Hatalı Estetik Ameliyat Nedeniyle Tazminat Davası
Son yıllarda estetik operasyonlara yönelik ilginin artmasıyla birlikte, hatalı tıbbi müdahalelerden kaynaklanan hukuki uyuşmazlıklar da daha sık gündeme gelmektedir. Estetik ameliyat sonrasında ortaya çıkan şekil bozuklukları, kalıcı izler veya sağlık sorunları, hekimin ve sağlık kuruluşunun hukuki sorumluluğunu doğurabilir.
Bu uyuşmazlıklarda hastanın tazminat haklarının ve başvurabileceği hukuki yolların doğru belirlenmesi önem taşımaktadır. Hatalı estetik ameliyatlardan kaynaklanan uyuşmazlıklar konusunda genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki konunuza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.
Hatalı Estetik Ameliyat (Malpraktis) Nedir?
Hatalı estetik ameliyat, hekimin estetik müdahale sırasında mesleki bilgi ve beceriye, tıbbi standartlara veya gerekli özen yükümlülüğüne aykırı hareket etmesi sonucunda hastanın zarar görmesidir. Tıbbi uygulama hatası olarak da ifade edilen malpraktis; yanlış cerrahi tekniğin uygulanması, ameliyat öncesinde gerekli tetkiklerin yapılmaması, hastanın yeterince bilgilendirilmemesi veya ameliyat sonrasında gerekli takip ve tedavinin gerçekleştirilmemesi gibi farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Bununla birlikte, her başarısız estetik ameliyat hatalı olarak değerlendirilemez. Tıbbi müdahale sırasında gerekli özen gösterilmesine rağmen ortaya çıkabilen ve önlenmesi mümkün olmayan olumsuz sonuçlar komplikasyon olarak nitelendirilebilir. Ancak komplikasyonun zamanında tespit edilmemesi veya uygun şekilde yönetilmemesi hekimin sorumluluğunu doğurabilir. Bu nedenle estetik ameliyat sonrasında meydana gelen zararın tıbbi uygulama hatasından mı yoksa bir komplikasyondan mı kaynaklandığının somut olayın özelliklerine göre belirlenmesi gerekir.
Estetik Ameliyatların Hukuki Niteliği: Eser Sözleşmesi
Estetik ameliyatlardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, hekim ile hasta arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinin belirlenmesi, hekimin sorumluluğunun kapsamı ve hastanın başvurabileceği hukuki yollar bakımından önem taşımaktadır. Estetik müdahaleler, Türk Borçlar Kanunu’nda bağımsız bir sözleşme türü olarak düzenlenmemiştir. Bu nedenle söz konusu ilişkinin eser sözleşmesi, vekalet sözleşmesi veya kendine özgü bir iş görme sözleşmesi olarak nitelendirilmesi gerektiği konusunda doktrinde farklı görüşler bulunmaktadır.
Yargıtay uygulamasında ise estetik amaçlı müdahaleler ile tedavi amacı taşıyan tıbbi müdahaleler arasında ayrım yapılmaktadır. Kişinin dış görünümünü değiştirmek veya güzelleştirmek amacıyla gerçekleştirilen ve belirli bir sonucun elde edilmesinin üstlenildiği estetik ameliyatlarda taraflar arasındaki ilişki eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilmektedir. Buna karşılık, hastalığın teşhisi ve tedavisi amacıyla gerçekleştirilen tıbbi müdahalelerde kural olarak vekalet sözleşmesine ilişkin hükümler uygulanmaktadır. Hem tedavi hem de estetik amaç taşıyan müdahalelerde ise sözleşmenin niteliği, işlemin amacı ve hekimin üstlendiği edimin kapsamına göre belirlenmelidir.
Türk Borçlar Kanunu’nun 470. maddesinde eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin ise bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme olarak tanımlanmıştır. Bu sözleşme türünü vekalet sözleşmesinden ayıran temel özellik, belirli bir sonucun meydana getirilmesinin üstlenilmesidir. Nitekim TBK’nın 502. maddesinde düzenlenen vekalet sözleşmesinde vekil, bir işin görülmesini veya işlemin yapılmasını üstlenirken, eser sözleşmesinde yüklenici belirli bir eseri meydana getirme borcu altına girmektedir.
Eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilen estetik müdahalelerde hekim, yalnızca cerrahi işlemi gerçekleştirmekle değil, sözleşmede kararlaştırılan sonucu tıbbi standartlara uygun şekilde meydana getirmekle de yükümlüdür. TBK’nın 471. maddesi uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yerine getirmelidir. Bu nedenle estetik müdahale sonucunda kararlaştırılan amaca ulaşılamaması veya ortaya çıkan sonucun ayıplı olması halinde hekimin sözleşmeden doğan sorumluluğu gündeme gelebilir. Nitekim Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 05.10.2023 tarihli, 2022/1495 E. ve 2023/3155 K. sayılı kararında; estetik amaçla gerçekleştirilen dolgu uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıkta taraflar arasındaki ilişkinin eser sözleşmesi niteliğinde olduğu kabul edilmiştir. Yargıtay, estetik müdahalelerde kararlaştırılan sonucun elde edilmesinin sözleşmenin temel unsurlarından biri olduğunu ve hekimin yalnızca tıbbi müdahaleyi gerçekleştirmekle yetinemeyeceğini belirtmiştir. Ayrıca meydana gelebilecek komplikasyonlar bakımından hastanın aydınlatılması ve komplikasyonların uygun şekilde yönetilmesinin de hekimin yükümlülükleri arasında bulunduğunu vurgulamıştır.
Estetik Ameliyat Sonucu Mağdur Olan Hastanın Tazminat Hakları ve Açabileceği Davalar
Hatalı estetik ameliyat nedeniyle zarara uğrayan hastalar, somut olayın özelliklerine göre maddi ve manevi tazminat talep edebilir, sözleşmeden doğan haklarını kullanabilir ve gerekli hallerde ceza hukuku kapsamında suç duyurusunda bulunabilir. Hastaların başvurabileceği başlıca hukuki yollar şunlardır:
A. Maddi Tazminat: Hatalı estetik müdahale nedeniyle hastanın katlanmak zorunda kaldığı tedavi, ilaç, hastane ve revizyon ameliyatı giderleri maddi tazminat kapsamında talep edilebilir. Ayrıca koşulları varsa kazanç kaybı ve çalışma gücünün azalmasından doğan zararların da karşılanması istenebilir.
B. Manevi Tazminat: Estetik müdahale sonrasında meydana gelen kalıcı izler, şekil bozuklukları, beden bütünlüğünün zarar görmesi ve kişinin yaşadığı psikolojik etkiler manevi tazminat talebine konu olabilir. Tazminat miktarı belirlenirken zararın ağırlığı ve olayın özellikleri dikkate alınır.
C. Eser Sözleşmesi Hükümlerinden Doğan Haklar: Estetik ameliyatın belirli bir estetik sonucun elde edilmesi amacıyla gerçekleştirilmesi halinde, hasta ile hekim arasındaki hukuki ilişki eser sözleşmesi olarak değerlendirilebilir. Bu durumda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 470 ve devamı maddeleri uygulanır. Özellikle TBK m. 475 uyarınca hasta, ameliyat sonucunun ayıplı olması halinde şartlarına göre sözleşmeden dönme, bedelde indirim veya ücretsiz onarım talep etme haklarına sahip olabilir. Ayrıca uğradığı zararlar için tazminat talebinde bulunması da mümkündür.
D. Haksız Fiil Hükümlerinden Doğan Haklar: Hatalı estetik müdahalenin hukuka aykırı bir fiil niteliğinde olması ve hekimin kusurlu davranışı ile hastanın uğradığı zarar arasında uygun illiyet bağının bulunması halinde, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 49 ve devamı maddeleri uyarınca haksız fiil sorumluluğuna başvurulabilir. TBK m. 49 kapsamında hasta, hekimin kusurlu ve hukuka aykırı müdahalesi nedeniyle uğradığı zararların giderilmesini talep edebilir. Maddi zararlar bakımından TBK m. 54, manevi zararlar bakımından ise TBK m. 56 hükümleri uygulanabilir. Bu kapsamda hastanın tedavi ve revizyon ameliyatı giderleri, kazanç kaybı ve diğer maddi zararları ile yaşadığı manevi zararların tazmini istenebilir. Hekimin sözleşmeye aykırı davranışı yanında haksız fiil sorumluluğunun da doğduğu durumlarda, somut olayın özelliklerine göre her iki sorumluluk türü birlikte değerlendirilebilir.
E. Ceza Hukuku Kapsamında Şikayet: Hatalı tıbbi müdahalenin taksirle yaralama gibi bir suç oluşturması halinde hasta, Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilir. Ceza soruşturması ve kovuşturması, tazminat taleplerinden bağımsız olarak yürütülür. Ceza sürecinin başlatılması, hastanın ayrıca maddi ve manevi tazminat talep etmesine engel değildir.
Bu aşamalarda yapılacak hatalar, hastanın hak kaybına uğramasına neden olabilir. Bu nedenle sürecin, sağlık hukuku ve tıbbi malpraktis uyuşmazlıklarında deneyimli bir avukatın hukuki desteğiyle yürütülmesi önemlidir.
