İş ve Sosyal Güvenlik HukukuMakalelerimiz

Mobbing Nedeniyle Tazminat Davası

Mobbing, iş yerinde ya da kurumsal yapılarda işveren veya işçi tarafından diğer işçi/lere uygulanan psikolojik şiddettir.

İşçiye karşı uygulanan mobbing yani psikolojik şiddet günümüzde ciddi sorunlara sebep olabilmektedir. Mobbinge uğrayan işçilerde psikolojik ve fiziksel birtakım rahatsızlıklar görülmektedir.

Bu yazımızda mobbing nedeniyle tazminat davasına ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Mobbing (Psikolojik Taciz) Nedir?

Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu, Psikolojik Taciz (Mobbing) İle Mücadelede İşletme Rehberi ile mobbing tanımlanmıştır.

Dr. Heinz Leynmann’a göre mobbing, “bir veya birkaç kişi tarafından, bir diğer kişiye yönelik (nedeni, düşünce ve inanç ayrılığından kıskançlık ve cinsiyet ayrımına kadar çok çeşitli olabilen), sistematik bir biçimde düşmanca ve ahlak dışı bir iletişim yöneltilmesi şeklinde ortaya çıkan bir çeşit psikolojik terör” olarak tanımlanmıştır.

Bu tanım Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu, Psikolojik Taciz (Mobbing) İle Mücadelede İşletme Rehberi’nde de bu şekilde tanımlanmıştır.

Hangi Davranışlar Mobbing Kapsamına Girer?

Dr. Heinz Leymann, 45 ayrı mobbing davranışı tanımlamış ve bunları davranışın özelliğine göre 5 grupta toplamıştır. Her mobbing durumunda bu davranışların hepsinin bulunması şart değildir (Davenport, Schwartz, Eliot, 2003: 17-19).

Bu grupta davranışlar şu şekildedir:

Birinci Grup: Kendini Göstermeyi ve İletişim Oluşumunu Etkilemek

  • Üstünüz kendinizi gösterme olanaklarınızı kısıtlar.
  • Sözünüz sürekli kesilir.
  • Meslektaşlarınız ya da birlikte çalıştığınız kişiler kendinizi gösterme olanaklarınızı kısıtlar.
  • Yüzünüze bağırılır ve yüksek sesle azarlanırsınız.
  • Yaptığınız iş sürekli eleştirilir.
  • Özel yaşamınız sürekli eleştirilir.
  • Telefonla rahatsız edilirsiniz.
  • Sözlü tehditler alırsınız.
  • Yazılı tehditler gönderilir.
  • Jestler ve bakışlar yolu ile ilişki reddedilir.
  • İmalar yolu ile ilişki reddedilir.

İkinci Grup: Sosyal İlişkilere Saldırılar

  • Çevrenizdeki insanlar sizinle konuşmazlar.
  • Kimseyle konuşamazsınız, başkalarına ulaşmanız engellenir.
  • Size diğerlerinden ayrılmış bir işyeri verilir.
  • Meslektaşlarınızın sizinle konuşması yasaklanır.
  • Sanki orada değilmişsiniz gibi davranılır.

Üçüncü Grup: İtibarınıza Saldırılar

  • İnsanlar arkanızdan kötü konuşur.
  • Asılsız söylentiler ortada dolaşır.
  • Gülünç durumlara düşürülürsünüz.
  • Akıl hastasıymışsınız gibi davranılır.
  • Psikolojik değerlendirme geçirmeniz için size baskı yapılır.
  • Bir özrünüzle alay edilir.
  • Sizi gülünç düşürmek için yürüyüşünüz, jestleriniz ya da sesiniz taklit edilir.
  • Dini ya da siyasi görüşünüzle alay edilir.
  • Özel yaşamınızla alay edilir.
  • Milliyetinizle alay edilir.
  • Özgüveninizi olumsuz etkileyen bir iş yapmaya zorlanırsınız.
  • Çabalarınız yanlış ve küçültücü şekilde yargılanır.
  • Kararlarınız sürekli sorgulanır.
  • Alçaltıcı isimlerle anılırsınız.
  • Cinsel imalar yapılır.

Dördüncü Grup: Kişinin Yaşam Kalitesi ve Mesleki Durumuna Saldırılar

  • Sizin için hiçbir özel görev yoktur.
  • Size verilen işler geri alınır kendinize yeni bir iş bile yaratamazsınız.
  • Sürdürmeniz için size anlamsız işler verilir.
  • Sahip olduğunuzdan daha az yetenek gerektiren işler size verilir.
  • İşiniz sürekli değiştirilir.
  • Özgüveninizi etkileyecek işler verilir.
  • İtibarınızı düşürecek şekilde, niteliklerinizin dışındaki işler size verilir.
  • Size mali yük getirecek genel zararlara sebep olunur.
  • Eviniz ya da işyerinize zarar verilir.

