesi Nedir?

İcra müdürlüğü veya vergi müdürlüğü vasıtasıyla, borçlunun banka hesaplarında bulunan tutarlarına haciz işlemi uygulanmakta ve hesaplara bloke konulmaktadır. Bu şekilde yapılan bloke işlemi vasıtasıyla borçlunun ilgili tutarı kullanması, transfer etmesi veya harcaması kısıtlanmakta yani borçlunun banka hesaplarında tasarruf işlemi yapması engellenmektedir. Bu işlemlere de haciz blokesi denilmektedir.

Bloke Bakiyesi Nedir?

Bloke bakiyesi esasında banka hesabına konulan bir bloke işlemi olmayıp, bankada mevcut bulunan tutara uygulanan bir bloke işlemdir. İcra veya vergi müdürlüğüne ait olan işler, şüpheli işlemler veya mahkeme aracılığıyla alınan tedbir kapsamında uygulanan bloke işlemi vasıtasıyla banka tarafından bloke bakiyesi uygulanabilir.

Yeni Hesap Açarak Blokeden Kurtulabilir miyim?

Mevcut bir bankada hesap blokesi varken, yeni hesaplar açılabilmektedir. Yeni hesap açıldığı takdirde açılan hesap, bloke olmadan işlem görür. Dolayısıyla ilgili banka hesabında; harcama, transfer, yatırım gibi işlemler yapılabilir. Ancak ilgili taraf veya kurumlar bakımından yeni hesabın tespit edilmesi halinde, ilgili yeni hesap bakımından bloke işlemi uygulanabilmektedir.

Vergi Borcu Nedeniyle Banka Hesabına Bloke Konulabilir mi?

Kişi hakkında kesinleşmiş vergi borcunun olduğunun tespiti halinde, vergi müdürlüğü tarafından 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca, kesinleşen vergi borcu nedeniyle banka hesaplarına bloke konulabilmektedir.

Savcılık Kararı ile Banka Hesaplarına Bloke Konulabilir mi?

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun’un 128/1 maddesinin C fıkrası uyarınca, banka veya diğer mali kurumlardaki her türlü hesaba bloke veya el konulabilmektedir. Savcılık tarafınca yürütülen soruşturma dosyası kapsamında, iş veya işlemlerin şüpheli olarak tespit edilmesi halinde, soruşturma dosyasında yargılanan şüpheli bakımından banka hesaplarına tedbir mahiyetinde bloke konulabilmektedir.

Banka Hesaplarına Konulan Bloke Sorgulaması Nasıl Yapılır?

Banka hesaplarına konulan bloke sorgulaması; E-devlet vasıtasıyla “Gelir İdaresi Başkanlığı Elektronik Haciz Sorgulama” sekmesi vasıtasıyla vergi veya sosyal güvenlik kurumu aracılığıyla konulan blokeler görülebilmektedir. İcra takibi nedeniyle konulan banka haciz blokeleri ise, Vatandaş Portal üzerinden İcra Dosyası Sorgulama menüsü vasıtasıyla yapılabilmektedir. Yine banka hesabına bloke konulan kişiler, ilgili bankanın müşteri hizmetlerini arayarak veya banka şubesine giderek blokenin sebebini öğrenebilmektedir.

Vadeli Hesaba Bloke Konur mu?

Bankalarda bulunan vadeli hesaplara da; icra dosyası, vergi müdürlüğü dosyası, MASAK ve şüpheli işlemler sebebiyle savcılık veya mahkeme aracılığıyla bloke konulabilmektedir. Bankada vadeli hesapta bulunan tutar, vadesi dolmasa dahi bile bloke işlemine konu edilmektedir. Bu sebeple vadeli hesaptaki tutar bakımından herhangi bir işlem banka hesap sahibi tarafından yapılamamaktadır.

Hesabımda Bloke Var, Ne Yapmam Gerekir?

Hesapta bloke var ise öncelikle blokenin sebebi öğrenilmelidir. Hesapta bulunan blokenin nedeni öğrenildikten sonra blokenin kaynağına göre yapılabilecek işlemler değişkenlik göstermektedir.

Blokenin sebebi icra müdürlüğü veya vergi müdürlüğü ise, blokeye konu edilen borcun ödenip sonrasında ise ilgili kurumdan borcun ödendiğine ve dosyanın kapatıldığına yönelik bir fek yazısı alınması gerekmektedir.

Blokeye konu edilen işlem, MASAK veya şüpheli işlem olarak savcılık veya mahkeme tarafından uygulandıysa, aksinin düşünüldüğü hallerde ilgili makam ve kurumlara itiraz dilekçesi sunulması ve sürecin takip edilmesi gerekmektedir.

Banka Hesabına Bloke Konulması ve Kaldırılması (MASAK) yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda ihbar süresine ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

İhbar Süresi Nedir?

Belirsiz süreli/ süresi belli olmayan iş akitlerinin sona ermesi halinde 4857 Sayılı Kanun uyarınca hem işçiye hem de işverene iş sözleşmesinin sona ermesine ilişkin birtakım yükümlülükler yüklenmiştir. İş sözleşmesinin sona ermesinden evvel taraflardan biri, bir diğerine iş akdini sonlandıracağını ihbar etmekle yükümlüdür.

İhbar Süresi Ne Kadardır?

İhbar süresi 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi ile düzenlenmiştir.

• İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
• İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
• İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
• İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra iş akdini feshedebilir. Bu sürelere uyulmaz ise işçi ya da işveren ihbar tazminatına hak kazanacaktır.

Bir tablo ile açıklamamız gerekirse:

İhbar Süresi Nasıl Hesaplanır?

İhbar süresi çalışanın iş yerindeki kıdemine yani çalışma süresine göre hesaplanmaktadır. Dolayısıyla bir çalışanın o iş yerinde kaç yıl kaç ay ve kaç gün çalıştığı ihbar süresinin hesaplanmasında önem arz etmektedir. İhbar süresi, iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen tarafın (ister işveren ister çalışan olsun) bunu karşı tarafa önceden bildirmesi gereken asgari süredir. Bu süre, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesinde düzenlenmiş olup taraflara ani işten çıkarma ya da ani istifanın yarattığı mağduriyete karşı bir güvence sağlar.
İhbar süresi hesabında yıl ve ay kadar gün sayısı da belirleyici olabilir. Özellikle sınır değerlere yakın çalışma sürelerinde örneğin 1 yıl 5 ay 28 gün ile 1 yıl 6 ay 2 gün arasındaki fark ihbar süresi bir üst dilimine geçebilir. Bu nedenle işe başlama tarihi ile sözleşmenin sona erdiği tarihin tam olarak tespit edilmesi gerekir.

İhbar Süresinde İş Arama İzni Nedir?

İş arama izni, ihbar süresinde çalışan işçiye yeni bir iş bulması amacıyla ihbar süresi içinde kullandırılan bir haktır. İş arama izni 4857 sayılı İş Kanunu m.27’de “Yeni İş Arama İzni” olarak hüküm altına alınmıştır. İş Kanunu m.27’ye göre “Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır.” Bir diğer deyişle bir tarafın fesih bildiriminin diğer tarafa ulaşması ile birlikte ihbar süresinin sona ermesine kadar yen iş arama iznini kullanmalıdır, aksi takdirde kullanılmayan iş arama izinlerinin ücreti ödenmelidir. İş arama izninin hangi gün ve saatlerde kullanılacağı işçi tarafından belirlenir.

İş Arama İzni Süresi Nasıl Hesaplanır?

İş arama izninin süresi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca günde en az 2 saat olarak belirlenmiştir. Hesaplama oldukça basittir ancak uygulamada dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. İş arama izni, ihbar süresinin başladığı günden itibaren her iş günü için 2 saattir. Dolayısıyla toplam iş arama izni süresi şu şekilde hesaplanır; İhbar süresi (iş günü olarak) × 2 saat.

4857 sayılı İş Kanunu, işçiye yeni iş arama iznini, günlük 2 saat olarak kullanma zorunluluğu getirmemektedir. İşçi dilerse günlük izin hakkını biriktirerek toplu kullanabilir.

Örneğin 8 haftalık ihbar süresinde biriken 80 saatlik izni, ihbar süresinin son 10 iş gününde tam gün izin olarak kullanmayı tercih edebilir. Bu durumda işveren bu talebi reddedemez.

Yine günlük 2 saatlik iznin hangi saatlerde kullanılacağını işçi kendisi belirler. İşveren, işçiye yalnızca belirli saatleri dayatamaz. Ancak uygulamada tarafların karşılıklı anlaşarak uygun bir zaman dilimi belirlemesi hem işçi hem de işveren açısından daha pratik bir çözüm sunar.

İhbar Süresinin Geçerli Olmadığı Durumlar Nelerdir?

Her fesih işleminde ihbar süresinin uygulanacağından söz edemeyiz. Belirli koşulların varlığı halinde taraflar ihbar süresine uymaksızın iş sözleşmelerini feshedebilirler. Bunlar;

• Haklı Nedenle Fesih: 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. ve 25. maddeleri, işçi ve işverene belirli koşulların gerçekleşmesi halinde sözleşmeyi derhal ve ihbar süresine gerek kalmaksızın feshetme hakkı tanır.
• Belirli Süreli İş Sözleşmesi: Belirli süreli iş sözleşmeleri, sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erer. Sözleşmenin ne zaman sona ereceği en başından beri belli olduğundan tarafların yani ne işçinin ne de işverenin ihbar yükümlülüğü mevcut değildir.
• Deneme Süresi İçerisinde Yapılan Fesih: 4857 sayılı Kanun’un 15. maddesi uyarınca taraflarca kararlaştırılan deneme süresi en fazla 2 aydır; toplu iş sözleşmeleriyle bu süre 4 aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini ihbar süresine uymaksızın ve tazminat ödemeksizin sona erdirebilir.
• İşçinin Ölümü: İşçinin ölümü halinde iş sözleşmesi kendiliğinden sona erer. Ortada bir fesih iradesi bulunmadığından ihbar süresi söz konusu olmaz.
• İşçinin Emekliliği: İşçinin emeklilik hakkını kazanarak kendi isteğiyle işten ayrılması ya da SGK’dan toplu para almak amacıyla sözleşmeyi feshetmesi halinde ihbar süresi uygulanmaz.
• Askerlik ve Zorunlu Kamu Görevi: İşçinin askerlik görevi nedeniyle işten ayrılması durumunda da ihbar süresi uygulanmaz.
• Evlilik: Kanunda kadın işçiye evliliğinden itibaren 1 yıl içerisinde fesih hakkı tanınmıştır. Bu süre zarfında iş akdini fesheden kadın işçi ihbar süresine uymak zorunda değildir.

1 Yılı Dolmayan İşçinin İhbar Süresi Ne Kadardır?

İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta, işi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta ihbar süresi bulunmaktadır. Dolayısıyla 4 haftalık ihbar süresi için mutlaka 1 yılı aşkın süre olmasına gerek olmayıp 6 aydan fazla 1 yıldan az çalışan işçinin ihbar süresinin 4 hafta olduğu hususuna dikkat edilmelidir.

İhbar Süresi Ne Zaman Başlar?

İhbar süresi taraflardan birinin yapacağı usulüne uygun fesih bildirimi ile başlayacaktır. Bu bildirim yazılı ya da sözlü şekilde olabilir. Önemli olan bu bildirimde mutlak suretle iş sözleşmesinin feshedildiğinin açık bir şekilde ifade edilmiş olmasıdır.

İhbar Tazminatını Sadece İşveren mi Öder?

İhbar tazminatını sadece işveren ödemez. Yukarıda da ayrıntılı olarak açıkladığımız üzere ihbar süresi hem işçi hem de işveren açısından bir yükümlülüktür. Burada kritik nokta şudur; ihbar tazminatı yalnızca işverenin ödeyebileceği bir tazminat değildir. Koşulların oluşması halinde işçi de işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir. Yani iş sözleşmesini hangi taraf feshederse feshetsin diğer tarafa karşı ihbar süresi içerisinde iş ilişkisinden kaynaklı sorumlulukları devam edecektir. Eğer işçi İş Kanunu m.17’de belirtilen sürelere uymaksızın iş akdini feshederse işverenin kendisinden ihbar süresine dair ihbar tazminatı talep etme hakkı doğacaktır.

İhbar Süresi İçinde İşçi Ücret Alır mı? Çalışır mı?

Fesih bildirimi yapılmış olması, iş sözleşmesinin o anda sona erdiği anlamına gelmez. Bildirim yalnızca iş sözleşmenin ileride yani ihbar süresinin dolmasıyla birlikte sona ereceğini karşı tarafa duyurur. Bu süre zarfında sözleşme tam anlamıyla yürürlükte kalmaya devam eder; tarafların hak ve borçlarında herhangi bir değişiklik meydana gelmez.

İhbar süresi boyunca işçi, iş sözleşmesinden doğan tüm yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmekle yükümlüdür. Yani işçi, işveren tarafından kendisine verilen talimatları eksiksiz bir şekilde yerine getirmekle yükümlü olup, zaten ayrılıyorum düşüncesi ile işe geç gelmek, görevini gereği gibi ifa etmeme hakkına sahip değildir. Tabii ki işçinin bu yükümlülükleri ile birlikte işverenin de yükümlülükleri mevcuttur. İşveren de iş ilişkisinden kaynaklı tüm yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmekle mükelleftir. İşçinin ücreti, ihbar süresinin son gününe kadar tam ve zamanında ödenmelidir.

Bunun yanı sıra işveren, işçinin çalışma koşullarını ihbar süresi içinde tek taraflı olarak değiştiremez. Görevi daraltmak, maaşı düşürmek ya da çalışma saatlerini olumsuz yönde değiştirmek bu dönemde de yasaktır. Aksi halde işçi, koşulların esaslı biçimde değiştirildiğini ileri sürerek iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

İhbar Süresine Uyulmadığı Takdirde Ne Olur?

İhbar süresinin geçerli olmadığı haller haricinde hem işçi hem de işveren ihbar süresine uymakla yükümlüdür. İhbar süresinin geçerli olmadığı haller;

• haklı nedenle fesih,
• belirli süreli iş sözleşmesinin feshi,
• deneme süresi içinde yapılan fesih,
• işçinin ölümü,
• emeklilik,
• askerlik ve
• evliliktir.

Bu haller dışında gerek işveren gerekse de işçi tarafından yapılan fesihlerde ihbar süresine uyulmalıdır. İhbar süresine uyulmadığı takdirde ihbar süresine uymayan taraftan ihbar tazminatı talep edilebilir.

Çalışan Kendi İstifa Ederse İhbar Süresi Değişir mi?

Çalışan kendi istifa ederse ihbar süresi değişmez. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi bu konuda açıktır: İhbar süresi, iş sözleşmesini hangi taraf sona erdirirse erdirsin eşit biçimde uygulanır. Dolayısıyla çalışan kendi isteğiyle istifa etse dahi kıdemine göre belirlenen ihbar süresine uymak zorundadır. Kıdeme göre belirlenen ve çalışanlar için de geçerli olan ihbar süreleri şöyledir:

• 6 aydan az çalışmada: 2 hafta
• 6 ay – 1,5 yıl arasında: 4 hafta
• 1,5 yıl – 3 yıl arasında: 6 hafta
• 3 yıldan fazla çalışmada: 8 hafta

İhbar Süresi Nedir? Nasıl Hesaplanır? (2026) yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Kısaca İş Kazası ve Kapsamı

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13’e göre iş kazası; çalışanı bedensel veya ruhsal olarak zarara uğratan olaylardır. Kazanın mutlaka işyerinde gerçekleşmesi gerekmez. Önemli olan, olay ile yapılan iş arasında bir bağlantının bulunmasıdır. Sıralayacağımız koşullarda meydana gelen kazalar, iş kazası olarak kabul edilmektedir; çalışanın işyerinde bulunduğu sırada yaşanan kazalar, işveren tarafından verilen bir görev sırasında yaşanan kazalar, çalışanın işverence başka bir yere gönderilmesi sırasında yaşanan kazalar, işveren tarafından sağlanan araçla işe gidiş-geliş sırasında yaşanan kazalar ve emzirme izni kullanan çalışanın bu sürede işyerinde yaşadığı kazalar.

İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır? 2026

5510 sayılı Kanun m.13/2 uyarınca, iş kazası bildiriminin Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılması gerekmektedir. Bu bildirim, ilgili SGK müdürlüğüne fiziken yapılabileceği gibi e-bildirim olarak da yapılabilmektedir. Bununla birlikte ölümlü ya da ağır yaralanmalı veya benzeri. kazalarda kolluk kuvvetlerine ve ölümlü ya da uzuv kayıplı kazalarda ÇSGB Bölge Müdürlüğü’ne de bildirim yapılmalıdır.

İş Kazasında Bildirim Süresi

5510 sayılı Kanun m.13/2 uyarınca kazanın öğrenildiği tarihten itibaren 3 iş günü içerisinde SGK’ya bildirim yapılması gerekmektedir. Bu bildirim, ilgili SGK müdürlüğüne fiziken yapılabileceği gibi e-bildirim olarak da yapılabilir. Bununla birlikte ölümlü ya da ağır yaralanmalı ve benzeri kazalarda kolluk kuvvetlerine derhal haber verilmelidir. Ayrıca 6331 sayılı Kanun’un 14. Maddesinin 4. Fıkrası uyarınca ölümlü ve uzuv kayıplı kazalarda 2 iş günü içerisinde ÇSGB Bölge Müdürlüğü’ne de bildirim yapılmalıdır.

İş Kazası Nereye Bildirilir?

İş kazası meydana gelir gelmez yapılması gereken ilk iş, yaralının sağlık durumunun güvenceye alınmasıdır. Sağlık müdahalesinin hızı hem çalışanın hayatı hem de işverenin hukuki sorumluluğu açısından belirleyici olabilir. Yargıtay kararlarında ilk müdahaledeki gecikme, işveren aleyhine kusur unsuru olarak değerlendirilebilmektedir. Dolayısıyla iş kazası meydana gelir gelmez 112 acil servis aranmalıdır.