Mağdur Olan Hasta, Mağduriyetini Nasıl İspat Edebilir?
Hatalı estetik ameliyat nedeniyle tazminat talebinde bulunmak isteyen hastanın, öncelikle meydana gelen zararı ve bu zararın gerçekleştirilen müdahaleyle bağlantısını ortaya koyması gerekir. Türk Borçlar Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, zarar gören kişi zararını ve zarar verenin kusurunu ispatla yükümlüdür. Bu kapsamda ameliyat öncesi ve sonrası fotoğraflar, hasta dosyası, ameliyat raporları, aydınlatılmış onam formu, muayene kayıtları, tetkik sonuçları ve tedavi belgeleri önemli deliller arasında yer alır. Ayrıca ameliyat sonrasında başka bir sağlık kuruluşundan alınan uzman hekim raporları, revizyon ameliyatı kayıtları, tedavi giderlerine ilişkin faturalar ve taraflar arasındaki yazışmalar da ispat bakımından kullanılabilir. Özellikle estetik müdahalenin tıbbi standartlara aykırı gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin ve ortaya çıkan zararla müdahale arasındaki nedensellik bağının belirlenmesi için bilirkişi incelemesine başvurulabilir. Bu nedenle hastanın, ameliyat sürecine ve sonrasında meydana gelen zarara ilişkin tüm belgeleri muhafaza etmesi, tazminat talebinin ispatlanması bakımından önem taşımaktadır.
Hatalı Estetik Ameliyat Davalarında Zamanaşımı Süreleri
Hatalı estetik ameliyatlardan kaynaklanan tazminat taleplerinde uygulanacak zamanaşımı süresi, hekim ile hasta arasındaki hukuki ilişkinin niteliğine ve davanın dayandırıldığı hukuki sebebe göre farklılık göstermektedir. Estetik müdahalenin eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilmesi halinde, Türk Borçlar Kanunu’nun 478. maddesi uyarınca ayıplı eserden doğan davalar bakımından beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Bununla birlikte, yüklenicinin ağır kusurunun bulunması halinde zamanaşımı süresi yirmi yıl olarak belirlenmiştir.
Hasta ile hekim arasındaki ilişkinin vekalet sözleşmesi olarak nitelendirilmesi halinde ise TBK m. 147/5 uyarınca beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Buna karşılık, somut olayda uygulanabilecek özel bir zamanaşımı hükmü bulunmadığı takdirde TBK m. 146 gereğince genel zamanaşımı süresi olan on yıl esas alınır.
Öte yandan, hekimin hatalı tıbbi müdahalesinin haksız fiil teşkil etmesi durumunda TBK m. 72 gündeme gelir. Bu kapsamda tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir. Ancak haksız fiilin aynı zamanda daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturması halinde, tazminat talebi bakımından da daha uzun olan ceza zamanaşımı süresi uygulanır.
Sonuç olarak, hatalı estetik ameliyat nedeniyle ileri sürülecek tazminat taleplerinde zamanaşımı süresinin belirlenebilmesi için öncelikle taraflar arasındaki hukuki ilişkinin niteliği belirlenmelidir. Bu nitelendirmeye göre ilgili kanun hükümleri ve zamanaşımının başlangıç tarihi somut olay özelinde değerlendirilmelidir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Estetik ameliyat nedeniyle ortaya çıkan zararlara ilişkin tazminat taleplerinde yargı yolu ve görevli mahkeme, sağlık hizmetinin sunulduğu kuruluşun kamu veya özel hukuk kişisi olmasına göre belirlenmektedir.
A. Özel sağlık kuruluşlarında gerçekleştirilen müdahaleler bakımından:
Özel hastane veya sağlık kuruluşunda yapılan estetik operasyon nedeniyle doğan uyuşmazlığın tüketici işlemi niteliğinde olması halinde, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 73. maddesi gereğince görevli mahkeme Tüketici Mahkemesidir. Tüketici mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise asliye hukuk mahkemesi, tüketici mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Yetki bakımından, TKHK m. 73/5 uyarınca tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir. Bunun yanında, HMK m. 6 uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesi de genel yetkili mahkemedir.
Uyuşmazlığın tüketici işlemi kapsamında değerlendirilemediği ve doğrudan haksız fiil hükümlerine dayandığı durumlarda ise görevli mahkeme, aksine özel bir düzenleme bulunmadıkça HMK m. 2 uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesidir. Bu tür davalarda yetki, HMK m. 6 ve m. 16 hükümlerine göre belirlenir. HMK m. 16 uyarınca haksız fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yer ile zarar görenin yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir. Dolayısıyla hatalı estetik müdahale nedeniyle açılacak haksız fiil kaynaklı tazminat davalarında, hastanın yerleşim yeri mahkemesinde de dava açılması mümkündür.
