Eşya ve Miras HukukuMakalelerimiz

Saklı Pay Nedir?

4721 sayıl Türk Medeni Kanunu, birtakım mirasçıların haklarını açık bir şekilde korumuştur. Bu mirasçıların miras bırakanın miras bırakmış olduğu malvarlığında özel bir hakkı mevcuttur.

Bu yazımızda saklı paya ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Mirasta Saklı Pay Nedir?

Mirasta saklı pay, miras bırakanın miras olarak bırakmış olduğu malvarlığının Kanun’da belirtilen kısmı bazı mirasçılar için özellikle korunmuştur.

Özel olarak korunan bu mirasa saklı pay adı verilirken, saklı paya sahip olan mirasçılara saklı paylı mirasçılar denmektedir.

Mirasta saklı pay ile miras bırakana terekesi üzerinde tam anlamıyla bir tasarruf serbesti tanınmamıştır. Yani miras bırakanın tasarrufları ile ortadan kaldırılamayan paylarına saklı pay adı verilmektedir.

Saklı Paylı Mirasçılar Kimlerdir?

Saklı paylı mirasçılar Türk Medeni Kanunu’nun 506. Maddesi ile saklı paylı mirasçılar sayılmıştır. Bunlar; miras bırakanın alt soyu, miras bırakanın anne babası ve eşidir.

Kardeşlerin Miras Üzerindeki Saklı Pay Hakkı

Türk Medeni Kanunu’nun 506. Maddesi ile saklı paylı mirasçılar açık, herhangi bir kişiyi şüpheye düşürmeyecek şekilde belirtilmiştir.

Kanun’un 505. Maddesinin 1. Fıkrası ile de saklı paylı mirasçılar belirtilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrası ile bu kişiler hiçbiri yoksa miras bırakanın malvarlığının tamamında tasarruf edebileceği bildirilmiştir.

04.05.2007 Tarihli ve 5650 sayılı Türk Medeni Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun ikinci maddesi ile 505. Maddenin 1. Fıkrasında saklı paylı mirasçı olarak sayılan “Kardeşleri” ifadesi çıkarılmıştır. Bir diğer anlatımla kardeşlerin saklı paylı miras hakkı bulunmamaktadır.

Mirasta Saklı Pay Nasıl Alınır?

Saklı payı ihlal edilen mirasçılar, miras bırakanın saklı paylarını ihlal ettiği iddiasıyla tenkis davası açabilir. Açılacak olan tenkis davası ile miras bırakanın mirasçıların saklı paylarını ihlal edip etmediği hususu tespit edilecek, miras bırakanın tasarruf edebildiği kısmı aşan, ihlal eden kısmı ile ilgili tespiti ve saklı payı aşmayan miktara indirilmesini talep edebilecektir.

Saklı Pay Nasıl Hesaplanır?

Saklı pay, miras bırakılan malvarlığının tamamı değil bir kısmıdır. Saklı paylı mirasçıların da bulunduğu zümreye ve zümre içinde bulundukları konuma göre saklı pay oranları değişiklik göstermektedir.

Türk Medeni Kanunu m.506’da saklı pay oranları belirtilmiştir. Buna göre;

  • Alt soyun saklı payı yasal miras payının yarısı,
  • Anne ve babanın saklı payı yasal miras payının dörtte biri,
  • Sağ kalan eş altsoy veya anne-baba ile birlikte mirasçı olarak kalmışsa yasal miras payı ile saklı payı aynıdır. Diğer hallerde ise saklı payı, yasal miras payının dörtte üçüdür.

Tenkis Davası ve Saklı Pay

Bir önceki maddede de açıkladığımız üzere saklı paylarının ihlal edildiğini düşünen saklı pay hakkına sahip mirasçı tenkis davası açabilir.

Tenkis davası miras bırakanın sağlığında yaptığı sağlar arası karşılıksız kazandırmaları ile ölüme bağlı yaptığı kazandırmalarıdır.

Bilindiği üzere miras bırakan malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarruf yapabilmektedir. Ancak bunun sınırı saklı paylı mirasçıların saklı pay oranlarının aşılmamasıdır. Bu sınır dışında kalan kısma tasarruf edilebilir kısım denmektedir.

Tenkis davası Türk Borçlar Kanunu m. 560’da tanımlanmıştır. Buna göre; saklı patlarının karşılığını alamayan mirasçılar, miras bırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarına karşı açılan dava, tenkis davasıdır.

Tenkis davasının açılabilmesi için miras bırakanın vefat etmesi gerekmektedir. Bunun sebebi ise miras bırakanın malvarlığındaki tasarruf edilebilir kısmı ölüm tarihine göre belirlenecektir. Yani tenkis davası ile birlikte miras bırakanın sağ iken yapmış olduğu sağlar arası veya ölüme bağlı tasarruflar saklı paylarını aştığı ölçüde geçersiz olacaktır.

Saklı payı ihlal edilen mirasçı birden fazla ise bu mirasçılar birlikte tenkis davası açabilecekleri gibi ayrı ayrı da tenkis davası açabilirler. Dava neticesinde verilen karar her bir davacı yönünden ayrı ayrı sonuç doğuracaktır.

Tenkis davası açmanın koşulları;

  • Miras bırakanın sağlar arası ya da ölüme bağlı tasarruf ile malvarlığındaki tasarruf edebileceği kısmı aşmış olması,
  • Miras bırakanın vefat etmesi,
  • Mirasçının saklı payının ihlal edilmiş olması,
  • Mirasçının saklı pay hakkına sahip olması,

Tenkis davası açmak, mirasçıya sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Yani tenkis davası açma hakkı üçüncü bir kişiye devir ve temlik edilemez.

Tenkis Davasında Zamanaşımı

Tenkis davası açabilmek için Türk Medeni Kanunu’nda belirli bir süre öngörülmüştür, zamanaşımına tabidir. Buna göre mirasçıların tenkis davası açma hakkı, miras haklarının zedelendiğini öğrenme tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ve her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içerisindedir.

Miras Bırakan Saklı Paylı Mirasçıları Mirasçılıktan Çıkarılabilir Mi?

Türk Medeni Kanunu’nun 510 ila 513. Maddeleri ile mirasçılıktan çıkarma hükümleri düzenlenmiştir. Kanun’un 510. Maddesi ile mirasbırakanın ölüme bağlı tasarruf ile saklı paylı mirasçıyı mirasçılıktan çıkarabileceği haller sayılmıştır. Bu haller dışında saklı paylı mirasçı mirasçılıktan çıkarılamayacaktır. Bu haller;

  • Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse,
  • Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse mirasçılıktan çıkaralabilecektir.

Mirasçılıktan çıkarılan kişi, mirastan pay alamayacak ve tenkis davası da açamayacaktır. Mirasçılıktan çıkarma işleminin dayanağı olmadığı veya haksız bir şekilde yapıldığını iddia eden kişi durumu ispatla da yükümlüdür.

Saklı Pay Davasını Kimler Açabilir?

Yukarıda da açıkladığımız üzere halk arasında saklı pay davası olarak bilinen dava aslında tenkis davasıdır. Dolayısıyla saklı pay davası yani tenkis davasını saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar (anne-baba, sağ kalan eş ve altsoy) saklı pay davası açabilir.

Av. Yonca İşsever Çapa

Av. Yonca İşsever Çapa, Özel Çamlıca Bilfen Anadolu Lisesi’nden mezun olduktan sonra Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde hukuk eğitimi almıştır. 2018 yılında Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olmuştur.

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Hemen Bilgi Al!