Ceza HukukuMakalelerimiz

Mala Zarar Verme Suçu

Mala zarar verme suçunda korunan hukuksal yarar mülkiyettir. Mülkiyet hakkı, sahibine bu hakkın konusunu oluşturan mal üzerinde kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisi verir. Mala zarar verme suçu ile, malın değerinin düşürülmesi veya yok edilmesine karşı eşyanın değeri korunmaktadır. Bu yazımızda mala zarar verme suçuna ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Mala Zarar Verme Nedir?

TCK’da mala zarar verme suçunun temel biçiminin gerçekleşmesi bakımından, malın “kullanılamaz hale getirilmesi” ve “kirletilmesi” unsurlarına da yer verilmiş olması yönüyle, TCK önceki kanuna göre farklılık göstermektedir. TCK M.151/1’e göre; “başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz, hale getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikayeti üzerine cezalandırılır.”

Öte yandan TCK M.153/1’de, önceki TCK’da mala zarar verme suçunun nitelikli hali olarak öngörülen ibadethane ve mezarlıklara zarar verme, mala zarar verme suçundan bağımsız bir suç olarak düzenlemeye kavuşturulmuştur. Buna göre “ibadethanelere, bunların eklentilerine, buralardaki eşyaya, mezarlara, bunların üzerindeki yapılara, mezarlıklardaki tesislere, mezarlıkların korunmasına yönelik olarak yapılan yapılara yıkmak, bozmak veya kırmak suretiyle zarar veren kişi” cezalandırılır.

Öte yandan, mala zarar verme suçunda malın “kirletilmesine”  suçun maddi unsurunu oluşturan seçimlik hareketlerden birisi olarak yer verildiği ve malın kirletilmesi ile diğer zarar verici davranışlar arasında ceza bakımından herhangi bir fark gözetilmediği halde, ibadethane ve mezarlıklara zarar verme suçunda “kirletme” diğerlerine göre daha az bir ceza ile karşılanmıştır (TCK M.153/2).

Mala Zarar Verme Suçunun Özellikleri

Mala zarar verme suçunun manevi unsurunu genel kast oluşturur, özel kastın bulunması aranmaz. Kastın, suç tipinde yer verilen objektif nitelikteki tüm unsurlara ve bu arada mala zarar vermeye yönelik olması gerektiği açıktır. Bunun gibi mala zarar verme suçu olası kastla da işlenebilir. Ortaya çıkan zararı karşılamak veya üçüncü bir kişiye (örneğin sigortaya) karşılatmak yönündeki irade kastı ortadan kaldırmaz.

Mala zarar verme suçunun failinde yarar sağlama kastı olmamalıdır. Bu durum, söz konusu suçu; hırsızlık, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçundan ayırır. Örneğin; fail, komşuya ait bahçedeki ağaç dallarını sobada yakıp ısınmak için kesmiş ise hırsızlık; buna karşılık komşunun istiflediği keresteyi yaz ortasında bulunduğu yerde ateşe vermiş ise mala zarar verme suçu oluşur.

Hayvanlar da bu suçun konusunu oluşturur. Nitekim TCK M. 151/2’de “haklı bir neden olmaksızın, sahipli hayvanı öldüren, işe yaramayacak hale getiren veya değerinin azalmasına neden olan kişi hakkında yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır” denilmek suretiyle, hayvanların da bu suçun konusunu oluşturabileceğine açıklık getirilmiştir. Ancak hükmün uygulanması için hayvanın sahipli olması arandığından, vahşi ve başıboş bir hayvanın öldürülmesi, duruma göre Hayvanları Koruma Kanunu veya Kara Avcılığı Kanunu çerçevesinde cezalandırılır.

Elektronik, manyetik veya doğrudan algılanabilir olmayan biçimde başkaca yollarla depolanmış olan veriler mala zarar verme anlamında mal kavramına girmez. Bilişim sistemlerine veya sistemin içerdiği verilere yönelik zarar verici davranışlarda, ayrıca ve özel olarak düzenlenmiş bulunmaktadır (TCK M. 244/1-2). Ceset de bu suçun konusunu oluşturmaz, cesede verilen zararlar bakımından TCK M.130/2 hükmü uygulanmaktadır.

Mala Zarar Verme Suçunun Unsurları

Suçun konusu başkasına ait taşınır veya taşınmaz bir maldır. Buradaki mal kavramı hırsızlık suçundaki mal kavramıyla örtüşmekte ise de, hırsızlık suçundan farklı olarak taşınmazlar da bu suça konu olabilir. Bununla birlikte malikin malvarlığında olmayan veya üzerinde başkaca bir menfaati bulunmayan mallar bu suça konu olmaz.