B. Kamu Sağlık Kuruluşlarında Gerçekleştirilen Müdahaleler Bakımından:
Devlet hastaneleri ve diğer kamu sağlık kuruluşlarında sunulan sağlık hizmetinin yürütülmesinden kaynaklanan zararların tazmini, kural olarak idari yargının görev alanındadır. Bu doğrultuda, Anayasa’nın 125. maddesi ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesi kapsamında ilgili idare aleyhine tam yargı davası açılabilir. İYUK m. 13 gereğince dava açılmadan önce ilgili idareye başvurulması zorunludur. İdari eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulmalıdır. İdarenin başvuruyu reddetmesi veya otuz gün içinde cevap vermemesi halinde, kanuni dava açma süresi içerisinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılabilir.
Yetkili mahkemenin belirlenmesinde ise İYUK m. 36 hükmü uygulanır. Buna göre, idari sözleşmelerden doğanlar dışındaki tam yargı davalarında, öncelikle zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili mahkeme; zararın bir kamu hizmetinden veya idarenin herhangi bir eyleminden kaynaklanması halinde hizmetin görüldüğü ya da eylemin gerçekleştirildiği yer idare mahkemesi yetkilidir. Diğer hallerde ise davacının ikametgahının bulunduğu yer idare mahkemesinde dava açılabilir. Bu nedenle kamu hastanesinde gerçekleştirilen hatalı estetik müdahaleden doğan zararlara ilişkin davalarda, kural olarak sağlık hizmetinin sunulduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir.
Hatalı Dolgu ve Botoks Uygulamaları
Dolgu ve botoks uygulamaları sonrasında yüzde asimetri, doku hasarı, enfeksiyon, damar tıkanıklığı, ciltte renk değişikliği veya sinir hasarı gibi istenmeyen sonuçlar meydana gelebilir. Bu uygulamaların tıbbi standartlara aykırı gerçekleştirilmesi, gerekli özenin gösterilmemesi veya hastanın işlem öncesinde olası riskler hakkında yeterince bilgilendirilmemesi halinde uygulamayı gerçekleştiren sağlık mesleği mensubunun hukuki sorumluluğu gündeme gelmektedir. Özellikle uygulamanın yetkisiz kişiler tarafından yapılması veya tıbbi müdahale için gerekli koşulların sağlanmaması da hukuka aykırılık oluşturur.
Hatalı Lazer Epilasyon
Lazer epilasyon uygulaması sırasında cihazın yanlış kullanılması, cilt tipine uygun olmayan güç seviyesinin tercih edilmesi veya gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması sonucunda yanık, leke, doku hasarı ve kalıcı izler meydana gelebilir. Bu tür zararların uygulamanın hatalı gerçekleştirilmesinden kaynaklanması halinde hizmeti sunan kişi veya kuruluşun hukuki sorumluluğu gündeme gelmektedir. Özellikle güzellik salonlarında gerçekleştirilen uygulamalarda, mevzuatla belirlenen cihaz ve uygulama sınırlarına uyulup uyulmadığı da önem taşımaktadır. Nitekim Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 20.09.2021 tarihli, 2021/188 E. ve 2021/203 K. sayılı kararında, hatalı lazer epilasyon uygulaması sonucunda bacaklarında yanık ve izler oluşan kişinin maddi ve manevi tazminat talepleri kabul edilmiştir.
Hatalı Burun Estetiği
Burun estetiği ameliyatının ardından burunda şekil bozukluğu, çökme, eğrilik, asimetri veya nefes alma güçlüğü meydana gelmesi halinde hekimin hukuki sorumluluğu gündeme gelebilir. Estetik amaçlı burun ameliyatları, taraflar arasındaki ilişkinin niteliğine göre eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilebildiğinden, hekimin üstlendiği estetik sonucun gerçekleşip gerçekleşmediği önem taşır. Bu süreçte ameliyat öncesi ve sonrası fotoğraflar, hasta kayıtları ve bilirkişi raporları önemli deliller arasında yer almaktadır.
Hatalı Kızlık Zarı Ameliyatı
Kızlık zarı dikimi (himenoplasti) operasyonunun tıbbi standartlara aykırı gerçekleştirilmesi, ameliyat sonrasında enfeksiyon, aşırı kanama, doku hasarı veya kalıcı ağrı gibi komplikasyonların ortaya çıkması halinde hekimin hukuki sorumluluğu gündeme gelebilir. Operasyonun estetik veya belirli bir sonucun elde edilmesi amacıyla gerçekleştirilmesi halinde taraflar arasındaki sözleşmenin hukuki niteliği ve hekimin üstlendiği edimin kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir. Hastanın yeterince bilgilendirilmemesi, rızası dışında işlem yapılması veya tıbbi müdahalenin gerekli özen gösterilmeden gerçekleştirilmesi de hukuki sorumluluğa neden olmaktadır. Özellikle ameliyat kayıtları, muayene belgeleri ve uzman hekim raporları, iddiaların ispatlanması bakımından önem taşımaktadır.