İş kazasının öğrenilmesinden itibaren 3 iş günü içerisinde SGK’ya bildirim yapılması gerekmektedir.

İş kazası e-bildirgesi şu şekilde yapılır;

• https://uygulamalar.sgk.gov.tr adresine gidin,
• İşveren girişi yapın (kullanıcı adı ve şifre ile),
• ‘İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirimi’ menüsünü seçin,
• Açılan forma bilgileri eksiksiz girin,
• Destekleyici belgeleri sisteme yükleyin,
• Formu onaylayın ve bildirim numarasını kaydedin.

İş Kazası Raporu Nasıl Alınır?

İş kazası raporu, yalnızca tıbbi bir belge olmayıp, çalışanın SGK haklarına erişimini ve işverenin hukuki sorumluluğunun belirlenmesini doğrudan etkileyen kritik bir hukuki belgedir. Bu nedenle raporun doğru kurum tarafından, eksiksiz içerikle ve zamanında düzenlenmesi büyük önem taşır. Her sağlık kuruluşu iş kazası raporu düzenleyemez.

Raporun SGK nezdinde geçerli sayılabilmesi için sıralayacağımız kuruluşlardan biri tarafından düzenlenmesi gerekir:

• SGK ile sözleşmeli özel ve kamu hastaneleri
• Eğitim ve Araştırma Hastaneleri
• Üniversite Hastaneleri
• Devlet Hastaneleri

Bunların dışında kalan sağlık kuruluşlarında düzenlenen raporlar SGK tarafından kabul görmeyebilir; bu durum ise çalışanın haklarını kullanamamasına yol açabilir. İş kazası raporunda yer alması gereken unsurlar şunlardır;

• Yaralanmanın türü ve anatomik bölgesi (kırık, kesik, yanık, iç organ hasarı vb.)
• Yaralanmanın ağırlığı ve acil müdahale bilgileri
• Geçici iş göremezlik süresi – çalışanın ne kadar süre çalışamayacağına dair hekim tarafından yapılan tespit
• Kalıcı iş göremezlik tespiti – uzuv kaybı veya kalıcı fonksiyon kaybı söz konusuysa bu durum raporla belgelenir
• Önerilen tedavi süreci ve rehabilitasyon planı
• Olayın iş kazası niteliği taşıdığına ilişkin hekim değerlendirmesi

Raporun hukuki geçerlilik kazanabilmesi için yalnızca fiziksel olarak düzenlenmesi yetmez; sağlık kuruluşu tarafından SGK’nın sistemine elektronik olarak girilmesi zorunludur. Bu adım atlanırsa çalışan, iş göremezlik ödeneği ve sağlık yardımları gibi SGK haklarından faydalanamaz. Sistemine işlendiğini teyit etmek için çalışan, SGK’nın e-Devlet üzerinden sunduğu sorgulama hizmetinden yararlanabilir.

İş kazası raporu ile işverenin SGK’ya yapacağı bildirim birbirinden bağımsız süreçlerdir; ancak ikisi birbirini tamamlar. İşverenin 3 iş günü içinde e-Bildirge üzerinden bildirim yapması, sağlık kuruluşunun ise olayı sistem üzerinden SGK’ya iş kazası olarak işlemesi gerekmektedir. Bu iki adımdan herhangi birinin eksik kalması, çalışanın haklarına erişimini engelleyebilir.

Çalışan veya işveren, düzenlenen rapora itiraz etme hakkına sahiptir. İtiraz, raporun tebliğinden itibaren yasal süreler içinde SGK’ya ya da ilgili yargı merciine yapılabilir. Özellikle iş göremezlik oranına ilişkin tespitlerde itiraz yoluna başvurulması uygulamada sıkça karşılaşılan bir durumdur.

İş Kazası, Meydana Geldiği Gün Bildirilmek Zorunda mı?

Yukarıda da ayrıntılı bir şekilde açıkladığımız üzere 5510 sayılı Kanun’un 13. Maddesi uyarınca iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren 3 iş günü içerisinde SGK’ya bildirilmesi zorunludur. Ölümlü ya da yaralanmalı veyahut derhal tıbbi tedavi gerektiren bir kaza olmadığı müddetçe işverenin kazanın meydana geldiği gün durumu öğrenmesi mümkün olmayabilir. Kanun koyucu bu halleri de ön görerek kazanın öğrenilmesinden itibaren 3 iş günü olarak kazanın bildirim süresini belirlemiştir. Bir diğer anlatımla iş kazasının meydana geldiği gün bildirim zorunluluğu bulunmamaktadır.

İş Kazası 3 Gün İçinde Bildirilmezse Ne Olur?

İş kazasının öğrenilme tarihinden itibaren 3 iş günü içerisinde bildirilmemesi halinde işveren birtakım yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir. Bunlar; idari para cezası, SGK rücu talebi, cezai sorumluluk ve kusur oranın tespitindeki değerlendirmeye etkidir.

• İdari Para Cezası: 5510 sayılı Kanun m.102 uyarınca işveren hakkında önemli miktarda idari para cezası uygulanır.
• Kusur Değerlendirmesine Etkisi: Geç bildirim, yargılamada işverenin kusur oranının tespitinde aleyhte delil olarak değerlendirilebilir.
• SGK Rücu Talebi: SGK, gecikme nedeniyle oluşan ek maliyetler için işverene rücu edebilir.
• Cezai Sorumluluk: Ölümlü kazalarda bildirimin yapılmaması ayrıca cezai sorumluluk doğurabilir.

İş Kazası Bildiriminde Cumartesi Günü İş Günü Sayılır mı?

Kural olarak cumartesi günü iş günü sayılmamaktadır. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki “iş günü” hesaplamasında hafta sonu yani Cumartesi ve Pazar günleri ile resmi tatiller iş günü dışında sayılmaktadır. Dolayısıyla iş kazası bildirimindeki 3 iş günlük süre hesaplanırken cumartesi günleri bu süreye dahil edilmez.

Örneğin iş kazası Cuma günü öğrenildiyse, 3 iş günlük süre Pazartesi, Salı ve Çarşamba günlerini kapsar; bildirim en geç Çarşamba günü mesai bitimine kadar yapılmalıdır. Bununla birlikte önemli bir istisna vardır: İşyerinde cumartesi fiilen çalışılıyorsa, yani cumartesi o işyeri için normal bir çalışma günüyse, cumartesi de iş günü olarak sayılabilir. Yargıtay bu konuda işyerinin fiili çalışma düzenini esas almaktadır. Bu nedenle işyerinin çalışma takvimine göre değerlendirme yapmak en sağlıklı yaklaşım olacaktır.

İş Kazası Tutanağı Tutulmazsa Ne Olur?

İş kazası tutanağı kazanın nasıl gerçekleştiğini, hangi koşullarda meydana geldiğini ve o an kimlerin orada bulunduğunu belgeleyen tek resmi kayıttır. Düzenlenmediği takdirde olayın oluş biçimine dair tek kaynak tarafların beyanı olarak kalmakta ve bu durum da hem işveren hem de işçi açısından ciddi bir ispat sorunu yaratmaktadır. Olası bir yargılama aşamasında hakim, tutanağın düzenlenmeme sebebini sorgulayacak ve mahkeme tutanağın tutulmamasını işveren aleyhine yorumlayacaktır.

Geriye Dönük İş Kazası Raporu Alınabilir Mi?

Geriye dönük iş kazası raporu alınabilir. Mevzuatta, geriye dönük iş kazası raporu alınamayacağına dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak kazanın geçmişte yaşandığını ve iş kazası niteliği taşıdığını ispat etmek tamamen başvuranın üzerindedir. Bu ispat yükü, ilgili taraf bakımından zaman geçtikçe giderek ağırlaşmaktadır.

İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılmalıdır? yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu makalemizde, kaçak maç yayını ve IP TV izleme fiilinin hukuki niteliği, TCK ve FSEK kapsamındaki cezai ve tazminat sorumlulukları genel hatlarıyla incelenmiştir.

Kaçak yayın izleme fiili nedeniyle hakkınızda başlatılabilecek cezai soruşturmalar, tazminat davaları ve bu süreçlerdeki hukuki uyuşmazlığınızla ilgili detaylı bilgi ve profesyonel destek için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Kaçak Maç Yayını ve IP TV Maç İzleme Suçu ve Cezası 2026

Kaçak yayın izleme fiili ve IP TV sistemleri aracılığıyla izinsiz erişim, Türkiye’de yayın haklarına sahip kuruluşların maddi ve manevi haklarını doğrudan ihlal eden, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ve Türk Ceza Kanunu (TCK) hükümleri kapsamında ele alınan açık bir suç teşkil etmektedir. Özellikle şifreli spor müsabakalarının veya dijital içeriklerin yasa dışı olarak elde edilmesi, izleyiciyi TCK’nın 163/2 maddesi (karşılıksız yararlanma) ve FSEK’in 72. maddesi uyarınca hukuka aykırı fayda sağlayan fail konumuna yükseltmektedir. Bu hukuki nitelendirmeye bağlı olarak, 2026 yılı uygulamalarında tespiti yapılan failler hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası yaptırımları ile yayıncı kuruluşların tazminat talepleri gündeme gelebilmektedir.

Kaçak Maç İzlemek Suç Mu?

Kaçak maç izlemek, Türk hukuk düzeninde doğrudan suç teşkil eden bir eylemdir. Hukuki düzenlemeler, yalnızca izinsiz içeriği üreten veya dağıtan aktörleri değil, aynı zamanda bu yasa dışı yayınlardan karşılıksız fayda sağlayan kullanıcıları da “fail” sıfatıyla cezai sorumluluk kapsamına almaktadır. Bu durum, esasen Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesinde yer alan “karşılıksız yararlanma” suç tipiyle netleşmiştir. İlgili madde, şifreli yayınlardan yayın sahibinin rızası dışında yararlanan her kişiye, izleme maksadıyla dahi olsa, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası yaptırımı öngörmektedir. Dolayısıyla ister ücretli yayını çözen bir cihaz, ister IP TV uygulamaları kullanılsın, izinsiz içerik tüketimi cezai sorumluluğunu doğurmaktadır. Yargıtay içtihatları da bu tür eylemlerin TCK 163/2 kapsamında cezalandırılacağı yönünde istikrarlı kararlar vermektedir; bu da “bedava yayın izlemek” şeklindeki yanlış algının hukuken hiçbir geçerliliğinin olmadığını kanıtlamaktadır.

Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. Maddesi:

“(2) Telefon hatları ile frekanslarından veya elektromanyetik dalgalarla yapılan şifreli veya şifresiz yayınlardan sahibinin veya zilyedinin rızası olmadan yararlanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 72. Maddesi:

“Bu Kanunda yer alan hakların korunması amacıyla eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanımının kontrolünü sağlamak üzere erişim kontrolü veya şifreleme gibi koruma yöntemi ya da çoğaltım kontrol mekanizması uygulamalarıyla sağlanan etkili teknolojik önlemleri etkisiz kılmaya yönelik; a) Ürün ve araçları imal veya ithal eden, dağıtan, satan, kiraya veren veya ticari amaçla elinde bulunduranlar, b) Ürün ve araçların reklam, pazarlama, tasarım veya uygulama hizmetlerini sunanlar, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.”

Görüldüğü üzere, kanun koyucu sadece korsan yayını dağıtan ana failleri değil, aynı zamanda bu hizmetten izinsiz ve karşılıksız fayda sağlayan son kullanıcıyı da doğrudan cezai yaptırımın muhatabı olarak kabul etmiştir. TCK’nın karşılıksız yararlanma hükümleri ile FSEK’in eser sahibinin haklarını koruma maddeleri, kaçak yayın izleme eylemine karşı hem kamu davası hem de tazminat davası açılmasına imkan veren hukuki zemin oluşturmaktadır.

IP TV Yasal Mı?

IP TV (Internet Protocol Television) sistemi, teknolojik bir iletim aracı olarak ele alındığında, özünde yasal bir yöntemdir; ancak hukuka uygunluğu, tamamen ne amaçla ve hangi içerikle kullanıldığına bağlıdır. Bu teknoloji, televizyon yayınlarını internet protokolü üzerinden aktarmaya yarayan meşru bir araç olmasına karşın, maalesef korsan yayıncılığın en yoğun kullanıldığı mecralardan biri haline gelmiştir. Yayıncı kuruluşların yasal izinlerini almadan, şifreli kanalları çözerek veya telif haklarını ihlal ederek içerik sunan servisler, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümleri uyarınca yasa dışı kabul edilir. Dolayısıyla lisanslı ve abonelik esasına dayalı yasal IP TV hizmetleri hukuka uygunken, ücretli yayınları düşük bedelle veya bedelsiz sunan korsan IP TV servislerini kullanmak, TCK’nın karşılıksız yararlanma suçunu doğurur ve kullanıcıyı cezai yaptırım riski altına sokar.

Kaçak Maç İzlemenin Cezası Ne Kadar?

Kaçak maç izleme eyleminin hukuki sonuçları, sadece teorik bir risk taşımaktan ziyade, doğrudan cezai ve hukuki yaptırımlarla somutlaşmaktadır. Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesi uyarınca şifreli yayınlardan izinsiz faydalanma suçu için öngörülen temel cezai yaptırım, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya bu cezanın niteliğine göre mahkemece hükmedilebilecek adli para cezasıdır.

Uygulamada, bireysel izleyiciler hakkında açılan ceza davalarında, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gibi seçenekler gündeme gelebilmektedir. Ancak hukuki yaptırımlar bununla sınırlı değildir; bu eylemin asıl ve çoğu zaman daha ağır maliyeti hukuk davaları yoluyla ortaya çıkar. Yayın hakkı sahibi kuruluşlar, FSEK hükümlerine dayanarak, uğradıkları zararın tespiti ve tazmini amacıyla maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahiptirler. Özellikle IP adresleri üzerinden yapılan teknik tespitler sonucunda talep edilen tazminat miktarları, izleyicinin karşılaşabileceği en somut mali yükümlülüğü teşkil eder.

• TCK Madde 163/2: 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası. Yalnızca izleyici için değil, yasa dışı fayda sağlayan herkes için geçerlidir.
• FSEK Hükümleri: Yayıncı kuruluşun açacağı maddi ve manevi tazminat davaları. Cezai yaptırımdan bağımsız olarak yürütülür.
• İlgili İdari Düzenlemeler: Kaçak yayını ticari amaçla (kafe, kahvehane vb.) kullanan işletmelere yönelik para cezaları ve faaliyet durdurma kararları.

IP TV İzlemenin Cezası Ne Kadar?

IP TV üzerinden yasa dışı yayın izlemenin cezai yaptırımı, doğrudan “Kaçak Maç İzleme” başlığı altında incelenen cezai hükümlerle aynı doğrultudadır. Zira IP TV, yasal olsa bile, korsan yayıncılıkta kullanıldığında bir araç olmaktan çıkıp TCK ve FSEK’i ihlal eden fiilin bir parçası haline gelir. Bu nedenle, izleyicinin karşılaşacağı yaptırımlar için ana referans noktası yine Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesidir. Bu madde uyarınca, şifreli yayınlardan izinsiz yararlanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası ile cezalandırılabilmektedir.

Ancak IP TV kullanımıyla ilgili risk, ceza yargılamasından daha çok hukuk yargılamasında yoğunlaşır. Korsan IP TV servisleri, çoğunlukla sabit IP adresleri üzerinden hizmet verdiğinden, yayıncı kuruluşların ihlali tespit etmesi ve bu IP adresleri üzerinden kullanıcıları belirlemesi daha kolay hale gelmektedir. Bu durum, yayıncı kuruluşun Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) uyarınca açacağı maddi ve manevi tazminat davalarının sayısını artırmaktadır. Dolayısıyla, IP TV izlemenin maliyeti, hapis cezası riskinin yanı sıra, tazminat yoluyla ödenmesi talep edilen yüksek meblağlar üzerinden somutlaşmaktadır. İzleyicinin konumu, cezai yaptırımlardan ziyade, tazminat sorumluluğu ve ticari amaçla kullanıp kullanmama durumuna göre belirlenen idari para cezaları açısından risk taşır.

• Bireysel İzleme: 6 aydan 2 yıla kadar hapis (genellikle adli para cezasına çevrilir) ve Yayıncı Kuruluşun Tazminat Talebi.
• Ticari Amaçlı İzleme (Kafe, Kahvehane vb.): Daha ağır cezai yaptırımlar, yüksek miktarlı idari para cezaları ve faaliyetin durdurulması.

Kaçak Beinsports İzlersem Ne Olur?

Kaçak yollarla Beinsports yayınlarını izlemek, yayın hakkı ihlali suçunun somut ve hukuki takibat riski yüksek olan örneklerden biridir. Türkiye’de Süper Lig maçlarının münhasır yayın hakları Beinsports’u bünyesinde bulunduran kuruluşa aittir. Bu yayınları izinsiz olarak, IP TV veya korsan siteler üzerinden takip etmek, doğrudan Türk Ceza Kanunu (TCK) 163/2. maddesinde tanımlanan “karşılıksız yararlanma” suçunu ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamındaki mali haklara tecavüz fiilini oluşturur. Yayıncı kuruluşlar, bu tür ihlalleri teknik yollarla (IP adresi tespiti) sürekli olarak kaydetmekte ve yasal birimler aracılığıyla hukuki süreç başlatmaktadırlar.

Sonuç olarak, bireysel kullanıcılar altı aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası riskiyle karşı karşıya kalabileceği gibi, cezai süreçten bağımsız olarak FSEK hükümleri uyarınca açılacak yüksek meblağlı maddi ve manevi tazminat davalarının da muhatabı olurlar. Dolayısıyla, kaçak Beinsports izlemek, sadece bir ihlal değil, somut hukuki ve mali sonuçları olan risk teşkil etmektedir.

Ücretsiz Maç Yayını İzlemek Yasal Mı?

