Ceza HukukuMakalelerimiz

Kara Para Aklama Suçu ve Cezası

İşlenen suçlardan elde edilen gelir toplum içerisinde aklanmaya çalışılmaktadır. Uygulanan yöntemlerle yasadışı zenginleşmeler meydana gelmekte ve toplum içerisinde “kara para” olarak nitelendirilmektedir. Bu yazımızda “kara para aklama suçu ve cezasına” ilişkin genel bilgiler paylaşılmış olup, hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin detaylı bilgi için iletişim bölümündeki bilgilerden Çapa Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.

Kara Para Aklama Suçu ve Cezası

Kara Para Aklama Nedir?

Suç örgütlerinin kendilerini finanse etmek için öncül suçtan elde edilen malvarlığı değerlerini aklaması gerekmektedir. Öte yandan örgütler suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklayarak gelir elde etmeye devam ederse suç işleme potansiyelleri de artar. Bu husus kara para aklama suçunun madde gerekçesinde “suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerine meşruiyet görüntüsü verilerek ekonomik sisteme sokulması, suç işlemenin kazanç elde etme açısından cazip bir yol olarak görülmesine neden olduğundan, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması, Türk Ceza Kanun’un 282. Maddesinde suç olarak tanımlanmıştır” şeklinde belirtilmiştir.

Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama Suçu Nedir?

Suçtan kaynaklanan malvarlığı değeri kavram olarak hukukumuza, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile girmiştir. TCK’da bu kavramın kullanılma gerekçesi, uluslararası belgelerle uyumu sağlama olarak belirtilebilir. Doktrinde “kara para” terimi, herkes tarafından bilindiği ve kabul gördüğü için kullanılırken, uluslararası belgelerle uyumun sağlanması ve kara paraya nazaran daha geniş bir anlam içeriğine sahip olması sebebiyle “suçtan kaynaklanan malvarlığı değerleri” kavramı da tercih edilmektedir. Makale devamında toplum içerisinde popüler olması sebebiyle “kara para” ibaresine yer vereceğiz.

Kara Para Aklama Suçunun Özellikleri

TCK’nın 282. Maddesine göre, kara para aklama suçuna sebebiyet veren eylemler, suç işlenerek elde edilen gelirleri; “yurt dışına çıkarma” veya “gayrimeşru kaynağını gizleme veya meşru bir yolla elde edildiği konusunda kanaat uyandırmak maksadıyla çeşitli işlemlere tabi tutmadır”. Bu fiillerden birinin işlenmesiyle suç oluşur. Bu sebeple kara para aklama suçu seçimlik hareketlidir.

Kara para aklama suçu kasten işlenebilir. Kasttan başka aynı zamanda suçun muayyen bir amaçla işlenmiş olması da aranmaktadır. Kara para aklama suçu madde metninde yer alan seçimlik hareketlerin birinin yapılması ile tamamlanmış olur ve hareketten ayrı bir neticenin gerçekleşmesi aranmaz. Bu sebeple sırf hareket suçudur. Dolayısıyla kanun koyucu suçun oluşması ve failin cezalandırılması bakımından bir netice aramamıştır.

Kara para aklama suçu, fail bakımından bir özellik göstermez. Suç gelirlerini “yurt dışına çıkaran” veya “çeşitli işlemlere tabi tutan” herkes bu suçun faili olabilir. Yine TCK’nın 282. Maddesinde yer alan suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçunda toplumu oluşturan herkes mağdurdur.

Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama TCK 282

5237 Sayılı Türk Ceza Kanun’un 282. Maddesi’nde suç ile alakalı yaptırımlar sıralanmıştır;

  1. Sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini, yurt dışına çıkaran veya bunların gayrimeşru kaynağını gizlemek veya meşru bir yolla elde edildiği konusunda kanaat uyandırmak maksadıyla, çeşitli işlemlere tâbi tutan kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
  2. Birinci fıkradaki suçun işlenmesine iştirak etmeksizin, bu suçun konusunu oluşturan malvarlığı değerini, bu özelliğini bilerek satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
  3. Bu suçun, kamu görevlisi tarafından veya belli bir meslek sahibi kişi tarafından bu mesleğin icrası sırasında işlenmesi halinde, verilecek hapis cezası yarı oranında artırılır.
  4. Bu suçun, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.
  5. Bu suçun işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
  6. Bu suç nedeniyle kovuşturma başlamadan önce suç konusu malvarlığı değerlerinin ele geçirilmesini sağlayan veya bulunduğu yeri yetkili makamlara haber vererek ele geçirilmesini kolaylaştıran kişi hakkında bu maddede tanımlanan suç nedeniyle cezaya hükmolunmaz.

Kara Para Aklama Suçunun Cezası

TCK’nın 282. Maddesinde suç sayılan birinci seçimlik hareket “suçtan elde edilen malvarlığı değerlerinin yurtdışına çıkarılmasıdır”. Seçimlik hareket, suç işlenerek elde edilen malvarlığı değerlerinin yurt dışına çıkarılmasıyla, tamamlanmış olur. Malvarlığı değerlerinin yasal olan veya olmayan yollardan yurt dışına çıkarılması suçun oluşması bakımından önem taşımaz. TCK’nın 282/1. Maddesinde cezalandırılan bir diğer seçimlik hareket “alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini (…) bunların gayrimeşru kaynağını gizlemek veya meşru bir yolla elde edildiği konusunda kanaat uyandırmak maksadıyla, çeşitli işlemlere tabi tutmadır.”

Kara para aklama suçunun cezası eylemlere göre farklılık arz etmektedir. TCK M.282/1 uyarınca yukarıda bahsettiğimiz üzere seçimlik hareketlerden birinin gerçekleşmesi halinde 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır. Kişi, suçun işlenmesine iştirak etmemiş fakat kara para aklama suçunun konusunu oluşturan malvarlığı değerini; bilerek satın almış, kabul etmiş, bulundurmuş veya kullanmış ise 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacaktır. Suç eğer ki, kamu görevlisi tarafından veya belli bir meslek sahibi kişi tarafından işlendiği halde verilecek ceza yarısı oranında arttırılacaktır.

Kara Para Aklama Suçunda Öncül Suç

Kara para aklama suçunda üzerinde durulması gereken en önemli husus öncül suçtur. Suçun varlığından bahsedilebilmesi için daha önce işlenmiş ve gelir elde edilmiş bir suçun varlığı şarttır. Zira öncül suç, kara para aklama suçunun varlık sebebidir. Eğer ortada bir suç geliri yoksa kara para aklama suçunun varlığından söz edilemez. Dolayısıyla suç işlemek suretiyle elde edilen gelir, doğrudan doğruya suçun konusunu oluşturmaktadır.

Kara Para Aklama Yöntemleri Nelerdir?

Kara para aklama bakımından başvurulan yöntemler bakımından sınır yoktur. Mali Suçları Araştırma Kurulu’na en çok karşılaşılan yöntemler;

  • Oto-finans borç yöntemi (loan-back),
  • Paravan veya hayali şirketler,
  • Vergi cennetleri (off-shore),
  • Parçalama (structuring) yöntemi,
  • Şirinler (smurfing) yöntemi,
  • Fonların fiziken ülke dışına kaçırılması,
  • Kumarhane ve Gazinolar,
  • Döviz Büroları,
  • Nakit para kullanılan işyerlerinin işletilmesi (göstermelik şirketler),
  • Alternatif havale sistemleri,
  • Sahte fatura (hayali ihracat),
  • İnternet bankacılığı ve
  • Sahte faturadır.

Suçun Örgüt Çerçevesinde İşlenmesi

TCK M.282/4 uyarınca; kara para aklama suçunda daha ağır cezayı gerektiren bir diğer nitelikli hal suçun, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halidir. Örgütten bahsedilebilmesi için suç ile ilgili en az üç üyenin bulunması gerekmektedir. Bu halde temel cezaya nazaran failin cezası bir kat arttırılır ve adli para cezasında da artırım yapılması söz konusu olur.