Hatalı İmplant Uygulaması
Diş implantı uygulamasının hatalı gerçekleştirilmesi sonucunda implantın kemikle kaynaşmaması, yerinden çıkması, sinir hasarı, enfeksiyon, sürekli ağrı veya çiğneme fonksiyonunda bozulma meydana gelmesi halinde diş hekiminin hukuki sorumluluğu gündeme gelebilir. İmplant tedavisinin niteliğine ve taraflar arasındaki sözleşmeye göre eser sözleşmesi hükümlerinin uygulanması da mümkündür. Bu kapsamda diş hekiminin tedaviyi tıbbi standartlara, mesleki özen yükümlülüğüne ve kararlaştırılan amaca uygun şekilde gerçekleştirmesi gerekir. Uygulamanın hatalı olup olmadığının belirlenmesinde diş hekimi muayene kayıtları, röntgen ve tomografi görüntüleri, tedavi planı ve bilirkişi incelemesi önem taşır.
Her Başarısız Estetik Operasyon Dava Sebebi Sayılır mı?
Her başarısız estetik operasyon, kendiliğinden tazminat hakkı doğurmaz. Ancak ameliyat sonucunda taraflar arasında kararlaştırılan görünümün elde edilememesi, müdahalenin tıbbi standartlara aykırı gerçekleştirilmesi veya hekimin aydınlatma ve özen yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde hukuki sorumluluk gündeme gelebilir. Özellikle estetik amaçlı müdahalelerin eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilmesi halinde, Türk Borçlar Kanunu’nun 475. maddesinde düzenlenen ayıplı eser hükümleri uygulanmaktadır. Bu kapsamda ameliyatın sonucu, sözleşmede kararlaştırılan amaç ve tıbbi gereklilikler birlikte değerlendirilir. Dolayısıyla yalnızca hastanın estetik sonuçtan memnun kalmaması tazminat için yeterli olmayıp somut olayda hekimin sorumluluğunu doğuran hukuki şartların bulunması gerekir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 12.10.2023 tarihli, 2022/2949 E. ve 2023/3283 K. sayılı kararında; burun ameliyatı sonrasında nefes alma sorunları devam eden ve burnunda çökme meydana geldiğini ileri süren hastanın tazminat talebi incelenmiştir. Yargıtay, estetik amaçlı müdahalelerde eser sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiğini belirterek, incelemenin yalnızca hekimin tıbbi kurallara uygun hareket edip etmediğiyle sınırlı tutulamayacağını, ameliyatın kararlaştırılan sonucu sağlayıp sağlamadığının ve eserin ayıplı olup olmadığının da değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu nedenle eksik bilirkişi incelemesine dayanılarak davanın reddedilmesi doğru bulunmamış ve karar bozulmuştur.
Tazminat Davası Açmadan Önce Hangi Deliller Toplanmalıdır?
Hatalı estetik ameliyat nedeniyle tazminat davası açmayı düşünen kişinin, öncelikle ameliyat sürecini ve sonrasında meydana gelen zararı ortaya koyabilecek delilleri toplaması gerekir. Bu kapsamda ameliyat öncesi ve sonrası fotoğraflar, hasta dosyası, ameliyat raporu, epikriz belgesi, aydınlatılmış onam formu, muayene ve kontrol kayıtları, tetkik sonuçları ve reçeteler önem taşımaktadır. Ayrıca ameliyat ücretine ilişkin fatura ve ödeme dekontları, hekim veya sağlık kuruluşuyla yapılan yazışmalar, ameliyat öncesinde vaat edilen sonuca ilişkin belgeler ve başka bir sağlık kuruluşundan alınan muayene raporları da delil olarak kullanılabilmektedir. Özellikle ameliyat sonrasında oluşan deformasyonun ve sağlık sorunlarının belgelenmesi, maddi ve manevi zararın ortaya konulması bakımından önemlidir. Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 16. maddesi uyarınca hasta, sağlık durumuna ilişkin dosya ve kayıtları inceleme ve bunların bir örneğini alma hakkına sahiptir. Bu nedenle dava açılmadan önce ilgili sağlık kuruluşundan hasta dosyasının eksiksiz bir örneğinin temin edilmesi ve delillerin muhafaza edilmesi önem taşımaktadır.