Hukuki açıdan, bir spor müsabakasının yayın hakkı sahibi kuruluşun izni olmaksızın, o yayına erişimin bedelsiz olması, hukuka aykırılığı kesinlikle ortadan kaldırmaz. Yasal yayın hakları, yüksek maliyetler karşılığında münhasıran belirli bir yayıncıya aittir. İzinsiz bir şekilde “ücretsiz” olarak sunulan her türlü yayın akışı, Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesi ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümleri uyarınca karşılıksız yararlanma ve mali haklara tecavüz suçunu oluşturur. Dolayısıyla, izleyici bu yayından faydalandığı anda cezai ve tazminat sorumluluğu altına girer; yayın için ücret ödenmemesi, bu sorumluluğu meşrulaştıran bir etken değildir.

Yurt Dışından IP TV Yayını İzlemek de Suç Mudur?

Evet, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki bir kullanıcının, yurt dışında kurulu bir IP TV hizmeti üzerinden dahi olsa kaçak yayın izlemesi, cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Hukuki ihlal, yayın hakkının ihlal edildiği yer olan Türkiye’de gerçekleşmektedir. Yayıncı kuruluşlar, uluslararası adli yardımlaşma mekanizmalarını kullanarak yasa dışı yayın izleyenlerin IP adreslerini tespit edebilirler. Bu tespit neticesinde, TCK ve FSEK hükümleri uyarınca kullanıcıya karşı Türkiye’de hukuki süreç (ceza ve tazminat davası) başlatılabilir. Yurt dışı kaynaklı yayın izlemek, yalnızca hukuki takibi teknik olarak karmaşıklaştırabilir; ancak sorumluluktan kaçış sağlamaz.

IP TV Cihazı Kullanmak Her Zaman Suç Mudur?

Hayır, IP TV cihazının (Set-Top Box) kendisi, yasal olarak bir haberleşme aracıdır ve tek başına suç teşkil etmez. Bir cihazın hukuki durumu, ne amaçla kullanıldığına bağlıdır. Cihazın yasal abonelik servislerini (Netflix, yasal dijital platformlar vb.) izlemek için kullanılması tamamen hukuka uygundur. Ancak bu cihazların korsan yazılımlarla donatılarak veya yasa dışı aboneliklerle beslenerek şifreli yayınları çözmek ve izlemek amacıyla kullanılması, Türk Ceza Kanunu’nun 163/2. maddesinde düzenlenen “karşılıksız yararlanma” suçunu doğurur.

Sadece Telegram/Discor’da Link Paylaşıyorum, Ceza Alır Mıyım?

Evet, sadece Telegram veya Discord gibi sosyal mecralarda yasa dışı maç yayını linklerini paylaşmak veya yayın akışını umuma iletmek, çok ciddi bir cezai risk taşır. Bu eylem, pasif izleyici konumundan çıkarak aktif fail konumuna geçiş demektir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümlerine göre, bir eserin izinsiz olarak yayılması eylemi başlı başına bir suç fiilidir. Yayın hakkı sahibi kuruluşun tespiti ve şikayeti üzerine, linki paylaşan kişi, TCK ve FSEK kapsamında, cezai kovuşturmaya (hapis veya adli para cezası) tabi tutulabilir ve yayıncı kuruluşun tazminat davası ile yüzleşme riskiyle karşı karşıya kalır. Link paylaşımı, yasa dışı içeriğin yayılmasına doğrudan katkıda bulunmak anlamına geldiğinden, ceza sorumluluğu kaçınılmaz hale gelir.

Kaçak Maç Yayını ve IP TV Maç İzleme Suçu ve Cezası 2026 yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda mal beyanına ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Mal Beyanı Nedir?

Takibin dışında borçluya gönderilen ödeme emrinde, yedi gün içinde itiraz etmeyen ve borcunu da ödemeyen borçlunun aynı süre içinde, mal beyanında bulunması; bulunmazsa hapisle tazyik edileceği, mal beyanında bulunmaz ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunursa hapisle cezalandırılacağı ihtarı bildirilir.

Takibin sonunda alacağının tamamını elde edemeyen alacaklı bu duruma katlanacak, daha sonra borçlu mal edinirse verilen aciz vesikasına dayanarak alacağını bu mallardan tahsil edebilecektir. Ancak borçlunun mal beyanında bulunmaması, gerçeğe aykırı beyanda bulunması, yani takibin gereği olan yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda Kanun birtakım müeyyideler öngörmüştür.

Mal Beyanında Bulunma ve Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Borçlu, borca yetecek miktarda, kendi elinde bulunan veya üçüncü kişilerdeki mal, alacak ve haklarını, bunların çeşit, niteliklerini, her türlü gelirini, yaşama tarzına göre geçim kaynaklarını ve buna göre borcunu nasıl ödeyeceğini mal beyanı olarak icra dairesine bildirmelidir. Borçlu mal beyanında tüm malvarlığını değil, borca yeter malvarlığını bildirmek zorundadır. Borçlunun hiç malı bulunmasa veya düşük bir geliri bulunsa, hatta sadece haczi kabil olmayan malları bulunsa dahi, bu durumu mal beyanında bildirmesi gerekir. Borçlu mal beyanını yukarıda belirtilen şekilde, yazılı veya sözlü olarak icra dairesine bildirmelidir (İİK m.74).

Mal beyanında bulunma süresi yedi gündür. (kambiyo senetlerine dayanan takipte on gündür) Bu süre ödeme emrine itiraz etmek istemeyen borçluya karşı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren başlar. Borçlu yedi gün içinde ödeme emrine itiraz ederse, itirazın kaldırılması veya iptaline kadar mal beyanında bulunmak zorunda değildir. Ancak borçlu, bu davaların sonunda aleyhine karar verilmesi halinde, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren üç gün içinde mal beyanında bulunmalıdır. (İİK m.75). Karara karşı istinaf yoluna başvurulmuş olması, borçlunun mal beyanı bulunma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

Mal beyanında bulunurken, hiç malı olmadığını veya yeterli malı olmadığını bildiren borçlu, sonradan kazandığı malları ve gelirindeki artışı icra dairesine bildirmelidir (İİK m.77). Aksi halde, on gün disiplin hapsi ile cezalandırılır. Bu malları elinden çıkarırsa, bir aya kadar cezalandırılır (İİK m.339). Bu suçun unsurları, borçlunun mal ve kazancında mevcut artış bildirmemesi veya elden çıkarması, borçlunun kabul edilebilir bir mazeretinin bulunmaması, alacaklının şikayetidir.

Mal Beyanında Bulunmama Cezası

Mal beyanında bulunmayan borçluya karşı kanun koyucu iki tür yaptırım öngörmüştür. Birincisi mal beyanında bulunmayan borçluyu mal beyanında bulunmaya zorlamak için hapisle tazyik (İİK m.76), ikincisi geç mal beyanında bulunan borçlunun hapisle cezalandırılmasıdır. Borçlunun hapisle cezalandırılabileceği fiiller, gerçeğe aykırı mal beyanında bulunması (İİK m.338) ve borçlunun mal varlığındaki artışları bildirmemesidir. (İİK m.339)

Borçlunun bu fillerinden ötürü cezalandırılabilmesi için ödeme emrinin bizzat borçluya gönderilmesi ve böylelikle ihtar edilmiş olması gerekir. Borçlu takipte kendisini bir avukat aracılığı ile temsil ettiriyorsa, avukata gönderilen ödeme emri üzerine mal beyanı ile ilgili filler nedeniyle borçlu cezalandırılamaz. Borçlunun cezalandırılmasını düşünen alacaklının, vekili yanında borçlu ayrıca ödeme emri tebliğ ettirmesi gerekir.

Gerçeğe Aykırı Mal Beyanında Bulunmanın Cezası Nedir?

Borçlu mal beyanında bulunmakla birlikte bu mal beyanı gerçeğe aykırı ise Kanun bunu da ayrı bir suç olarak kabul etmiştir. Suç sabit görülürse, üç aydan bir seneye kadar hapis cezası verilir. Bu suçun unsurları, borçlunun gerçeğe aykırı bir mal beyanında bulunması, bunu yaparken kastının bulunması ve alacaklının şikayetidir.

Bu suçun oluşması için, mal beyanında bulunanın borçlu olması gerekir. Borçlunun kanuni temsilcisinin veya avukatının gerçeğe aykırı mal beyanında bulunması durumunda, ne borçluya ne de temsilcisine ceza verilebilir. Bu sebeple borçlu bir avukat tarafından temsil edilse de, bizzat kendisinin mal beyanında bulunması sağlanmalıdır.

Mal Beyanı Dilekçesi Örneği

(…) İCRA DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ’NE

Dosya No: 2026/…

Borçlu: Ad – Soyad – TC – Adres

Alacaklı: Ad – Soyad – TC – Adres

Konu: Mal Beyanı Bildirimi

Açıklamalar:

Yukarıda esas numarası yazılı dosyada ödeme emri tarafıma tebliğ edildi. Dosyaya süresi içerisinde mal beyanında bulunmak istiyorum. Mal beyanı ile ilgili olarak aşağıda beyanda bulunduğum malvarlığımı dosyaya bildiriyorum, gereğini saygılarımla arz ve talep ederim.

Hacze konu edilebilecek taşınır mallarım; 2 adet bilgisayar, 1 adet televizyon, 2 adet koltuk ve 1 adet masa olup borcu karşılayabilecek nitelikte değildir. Hacze konu edilebilecek başkaca bir malvarlığım veya üçüncü kişilerden herhangi bir alacağım da bulunmamaktadır. İleride herhangi hak veya alacağım olur ise dosyanıza bildireceğimi arz eder, gereğinin yapılmasını talep ederim.

Kamu Görevlisinin Mal Bildiriminde Bulunmaması

657 Sayılı Devlet Memurları Kanun’un 125. maddesinin D bendinin J fıkrasına göre; kamu görevlileri bakımından, belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunulmadığı takdirde yaptırım öngörülmüştür. Fiilin ağırlık derecesine göre memurun, bulunduğu kademede ilerlemesinin 1-3 yıl arasında durdurulması hüküm altına alınmıştır.

Mal Beyanında Bulunma Süresi

Borçlu bakımından mal beyanında bulunma süresi yedi gün olup, kambiyo senetlerine dayanan takipte bu süre on gündür (çek, poliçe, bono). Bu süreler ödeme emrine itiraz etmek istemeyen borçluya karşı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren başlamaktadır.

Mal Beyanı Nereye Yapılır?

Borçlu tarafından sunulacak olan mal beyanı, ödeme emrinde yer alan icra müdürlüğüne yapılmaktadır. Örneğin, ödeme emrinde İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğü yazıyor ise, borçlu ilgili icra müdürlüğüne giderek mal beyanı dilekçesini sunabilir.

E-Devlette Mal Beyanında Bulunmak Mümkün Mü?

Elektronik ortamda mal beyanında bulunmak mümkündür. İcra dosyasında borçlu olarak yer alan kişi, E-devlet aracılığıyla Uyap Vatandaş Portal sitesine giriş yapıp, ilgili icra dosyasına mal beyanı dilekçesi sunabilir. Mal beyanında bulunan kişinin elektronik imzası veya mobil imzasının bulunması gerekmektedir.

Mal Bildiriminde Taşınmazın Değeri Nasıl Belirlenir?

Borçlu mal bildiriminde bulunurken taşınmazın değerini, tapu rayiç bedeline göre değil emsal rayiç bedellerine göre belirlemelidir. Taşınmaz bakımından mal beyanına ilişkin belirlenen değer, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen kıymet takdiri raporu ile birlikte değerlendirilir.

Mal Beyanı Hangi Durumlarda Verilir?

Mal beyanı birtakım kişiler bakımından yapılması gereken ve kanundan kaynaklanan bir sorumluluktur. Mal beyanının verilmesi gerektiği durumları sıralamak gerekirse;

A- İcra müdürlüğü tarafından gönderilen ödeme emrini tebliğ alan borçlu tarafından 7 gün içinde mal beyanı yapılması gerekir.

B- Ödeme emri tebliğ edilen borçlunun süresinde yaptığı itirazına karşılık takip durdurulmuş ve sonrasında alacaklı tarafından açılan dava ile birlikte mahkeme tarafından itirazın kaldırılmasına karar verilmişse, kararın tebliği tarihinden itibaren mal beyanının 3 gün içinde sunulması gerekir.

C- İİK m.44 uyarınca, ticareti terk eden tacir 15 gün içerisinde ticaret siciline bildirimde bulunmak, bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmakla yükümlüdür.

D- Sırf rehin hakkına itiraz yapıldığı takdirde, alacaklı taraf, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipten vazgeçerek, icra takibinin haciz yolu ile devam etmesini isteyebilir. Bu durumda, borçluya mal beyanında bulunması için yedi gün süre verilir.

E- Borcu ödemekte aciz hali bulunan iflasa tabi olan borçlu, bütün aktif ve pasifi ile birlikte alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren mal beyanını iflas talebine eklemek zorundadır.

Mal Beyanının İçeriğinde Bulunması Gerekenler Nelerdir?

Borçlu, borca yetecek miktarda, kendi elinde bulunan veya üçüncü kişilerdeki mal, alacak ve haklarını, bunların çeşit, niteliklerini, her türlü gelirini, yaşama tarzına göre geçim kaynaklarını ve buna göre borcunu nasıl ödeyeceğini mal beyanının içeriğinde belirtecek şekilde icra dairesine bildirmelidir

Mal Bildirimi En Geç Ne Zaman Verilir?

İcra müdürlüğü tarafından tebliğ edilen ödeme emrine 7 gün içerisinde itiraz etmeyen ve borcunu ödemeyen kişinin, ilgili icra dairesine mal beyanı dilekçesi sunması gerekmektedir. Borçlu, ödeme emrine süresi içerisinde itiraz etmiş ve alacaklı tarafından itirazın kaldırılması davası açılıp, icra takibine yapılan itiraz kaldırıldıysa, itirazın kaldırıldığına ilişkin kararın borçluya tebliğ edildiği tarihten itibaren 3 gün içerisinde mal beyanında bulunma süresi bulunmaktadır.

Mal Beyanı Nedir? Mal Beyanı Dilekçesi Örneği yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda Kamu Davasından, Kamu Davasının Nasıl Açılacağından, Yargısal Sürecinden ve Kamu Davasında Şikayetten Vazgeçme müessesinden bahsedilmiş olup Kamu Davası genel hatları itibarıyla incelenmiştir. Hukuki uyuşmazlığınızla ilgili detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Kamu Davası Nedir?

amu davası, suç işlendiğine dair yeterli şüphe oluşması halinde Cumhuriyet Savcısı tarafından kamu yararını gözeterek, kamu adına görevli ve yetkili ceza mahkemesinde açılan ceza davasıdır. Kamu Davasının açılmasındaki amaç yalnızca suçun mağdurunun uğradığı zararı telafi etmek değil, kamu düzenini bozan eylemleri ortaya çıkarmak, kamu güvenliğini sağlamak ve hukukun üstünlüğünü korumaktır. Hukuk sistemimizde, kişinin doğrudan ceza davası açma uygulaması bulunmamaktadır. Savcılık marifetiyle ceza mahkemelerinde açılan her türlü dava, hukuki niteliği itibarıyla kamu davası vasfını taşımaktadır. Bir ceza davasının kamu davası niteliğinde olup olmaması, soruşturma konusu suçun şikayete tabi olup olmamasından bağımsızdır.

Kamu Davası Nasıl Açılır?

Kamu davası, Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre bir suç işlendiğini öğrenen Cumhuriyet Savcısının re ‘sen (kendiliğinden) harekete geçmesiyle veya işlenen suçun niteliğine bağlı olarak yapılan bir ihbar ya da şikayet üzerine başlar. Soruşturma evresinde toplanan deliller, bir suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa, Cumhuriyet Savcısı işlenen suçun görev ve yetkisine giren mahkemeye hitaben bir iddianame düzenler. Mahkemenin savcılık makamınca düzenlenen iddianameyi kabul etmesiyle birlikte, kamu davası açılmış ve kovuşturma evresine geçilmiş olur. Kamu davası açma yetkisi yalnızca Cumhuriyet Başsavcılığı’na aittir.

Hakkımda Kamu Davası Açılmış, Ne Yapmalıyım?

Hakkınızda kamu davası açılmışsa, bu durum Savcılığın soruşturma sonunda suçun işlendiğine dair yeterli şüpheye ulaştığını ve iddianameyi mahkemeye sunduğunu gösterir. Bu aşamayla birlikte yargılamada sanık sıfatını taşırsınız. Soruşturma evresinin sona ermesinden sonra başlayan kovuşturma sürecinde haklarınızın korunması ve etkili bir savunma yapılabilmesi için profesyonel hukuki yardım almanız önemlidir.

Tebligatın Önemi:

Kamu davasının açılmasıyla birlikte iddianame ve yargılama evrakı sanığa resmi olarak tebliğ edilir. Bu tebligatta duruşma gün ve saat bilgileri, isnat edilen suç ve dayanak deliller yer alır. Evrakın zamanında incelenmesi, dava sürecinde tanınan sürelerin doğru değerlendirilmesi ve hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir.

Savunma Hakkının Kullanılması:

Sanık, duruşma sürecinde kendisini bizzat savunabileceği gibi, tanık bildirme, delil sunma, bilirkişi incelemesi talep etme gibi haklardan da yararlanabilir. Bu hakların aktif şekilde kullanılması, yargılamanın sonucuna doğrudan etki edecek niteliktedir.

Şikayete Tabi Suçlarda Durum:

Kamu Davasındaki yargılama konusu suç, şikayete tabi nitelikteyse mağdurun şikayetinden vazgeçmesi halinde dava düşebilir. Ancak Savcılık marifetiyle re ‘sen takip edilen suçlarda mağdurun şikayetinden vazgeçmesi davayı kendiliğinden sonlandırmaz; devlet kamu yararı gereği yargılamaya devam eder.