Hırsızlık suçundan farklı olarak burada malın “başkasına ait” olması gereğinden söz edilmemiş olmasına rağmen, yine de kişinin kendisine ait veya sahipsiz bir mala zarar vermesinin bu suçu oluşturmayacağı kabul edilmektedir. Bununla birlikte kaybedilmiş eşya üzerinde bu suç işlenebilir. Buna karşılık belge üzerinde bu suç işlenemez. Çünkü belgenin bozulması ve yok edilmesi, belgede sahtecilik suçu kapsamında cezalandırılmaktadır (TCK M.205,208).

Suçun maddi unsurunu oluşturan hareketler;

  1. Yıkma,
  2. Tahrip etme,
  3. Yok etme,
  4. Bozma,
  5. Kullanılamaz hale getirme,
  6. Kirletme.

Seçimlik hareketli bir suç söz konusu olduğundan, bu hareketlerden birinin veya birkaçının gerçekleşmesi, suçun oluşması açısından önem taşımaz.

  • Yıkmak, yalnızca taşınmazlar açısından söz konusu olup, taşınmazın bir daha önceki kullanış biçimine uygun olarak kullanılamaz duruma getirilmesini ifade etmektedir.
  • Tahrip etmek, bir eşyaya harabiyet vermek onu zarar görmüş hale getirmek, tamamen kırmadan eğip bükmek, gibi anlama sahiptir.
  • Yok etmek, suça konu olan şeyin maddi varlığını ortadan kaldırma anlamına gelir.
  • Bozmak, suça konu şeyin özgülendiği amaca uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldıracak veya güçleştirecek biçimde o mal üzerinde tasarrufta bulunmaktadır.
  • Kullanılamaz hale getirmek, maldan sahibinin yararlanması olanağını ortadan kaldırmaktadır.
  • Kirletmek, önceki hale getirilmesi için önemli bir çabayı gerektiren, eşyanın dış görünümünde meydana gelen getirilen değişikliği ifade etmektedir.

Mala zarar verme suçu, elverişli olan her türlü araçla işlenebilir. Ancak herhalde hareketin icrai bir hareket olması gerekir. İhmali hareketle işlenen mala zarar verme cezalandırılmaz. Örneğin, kendisine verilen maaşı az bulan bahçıvanın intikam amacıyla çimleri sulamamak suretiyle bozması.

Mala Zarar Verme Suçunun Nitelikli Halleri

Mala zarar verme suçunda cezanın arttırılmasına gerektiren nitelikli haller TCK M.152’de gösterilmiştir.

TCK M.152/1’de yazılı nitelikli haller;

a)Suçun kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kanunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya diğer eşya hakkında işlenmesi

b)Suçun felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş her türlü eşya veya tesis hakkında işlenmesi

c)Suçun her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu hakkında işlenmesi

d)Suçun sulamaya, içme sularının sağlanmasına veya afetlerden korumaya yarayan tesisler hakkında işlenmesi

e)Suçun grev veya lokavt durumlarında işverenlerin veya işçilerin veya işveren veya işçi sendika veya konfederasyonların maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında işlenmesi

f)Suçun siyasal partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve üst kuruluşlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında işlenmesi

g)Suçun öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına olarak işlenmesi

TCK M.152/2’de Yazılı Nitelikli Haller;

a)Suçun yakarak, yakıcı veya patlatıcı madde kullanarak işlenmesi,

b)Suçun toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmak suretiyle işlenmesi,

c)Suçun radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak işlenmesi,

TCK M.152/3’te öngörülen nitelikli hal; mala zara verme suçunun işlenmesi sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksamasıdır.

Suçun gerek temel biçiminin (TCK M.151) gerekse nitelikli halinin (TCK M.152) terör amacıyla bir terör örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi “terör suçu” sayılır (TeMK M.4a) ve ceza ağırlaştırılır (TeMK M.5).

Mala Zarar Verme Suçunda Dava Süreci Nasıl İşler?

Mala zarar verme suçunun temel şeklinin (TCK M.151) kovuşturulması şikayete bağlı tutulmuş iken; nitelikli halleri (TCK M.152) bakımından kovuşturmanın re’sen yapılacağı öngörülmüştür.

Yalnızca zarar verilen malın sahibi değil, aynı zamanda o maldan doğrudan yararlanma hakkı bulunan kişiler de şikayet hakkına sahiptir. Buna karşılık “ibadethane ve mezarlıklara zarar verme” suçunun (TCK M.153) kovuşturması re’sen yapılır.