Bilirkişi İncelemesi Neden Önemlidir?
Hatalı estetik ameliyat nedeniyle açılan tazminat davalarında bilirkişi incelemesi, gerçekleştirilen tıbbi müdahalenin tıp kurallarına ve mesleki standartlara uygun olup olmadığının belirlenmesi bakımından önem taşır. Bilirkişi incelemesiyle hekimin müdahale sırasında gerekli özeni gösterip göstermediği, meydana gelen zararın yapılan işlemle bağlantısı, ortaya çıkan durumun bir komplikasyon mu yoksa tıbbi uygulama hatası mı olduğu ve ameliyat öncesinde hastanın yeterince bilgilendirilip bilgilendirilmediği değerlendirilir. Bu inceleme sonucunda hazırlanan rapor, mahkemenin hekimin hukuki sorumluluğunu ve hastanın tazminat talebini değerlendirmesine yardımcı olur. Ancak bilirkişi raporu mahkemeyi bağlamaz. HMK’nın 282. maddesi uyarınca hakim, raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirerek karar verir. Bu nedenle özellikle estetik ameliyat sonrasında oluşan deformasyonun ve zararın tıbbi yönden ortaya konulmasında bilirkişi incelemesi önemli bir delil niteliğindedir.
Estetik Operasyon Yurt Dışında Yapıldıysa Dava Açılabilir mi?
Estetik operasyonun yurt dışında gerçekleştirilmiş olması, hastanın tazminat talebinde bulunmasına engel değildir. Ancak böyle bir durumda davanın hangi ülkede açılabileceği ve uyuşmazlığa hangi ülke hukukunun uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) uyarınca, uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması halinde, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi ve uygulanacak hukuk belirlenmelidir. Bu kapsamda ameliyatın gerçekleştirildiği ülke, hekimin veya sağlık kuruluşunun yerleşim yeri, taraflar arasındaki sözleşmenin hükümleri ve zararın meydana geldiği yer önem taşır. Dolayısıyla somut olayın koşullarına göre ilgili ülke mahkemelerinde veya Türk mahkemelerinde dava açılması mümkün olabilir. Yurt dışında açılan dava sonucunda alınan kararın Türkiye’de icra edilebilmesi için ise kural olarak Türk mahkemelerinden tenfiz kararı alınması gerekir.
Revizyon Ameliyatı Yapılması Tazminat Hakkını Ortadan Kaldırır mı?
Hayır. İlk estetik ameliyat sonrasında revizyon ameliyatı yapılmış olması, hastanın tazminat talep etme hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Revizyon ameliyatı, ilk müdahale sonucunda ortaya çıkan deformasyonun veya istenmeyen durumun düzeltilmesi amacıyla gerçekleştirilmiş olabilir. Ancak revizyon ameliyatının yapılmış olması, ilk müdahalede hekimin kusuru bulunup bulunmadığının ve hastanın uğradığı zararın ayrıca değerlendirilmesine engel değildir. Revizyon ameliyatı sonrasında da istenmeyen sonuçların devam etmesi veya yeni zararların ortaya çıkması halinde hasta, koşulları oluştuğu takdirde maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir. Bu değerlendirmede ilk ve sonraki ameliyatların tıbbi kayıtları, müdahaleler arasındaki nedensellik bağı ve meydana gelen zarar bilirkişi incelemesiyle ortaya konulmalıdır.
Estetik Ameliyat Sonrası Oluşan İzler İçin Tazminat Alınabilir mi?
Evet. Estetik ameliyat sonrasında oluşan izler, hastanın bedensel bütünlüğünü etkilemesi ve tıbbi müdahalenin gereği gibi gerçekleştirilmemesinden kaynaklanması halinde maddi ve manevi tazminat talebine konu olabilir. Özellikle izin, ameliyatın niteliğine ve tıbbi gerekliliklere uygun olmayan bir uygulama sonucunda oluşması, beklenenden daha belirgin veya kalıcı olması ya da hastanın ameliyat öncesinde bu konuda yeterince bilgilendirilmemiş olması, hekimin hukuki sorumluluğunu gündeme getirebilir. Bu durumda izin niteliği, kalıcılığı, görünür olduğu bölge ve kişinin günlük ve sosyal yaşamına etkisi değerlendirilir. Ancak her ameliyat izinin tek başına malpraktis oluşturmadığı ve tazminat hakkı doğurmadığı unutulmamalıdır. Hekimin kusuru, meydana gelen zarar ve aralarındaki nedensellik bağı somut olayın özelliklerine göre belirlenmektedir.
Burnum İstediğim Gibi Olmadı, Dava Açabilir Miyim?