Hakkında kamu davası açılan kişi; duruşmalara katılım sağlamalı ve savunmasını kapsamlı bir şekilde hazırlamalıdır. Böylece, kişinin hem haklarını koruması hem de adil bir yargılama süreci geçirmesi mümkün olur.

Kamu Davası Nasıl Düşer?

Kamu davasının düşmesi, yargılamaya devam edilmesini gerektiren hukuki bir yararın kalmaması veya devletin cezalandırma yetkisinin ortadan kalkması sonucunda söz konusu olur. Ceza Muhakemesi Kanunu, hangi hallerde kamu davasının düşeceğini açık bir biçimde düzenleyerek hem sanığın lehine koruma mekanizmaları oluşturmuş hem de kamu düzeninin gerektirdiği sınırları çizmiştir.

1- Şikayetten Vazgeçme

Kamu davasının düşmesine yol açan nedenlerden biri şikayetten vazgeçme durumudur. Takibi şikayete bağlı suçlarda mağdur, şikayet hakkından vazgeçtiğini beyan ederse ve sanık da bu beyana açıkça rıza gösterirse yargılama sona erer. Ancak toplum düzenini yakından ilgilendiren, savcılık tarafından re ‘sen takip edilen suçlarda mağdurun şikayetten vazgeçmesi kamu davasının düşmesi için tek başına yeterli değildir.

2- Zamanaşımı

Bir diğer düşme nedeni ise zamanaşımıdır. Kanunda öngörülen süreler içerisinde yargılama sonuçlandırılamazsa veya gerekli işlemler yapılmazsa devletin cezalandırma yetkisi ortadan kalkar.

3- Uzlaşma

Ceza yargısında önemli bir diğer müessese ise uzlaşmadır. Uzlaştırmaya tabi suçlarda tarafların anlaşmaya varması halinde mahkeme kamu davasını düşürür. Bu durum, uyuşmazlığın daha hızlı, etkin ve her iki tarafın menfaatini gözeterek çözülmesini sağlar.

4- Genel Af

Genel Af da kamu davasının düşmesine sebep olan nedenlerden biridir. Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılabilecek af kanunlarıyla belirli suçlara ilişkin cezalar ortadan kaldırılır veya yargılamaya devam edilmesine gerek kalmaz. Bu durumda kamu yararı ön planda tutularak dava kapatılır.

6- Sanığın Ölümü

Kamu davasının düşmesine sebep olan diğer bir hal ise sanığın ölümüdür. Ceza sorumluluğu şahsiliği ilkesi gereği kişinin ölümüyle birlikte ceza davasını sürdürmenin hukuki anlamı kalmaz. Böyle bir durumda mahkeme, ölüm belgesi ile birlikte düşme kararı verir.

Kamu Davasında Şikayetten Vazgeçme

Kamu davası, ceza yargılamasında bazı suç tiplerinin soruşturulabilmesi için mağdurun yetkili makamlara başvurarak şikayetini açıklaması sonucunda başlatılan bir süreçtir. Hakaret, mala zarar verme veya basit yaralama gibi takibi şikayete bağlı suçlarda mağdurun şikayetinden vazgeçmesi hukuken mümkündür ve bu beyanın sonuç doğurabilmesi için sanığın da bu iradeye açıkça rıza göstermesi gerekir. Sanık şikayetten vazgeçme iradesini kabul ettiğinde kamu davası düşürülebilir; bu durum bireysel iradenin korunması ve kişisel menfaatlerin gözetilmesi açısından önem taşır.

Buna karşılık; kasten öldürme, nitelikli dolandırıcılık veya ağır cinsel suçlar gibi toplum düzenini yakından ilgilendiren fiillerde devlet, şikayetin varlığı ya da geri alınmasına bakılmaksızın soruşturma ve kovuşturmayı resen sürdürme yetkisine sahiptir. Bu nedenle şikayetten vazgeçme her somut olayda kamu davasının seyrini değiştiren bir sonuç doğurmaz. Ceza yargılamasında şikayet, belirli suç türleri için soruşturmanın başlatılabilmesi adına zorunlu bir irade açıklamasıdır. Hakaret, mala zarar verme veya basit yaralama gibi takibi şikayete bağlı suçlarda mağdurun şikayetinden vazgeçmesi hukuken mümkündür. Vazgeçme beyanının hukuki etki doğurabilmesi için sanığın da bu iradeye rıza göstermesi şarttır. Sanık kabul ettiğinde kamu davasının düşürülmesine karar verilebilir. Bu mekanizma, bireysel iradenin korunması ve kişisel menfaatlerin dikkate alınması amacıyla uygulanır. Ancak kasten öldürme, nitelikli dolandırıcılık veya ağır cinsel suçlar gibi toplum düzenini yakından ilgilendiren suç türlerinde devlet, şikayetin varlığı ya da geri alınmasından bağımsız olarak soruşturma ve kovuşturmayı resen sürdürme yetkisine sahiptir. Bu bağlamda şikayetten vazgeçmek her somut olayda davanın seyrini değiştiren bir sonuç doğurmaz.

Şikayetten vazgeçme, hukuken geçerlilik kazanabilmesi için yetkili mercilere açık bir irade beyanının sunulmasını gerektirir. Bu beyan savcılığa veya yargılamayı yürütmekte olan mahkemeye yazılı dilekçe şeklinde verilebileceği gibi duruşmada sözlü olarak da yapılabilir. Kamu davasında şikayetten vazgeçme, hüküm kesinleşene kadar ileri sürülebilir; karar kesinleştikten sonra yapılan vazgeçme beyanının hukuki bir etkisi yoktur. Takibi şikayete tabi suçlarda bu beyan, sanık tarafından kabul edildiği takdirde kamu davasının düşmesine yol açar. Buna karşın resen takip edilen suç tiplerinde mağdurun vazgeçme talebi kamu yararı nedeniyle davayı ortadan kaldırmaz.

Kamu Davasının Açılmasında Savcının Takdir Yetkisi

Kamu davası, bir suçun işlendiğine dair yeterli şüphe bulunması halinde Cumhuriyet Savcısı tarafından kamu adına açılan ceza davasıdır. Ancak her soruşturma, mutlaka bir kamu davasıyla sonuçlanmaz. Savcı, yürüttüğü soruşturmanın sonunda elde edilen delilleri değerlendirir ve kamu yararını gözeterek dava açılıp açılmayacağına karar verir. İşte bu değerlendirme süreci, takdir yetkisi olarak adlandırılır. Takdir yetkisi, Cumhuriyet Savcısına hukukun çizdiği sınırlar içinde tanınan sınırlı bir değerlendirme serbestliğidir. Bu yetki sayesinde savcı, her olayın kendine özgü koşullarını dikkate alarak somut olayda en uygun biçimde sağlanması için karar verebilir. Savcının bu yetkisi keyfilik anlamına gelmez; aksine hem delillerin objektif şekilde değerlendirilmesini hem de kamu yararının korunmasını sağlar.

Cumhuriyet Savcısının takdir yetkisinin yasal dayanağı, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 171. maddesidir. Bu hüküm, belirli şartların varlığı halinde Cumhuriyet Savcısına kamu davası açılmasının ertelenmesi imkanını tanır. Kanuna göre; üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis cezasını gerektiren suçlarda, failin daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmaması, mağdurun zararının giderilmesi, toplum açısından ciddi bir tehlikenin bulunmaması ve failden olumlu bir beklentinin varlığı halinde savcı, dava açılmasını beş yıla kadar erteleyebilir. Ertelenen sürede şüpheli kasıtlı bir suç işlemezse, savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir. Böylece kamu davası açılmadan dosya kapatılmış olur. Bu düzenleme, yargı sisteminin gereksiz iş yükünden korunmasına katkı sağlamakta ve fail açısından ikinci bir fırsat niteliği taşımaktadır. CMK m.171 bu yönüyle, savcıların takdir yetkisinin sınırlarını çizen ve uygulama alanını genişleten önemli bir normdur.

Cumhuriyet Savcısı, kamu davası açıp açmama yönündeki kararını verirken birden fazla unsuru birlikte değerlendirir. Bu faktörlerin başında şu hususlar gelir:

Suçun Niteliği: İşlenen fiilin ağırlığı, kamu davası açılmasında belirleyici rol oynar. Kasten insan öldürme, cinsel saldırı veya ağır yaralama gibi toplumun düzenini etkileyen suçlarda Savcılık makamı, genel itibarıyla kamu davası açma yönünde kanaat gösterirken; daha az cezayı gerektiren suçlarda somut olayın koşullarına göre Kamu Davasının Ertelenmesi ya da Kovuşturmaya Yer Olmadığı kararı verir.

Delil Durumu: Kamu Davası açılmasının temel koşullarından biri de bahsettiğimiz üzere yeterli şüphenin varlığıdır. Savcılık Makamı, elde edilen delillerin güvenilirliğini, tutarlılığını ve yargılamaya katkı sağlayıp sağlamayacağını değerlendirir. Delil yetersizliği varsa, dava açmayıp takipsizlik kararı vermesi mümkündür.

Kamu Yararı: Ceza Hukukunun nihai amacı kamu düzeninin korunmasını sağlamaktır. Bu nedenle Cumhuriyet Savcısı, suçun toplum üzerindeki etkilerini, kamu güvenliğine olası zararlarını ve toplumsam huzuru bozma potansiyelini göz önünde bulundurur.

Mağdurun Durumu: Mağdurun uğradığı zararın boyutu, mağdurun yargılanmadan beklentisi ve sürece ilişkin beyanları da savcının kararını etkileyen unsurlar içerisinde yer almaktadır. Şikayete bağlı suçlarda mağdurun iradesi, takdir yetkisinde belirleyici rol oynayabilmektedir.

Kamu davası kapsamında Cumhuriyet Savcısına tanınan takdir yetkisi, her ne kadar olayın özelliklerine göre değerlendirme imkanı sağlasa da hukuki açıdan mutlak ve sınırsız bir serbesti olarak kabul edilemez. Bu yetki, öncelikle Ceza Muhakemesi Kanunu’nun çizdiği normatif çerçeve ile sınırlandırılmış olup, savcının kamu yararı ilkesine ve hukuka uygunluk ölçütlerine bağlı kalmasını zorunlu kılar. Savcı, takdir yetkisini keyfi surette kullanamaz; aksi takdirde hukukun temel ilkeleri ile bağdaşmayan sonuçlar doğabilir. Ayrıca, savcının dava açmama veya kovuşturmaya yer olmadığına dair kararları, mağdur veya şikayetçi tarafından kanun yoluna başvurularak denetime konu edilebilir. Bu denetim mekanizması, yargısal güvenceyi sağlamakta ve takdir yetkisinin keyfiliğe dönüşmesini engellemektedir. Bu bağlamda, denetim olanağı hem hukuk devleti ilkesinin hem de ceza adalet sisteminin güvenilirliğinin teminatı niteliğindedir.

Kamu Davası Örnekleri

Kamu davası; ceza yargılamasında devletin, suç niteliği taşıyan fiilleri toplum adına takip ettiği ve faillere yaptırım uyguladığı yargılama biçimidir. Kamu düzenini bozan, toplumsal huzuru tehdit eden veya bireylerin temel hak ve özgürlüklerine saldırı niteliği taşıyan her fiil kamu davasının konusu olabilir. Bu bakımdan suçun niteliği, kamu yararının derecesi ve fiilin toplum üzerindeki etkisi, kamu davasının açılmasında belirleyici ölçütlerdir. Aşağıda, uygulamada sıkça karşılaşılan ve kamu davasına konu olan suç tiplerine ilişkin örneklere yer verilmiştir:

• Kasten Öldürme: Bir kişinin yaşam hakkına yönelik kasıtlı saldırı niteliğindeki bu fiiller, toplum güvenliğini doğrudan tehdit ettiğinden şikayete bağlı olmaksızın savcılık tarafından re ’sen takip edilir.
• Taksirle Öldürme: Dikkatsizlik veya özen yükümlülüğüne aykırılık sonucu meydana gelen ölümler, ceza sorumluluğu doğurduğu için kamu davasına konu edilmektedir.
• Nitelikli Dolandırıcılık: Failin hileli davranışlarla başkasının malvarlığında zarara yol açması, ekonomik düzeni ve toplumsal güveni sarstığından kamu adına soruşturulur.
• Çocukların Cinsel İstismarı: Mağdurun rızası hukuken geçersiz olduğu için savcılık bu suçları her koşulda takip eder; toplum sağlığı ve çocuk korunması ilkesi burada ön plana çıkar.
• Görevi Kötüye Kullanma: Kamu görevlisinin görevine ilişkin yetkisini kötüye kullanması, devlet otoritesine duyulan güveni zedelediğinden şikayete bağlı olmaksızın kamu davasına konu olur.
• Nitelikli Hırsızlık: Türk Ceza Kanunu’nun 142/2. maddesinde yer alan suçlar, nitelikli hırsızlık kapsamında değerlendirilmekte olup kamu davasına konu edilmekle şikayete tabi olmayıp Savcılık makamınca re ‘sen yürütülmektedir.
• Rüşvet ve İrtikap: Kamu görevlisinin menfaat sağlamak için görevini ihmal veya kötüye kullanması, devlet hizmetlerinin tarafsızlığına zarar verdiği için toplum adına ceza soruşturması yürütülür.
• Organize Suç Faaliyetleri: Suç işlemek amacıyla örgüt kurma veya örgüt faaliyeti kapsamında suç işleme durumlarında kamu düzenine yönelik tehdit artmakta; bu tür suçlarda devlet kendiliğinden harekete geçmektedir.

Görüldüğü üzere kamu davasına konu suçların ortak noktası yalnızca bireysel mağduriyeti değil, toplumsal düzeni ve hukuki güvenliği sarsan bir yapıya sahip olmalarıdır. Suçun ağırlığı arttıkça, mağdurun şikayetinden bağımsız olarak devlet müdahalesi zorunluluğu da doğmaktadır.

Kamu Davasına Katılma

Kamu davasına katılma, mağdurun veya suçtan zarar görenin devlet tarafından yürütülen ceza yargılamasına aktif bir taraf olarak dahil olmasını sağlayan hukuki bir kurumdur. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 237. maddesi uyarınca mağdur, suçtan zarar gören gerçek ya da tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar şikayetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılma talebinde bulunabilirler. Katılma istemi, mahkemeye sunulan bir dilekçe ile ya da duruşma sırasında yapılan sözlü başvurunun tutanağa geçirilmesi suretiyle mümkündür (CMK m.238). Mahkeme, Cumhuriyet Savcısının, sanığın ve varsa müdafinin görüşlerini aldıktan sonra talebin uygunluğuna karar verir. Müdahillik sıfatı kazanılması halinde kişi, yargılamada taraf konumuna geçer ve delil sunma, tanık dinletme, savunmalara cevap verme, mütalaaya karşı beyanda bulunma gibi hakları kullanabilir. Katılan, verilen hükme karşı kanun yollarına başvurabilir ve istinaf ya da temyiz yolunu tek başına kullanabilir (CMK m.242). Katılma yargılamayı durdurmaz; belirlenmiş usule ilişkin işlemler katılan hazır bulunamasa dahi süresinde yapılır (CMK m.240). Katılma talebinin reddi kararı, kanun yolunda açıkça belirtilmek kaydıyla üst mahkeme denetimine sunulabilir. Katılanın kamu davasına katılmaktan vazgeçmesi halinde müdahillik hükümsüz hale gelir ancak mirasçılar katılanın haklarını takip etmek üzere davaya katılabilirler (CMK m.243). Bu hükümler bütün olarak değerlendirildiğinde, kamu davasına katılma kurumu mağdurun hak arama özgürlüğünü güçlendirmeyi, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasını kolaylaştırmayı ve yargılamada adalet ilkesini somutlaştırmayı amaçlayan önemli bir ceza muhakemesi aracıdır.

Ceza Muhakemesi Kanunu 237. Maddesi Uyarınca Kamu Davasına Katılma;

“(1) Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler.

(2) Kanun yolu muhakemesinde davaya katılma isteğinde bulunulamaz. Ancak, ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp reddolunan veya karara bağlanmayan katılma istekleri, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenip karara bağlanır.”

Kamu Davasında Zamanaşımı Kavramı

Kamu davasında zamanaşımı, suçun işlenmesinden sonra kanunda belirlenen sürelerin geçmesiyle devletin kovuşturma yapma ve cezalandırma yetkisinin sona ermesi anlamına gelir. Türk Ceza Kanunu’nda her suç tipi için farklı zamanaşımı süreleri öngörülmüş olup, suçun ağırlığı arttıkça bu süreler de uzamaktadır. Zamanaşımının temel amacı, aradan uzun süre geçmesi nedeniyle delillerin zayıflaması ve maddi gerçeğe ulaşma imkanının azalması gibi durumları göz önünde bulundurarak yargılamanın makul bir sürede tamamlanmasını sağlamaktır. Zamanaşımı süresi dolduğunda mahkeme, zamanaşımı süresini re ‘sen dikkate alarak kamu davasının düşmesine karar verir.

Hangi Durumlarda Kamu Davası Açılır?

Kamu davası, soruşturma aşamasında toplanan delillerin suç işlendiğine dair yeterli şüphe oluşturması halinde Cumhuriyet Savcısı tarafından düzenlenen iddianamenin kabulü ile birlikte açılır. Ceza Muhakemesinin amacı maddi gerçeğe ulaşmak olduğundan savcı suç teşkil eden bir fiili ihbar, şikayet veya re ‘sen öğrendiğinde öncelikle soruşturmayı başlatır ve elde edilen bulguları değerlendirir. Suçun kanunda açıkça tanımlanmış olması, fail hakkında cezalandırılabilirlik koşullarının bulunması ve kamu yararının gerektirdiği hallerde iddianame düzenlenerek kovuşturma evresine geçilir. Özellikle toplum düzenini, kamu güvenliğini, bireylerin temel haklarını veya ekonomik düzeni zedeleyen fiillerde devlet müdahalesi kaçınılmazdır. Ayrıca, bazı suçlar mağdurun şikayetine bağlıysa şikayet iradesinin varlığı davanın açılabilmesi için ön koşul niteliği taşır. Sonuç olarak kamu davasının açılabilmesi; suçun işlendiğine dair somut delillerin bulunmasına, fiilin kanunda suç olarak düzenlenmesine ve kamu yararının gerekliliğine dayanarak savcının takdir yetkisini kullanmasıyla mümkün olur.