Kara Para Aklama Suçunda Etkin Pişmanlık

TCK’nın 282. Maddesinin 6. Fıkrasında, kara para aklama suçu ile ilgili etkin pişmanlık hükmüne yer verilmektedir. Hükme göre; “bu suç nedeniyle kovuşturma başlamadan önce suç konusu malvarlığı değerlerinin ele geçirilmesini sağlayan veya bulunduğu yeri yetkili makamlara haber vererek ele geçirilmesini kolaylaştıran kişi hakkında bu maddede tanımlanan suç nedeniyle cezaya hükmolunmaz.”

Kara para aklama suçunda kanun koyucu, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını soruşturma evresi ile sınırlı tutmuş ve iddianamenin kabulüyle başlayacak olan kovuşturma evresi için kişi hakkında herhangi bir cezasızlık haline yer vermemiştir. Buna göre, kişi kara para aklama suçuyla ilgili soruşturma başlamadan önce veya soruşturma evresi başlamış olmakla beraber henüz kovuşturma evresi başlamadan önce, madde metninde belirtilen şartları yerine getirdiği takdirde kara para aklama suçu nedeniyle cezalandırılmaz.

Kara Para Aklama Suçunun Adli Para Cezasına Çevrilmesi

TCK M.282 uyarınca kara para aklama suçunda hapis cezasının alt sınırı bir yıl ve daha fazla olduğundan, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.

Kara Para Aklama Suçunda Cezanın Ertelenmesi

Suçta cezanın ertelenmesinden bahsedebilmek için kesinleşen hapis cezalarının 2 yıl ve altında olması gerekmektedir. Kara para aklama suçunda kesinleşen ceza 2 yıl ve altındaysa cezanın ertelenmesi gündeme gelir. Ancak ceza yaptırımı 2 yıl ve üstünde ise bu suç bakımından cezanın ertelenmesi kurumundan bahsedilemeyecektir.

Kara Para Aklama Suçunda HAGB

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmasını ifade eder (CMK 231/5). Burada da farklı bir tür erteleme, başka bir ifadeyle ceza kanunundaki ertelemeye nazaran daha lehe sonuçlar doğuran bir durum söz konusudur. Kara para aklama suçunda ceza miktarının 2 yıl veya daha az olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanması mümkündür.

Kara Para Aklama Suçunda Şikayet Süresi ve Zamanaşımı Kavramı

Kara para aklama suçunun temel şekli ve nitelikli hallerinin takibi re’sen yapılır. Bu suçun temel şekli için öngörülen ceza aralığı 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası olduğu için dava zamanaşımı süresi m.66/1-d hükmüne göre 15 yıldır. Suçun nitelikli halleri için de dava zamanaşımı süresinin aynı olduğunu belirtmemiz gerekir. Kara para aklama suçunun bir örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde verilecek ceza en fazla 14 yıla kadar hapis cezası olduğundan, zamanaşımı süresinin de m.66/1-d hükmüne göre 15 yıl olarak belirlenmesi gerekmektedir. Ceza zamanaşımı süresi ise m.68/1-d hükmüne göre 20 yıldır.

Kara Para Aklama Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme

Suç için ceza aralığı dikkate alındığında, yargılamada görevli olan mahkeme “Asliye Ceza Mahkemeleridir.”

Kara Para Aklama Suçu İle Mücadele MASAK

Kara para aklama suçu ile alakalı Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından;

  • 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun,
  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 4208 sayılı Kara Paranın Aklanmasının Önlenmesine Dair Kanun,
  • Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik gereğince araştırmalar yapılmakta ve yukarıda bahsettiğimiz tespitlerin oluşması halinde yaptırımlar uygulanmaktadır.

Av. Buğra Çapa

Av. Buğra Çapa, Tekirdağ Anadolu Lisesi’nden mezun olduktan sonra Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde hukuk eğitimi almıştır. 2019 yılında Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olmuştur.

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Hemen Bilgi Al!