Burun estetiği ameliyatı sonrasında hastanın beklediği görünümün elde edilememesi, burunda şekil bozukluğu, asimetri, çökme veya eğrilik meydana gelmesi halinde tazminat davası açılması mümkündür. Özellikle estetik amaçlı burun ameliyatlarında taraflar arasındaki ilişkinin eser sözleşmesi niteliğinde olması halinde, hekimin üstlendiği sonucun gerçekleşip gerçekleşmediği önem taşır. Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 19.11.2018 tarihli, 2018/4953 E. ve 2018/4526 K. sayılı kararında; burun estetiği ameliyatı sonrasında meydana gelen şekil bozuklukları ve nefes alma güçlüğü nedeniyle birden fazla revizyon ameliyatı geçirmesine rağmen beklenen sonuca ulaşamayan hastanın tazminat talebi değerlendirilmiştir. Yargıtay, estetik amaçlı ameliyatlarda taraflar arasındaki ilişkinin eser sözleşmesi niteliğinde olduğunu ve hekimin kararlaştırılan estetik sonucu gerçekleştirme yükümlülüğünü vurgulamıştır. Ayrıca meydana gelen olumsuz sonucun komplikasyon olarak nitelendirilmesinin hekimin sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmayacağını, komplikasyonun uygun şekilde yönetilip yönetilmediğinin de incelenmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu gerekçelerle davanın reddine ilişkin ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur. Bununla birlikte, hastanın ameliyat sonucundan memnun kalmaması tek başına tazminat hakkı doğurmaz. Ameliyat öncesinde kararlaştırılan sonucun, müdahalenin tıbbi standartlara uygunluğunun ve meydana gelen zararın birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Estetik Ameliyat Sonrası Yüz Felci Gelişirse Ne Yapılmalıdır?
Estetik ameliyat sonrasında yüz felci veya yüz kaslarında hareket kaybı meydana gelmesi halinde öncelikle vakit kaybetmeden ilgili uzmanlık alanından tıbbi değerlendirme alınmalıdır. Bu durumun ameliyat sırasında meydana gelen sinir hasarından, bir komplikasyondan veya hekimin tıbbi standartlara aykırı müdahalesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesi gerekir. Hekimin kusurlu müdahalesi veya gerekli tıbbi özeni göstermemesi sonucunda yüz felci geliştiğinin tespit edilmesi halinde hasta, uğradığı zararın niteliğine göre maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Bu süreçte ameliyat raporları, hasta dosyası, muayene kayıtları ve tedavi belgelerinin temin edilmesi, ayrıca zararın ameliyatla bağlantısının bilirkişi incelemesiyle ortaya konulması önem taşır. Bu durumda hasta, olayın özelliklerine göre hekimin ve sağlık kuruluşunun hukuki ve cezai sorumluluğunun belirlenmesi amacıyla gerekli yasal yollara başvurabilir ve uğradığı zararların giderilmesini talep edebilir.
Manevi Tazminat Neye Göre Belirlenir?
Hatalı estetik ameliyat nedeniyle talep edilebilecek manevi tazminatın miktarı, hastanın yaşadığı fiziksel ve psikolojik zararın ağırlığına göre belirlenir. Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi uyarınca hakim, bedensel bütünlüğün zedelenmesi halinde olayın özelliklerini dikkate alarak uygun bir miktar manevi tazminata hükmedebilir. Bu miktarın belirlenmesinde ameliyat sonrasında meydana gelen deformasyonun niteliği, kalıcı olup olmadığı, kişinin sosyal ve günlük yaşamına etkisi, yaşadığı fiziksel ve psikolojik sıkıntılar, hekimin kusurunun ağırlığı ve tarafların ekonomik ve sosyal durumları gibi hususlar dikkate alınır. Hükmedilecek tazminat miktarı her olayın kendine özgü koşulları çerçevesinde hakim tarafından takdir edilir.
Bilirkişi Raporu Olumsuz Çıkarsa Dava Reddedilir mi?
Bilirkişi raporunun olumsuz olması, davanın doğrudan reddedileceği anlamına gelmez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 282. maddesi uyarınca hakim, bilirkişi raporunu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Raporda eksiklik, çelişki veya hatalı değerlendirme bulunması halinde taraflar, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde HMK’nın 281. maddesi uyarınca itiraz ederek bilirkişiden ek rapor alınmasını veya yeni bir bilirkişi incelemesi yapılmasını talep edebilmektedir.
Estetik Ameliyat Davaları Ne Kadar Sürer?