Kamu Davasının Sonuçları Nelerdir?

Kamu davası, soruşturma aşamasında yeterli şüpheye ulaşıldığının tespit edilmesi üzerine açılır ve kovuşturma sonunda mahkemenin verdiği kararla sonuçlanır. Yargılama sonucunda en sık rastlanan sonuç, sanığın suçlu bulunması halinde hapis cezası, adli para cezası veya suçun niteliğine göre her iki yaptırımın da birlikte uygulanmasıdır. Mahkeme ayrıca denetimli serbestlik, belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma, rehabilitasyon programlarına yönlendirme veya belirli sosyal hizmet yükümlülükleri gibi alternatif yaptırımlar da uygulayabilir.

Suçun işlendiğine dair kesin kanaat oluşmadığı veya toplanan delillerin yeterli görülmediği hallerde ise sanık hakkında beraat kararı verilir; bu durumda kişi herhangi bir cezai yaptırımla karşılaşmaz ve ceza sorumluluğu ortadan kalkar. Bunun yanında uzlaştırmaya tabi suçlarda şartların oluşması halinde süreç tarafların iradesiyle sona erebilir; zamanaşımı, genel af, sanığın ölümü veya şikayetten vazgeçme durumlarında ise kamu davası düşer.

İddianamenin kapsamı yargılamanın sınırlarını çizdiğinden mahkeme bu çerçevenin dışına çıkamaz ve bu davalarda maddi veya manevi tazminat talebi ileri sürülemez. Mahkemeler tarafından tesis edilen kararlar hakkında istinaf ve uygun şartlarda temyiz kanun yollarına başvurulabilmesi, yargısal denetimin sağlanması ve hak kayıplarının önlenmesi bakımından önem taşır. Tüm bu ihtimaller değerlendirildiğinde kamu davasının sonucu, delillerin gücü, usule uygunluk, maddi gerçeğe ulaşma çabası ve kamu yararı gözetilerek şekillenir.

Kamu Davasında Savunma Hakkı Nedir?

Kamu davasında savunma hakkı, sanığın kendisine yöneltilen suçlamalara karşı hukuken korunmasını sağlayan Anayasal bir güvencedir. Bu kapsamda sanık, hakkındaki iddiaları öğrenme, delil sunma, tanık gösterme, ifade verme veya susma, avukat yardımından yararlanma, usule aykırı işlemlere itiraz etme ve gibi haklara sahiptir. Savunma hakkı adil yargılanma ilkesinin bir parçasıdır ve mahkeme tarafından re ‘sen gözetilir.

Kamu Davasında Avukat Tutmak Zorunlu Mu?

Kamu davasında her zaman avukat tutma zorunluluğu bulunmaz; ancak belirli hallerde zorunlu müdafilik uygulanır. Özellikle çocukların yargılandığı dosyalarda, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda veya şüphelinin kendisini savunamayacak durumda olması halinde mahkeme tarafından zorunlu avukat görevlendirilir. Bunun dışında avukat tutmak kişinin tercihine bağlıdır; ancak profesyonel hukuki destek, hakkın korunması açısından büyük önem taşır.

Mahkemeye Nasıl Hazırlanmalıyım?

Kamu Davasında mahkeme sürecine hazırlanırken öncelikle iddianameyi dikkatle incelemek, yöneltilen suçlamaların kapsamını anlamak ve bir avukat yardımı ile savunma stratejisi oluşturmak gerekir. Olayı destekleyen deliller zaman kaybetmeden toplanmalı, tanıklar belirlenmeli ve duruşmada ifade bütünlüğünü bozacak çelişkilerden kaçınılmalıdır.

Hiçbir Suç İşlemedim, Hakkımda Dava Açılmış, Ceza Alır Mıyım?

Hakkınızda kamu davası açılması, savcılığın yeterli şüpheye ulaştığını gösterir; ancak bu durum kişinin mutlaka ceza alacağı anlamına gelmez. Mahkeme, suçun işlendiğini kesin delillerle ispatlanmış şekilde değerlendirmedikçe mahkumiyet kararı veremez. Etkili bir savunma, uygun deliller ve tutarlı beyanlar ile suçsuzluğunu ispatlayan kişi beraat edebilir. Ceza Hukukunda temel ilke, şüpheden sanık yararlanır prensibidir.

Kamu Davası Ne Kadar Sürer?

Kamu davasının süresi, suçun niteliğine, delil toplama sürecine, bilirkişi incelemelerine, tanık ifadelerine ve mahkemenin iş yüküne göre değişiklik gösterebilir. Bazı dosyalar birkaç duruşmada sonuçlanabilirken, karmaşık vakalarda yargılama yıllarca sürebilir. Ayrıca istinaf ve temyiz aşamaları da süreci uzatabilecek unsurlardandır.

Kamu Davası Açıldığında İlk Adım Ne Olmalı?

Kamu davası açıldığında atılması gereken en önemli adım, yargılamanın ciddiyetini kavrayarak profesyonel bir ceza avukatından hukuki destek almaktır. İddianame dikkatle incelenmeli, savunmaya ilişkin deliller vakit kaybetmeden toplanmalı ve duruşmalara düzenli olarak katılım sağlanmalıdır. Sürecin başında atılacak doğru adımlar, hak kayıplarının önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Kamu Davası Nedir? Kamu Davasında Şikayetten Vazgeçme yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “görevi kötüye kullanma suçu ve cezasına” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu (TCK 79)

Göçmen kaçakçılığında yasal olmayan yollardan ülkeye sokulan yabancı veya yurt dışına çıkarılan Türk veya yabancı, suçun konusu oluşturmaktadır (TCK m.79). İlgili madde uyarınca;

Madde 79- (1) Doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollardan;

a) Bir yabancıyı ülkeye sokan veya ülkede kalmasına imkan sağlayan,

b) Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan,

Kişi, beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Suç, teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

(2) Suçun, mağdurların;

a) Hayatı bakımından bir tehlike oluşturması,

b) Onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi,

hâlinde, verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılır.

(3) Bu suçun; birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde verilecek ceza yarısına kadar, bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.

(4) Bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

Türk Ceza Kanun’un 96. maddesinin 1. fıkrasında; “yabancıların yasadışı yollarla ülkeye girişi, izinsiz ikameti ve transit geçişi için, yabancıları azmettiren veya yardım eden kişiler, bu suçtan herhangi bir yarar elde eder veya bu yönde kendine vaatte bulunulmasını sağlarsa ya da aynı kişiye karşı suçu birden fazla işler veya birden yabancıya karşı işlerse, beş yıla kadar hapis veya para cezası ile cezalandırılır” denilmek suretiyle göçmen kaçakçılığı yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanun’un 96. maddesinin 2. fıkrasında ise, göçmen kaçakçılığı suçuna ilişkin daha ağır cezayı gerektiren nitelikli unsurlar düzenlenmiştir. Buna göre;

a- Failin suçu meslek edinmesi,

b- Suçun bu tür amaçla kurulan bir örgütün üyesi tarafından işlenmesi,

c-Kişinin suçun işlenmesi sırasında yanında ateşli silah bulundurması,

d- Kişinin kullanma amacıyla yanında herhangi bir silah bulundurması,

e- Göçmenlerin yaşamlarının tehlikeye sokulması, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamelede bulunulması veyahut sağlığının ağır tehlikeye girmesine neden olunması,

durumunda faile verilecek ceza arttırılacaktır. Bu nitelikli hallerin varlığı durumunda faile, 6 aydan 10 yıla kadar hapis cezası verilir. 96. maddenin 3. fıkrasında, göçmen kaçakçılığı suçuna teşebbüsün de cezalandırılacağı belirtilmiştir.

Türk Ceza Kanun’un 97. maddesinde daha ağır cezayı gerektiren başka nitelikli haller de düzenlenmiştir. Buna göre;

1. 96. maddenin 1. fıkrasında belirtilen suç, yabancının ölümüne neden olursa, üç yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezası verilir.
2. 96. maddenin 1. fıkrasında belirtilen suç, suçu meslek edinen ve bu tür amaçla kurulan bir örgütün üyesi tarafından işlenirse, bir yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.
3. 97. maddenin 1. fıkrasında belirtilen suç, ağır olmayan bir şekilde işlenirse, bir yıldan on yıla kadar, 2. fıkrasında belirtilen suç, ağır olmayan şekillerde işlenirse, altı aydan on yıla kadar hapis cezası verilir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Cezası

TCK’nın 79. maddesinin 1. fıkrasına göre; doğrudan veyahut dolayı olarak maddi çıkar sağlamak amacıyla ve yasal olmayan yollarla, bir yabancıyı ülkeye sokan ve ülkede kalmasına imkan sağlayan veyahut Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan kişi beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılmaktadır. Yine TCK’nın 79/1 maddesinde; suç teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunmaktadır.

TCK’nın 79. maddesinin 2. fıkrasına göre suçun mağdurların; hayatı bakımından bir tehlike oluşturması veya onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi halimde, verilecek cezasının yarısından 3/2’sine kadar arttırılmasına ilişkin hüküm bulunmaktadır. Bu suretle, kaçak göçmenlerin kamyon kasalarında havasız olarak veya küçük kayıklarda kalabalık şekilde taşınması sırasında hayati tehlike oluşması veya ölüm gerçekleşmesi durumunda verilecek cezalar arttırılmaktadır. Maddenin 3. fıkrasında ayrıca, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek cezaların yarı oranından bir katını kadar artırılması öngörülmüştür. Maddenin son fıkrasında ise, bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında da bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacağı belirtilmiştir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Unsurları

FİİL

Tck’nın 79. maddesinde yaptırım altına alınan fiil;

a-bir yabancının yasal olmayan yollardan ülkeye sokulması,

b-bir yabancının yasal olmayan yollardan ülkede kalmasının sağlanması veya

c-bir Türk veya yabancının yasal olmayan yollardan yurt dışına çıkmasına imkan sağlanmasıdır.

Göçmen kaçakçılığı, icrai hareketle işlenebileceği gibi ihmali hareketle de işlenebilir. Örneğin, pasaportsuz olarak ülkeye girmek isteyen yabancılara, maddi menfaat sağlamak suretiyle müdahale etmeyen gümrük görevlileri ihmal suretiyle göçmen kaçakçılığı suçunu gerçekleştirmiş olurlar. Bu ihtimalde gümrük görevlisi, olaydaki katkısı ve iştirak iradesine göre müşterek fail veya yardım eden olarak sorumlu tutulabilir.

Göçmen kaçakçılığı, hareketin sayısı bakımından seçimlik hareketli bir suçtur. Bu hareketlerden birisinin gerçekleştirilmesi suçun oluşması için yeterli olup, birden fazla hareketin yapılması durumunda da yine tek bir suçtan bahsedilir. Bu gibi hallerde zincirleme suç hükümleri de uygulanmaz. Buna göre, yasal olmayan yollardan ülkeye soktuğu yabancıların ülkede kalmasına imkan sağlayan fail, daha sonar bu kişilerin yasadışı yollardan yurt dışına çıkmalarına da yardımcı olsa tek bir göçmen kaçakçılığı suçundan sorumlu tutulur.

FAİL

TCK’nın 79. maddesinde faili belirtmek üzere; “kişi” terimi kullanıldığından, göçmen kaçakçılığı suçu herkes tarafından işlenebilen bir suçtur. Suçun failinin Türk veya yabancı olması arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Suçun gerçekleşmesi için birden fazla kişinin birlikte hareket etmesi aranmadığından, çok failli suç niteliği taşımamaktadır. Buna karşılık, suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi, 79. maddenin 3. fıkrası uyarınca daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak öngörülmüştür. Failin kamu görevlisi olması ve kendine görevli dolayısıyla verilmiş araç ve gereçleri suçun işlenmesi sırasında kullanması halinde, TCK m.266 uyarınca ceza artırılacaktır.

Suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde tüzel kişinin organ veya temsilcileri tarafından işlenmesi halinde tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacaktır (TCK m.79/4). Örneğin, denizcilik şirketine ait bir gemi ile kaçak yollardan insanlar ülkeye sokulmuşsa, suçun faili olan kişiler 79. maddede belirtilen ceza ile cezalandırılacak, tüzel kişi olan şirkete ait geminin ise müsaderesine karar verilebilecektir.

MAĞDUR

Göçmen kaçakçılığı suçunun mağduru, toplumu oluşturan herkestir. Nitekim bu suç ile asıl korunmak istenen yarar, kamu düzeni, devletin güvenliği olup, suçun konusunu oluşturan yabancı veya vatandaş değil toplumu oluşturan bireyler mağdurdur.

KONU

Göçmen kaçakçılığı suçunda, göçmenler suçun konusunu oluştururlar. Her ne kadar 79 .maddenin başlığı “göçmen kaçakçılığı” ise de, suçun konusunu göçmenlerin yanı sıra mülteciler, sığınmacılar ve vatansızlar da oluşturabilir. Bu çerçevede yasal olmayan yollardan ülkeye sokulması veya ülkede kalmasına imkan sağlanması bakımından yabancılar; yurtdışına çıkmasına imkan sağlanması açısından hem Türk vatandaşları hem de yabancılar suçun konusu olarak karşımıza çıkar. 79. maddenin. 1ç fıkrasının (a) bendi açısından, Türklerin suçun konusu olması mümkün değildir. Çifte vatandaşlığa sahip olan kişinin vatandaşı olduğu ülkelerden biri Türkiye ise, bu kişi Türk vatandaşı sayılacağı için, 79/1-a’da yer alan seçimlik hareketin konusu olmayacaktır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Göçmen kaçakçılığı suçunda kural olarak görevli mahkeme, “Asliye Ceza Mahkemesi’dir.”

Göçmen kaçakçılığı suçunda yetkili mahkeme ise, “suçun işlendiği yer” mahkemesidir.

Cezayı Artıran Unsurlar Nelerdir?

“Suçun mağdurların hayatı bakımından bir tehlike oluşturması (…) halinde verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılmaktadır.” Bu nitelikli halin oluşabilmesi için, mağdurun hayati tehlike atlatmış olması gerekir. Diğer bir ifade ile herhangi bir zarar doğmasa bile hayati bakımdan tehlike arz eden bir durum oluşmuşsa cezanın artırılması gündeme gelecektir. İfade etmeliyiz ki, burada failin sorumluluğunun doğabilmesi için, bu netice ile fiili arasında nedensellik bağlantısının kurulmuş olması gerekir.

79. maddenin 2. fıkrasının (b) bendine göre, suçun mağdurların onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi halinde, verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılacaktır. Buna göre, onlarca insanın bir tırın kasasına konularak yurt dışına çıkarılması ya da yurda sokulması, yine onlarca göçmenin bir evin havasız bodrum katında aç susuz bırakılarak barınmalarına imkan sağlanması bu nitelikli hale örnek gösterilebilir.

TCK m.79 uyarınca göçmen kaçakçılığı suçunun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak kabul edilmiştir.

TCK’nın 79. maddesinin 3. fıkrasında, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hali, daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak kabul edilmiştir. Bu gibi durumlarda faile verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.

Ceza, Adli Para Cezasına Çevrilir Mi?

Göçmen kaçakçılığı suçunda hapis cezasına ek olarak adli para cezası öngörülmüştür. Bu suçta hapis cezasının tayin edildiği durumlarda, hapis cezası adli para cezasına çevrilmeyecektir.

Kaçak Göçmenler de Ceza Alır Mı?

Göçmen kaçakçılığın konusunu oluşturan göçmenlerin, TCK’nın 79. maddesinden dolayı cezalandırılması mümkün değildir. Nitekim “Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’ne Ek Kara, Deniz ve Hava Yoluyla Göçmen Kaçakçılığına Karşı Protokol’ün” 5. maddesinde, göçmenlerin, göçmen kaçakçılığı suçunun konusu olmaları dolayısıyla cezai kovuşturmaya tabi olmayacakları belirtilmiştir. Ancak bu kişilerin Pasaport Kanun’un 34. maddesi ya da 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uyarınca sorumlulukları devam etmektedir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Şikayet Süresi, Uzlaşma ve Zamanaşımı

Göçmen kaçakçılığı suçu şikayete tabi suçlar arasında yer almaz. Suçun öğrenilmesiyle birlikte savcılıkça re’sen takip edilir. Bu sebeple göçmen kaçakçılığı suçunda herhangi bir şikayet süresi bulunmamaktadır. Göçmen kaçakçılığı için öngörülen hapis cezası nazara alındığında dava zamanaşımı süresi on beş yıldır. Göçmen kaçakçılığı suçu uzlaşma kapsamındaki suçlar kategorisinde bulunmamaktadır.

Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti Suçu Arasındaki Farklar Nelerdir?

Göçmen kaçakçılığı kişilerin sınırlar ötesi sevk edilmesi suretiyle işlenen suç tiplerinden biri olarak sıklıkla insan ticareti suçu (m.80) ile karıştırılmaktadır.

Göçmen kaçakçılığı suçunda rıza mevcuttur. Yasadışı olarak bir ülkeden başka bir ülkenin sınırlarına nakledilen göçmen, bu eyleme rıza göstermekte, diğer bir ifadeyle devletin sınır politikalarını ihlal eden bir suçlu gibi davranmaktadır. Zira göçmen kaçakçılığında, suçtan fayda sağlayacak kişilerden biri de, ülke sınırlarını aşarak, hedef ülkeye yasadışı giriş yapan kişidir. Ancak insan ticareti suçunda ya rıza mevcut değildir ya da ifsat edilmiş bir rıza söz konusudur.