Mala Zarar Verme Suçunda Şikayet Süresi ve Zamanaşımı Kavramı

TCK M.151 uyarınca mala zarar verme suçunun temel şekli şikayete tabidir. Mala zarar verme suçunun mağdur kişisi şikayet hakkını fiilin ve failin öğrenilmesine itibaren 6 ay içerisinde kullanmalıdır.

TCK M.152 uyarınca mala zarar verme suçunun nitelikli hali şikayete tabi değildir. Nitelikli haller bakımından mala zarar verme suçunun savcılık tarafından re’sen 8 yıllık dava zamanaşımı süresi içerisinde soruşturulacak olup, kamu davası olması sebebiyle de şikayetten vazgeçme açılacak kamu davasını düşürmeyecektir.

Mala Zarar Verme Suçunda Uzlaşma

Mala zarar verme suçunun temel şeklinin oluştuğu durumlarda uzlaştırma sürecinin uygulanmasını zorunlu kılınmış olup bu sebeple gerek soruşturma süreci gerekse kovuşturma sürecine geçilmeden evvel uzlaştırma prosedürünün uygulanması zorunludur.

Mala Zarar Verme ve Hırsızlık Suçlarının Bir Arada İşlenmesi

Mala zarar verme suçu, hırsızlık suçundan farklıdır :

  1. Hırsızlık suçunda korunan yarar zilyetlik ve mülkiyet, mala zarar verme suçunda ise yalnızca mülkiyettir.
  2. Hırsızlık suçunun konusunu yalnızca taşınırlar, mala zarar verme suçunun konusunu ise hem taşınır hem de taşınmazlar oluşturabilir.
  3. Hırsızlık suçunda fail, malı, rızası dışında zilyedin egemenlik alanından çıkarır, oysa mala zarar verme suçu isteyerek teslim edilmiş mal üzerinde de işlenebilir.
  4. Hırsızlık suçunda failde o maldan yarar sağlama özel kastı arandığı halde mala zarar verme suçunda genel kast yeterlidir. Fail, hırsızlık suçunu işlemek suretiyle zilyetliğini ele geçirdiği bir mala zarar vermesi durumunda, ayrıca mala zarar verme suçundan dolayı cezalandırılmaz.

Mala Zarar Verme Suçunun Cezası

Mala zarar verme suçunun temel şeklinin (TCK M.151) oluşması halinde mağdurun şikayeti üzerine, bu suça sebebiyet veren kişi dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

Mala zarar verme suçunun nitelikli hallerinden TCK M.152 a-b-c-d-e-f-g bentlerinin işlenmesi halinde fail hakkında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası hükmolunur. TCK M.152/2 a-b-c bentlerinin işlenmesi halinde verilecek ceza bir katına kadar arttırılır. TCK M.152/3 işlenmesi halinde verilecek ceza yarısından iki katına kadar arttırılır.

Mala Zarar Verme Suçunda Cezanın Ertelenmesi

T.C.K M.51 uyarınca; “işlediği suçtan dolayı iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir.”

Bu sürenin üst sınırı, fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş olan kişiler bakımından üç yıldır. Ancak resmi belgede sahtecilik suçunda, erteleme kararının verilebilmesi için kişinin; daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması, suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin oluşması gerekir.

Mala Zarar Verme Suçunda Haksız Tahrik İndirimi

Mala zarar verme suçunun Türk Ceza Kanunu M. 29 uyarınca haksız tahrik sebebiyle oluşması halinde; Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.

Mala Zarar Verme Suçunda Yetkili ve Görevli Mahkeme

Mala zarar verme suçunda yetkili mahkeme; “suçun işlendiği yer mahkemesidir.” Mala zarar verme suçunda görevli mahkeme; “Asliye Ceza Mahkemesi’dir.”

Mala Zarar Verme Suçu Şikayete Tabii Midir?

Mala zarar verme suçunun temel şekli (TCK M.151) şikayete tabii olup, mala zarar verme suçunun nitelikli halleri (TCK M.152) şikayete tabii olmayıp savcılık tarafından re’sen soruşturulmaktadır.

Mala Zarar Verme Suçunun Cezası Para Cezasına Çevrilir Mi?

TCK M.151 uyarınca; “başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikayeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”

Kanunun maddesinden de anlaşılacağı üzere suçun temel şeklinde adli para cezasına hükmedilebileceği belirtilmiştir. Mala zarar verme suçunun nitelikli hallerinin işlenmesi durumunda ise TCK M.50 uyarınca verilecek cezanın bir yıl ve daha az olması halinde, adli para cezasına çevrilmesi de gündeme gelebilecektir.

Av. Buğra Çapa

Av. Buğra Çapa, Tekirdağ Anadolu Lisesi’nden mezun olduktan sonra Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde hukuk eğitimi almıştır. 2019 yılında Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olmuştur.

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Hemen Bilgi Al!