Estetik ameliyatlardan kaynaklanan hukuki uyuşmazlıklarda dava süresini önceden kesin olarak belirlemek mümkün değildir. Ancak uygulamada dava süreçleri, ortalama olarak 1 yıl ile 1.5 yıl arasında arasında sürmektedir. Yargılamanın ne kadar süreceği; davanın niteliğine, mahkemenin iş yüküne, bilirkişi incelemesine duyulan ihtiyaca ve dosyadaki delillerin kapsamına göre değişiklik göstermektedir.
Özellikle estetik müdahalelerden kaynaklanan davalarda, hekimin kusurunun, müdahale sonucunun ve meydana gelen zararın tespiti çoğunlukla tıbbi bilirkişi incelemesini gerektirmektedir. Bu nedenle bilirkişi raporlarının hazırlanması, ek rapor alınması veya yeni bir bilirkişi incelemesine başvurulması yargılama süresini uzatabilmektedir.
Özel Hastaneye Karşı mı Yoksa Doktora Karşı mı Dava Açılır?
Estetik ameliyatın özel hastanede gerçekleştirilmiş olması halinde, tazminat davasının kime yöneltileceği somut olayın özelliklerine göre belirlenmektedir. Özel hastanede gerçekleştirilen müdahalelerde kural olarak hasta ile hastane arasında bir hastaneye kabul sözleşmesi kurulur. Bu sözleşme kapsamında hastane, ameliyatın gerçekleştirilmesinin yanı sıra ameliyat öncesi ve sonrasındaki bakım hizmetleri ile gerekli tıbbi donanımın sağlanmasını da üstlenir.
Ameliyatı gerçekleştiren hekimin hastanenin çalışanı veya hastane organizasyonu içerisinde görev yapan bir hekim olması durumunda, hekimin tıbbi müdahale sırasında gerçekleştirdiği kusurlu davranışlardan hastanenin de sorumluluğu gündeme gelmektedir. Nitekim Türk Borçlar Kanunu’nun 116. maddesi uyarınca borçlu, borcun ifasını yardımcı kişilere bırakmış olsa dahi bu kişilerin işi yürüttükleri sırada karşı tarafa verdikleri zarardan sorumludur. Ayrıca koşulları oluştuğunda, hastanenin adam çalıştıran sıfatıyla TBK m. 66 kapsamında sorumluluğu da söz konusu olabilir. Bununla birlikte, zarara neden olan tıbbi müdahaleyi gerçekleştiren hekimin kişisel sorumluluğu da ortadan kalkmaz. Hekim, somut olayda hasta ile arasında kurulan hukuki ilişkinin niteliğine göre sözleşmeye aykırılık veya haksız fiil hükümleri uyarınca sorumlu tutulabilir. Hastane ile hekimin aynı zarardan farklı hukuki sebeplerle sorumlu olduklarının belirlenmesi halinde ise TBK m. 61 uyarınca müteselsil sorumluluk gündeme gelmektedir.
Dolayısıyla estetik ameliyat nedeniyle uğranılan zarara ilişkin davanın yalnızca hastaneye veya yalnızca hekime yöneltilmesi zorunlu değildir. Hastanenin ve hekimin sorumluluğunu doğuran olguların birlikte bulunduğu durumlarda her ikisine karşı aynı davada tazminat talep edilmesi mümkündür. Ancak birlikte dava açılması, hastane ile hekimin her olayda kendiliğinden sorumlu tutulacağı anlamına gelmez. Her bir davalının sorumluluğu, üstlendiği yükümlülükler, kusurlu davranışı ve meydana gelen zarar ile arasındaki illiyet bağı dikkate alınarak ayrı ayrı değerlendirilir.
Ameliyat Öncesi İmzaladığım Onam Formu Dava Açmama Engel mi?
Ameliyat öncesinde aydınlatılmış onam formunun imzalanmış olması, hastanın hatalı estetik müdahale nedeniyle dava açmasına engel değildir. Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 15. ve 26. maddeleri uyarınca hastanın gerçekleştirilecek müdahalenin niteliği, olası riskleri, komplikasyonları ve sonuçları hakkında yeterince bilgilendirilmesi gerekir. Ancak onam formunun imzalanmış olması, hekimin tıbbi standartlara uygun hareket etme ve gerekli özeni gösterme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Ayrıca formun imzalanması tek başına hastanın usulüne uygun şekilde aydınlatıldığını göstermez. Bu nedenle tazminat davasında onam formunun içeriği, hastaya yapılan bilgilendirmenin yeterliliği, müdahalenin tıbbi standartlara uygunluğu ve meydana gelen zarar birlikte değerlendirilir. Bu nedenle hasta, ameliyat öncesinde onam formu imzalamış olsa dahi hukuki sorumluluğun şartlarının bulunması halinde hekimin sorumluluğuna gidebilir.