Göçmen kaçakçılığı suçu, yapısı gereği bir ülke sınırının geçilmesini ve dolayısıyla fiziksel hareketi gerektirir. Bu açıdan suçun oluşması için bir kaynak ülke, bir de hedef ülke olmak üzere iki ülkede eylem gerçekleştirilmelidir. Buna karşılık insan ticareti suçunda, kişilerin ülkeye sokulması veyahut ülke dışına çıkarılması seçimlik hareketlerden olmakla birlikte, suçun oluşması bakımından mağdurların ülke sınırları içerisine veya dışarısına nakli zorunlu değildir. Göçmen kaçakçılığı suçu, hedef ülkede sona ermekte ve ülke sınırının geçilmesine yardımcı olunan kişilerin, hedef ülkede kaçakçılardan ayrılmasına müsaade edilmektedir. İnsan ticareti suçunda ise eğer bir ülke sınırı geçilmişse, mağdurların ayrılmalarına imkan verilmemektedir. Tehdit, baskı, şiddet ve cebir unsurlarının varlığı suçu göçmen kaçakçılığından insan ticaretine dönüştürmektedir. Göçmen kaçakçılığı suçunda hedef ülkeye varan kişi tehdit, şiddet, baskı ve cebire maruz kalmamaktadır. Göçmen kaçakçılığı suçu, mağdurun hedef ülkeye ulaşması ile tamamlanırken, insan ticareti suçu hedef ülke veya bölgede istismar sürdüğü müddetçe devam etmektedir. Göçmen kaçakçılığı suçunun manevi unsuru yönünden failin “doğrudan doğruya veya dolaylı yoldan menfaat elde etmek” amacıyla hareket etmesi aranmıştır (TCK m.79/1). Buna karşılık insan ticaretinde failin, “zorla çalıştırmak, hizmet ettirmek, fuhuş yaptırmak veya esarete tabi kılmak ya da vücut organlarının verilmesini sağlamak” maksadı ile fiili işlemesi gerekmektedir (TCK m.80/1). Ancak belirmeliyiz ki failin kazanç veya maddi menfaat elde etmek düşüncesiyle hareket etmesi yasal düzenlemede aranmamış olsa da, insan ticareti suçu hemen her zaman kazanç elde etmek amacıyla işlenmektedir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu Uzlaştırmaya Tabi Midir?

Göçmen kaçakçılığı suçu uzlaşmaya tabi bir suç tipi değildir. Dolayısıyla bu suç bakımından uzlaştırma prosedürü uygulanmamaktadır.

Arabayla Göçmen Taşımak Suç Oluşturur Mu?

Göçmen kaçakçılığı maddi menfaat elde etmek maksadıyla ve kasten işlenebilen bir suçtur. Kişi, eğer ki arabayla taşımış olduğu yasadışı göçmenin, durumunu bilerek ve maddi menfaat elde etmek maksadıyla bir eylem gerçekleştirirse suç oluşmuş olacaktır. Aksi hallerde, göçmen kaçakçılığı suçu taksirle işlenemeyeceğinden, arabayla göçmen taşıyan şoför kişi bakımından suç oluşmayacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Mağdur Kimdir?

Suçun mağduru, yasal olmayan yollardan ülkeye sokulan veya ülkede kalmasına imkan sağlanan yabancı veya yasal olmayan yoldan yurt dışına çıkmasına imkan sağlanan vatandaş veya yabancının kendisidir. Öte yandan, suç tipinin başlığı “göçmen kaçakçılığı” olsa da, bu maddeyle yasa dışı yollardan herhangi bir şekilde ülkeye giriş ve ülkeden çıkışların cezalandırıldığı görülmektedir. Bu nedenle, mağduru bakımından özgü bir suç söz konusu değildir, bu suçun mağduru herkes olabilir. Örneğin, bir seyahat acentesi sahibi, turisti bedeli karşılığında fakat yasal olmayan yollardan ülkeye soksa yine bu suç oluşacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Etkin Pişmanlık Var Mıdır?

Türk Ceza Kanununda göçmen kaçakçılığı suçunun işlenmesi halinde, bu suça ilişkin etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır.

Bu sebeple göçmen kaçakçılığı suçunun işlenmesi halinde fail kişi veya kişilere etkin pişmanlık hükümleri uygulanmayacak, ceza indirimine gidilmeyecektir.

Suçun Takibi Şikayete Bağlı Mıdır?

Göçmen kaçakçılığı resen soruşturulan bir suçtur. Ayrıca suçtan zarar gören tarafın şikayeti aranmaz, bu sebeple göçmen kaçakçılığı suçunun takibi şikayete bağlı değildir.

Suçun Örgüt Halinde İşlenmesinin Sonuçları Nelerdir?

TCK’nın 79. maddesinin 3. fıkrasında, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hali, dağa ağır cezayı gerektiren nitelikli hal olarak kabul edilmiştir. Bu gibi durumlarda, faile verilecek yarısından bir katına kadar artırılır.

Örgüt kurma suçu “çok failli” bir suç tipidir. Gerçekten kanuni tarife göre, bir kimse tarafından işlenmesi mümkün olan suçlara bireysel ya da tek failli suçlar, tipe uygun bir surette işlenebilmeleri için birden fazla failin bulunması şart olan suçlara ise, toplu veya çok failli suçlar denmektedir. Suç işlemek için örgüt kurma suçunda da “örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması” hususuna yer verildiğinden, suç oluşması belirtilen amaçla ancak bu sayıda kimselerin birleşmesi halinde mümkündür. Bu suç tipinde yaptırıma bağlanan fiil ise; sürekli bir şekilde suç işlemek amacıyla örgüt kurmaktadır. Örgütün şekli ve niteliği, toplantı yapıp yapmaması ve sair önemli değildir. Önemli olan “sürekli bir şekilde suç işlemek” amacıyla birleşmedir. Suç tipi, “sürekli bir şekilde suç işlemek” amacıyla faillerin iradelerin birleşmesi anında tekemmül etmiş olur ve bu andan sonra “mütemadi suç” olarak devam eder. Örgüt, süreklilik arz eden, kendisini oluşturanlar arasında planlı ortaklık, iş bölümü bulunan, başında bir lider olan ve en az üç kişiden oluşan, suç işlemek için kurulmuş bir yapılanmadır. Örgütün bir diğer önemli özelliği bu yapının “hiyerarşik” bir ilişki ortaya koymasıdır. Yatay ilişkiler bir örgütün varlığını oluşturmayacaktır. Buna göre, göçmen kaçakçılığı suçunu işleyen birden fazla kişi arasında hiyerarşik bir ilişki bulunmaksızın, sadece belli bir anlaşmanın sonucunda suç işlenmiş ise, söz konusu nitelikli hal uygulanmayacak, faillerin sorumlulukları TCK’nın 37 vd. maddelerinde yer alan iştirak kuralları çerçevesinde belirlenecektir.

Bununla birlikte müşterek fail olarak en az iki kişinin varlığı halinde ise, 79. maddenin 3. fıkrasında yer alan “suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesine” ilişkin nitelikli hal uygulama alanı bulacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazımızda “şantaj suçuna” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Şantaj Suçu (TCK 107) Nedir?

Şantaj eyleminde fail, hakkı olan yükümlü olduğu bir şeyi koz olarak ve kötüye kullanarak mağduru belirli bir şekilde davranmaya zorlar. Bu suçla korunan hukuksal yarar, kişinin karar verme ve aldığı bu karar doğrultusunda hareket etme özgürlüğüdür. Şantaj içeren davranışların kişilerin irade özgürlüğünü etkilemeye objektif olarak elverişli olması gerekir. Ancak irade özgürlüğünün gerçekten etkilenmiş olup olmadığı suçun oluşması bakımından önem taşımaz. Bu yönüyle şantaj bir somut tehlike suçudur. Bununla birlikte, TCK m.107/2 açısından, mağdurun şerefi de korunur.

Şantaj suçu maddi unsurunu oluşturan davranış açısından tehdit suçundan da ayrılmaktadır. Şantajda bir hakkın kullanılmasının veya yükümlüğünün yerine getirilmesinin, başkasını belirli bir davranışta bulunmaya ya da haksız yarar sağlamaya zorlamak amacıyla kötüye kullanılması söz konusudur.

Mağdur, bir hakkın kullanılmasının ya da bir yükümlülüğe uygun davranılmasının, kendisi açısından ortaya çıkaracağı olumsuz sonuçlardan kaçınmak için failin iradesine boyun eğmekte ve özgür iradesiyle yapmayacağı bir davranışı yapmaya zorlanmaktadır. Bu anlamda şantajda tehdide bir araç olarak başvurulmaktadır.

Amaç, karşı tarafı yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlamaktadır. Öte yandan şantajda fail hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şey tehdidin konusu oluşturmakta iken; tehdit suçunda, hukuken korunan herhangi bir yarar (yaşam, beden bütünlüğü, cinsel dokunulmazlık, malvarlığı gibi) tehdidin konusunu oluşturmaktadır.

Yine şantaj ve cebir suçu, her ikisinde de mağdurun iradesinin belirli bir davranışta bulunmaya ya da bulunmamaya zorlanmış olması bakımından birbirine benzemektedir. Aradaki fark, iradeye zorlamak için başvurulan araç bakımındandır. Şantaj suçunda tehdide bir araç olarak başvurulmakta iken, cebir suçunda ise maddi kuvvete başvurulmaktadır.

Şantaj Suçunun Cezası (2026)

Türk Ceza Kanunu Madde 107/1 uyarınca; “hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle, bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”

Türk Ceza Kanunu Madde 107/2 uyarınca; “kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulması halinde de birinci fıkraya göre cezaya hükmolunur.” Görüldüğü üzere TCK m.107’de şantajın iki ayrı görünüş biçimine yer verilmiştir.

Şantaj Suçunun Unsurları

FAİL VE MAĞDUR

Suçun faili olabilecek kişiler şantaj suçunun her iki görünüş biçimi açısından da herhangi bir özellik göstermez. Herkes bu suçun faili olabilir. Bununla birlikte TCK m.107/1’de düzenleniş biçimi itibariyle şantaj, bir konuda hak ve yükümlülüğe sahip olan kişi tarafından işlenebilir. Failin bir hakkı ya da yükümlülüğü olan bir kişi olması arandığından, bu suçun bir özgü suç olduğu söylenebilir. Bununla birlikte bu kişinin kamu görevlisi olmaması ve yerine getirmekle yükümlü olduğu işin de görevine girmemesi gerekir. Çünkü kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kullanarak bir yarar sağlaması, şantaj suçunu değil, icbar suretiyle irtikap suçunu oluşturur.

Suçun mağduru olabilecek kişiler bakımından herhangi bir özellik aranmamıştır. Tehdit suçunda olduğu gibi, burada da mağdurun kendisine yönelik kötülüğü anlayabilecek ve algılayabilecek durumda olması gerekir. Tüzel kişiler suçun mağduru olamaz. TCK m.111 gereği, şantaj suçunun işlenmesi sonucunda yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

FİİL, NETİCE VE NEDENSELLİK BAĞI

Şantaj suçunun ilk görünüş biçimi açısından maddi unsurlar kapsamındaki seçimlik fiiller, “bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya” zorlamaktadır. Bunun için de, fail, “hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağı veya yapmayacağını” ileri sürmekte ve böylece mağdurun iradesini etki altına almaktadır. Failin yapacağını ya da yapmayacağını ileri sürdüğü şey, onun hakkı veya yerine getirmekle yükümlü olduğu bir şey olmalıdır. Suçun tamamlanmış sayılabilmesi için mağdurun belirli bir davranışa ya da haksız çıkar sağlamaya zorlanmış olması yeterlidir, kendisinden isteneni yapmış veya çıkarı sağlamış olması gerekli değildir. Ancak her halde hareketin mağdurun iradesini zorlamaya elverişli olması gerekir. Bunun sonucu olarak da fail hakkı kullanma ya da yükümlülüğü yerine getirebilecek durumda olmalıdır. Failin mağduru yapmaya ya da yapmamaya zorladığı davranış “kanuna aykırı” veya “yerine getirmekle yükümlü olmadığı” bir davranış olmalıdır. Bunun sonucu olarak da mağdurdan yerine getirmesi istenen davranış hukuk düzeninin onayladığı bir davranış ise şantaj suçundan söz edilemez. Örneğin, failin, kaçak inşaata göz yuman belediye başkanına, tavrını değiştirmezse aleyhine muhalefetle işbirliği yapacağını söylemesi de şantaj suçunu oluşturmaz çünkü başkandan istenen husus, zaten yükümlü olduğu bir şeyi yapmaya zorlamak amaçlıdır.

Şantaj suçunun ikinci görünüş biçiminde ise fail kendisine veya bir başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikte hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunmaktadır. Gerçekten failin, örneğin gayri meşru cinsel ilişkisini ailesine ihbar edeceğini söyleyerek mağdurdan çıkar elde etmesi TCK m.107/1 kapsamına girmez. Çünkü fail bakımından bir hakkın kullanılması ya da bir yükümlülüğe uygun davranılması durumu yoktur. İşte bu sakıncayı gidermek için TCK m.107/2 düzenlenmiştir. Şantajın bu işleniş biçimi bakımından da, açıklanacağı ya da isnat edileceği söylenen şeyler mağdurun iradesini zorlamaya elverişli olmalıdır. Böylece mağdur, çıkar sağlamak ya da açıklama veyahut isnada katlanmak arasında seçim yapmaya zorlamaktır. Yargıtay’ın vurguladığı üzere, “mağdurun bu duruma düşmesinde failin etkisinin olup olmamasının veya açıklanacağı tehdidinde bulunulan durum itibariyle mağdurun meşru zeminde olup olmamasının suçun oluşumu bakımından bir önemi” yoktur. Örneğin, bir firmaya üretmiş olduğu hatalı ürünlerin basına verileceği, böylece ticari itibarının sarsılacağı söylenerek firmadan yarar talep edilmesinin de bu fıkra kapsamında olduğu belirtilmektedir.

MANEVİ UNSUR

Şantaj TCK m.107/1 kapsamında genel kastla, m.107/2 kapsamında ise özel kastla işlenebilen bir suçtur. TCK m.107/2’deki düzenleniş biçimi itibariyle şantaj suçunun oluşması için failin yarar sağlamak özel kastıyla hareket etmiş olması gerekir. Bu nedenle söz konusu maksat olmaksızın, mağdurun şeref ve saygınlığına yönelik zarar tehdidinde bulunulmuşsa, oluşan suç şantaj değil, tehdittir. Failin yarar sağlamak amacıyla hareket etmiş olması bu suçun oluşması için yeterlidir. Ayrıca yararın sağlanmış olup olmaması suçun oluşması açısından önemsizdir. Yararın faile veya üçüncü bir kişiye sağlanması için tehditte bulunulmuş olması önemli değildir. Lehine yarar sağlanan kişi, duruma göre şantaj suçuna iştirak ya da suç eşyasını kabul etmek suçundan dolayı cezalandırılır.

HUKUKA AYKIRILIK UNSURU

Şantaj suçunun ilk işleniş biçimi açısından fail hakkı olan ya da yükümlü olduğu bir şeyi yapacağını ileri sürmektedir. Normalde hakkı olan bir şeyi yapacağını söylemek, hakkın kullanılması hukuka uygunluk nedeni çerçevesinde cezalandırılmaz. Burada cezalandırılan, bunun ileri sürülmesi suretiyle karşı tarafın bir davranışta bulunmaya veya bulunmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlanmasıdır. Bu nedenle de, failin hakkın icrası hukuka uygunluk nedeninden yararlanması mümkün değildir.

Şantaj Suçunun Nitelikli Halleri

Şantaj suçunun nitelikli hali kanunda düzenlenmemiştir. Dolayısıyla bu suçun nitelikli hali bulunmamaktadır. Ancak suçun aynı kişiye karşı değişik zaman aralıkları içerisinde işlenmesi durumunda zincirleme suç kuralları uygulanır. Birden fazla kişiye karşı tek bir fiille de bu suç işlenebilir. Bu durumda da zincirleme suç kuralları uygulama alanı bulur (TCK m.43/2).

Şantaj Suçuna Örnek Teşkil Eden Durumlar

Örneğin, lisede bir öğrencinin kopya çekerken yakalandığı düşünelim. Hocanın, yasak olmasına rağmen özel ders verdiğini bilen bir öğrencinin “sen bunu es geç, ben de özel ders verdiğini es geçeyim” demesi şantajdır. Zira öğrenci, hakkı olan bir şeyi yapacağından bahisle (yasak olarak özel ders verdiğini ihbar etmek), hocayı yapması gereken bir şeyi yapmamaya (kopya işlemi yapmamaya) zorlamaktadır.
Şantaj suçuna örnek olarak; bir mankenin uygunsuz fotoğraflarını elde eden gazetecinin, kendisiyle yemeğe çıkmazsa, bunları ertesi gün manşetten yayımlayacağını söylemesi; tanıklıktan çekinme hakkına sahip olan şansın, kendisine menfaat temin edilmezse çıkıp tanıklık yapacağını söylemesi; gazetecinin, etkin konuma getirilmesi takdirde, bir siyasi parti liderine, hakkındaki yolsuzluk haberini yayımlayacağını söylemesi; bir suça tanık olan kimsenin, ailesinin geçimi sağlanmazsa bu suçu ihbar edeceğini faile bildirmesi gibi.

Şantaj Suçunda Zamanaşımı ve Şikayet Süresi

Şantaj suçu, şikayete tabi suçlar kategorisinde yer almamaktadır. Soruşturma süreci ihbar üzerine savcılık tarafından re’ sen yapılır. Bu sebeple şantaj suçu bakımından herhangi bir şikayet süresi yoktur. Bu suç bakımından dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Şantaj suçunun mağduru olan kişi, suçun oluştuğu tarihten itibaren 8 yıl içerisinde ihbarda bulunmalıdır. Aksi takdirde 8 yıl geçmekle birlikte şantaj suçunun, soruşturma ve kovuşturması yapılamaz.