Beşinci Grup: Kişinin Sağlığına Doğrudan Saldırılar

  • Fiziksel olarak ağır işler yapmaya zorlanırsınız.
  • Fiziksel şiddet tehditleri yapılır.
  • Gözünüzü korkutmak için hafif şiddet uygulanır.
  • Fiziksel zarar verilir.
  • Doğrudan cinsel tacize maruz kalırsınız..

Mobbing Durumunda İşverenin Sorumluluğu

İşveren işçiyi, İş Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve Türk Medeni Kanunu uyarınca her türlü zarardan korumakla yükümlüdür. Söz konusu zarar psikolojik şiddet olabileceği gibi fiziksel şiddet, cinsel şiddet, suça konu olacak herhangi bir eylem ve iş kazalarından kaynaklanabilecek olan zararlardır.

İşverenin işçiyi koruma borcu; işçinin çalışması nedeniyle karşılaşabileceği tehlikelerden gerektiği şekilde korunması, önlem alınması ve işçinin çıkarlarına zarar verecek davranışlardan kaçınılması şeklindedir. İşçinin sadakat borcunun karşısında yer aldığı kabul edilir.

Mobbing Davası Nedir?

Mobbing davası, iş yerinde psikolojik tacize uğrayan yani mobbinge uğrayan işçinin işverene karşı uğramış olduğu zararlardan kaynaklı olarak açmış olduğu davadır.

Mobbing Davasının Şartları

Yargıtay’ın yerleşik içtihatları uyarınca bir işçiye iş yerinde mobbing uygulandığının kabul edilebilmesi için bazı şartlar mevcuttur. Buna göre;

  • İş yeri unsuru.
  • Düşmanca ve ahlaka aykırı davranışlar.
  • Süreklilik unsuru. (En az 6 ay devam eden tacizler olması gerektiği belirtiliyor.)
  • Kast unsuru bir arada olmalıdır.

Mobbing Nedeniyle Tazminat Davası

Tazminat davaları, hukuka aykırı bir işlem veya eylem karşısında kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmenin giderilmesi ve bu işlem ve eylemler nedeniyle kişinin yaşadığı üzüntü, yıpratma ve elemin yol açtığı manevi zararların giderilmesi amacıyla açılan davalardır. Bu hususta maddi ve manevi tazminat davası ile destekten yoksun kalma tazminatı davası açılabilir.

Maddi Tazminat Davası

Maddi tazminat davasının dayanağı TBK m.49’dur. Aynı Kanunun 417. Maddesinde de işverenin gözetim borcu olduğunu ve bu borcun işverence ihlal edilmesi sonucunda işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün bozulması veya kişilik haklarının ihlali halinde doğacak zararlardan işveren sorumlu olacaktır. Çalışan bu durumda sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat davası açabilir.

Manevi Tazminat Davası

Çalışanın mobbing sebebi ile manevi tazminat talep edebilmesinin hukuki dayanağı TBK m.56’daki şartların gerçekleşmesidir.

Bu hükme göre;

“Hakim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak uygulanmasına karar verebilir.”

Ancak bu hüküm 22.06.1966 Tarih ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararı gereğince sadece ölüm ve cismani zarar halinde uygulanır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Destekten yoksun kalma tazminatı, TBK m.53’te düzenlenmiştir. Öncelikle belirtmemiz gerekir ki bu tazminat türü sadece ölüm halinde istenebilir. Dolayısıyla mobbing mağduru işçinin intihar etmesi gibi bir nedenle ölüm hali ortaya çıkarsa, çalışanın desteğinden yoksun kalanlarca destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilecektir.

Mobbing Davasında Zamanaşımı Kavramı

Mobbinge maruz kalan işçinin tazminat davası açabilme süresi 10 yıldır.

Mobbing Davası Çalışırken Açılabilir Mi?

Mobbinge uğrayan işçi çalışmaya devam ederken maruz kaldığı mobbinge ilişkin dava açabilir.

Mobbing Davasında İspat

Mobbing hallerinde işverenin sorumluluğuna gidilebilmesi için işçinin iş yerinde psikolojik şiddete uğradığını zarar, fiil ve bunlar arasındaki illiyet bağını ispatlaması gerekmektedir. Bu hususta mail yazışmaları, mesajlar, tanık, kullanılan ilaçlar, hastane evrakları gibi tüm evraklar delil olarak gösterilmelidir. İşveren de bu durumda oluşan zarar ile iddia edilen psikolojik şiddet arasında kusurunun bulunmadığını ispatlama yükümlülüğü altına girer.

Av. Buğra Çapa

Av. Buğra Çapa, Tekirdağ Anadolu Lisesi’nden mezun olduktan sonra Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde hukuk eğitimi almıştır. 2019 yılında Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olmuştur.

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Hemen Bilgi Al!