Şantaj Suçunda Emsal Yargıtay Kararları

Şantaj suçuna emsal olabilecek nitelikte Yargıtay Kararlarını örnek olarak sıralamak gerekirse;

“Sanığın lise son sınıf öğrencisi olan kızının not yükseltme sınavına katılmamasına ilişkin olarak aldığı raporun yönteme uygun olmadığı gerekçesiyle kabul edilmemesi üzerine, okul müdürü olan katılana, kızı aracılığıyla gönderdiği mektup ile; eğer kızının mezuniyetini sağlamaz ise savcılığa giderek, kendisine yakınanın 1.000-TL karşılığında başka bir rapor alabileceğini teklif ettiğine ve makamına gelen kız öğrencilere sarkıntılıkta bulunduğuna ilişkin iddialarını açıklanacağını ifade etmesi biçimdeki eyleminin,” yakınana zarar verebilecek bir hususu açıklama tehdidinde bulunarak yarar sağlama niteliğinde olup şantaj suçunu oluşturacağı.” (Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 2542/6139)

“Sanığın açtığı boşanma davasına katılan eşinin karşı çıkmamasını sağlamak ve yasal istemlerini sınırlamak maksadıyla çektiği telefon mesajlarında; “Bu işi ya efendi gibi konuşursun ya da mahkemeye (…)’ni şahit olarak getiririm” ve “kafamı bozma, seni rezil ederim, ya her şeyini kabul et, ya da her şeyi göze al gibi sözlerle katılanın şeref ve saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususları açıklama veya isnat etmekle tehdit ederek, TCK’nın 107/2 maddesinde yazılı şantaj suçunu işlediği gözetilmeden, eylemi ikiye ayırarak TCK’nın 125/1 maddesi ile ceza hükmü kurulup aynı yasanın 106/1 maddesi yönünden beraat kararı verilmesi yasaya aykırıdır.” (Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 11321/8463)

“Sanık İ.A’nın, şirketinde avukat olarak çalışan ve aynı zamanda imam nikahı ile birlikte olduğu katılanın kendisinden ve şirketten ayrılmak istemesi üzerine, cinsel beraberliklerine dair görüntüler içeren kaseti açıklayacağından söz ederek tehdit ettiği iddia olunan eyleminde; hürriyete karşı işlenen suçlardan olan şantaj suçunun oluşumunda, “açıklama” husususun gerçekleşmesi gerekmeyip, “açıklama tehdidinin” karşı tarafa bildirilmiş olması yeterlidir.” (Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 11471/13429)

“Suça sürüklenen çocuğun on üç dakika arayla gönderdiği “Bak bu son uyarım, o mesajlar duruyor, S.. beni beş dakika konuşturmazsan veya görüştürmezsen o mesajları gösteririm bütün sülalenize, Bafra’daki F.. ile konuştum ilişki yaşadığımızı beraber yattığımızı S.. da biliyor, dayına her an söyleyebilir insan içine çıkamazsınız burada da bitmez Balıklıda dışarı çıkamazsınız, şimdi hemen cevap ver arayım yarın görüşelim mi” ve “Siz istediniz yarın 19daki dayını indireceğim ve göstereceğim mesajları” biçimindeki iki mesajın bir bütün halinde tek şantaj suçunu oluşturduğu ve değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunu doğuracak bir kesintinin de mevcut olmadığının anlaşılması karşısında, TCK’nın 43 maddesinin uygulanmaması gerekir.” (Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 23985/38349)

Şantaj Suçunda HAGB

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmasını ifade eder (CMK 231/5). Burada da farklı bir tür erteleme, başka bir ifadeyle ceza kanunundaki ertelemeye nazaran daha lehe sonuçlar doğuran bir durum söz konusudur. Şantaj suçunda ceza miktarının 2 yıl veya daha az olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanması mümkündür.

Ceza, Adli Para Cezasına Çevrilir Mi?

Şantaj suçu nedeniyle alt sınırdan verilen hapis cezaları takdirim indirim suretiyle 1 yıl ve daha az olur ise TCK m.50 uyarınca hapis cezası, adli para cezasına çevrilebilir. Hapis cezasının alt sınırı bir yıl ve daha fazla olduğunda hallerde ise, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.

Etkin Pişmanlıktan Yararlanılabilir Mi?

Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağı suç tipleri istisnaidir ve ilgili suç tiplerini tanımlayan kanun maddelerinde belirtilmiştir. Türk Ceza Kanun’unda şantaj suçunun işlenmesi halinde, bu suça ilişkin “etkin pişmanlık” hükümlerinin uygulanacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu sebeple şantaj suçunun işlenmesi halinde sanık kişiye etkin pişmanlık hükümleri uygulanmayacak, ceza indirimine gidilmeyecektir.

Şantaj Yüz Kızartıcı Bir Suç Mudur?

Yüz kızartıcı suçlar özel bir kanunla sayılı olarak belirtilmiştir. Şantaj suçu, kanunun yüz kızartıcı olarak belirlediği suç tiplerinde bulunmamaktadır. Bu sebeple şantaj suçu yüz kızartıcı bir suç tipi değildir.

Şantaja Uğruyorum, Ne Yapmalıyım?

Eğer ki mağdur, başka bir kişi tarafından şantaja uğruyorsa, polis merkezine gidip fail bakımından şikayette bulunabilir veyahut savcılığa şikayet dilekçesi sunarak fail yönünden soruşturma sürecinin başlatılmasını talep edebilir.

Şantaj Suçu Şikayete Tabi Midir?

Şantaj suçu şikayete tabi değildir, bu sebeple şantaj eyleminin ihbar edilmesi üzerine savcılık makamı tarafından öğrenilmesiyle birlikte soruşturma süreci başlatılır.

Şantaj Suçu Uzlaşmaya Tabi Midir?

Uzlaşma, suç isnadı şahıs ile suçun mağduru olan şahsın bir uzlaştırmacı aracılığıyla iletişim kurarak anlaşmasıdır. Şantaj suçu takibi şikayete tabi bağlı bir suç tipi değildir. Bu bağlamda şantaj eyleminin şikayet edilmesi değil ihbar edilmesi söz konusudur. Dolayısıyla şantaj suçu uzlaşmaya tabi suçlardan değildir.

Şantaj Suçu Nasıl İspat Edilir?

Şantaj suçunun ispat edilmesi bakımından; mağdurun beyanları, tanık ifadeleri ile birlikte olayın vuku bulduğuna ilişkin somut deliller, ceza yargılamasında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması açısından belirleyici niteliktedir. Bu unsurlar, suçun işlendiği yönündeki iddianın ispatı bakımından temel dayanaklar arasında yer almakta olup, mahkemece verilecek hükmün gerekçelendirilmesinde önemli rol oynar. Zira ceza muhakemesinde hedef, maddi gerçeğe ulaşmak olduğundan; mağdurun olayla ilgili tutarlı, çelişkisiz ve yaşam deneyimlerine uygun anlatımları, tanık beyanlarıyla desteklendiği ve diğer delillerle örtüştüğü takdirde, delil değerlendirmesinde yüksek ispat gücüne sahip kabul edilir. Bununla birlikte, tüm bu beyan ve delillerin hukuka uygun yöntemlerle elde edilip edilmediği de ayrıca dikkate alınmalıdır. Aksi halde, hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz.

Şikayetten Vazgeçilebilir Mi?

Şantaj suçu şikayete bağlı bir suç olmadığından, herhangi bir şikayet süresi söz konusu olmaksızın savcılık tarafından suçun öğrenildiği an re’sen soruşturma başlatılır. Kamu davasına müdahil olan kimsenin şikayetten vazgeçmesi de ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz.

Şantajla Para İstemenin Cezası Nedir?

Şantaj eylemiyle para isteyen fail bakımından TCK m.107 uyarınca, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası yaptırımı uygulanacaktır.

Şantaj Suçu ve Cezası yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddeleriyle sıkı bir şekilde düzenlenen bu ilişkide, sözleşmenin süresinden önce, haklı bir sebep olmaksızın kiracı tarafından erken tahliye edilmesi, borca aykırılık teşkil eder. Bu durum, yalnızca bir sözleşme ihlali olmakla kalmaz; aynı zamanda kiraya verenin, sözleşme bitimine kadar elde etmeyi umduğu kira gelirinden mahrum kalmasına yol açarak zarara uğramasına neden olur.

Bu makalenin ilerleyen bölümlerinde, kiracının erken tahliye durumunda ne tür bir sorumluluk altına girdiği ve bu sorumluluğun hukuki sınırlarının neler olduğu detaylıca ele alınacaktır.

Kira Sözleşmesi Ne Zaman Sona Erer?

Kira sözleşmesinin sona erme zamanı, sözleşmenin belirli süreli olup olmamasına bağlıdır; konut ve çatılı işyeri kiralarında belirli sürenin bitimi bakımından, kira sözleşmesinin yenilenmesinden 15 gün öncesinde bildirim yapmadıkça sözleşmeyi bir yıl daha uzatır ve kiraya veren ancak on yıllık uzama süresinin sonunda kira sözleşmesini feshedebilir.

Belirsiz süreli sözleşmelerde ise fesih bildirim sürelerine uyularak sonlandırılabilir veya her iki tür sözleşme de kiracının tahliye taahhüdü, kiranın ödenmemesi, ev sahibinin ihtiyacı, yeniden inşa gibi Türk Borçlar Kanunu’nda belirtilen haklı tahliye nedenlerinden biriyle süresinden önce sona erebilir.

Belirli Süreli Kira Sözleşmesinin Sona Ermesi

Konut ve çatılı işyeri kiralarının sona ermesi TBK’nın 347. maddesinde düzenlenmiştir.

TBK’nın 347. Maddesinde; “ Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.”

Belirli süreli kira sözleşmeleri, kiracının sürenin bitiminden en az 15 gün önce bildirim yapmasıyla sona erer; aksi halde sözleşme bir yıl uzar. Kiraya veren ise, sözleşme süresinin dolmasına dayanarak fesih yapamaz; ancak 10 yıllık uzama süresi tamamlandıktan sonra, uzayan her yılın bitiminden en az 3 ay önce bildirimle sözleşmeyi feshedebilir.

Belirsiz Süreli Kira Sözleşmesinin Sona Ermesi

TBK m.347’ye göre belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilirler. TBK m.347/1. Fıkrasının 3. Cümlesinde kira süresinin bitiminden itibaren 10 yıl geçmesi halinde kiraya verenin üç ay önceden bildirimde bulunması gerekmektedir.

Görüldüğü üzere belirsiz süreli kira sözleşmeleri bakımından kiracıya ve kiraya verene sözleşmeyi sona erdirebilme yetkisi verilmiştir. Belirsiz süreli kira sözleşmesini kiracı her zaman feshedebilecektir. Bunun için haklı bir nedene ihtiyacı olmadığı gibi, sebep göstermek zorunda da değildir. Böyle bir feshin tazminat sorumluluğu da yoktur. Ancak kiralayanın sözleşmeyi feshedebilmesi için kira sözleşmesinin başlangıcından itibaren on yıl geçmiş olması gerekmektedir. Kiralayan bu sürenin geçmiş olmasıyla beraber haklı nedene dayanmak zorunda olmayıp, fesih sürelerine uymak zorundadır. Kiraya veren belirlenen sürenin sonu için veya altı aylık kira döneminin sonu için üç aylık fesih bildirimine uyarak sözleşmeyi feshetmelidir.

Kiracı, Kira Sözleşmesi Bitmeden Evden Çıkabilir Mi?

Kiracı, kural olarak kira sözleşmesinde belirtilen süre boyunca evi kullanmakla ve kira ödemelerini yapmakla yükümlüdür. Ancak haklı ve geçerli nedenler varsa akdedilmiş kira sözleşmesi süresinin sonunu beklemeksizin kiralanan konuttan ayrılması mümkündür.

TBK m.331 – “Taraflardan her biri, kira ilişkisinin devamını kendisi için çekilmez hâle getiren önemli sebeplerin varlığı durumunda, sözleşmeyi yasal fesih bildirim süresine uyarak her zaman feshedebilir.”

Kiracı ilgili kanun maddesine dayanarak haklı bir nedenin doğması halinde kira sözleşmesini her zaman feshedebilir. Örnek verecek olursak evin yaşanamayacak bir hale gelmesi (ciddi bir tadilat ihtiyacı, rutubet, su baskını, güvenlik tehlikesi vs.), tayin, hastalık (tedavi gerekliliği), mücbir sebepler, ev sahibinin evi sürekli kontrol etmesi gibi nedenlerle kiracı evi tahliye edebilmektedir. Ancak, kiracının sözleşme süresi dolmadan ve sebepsiz yere kiralananı tahliye etmesi durumunda, bu eylem kiraya verenin zararlarının doğmasına yol açabilir. Bu gibi bir haksız fesih neticesinde, kiracı, Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca, kiraya verenin uğradığı zararları tazmin etme yükümlülüğüyle karşı karşıya kalacaktır. Tahliye hakkı saklı olmakla birlikte, sebepsiz erken tahliyenin sonuçları kiracının sorumluluğundadır.

Kiracı, 1 Yılı Dolmadan Evden Çıkarsa Hukuki Olarak Sonuçları Ne Olur?

Kiracının kiralananı kullanmak istememesi hali TBK’nın 325. Maddesinde düzenlenmiştir. Kiralananın kullanılmaması, TBK’nın 1. Ayrımında genel hükümler bölümünün “özel durumlar” faslında ve TBK’nın 325. Maddesinde düzenlenmiştir. İlgili maddede aynen;

“Kiracı, sözleşme süresine veya fesih dönemine uymaksızın kiralananı geri verdiği takdirde, kira sözleşmesinden doğan borçları, kiralananın benzer koşullarla kiraya verilebileceği makul bir süre için devam eder. Kiracının bu sürenin geçmesinden önce kiraya verenden kabul etmesi beklenebilecek, ödeme gücüne sahip ve kira ilişkisini devralmaya hazır yeni bir kiracı bulması hâlinde, kiracının kira sözleşmesinden doğan borçları sona erer. Kiraya veren, yapmaktan kurtulduğu giderler ile kiralananı başka biçimde kullanmakla elde ettiği veya elde etmekten kasten kaçındığı yararları kira bedelinden indirmekle yükümlüdür.”

TBK m.325 hükmü her türlü kira sözleşmeleri için geçerlidir. Kira sözleşmesinin kiracı tarafından haklı olarak feshi halinde bu maddenin uygulama alanı yoktur. Kira sözleşmesinin kiracı tarafından haklı nedenle feshi halinde kiracının erken tahliyeden dolayı sorumlu tutulması düşünülemez. Kira sözleşmelerinde kiracıya önceden haber vermek ve belli bir süre sonunda tahliye şartı ile erken fesih hakkı tanınabilir. Sözleşmeye uygun olarak fesih bildirimi yapılmış ve süresinde tahliye gerçekleştiği takdirde, kiracının erken tahliye nedeniyle kira borcu olmayacaktır. Fesih bildirimi sözleşmeye uygun yapılmadığı takdirde makul süre, tahliyeden itibaren sözleşmede yazılı süre olarak kabul edilecektir.

Eğer usulüne uygun olarak fesih yapılmaz ise bu takdirde kiracı sözleşmede yazılı süre ile sınırlı erken fesih tazminatından sorumlu olacaktır. Süre konulmamış ise makul süre bilirkişi incelemesi ile belirlenecektir. Erken fesih nedeniyle kiracının tazminattan muaf tutulabilmesine dair sözleşme hükümleri de geçerli olabilecektir. Fesih bildirimi sözleşmeye uygun yapıldığı takdirde makul süre, tahliye tarihinden itibaren hesap edilmelidir. Kira sözleşmesi ancak makul sürenin dolması ile son bulur. Kiralayanın makul süre içinde yapmaktan kurtulduğu giderler ile kiralananı başka bir tarzda kullanmakla elde ettiği veya elde etmekten kaçındığı giderleri kira bedelinden indirmek zorundadır.

Kiraya Verenin Erken Tahliye Sebebiyle Uğradığı Zararın Tazmini

Ancak, kira ilişkisi devam ederken tek taraflı fesih yetkisi kanunen kendisine tanınmamış olan kiracının, kiraya veren tarafın onayı ve bilgisi dışında hareket etmesi ve bu eylemini haklı kılacak geçerli bir nedene dayandırmaması, sözleşmenin ihlali anlamına gelen bir haksız fesih teşkil eder. Böylesi bir durumda kiracının erken tahliyesi, kiraya verenin yeni bir kiracı bulana kadar uğrayacağı kira bedeli kaybı veyahut aidat bedeli gibi maddi zararların ortaya çıkmasına sebep olur ve kiracı bu zararları tazminle sorumludur.

TBK m.324 :“Kullanıma elverişli bulundurulduğu sürece kiralanan, kiracının kendisinden kaynaklanan bir sebeple kullanılmasa veya sınırlı olarak kullanılsa bile kiracı, kira bedelini ödemekle yükümlüdür. Bu durumda, kiraya verenin yapmaktan kurtulduğu giderler kira bedelinden indirilir.” Bu kanun maddesine göre, kiracı erken tahliye halinde kiralananın benzer koşullarda yeniden kiraya verilecek süre boyunca kira bedelini ödemekle yükümlüdür. Tahliye tarihinden itibaren kiralananın benzer koşullarda yeniden kiraya verilebileceği makul sürenin belirlenir ve bu süre boyunca kiracının sorumlulukları devam eder. Kiracının sorumluluğu, anahtar teslimini takiben başlayacak olan makul süre boyunca devam edecektir. Bu süreçte kiraya verenin yapmaktan kurtulduğu giderler kira bedelinden indirilir ve hesaplamalar bu şekilde yapılır.

Kiracı, Sorumluluktan Kurtulmak Adına Nasıl Bir Yol İzlemeli?

Kiracı erken tahliyeden kaynaklı sorumluluğunu bertaraf etmek adına yeni kiracı bulma teklifinde bulunabilir. Kiralayan kiracı bulma teklifini düşünmek isterse makul süre kiralanın bulunduğu yere göre değişkenlik göstermektedir. Yeni kiracı teklifinin değerlendirilmesinde objektif ölçütler kadar sübjektif ölçütlerde kiralayan tarafından değerlendirilebilecektir. Yeni kiracı kiralayandan daha iyi şartlar talep edemez. Mevcut kiracı yeni kiracı bulma teklifi kiralayan tarafından kabul edilmezse kiracının borcu sona erecektir.

Sözleşme Süresi Dolmadan, Ev Sahibi Kiracıyı Mülkten Çıkarmak İsterse Ne Olur?

Yürürlükteki bir kira sözleşmesi, kiracıya kiralanan yerde kalma güvencesi sağlar. Ev sahibi, sözleşme süresi boyunca, geçerli ve haklı bir hukuki neden ortaya çıkmadıkça kiracıyı mülkten çıkaramaz. Kiracının rızası olmadan veya yasal şartlar oluşmadan yapılan tahliye talepleri kiracı için bağlayıcı değildir. Ev sahibinin fiili müdahale yoluyla veya tek taraflı iradeyle tahliye gerçekleştirmeye çalışması kesinlikle hukuka aykırıdır.

Tahliye işlemi, yalnızca usulüne uygun olarak açılan bir dava sonucunda, mahkeme kararıyla ve bu kararın icra organlarınca infaz edilmesiyle mümkündür. Kiracının konuttan çıkarılması, tamamen yargısal bir süreç gerektirir. Ev sahibi, sözleşme süresi dolmadan ve sözleşme süresinin bitimine dayanarak kiracıyı evden çıkaramaz. Ancak 10 yıllık uzama süresinin dolması halinde bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yazılı bildirimde bulunmak şartıyla, herhangi bir sebep göstermeksizin tahliye davası açmak adına sözleşmeyi feshedebilir. Ancak TBK m.347/3 hükmüne göre konut ve çatılı işyeri kiralarının genel hükümlere göre sonlandırılabileceği “Genel hükümlere göre fesih hakkının kullanılabileceği durumlarda, kiraya veren veya kiracı sözleşmeyi sona erdirebilirler.” cümlesi ile ifade edilmiştir.

Kira sözleşmesine konu taşınmazın, kiracı tarafından özenle kullanma mükellefiyetine aykırılık halinde kiralayanın sözleşmeyi fesih hakkı saklı tutulmuştur. Kiracının bu yükümlülüğünü ihlal etmesine örnek olarak, kiracının kira bedellerini ödememesi nedeniyle aynı kira dönemi içerisinde kendisine iki haklı ihtarname gönderilmesi halinde kiraya veren tarafından haklı nedenle tahliyesi talep edilebilecektir.

Yine kiraya verenden kaynaklanan sebeplerle kira sözleşmesinin sona ermesi TBK m.350 ve 351. maddelerinde düzenlenmiştir. TBK m.350/1 bendinde kiraya verenin veya yakınlarının; eşi, altsoyu, üstsoyu, bakmakla yükümlü olduğu kişilerin gerçekten ve samimi bir şekilde ihtiyaç duyması halinde belirli süreli sözleşmenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde kiraya ilişkin genel hükümlere göre fesih dönemine ve fesih bildirimi için öngörülen sürelere uyularak belirlenecek tarihten itibaren bir ay içinde açacağı dava ile sona erdirebilir. Yeni malikin gereksinimi başlıklı TBK m.351’de madde de bu madde işe bağlantılı olup taşınmazı edinme tarihinden başlayarak bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek koşuluyla, kira sözleşmesini altı ay sonra açacağı dava ile sonlandırabilecektir.

TBK m.350/2 bendinde açıklandığı üzere kiralananın yeniden inşası veya imarı amacıyla kapsamlı bir onarım, genişletme ya da değiştirme işleminin zorunlu olması ve bu işlemler süresince kiralananın kullanılamaz hale gelmesi durumunda, kiraya veren; belirli süreli kira sözleşmelerinde sürenin bitiminden itibaren, belirsiz süreli kira sözleşmelerinde ise kanunda öngörülen fesih dönemlerine ve bildirim sürelerine uygun olarak belirlenecek tarihten itibaren bir ay içinde açacağı dava yoluyla kira sözleşmesini sona erdirebilir.

Son olarak kiracının, kiralananı belirli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak ve kiralananı teslim aldıktan sonra taahhüt etmesi hâlinde, kiraya veren bu tarihten itibaren bir ay içinde tahliye talebine ilişkin icra takibi başlatabilir. Bu hak, Türk Borçlar Kanunu’nun 352/1. maddesine dayanır ve geçerli bir tahliye taahhüdü, kiraya verene sözleşmeyi mahkeme kararıyla sona erdirme imkânı tanır.

Erken Tahliye Tazminatı Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Kiracı ve kiraya veren ilişkilerinde, kiracının sözleşme süresi dolmadan evi veya iş yerini erken tahliye etmesi durumunda kiraya verenin uğradığı zararı karşılamak zorundadır.

Belirli süreli kira sözleşmelerinde, kiracının ödemekle yükümlü olduğu zarar, genellikle kira süresinin sonuna kadar olan kira bedelidir. Ancak, Türk Borçlar Kanunu’nun 347. maddesi ve Yargıtay içtihatları, bu sorumluluğun kapsamını daraltarak, kiracının tazminat yükümlülüğünü sadece “makul bir süre” ile sınırlar.

Taşınmazı erken tahliye etse dahi kiracı, anahtarı teslim ettiği tarihten başlayarak, sözleşme süresinin tamamı yerine, makul görülen bir dönem boyunca kira bedelini ödemek durumundadır. Bu süre, kiraya verenin mülkü tekrar kiraya verebilmesi için gerekli olan zaman aralığını ifade eder ve genellikle bilirkişi raporu ile belirlenir. Uygulamada, bu süre çoğunlukla iki ila altı ay arasında değişmekle birlikte, her somut olayda farklılık gösterebilir. Ayrıca, bazı kira sözleşmelerine eklenen özel hükümler, bu makul süreyi kiraya verenin aleyhine kısıtlayabilir ve tazminat miktarını azaltabilir. Bu durum, taraflar arasında çıkabilecek ihtilafların çözümünde önemli bir rol oynar. Dolayısıyla, kira sözleşmesi hazırlanırken, makul süre ve tazminat yükümlülükleri açıkça ve dikkatlice düzenlenmelidir.

Kiracı Mülkten Erken Çıkarsa Depozito Alabilir Mi?

Kiracının, haklı bir sebep olmaksızın veya kira sözleşmesine aykırı bir şekilde sözleşme süresi bitmeden kiralanandan erken ayrılması yasal olarak mümkündür. Ancak bu durum, TBK m. 325 gereğince kiracının belli başlı tazminat yükümlülüklerini beraberinde getirir. Buna rağmen, kiracının erken tahliyesi tek başına ödenen depozitonun tamamının kiraya veren uhdesinde kalacağı anlamına gelmez.

Depozitonun temel amacı, kiralananın sözleşme sonunda hasarsız teslim edilmesini ve kiracıdan kaynaklanan borçların ödenmesini garanti altına almaktır. Bu nedenle, somut olayda şartlar oluşmuşsa, kiracı depozitonun iadesini talep etme hakkına sahiptir.

Kiracının kira sözleşmesinin süresinden önce tahliyesi durumunda, kiraya verenin Türk Borçlar Kanunu m. 325 hükmü uyarınca kiralananın yeniden kiraya verilebileceği makul süreye ilişkin bir kira kaybı alacağı doğmaktadır. Bu alacak, kira ilişkisinin sona ermesinden kaynaklanan özel bir talep hakkıdır. Diğer yandan, kiracının da kira sözleşmesinin başında teminat olarak ödediği depozito iade alacağı mevcuttur. Depozito alacağı, sözleşmesel taahhütlerin yerine getirilmesi şartıyla kiracıya iade edilmesi gereken ayrı bir hukuki yükümlülüktür.

Kiraya verenin kira kaybı zararı ve kiracının depozito iade alacağı hukuken birbirinden bağımsızdır. Kiraya verenin kira kaybı alacağı gerekçe gösterilerek, tek taraflı bir tasarrufla depozito iade yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırması veya keyfi olarak kesinti yapması mümkün değildir. Bununla birlikte, sözleşme tarafları , hukuki ihtilaftan kaçınmak amacıyla karşılıklı irade beyanlarıyla anlaşabilirler. Bu anlaşma çerçevesinde, kiracının erken tahliyesi nedeniyle oluşan kira kaybı zararı, kiracının depozito alacağından mahsup edilerek taraflar anlaşma yoluna gidebilir. Ancak bu uygulama, kiracının depozito üzerinde hiçbir hakkının kalmadığı veya baştan itibaren depozitoyu alamayacağı anlamına gelmemektedir; yalnızca iki farklı alacağın karşılıklı takas işlemidir.

Kiracı Evden Çıkacağını Kaç Ay Önceden Haber Vermelidir?

Kiracının, kiralananı tahliye etmeden önce kullanması gereken fesih bildirim süreleri, akdedilen kira sözleşmesinin belirli veya belirsiz süreli olmasına göre farklılık arz etmektedir. Belirli süreli kira sözleşmelerinde, Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca kiracı, sözleşme süresinin sona ermesinden en az on beş gün önce kiraya verene yazılı bildirimle fesih hakkını kullanmak zorundadır (TBK m. 347). Bu süreye uyulmaması halinde, kira sözleşmesi aynı koşullarla bir yıl uzamış sayılır. Öte yandan, kira sözleşmesinin belirsiz süreli olması durumunda kiracı sözleşmeyi kanuni fesih dönemlerine uyarak sona erdirebilir; bu kapsamda kiracının, kira sözleşmesini altı aylık fesih dönemlerinin sonu için en az üç ay önce yazılı olarak bildirimde bulunması gerekmektedir.

Kiracının bu kanuni ve sözleşme fesih bildirim sürelerine riayet etmemesi durumunda, kendisi açısından sözleşmenin devamına ilişkin hukuki sonuçlar doğar. Kiracı, kiraya verenin uğrayabileceği, kiralananın aynı şartlarla yeniden kiraya verilebileceği makul süreye ilişkin kira kaybı gibi zararları tazmin etmekle yükümlü olacaktır. Ayrıca, konut ve çatılı işyeri kiraları için fesih bildiriminin yazılı şekilde yapılması hukuki bir geçerlilik şartıdır.

Kira sözleşmelerinde fesih bildiriminin hangi süre içinde yapılacağı taraflar arasında da düzenlenebilmektedir. Bu belirleme Türk Borçlar Kanunu’nda öngörülen asgari süreye aykırı olmamalıdır. Dolayısıyla, kira sözleşmesinde bir fesih bildirimi süresi öngörülmüşse, bu sürenin TBK’nın ilgili maddelerinde belirtilen asgari sürelerle çelişmemesi gerekir. Aksi halde, söz konusu hüküm kiracının aleyhine olduğundan dolayı geçersiz kabul edilir ve fesih bildirimi kanuni süreler dikkate alınarak değerlendirilir.

Ev Sahibinin Kirayı Almayı Kabul Etmemesi Durumunda Ne Yapılmalı?

Taşınmaz kira ilişkilerinde, kiracıyı tahliye etme amacıyla hareket eden ev sahibinin kötü niyetli davranışları, hukuki düzenin koruması gereken temel bir sorunsalı teşkil eder. Ev sahibi, borcun ifasını imkânsız kılmak maksadıyla, kira bedelini almaktan kasıtlı olarak imtina edebilir. Bu kaçınma, nakit ödemelerde adresi terk etmek veya bankacılık işlemlerinde hesapları işlevsiz kılmak gibi eylemlerle yapılabilir. Bu durum, ödeme iradesine sahip iyi niyetli kiracıyı, borçlu duruma düşürme ve dolayısıyla tahliye tehdidi ile karşı karşıya bırakır.
Türk Borçlar Hukuku, kiracının bu tür bir alacaklı temerrüdünden kaynaklanan haksız riski üstlenmesini engellemek

için kiracıyı korumaktadır. Tevdi Mahalli Tayini Davası olarak bilinen bu hukuki yol, kiracının, kira ödeme yükümlülüğünün doğduğu an itibarıyla, ödeme edimini yargı eliyle hukuken geçerli bir yere ifa etmesini sağlar. Tevdi mahalli tayini TBK 107. Maddesinde düzenlenmiştir. Bu davanın ikamesiyle, kira bedeli mahkemece belirlenen bir tevdi mahalli aracılığıyla yatırılır. Bu yatırma işlemi, kiracının borcunu usulüne uygun olarak ödediği anlamına gelir ve ev sahibinin sırf ödemeden kaçınmaya dayanan tahliye taleplerini hukuken bertaraf eder. Bu ihtilafın çözümünde görevli yargı mercii Sulh Hukuk Mahkemesi olup, dava, gayrimenkulün bulunduğu yer mahkemesinde açılmalıdır. Bu mekanizma, sözleşme güvenini zedeleyen kötü niyetli eylemlere karşı kiracının en güçlü hukuki dayanağını oluşturur.

Kiracının Erken Tahliyesinde Yargıtay Kararları

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 20.09.2017T. ve 2017/13505-12321 Sayılı İlamı:

“Sözleşmeye ekli teslimat başlıklı belgeye el yazısı ile bila notu yazılı maddede “metro kargo kiralanan mülkü 2 ay önce haber vermek suretiyle boşaltma hakkına sahiptir.” Düzenlemesi yer almakta olup bu hüküm tarafları bağlar. Davacı kiracı bu hükme uymadan kiralananı tahliye etmiştir. Makul süre 2 aydan ibarettir.”

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 07.02.2017T. ve 2017/348-849 Sayılı İlamı:

“Taraflar arasında 20.05.2011 tarihli ve 2 yıl süreli kira sözleşmesi mevcuttur. Kiralananın 20.07.2013 tarihinde tahliye edildiği ihtilafsızdır. Tahliye tarihi ile ihtarnamenin tebliğ tarihi arasında kira sözleşmesinin hususi şartlar bölümünün 7. Maddesinde öngörülen bir aylık süre bulunmamakta ise de davacının 20.07.2013 tarihine kadar olan kira bedellerini peşin ödediği ve bu tarihe kadar olan kira bedellerini istemediğine göre davacı kiracının taşınmazı 20.07.2013 tarihinde tahliye ettiğinin kabulü ile bir aylık ihbar süresine uyulduğunun kabulü gerekir.”

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 02.02.2016T. 2014/13867 E. 2016/601 K. Sayılı İlamında:

“Dava kira ve aidat bedellerinin tahsili istemine ilişkindir. Davalı sözleşmede ön görülen 2 yıllık süre dolmadan kira sözleşmesini haklı nedene dayanmadan feshetmiştir. Davalı kiracı henüz iki yıllık süre dolmadan sözleşmeyi feshettiğine göre davalının kiralananı erken tahliye ettiğinin kabulü gerekir. Erken tahliye halinde ise kiracı kiralananın benzer koşullarda yeniden kiraya verilebilecek süre kira bedeli ile sorumludur. O nedenle mahkemece yapılacak iş tarafların tahliye tarihi olarak kabul ettiği 30.9.2011 tarihinden itibaren kiralananın benzer koşullarla yeniden kiraya verilebileceği makul sürenin belirlenmesi ve davacının kazanılmış hakkı da gözetilerek belirlenen süre miktarı kadar kira bedeline ve aidat bedeline hükmedilmesi gerekirken iki yıllık süre dolduktan sonra uygulanması gereken ihbar koşulu esas alınarak karar verilmesi doğru olmadığından hükmün bozulması gerekmiştir.”

3 Aylık Kira Sözleşmesi Olur Mu?

Türk Borçlar Kanunu’na göre, kira sözleşmelerinin süresi konusunda bir alt sınır kısıtlaması yoktur. Bu nedenle kısa süreli yapılacak kira sözleşmeleri hukuken geçerlidir. Taraflar aralarında anlaşarak 3 ay süre ile sözleşme yapabilirler. Ancak, özellikle konut ve çatılı işyeri kiralamalarında kanun koyucu kiracıyı korumaktadır. Belirli süreli kira sözleşmelerinde kiracı sözleşmenin bitiminden 15 gün önce fesih bildiriminde bulunmadıkça kira sözleşmesi bir yıl süre ile uzatılacaktır.

Türk Borçlar Kanunu’na göre, belirli süreli konut ve çatılı işyeri kira sözleşmeleri sürenin sona ermesiyle kendiliğinden sona ermez. Kira süresi kısa tutulmuş olsa dahi, kiraya verenin yalnızca sürenin bitmiş olmasına dayanarak kiracıyı tahliye etmesi mümkün değildir. Kiraya veren, ancak kanunda öngörülen haklı sebeplerin varlığı hâlinde veya on yıllık uzama süresinin bitiminde tahliye hakkını kullanabilir. Aksi halde, sözleşme kiracı lehine uzamaya devam eder.

6 Aylık Kira Sözleşmesi Olur Mu?

Türk Borçlar Kanunu kira sürelerine alt sınır getirmez; dolayısıyla 6 aylık belirli süreli bir sözleşme yapılması da tamamen geçerlidir. Ancak, 3 aylık sözleşmelerde olduğu gibi, sözleşmenin süresi kiraya verene tahliye hakkı vermez. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracıyı koruma ilkesini esas aldığından, 6 aylık süre dolduğunda sözleşme kendiliğinden sona ermez. Kiracı, sözleşme bitiminden 15 gün önce yazılı bildirimle çıkacağını beyan etmediği sürece, sözleşme uzamaya devam eder.

Dolayısıyla Türk Borçlar Kanunu uyarınca, kiracı on yıllık uzama süresi sona erene kadar sözleşme koruması altındadır. Kiraya verenin tahliye talebi, ancak kanunda sayılan haklı sebeplerin (konut ihtiyacı, esaslı tadilat, tahliye taahhüdü vb.) varlığı ve bunun yargı yoluyla ispatı halinde mümkün olabilir.

Kiracının Erken Tahliyeden Doğan Sorumluluğu yazısı ilk önce Çapa Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.